سعیر
«سَعیر» به معنای آتش فروزان و شعلهور، یکی از نامهای دوزخ یا وصف آن در قرآن کریم است.
واژهشناسى سعیر
واژه «سَعیر» در اصل به معناى افروخته شدن چیزى و بالا آمدن آن است. بدین جهت به آتشى که زبانه مى کشد و بالا مى آید، «سعیر» گفته مى شود. ابن فارس مى گوید: «السین و العین و الراء أصل واحد یدلّ على اشتعال الشىء و اتّقاده و ارتفاعه. من ذلک السعیر سعیر النار».[۱] «س ع ر»، ریشه اى است که بر شعله کشیدن، آتش زدن و بالا رفتن دلالت دارد. از همین واژه است «سعیر النار» (شعله آتش).
«سعیر» بر وزن «فعيل» در اينجا به گفته راغب اصفهانی، به معنى مفعول است و در بعضى آیات بجاى جهنم به کار رفته است.[۲]
سعیر در قرآن و حدیث
در قرآن واژه «سعیر»، شانزده بار[۳] و فعل «سُعِّرتْ» یک بار آمده است. در قرآن، واژه «سعیر» گاهى در توصیف آتش دوزخ بکار رفته است، مانند آیه: «... مَأْوَاهُمْ جَهَنَّمُ ۖ كُلَّمَا خَبَتْ زِدْنَاهُمْ سَعِيرًا»[۴]؛ ... جایگاهشان دوزخ است، هر زمان آتش آن فرونشیند، شعله تازه اى بر آنان مى افزاییم!. و می فرماید: «... وَ أَعْتَدْنَا لَهُمْ عَذَابَ السَّعِيرِ».[۵]
و گاهی این واژه در برابر «جنّت (بهشت)» قرار گرفته است، مانند: «... فَرِيقٌ فِي الْجَنَّةِ وَ فَرِيقٌ فِي السَّعِيرِ»[۶]؛ ... گروهى در بهشت و گروهى در آتش سوزان اند.
و تعبیر «اصحاب السعير» در آیات متعدد، مانند «... إِنَّمَا يَدْعُو حِزْبَهُ لِيَكُونُوا مِنْ أَصْحَابِ السَّعِيرِ»[۷] و «وَقَالُوا لَوْ كُنَّا نَسْمَعُ أَوْ نَعْقِلُ مَا كُنَّا فِي أَصْحَابِ السَّعِيرِ»[۸]، قرینه است که «سعیر» علاوه بر معناى وصفى، یکى از نامهاى دوزخ نیز هست.
در احادیث نیز از دوزخ با عنوان «سعیر» یاد شده است، مانند: «حرّ السعیر» و «عذاب السعیر».[۹]
پانویس
- ↑ معجم مقاییس اللغة: ج۳، ص۷۵ (مادّه «سعر»).
- ↑ قاموس قرآن، علیاکبر قرشی، ج۳، ص۲۶۸.
- ↑ با مشتقات آن، نوزده مرتبه مى شود: «سُعُر»، دو مرتبه و «سُعّرَت» یک مرتبه و «سعیر» شانزده مرتبه.
- ↑ سوره اسراء، آیه ۹۷.
- ↑ سوره ملک، آیه ۵.
- ↑ سوره شوری، آیه ۷.
- ↑ سوره فاطر، آیه ۶.
- ↑ سوره ملک، آیات ۱۰ـ۱۱.
- ↑ ر.ک: ص۲۷. (فصل یکم: نامهاى دوزخ/ سعیر «آتش پر شراره»).
منابع
- بهشت و دوزخ از نگاه قرآن و حدیث، محمد محمدی ریشهری، قم، دارالحدیث، ۱۳۸۹ش، ج۲، ص۵۵، در دسترس در پایگاه اطلاعرسانی حدیث شیعه، بازیابی: ۱۶ اردیبهشت ۱۳۹۳.
