شریف العلماء مازندرانی
«ملا محمدشریف مازندرانی» مشهور به «شریف العلماء» (م، ۱۲۴۵ ق)، فقيه اصولى و از مراجع و مدرسین نامدار شیعه در قرن سیزدهم قمری و از شاگردان سید علی طباطبایی بود. بنيانگذارى فقه و اصول نوين تشیع در حوزه کربلا، از افتخارات علمى شریف العلماء است، كه با همراهى شاگردان برجستهاش همچون صاحب ضوابط و شیخ انصاری صورت گرفت.
| نام کامل | ملا محمدشریف مازندرانی |
| زادگاه | کربلا |
| وفات | ۱۲۴۵ قمری |
| مدفن | کربلا |
|
| |
| اساتید | |
| شاگردان |
سید ابراهیم قزوینی، فاضل اردکانی، فاضل دربندی، سید محمدشفیع جاپلقی، شیخ مرتضی انصاری، زینالعابدین گلپایگانی... |
| آثار |
تقریرات فی الأصول،... |
تحصیل و استادان
محمدشریف مازندرانی فرزند ملا حسنعلى آملی، حدودا در اواخر قرن دوازدهم هجری در کربلا متولد شد و رشد نمود.
ملا محمدشریف، ابتدا از شاگردان سید محمد مجاهد بود؛ سپس به اندک مدتی در زمره شاگردان پدر سید مجاهد یعنی سید علی طباطبایی -صاحب «ریاض المسائل»- درآمد.
شریف العلماء پس از آنکه از محضر صاحب ریاض بهره کافی برد، به دنبال مطالب علمی و بحثهای غامض تر، هجرت علمی نمود و پس از مسافرت به بلاد مختلف ایران و عراق، مجددا به حوزه درس سید علی صاحب ریاض بازگشت.
تدریس و شاگردان
پس از مدتی شریف العلماء خود نیز به کرسی تدریس نشست و با افاضلی چند به بحثهای اصولی پرداخت؛ طولی نکشید که جلسه درس شریف العلماء رونقی خاص به خود گرفت و متجاوز از هزار نفر در پای درس و بحث او حاضر گشتند که این عده در آن روز رقم قابل توجهی بوده است. بعض افاضل این شاگردان که خود به مقام استادی رسیدند عبارتند از:
- سید ابراهیم موسوی قزوینی (۱۲۶۲-۱۲۱۴ ق) صاحب «ضوابط الاصول» شامل تقریرات درس اصول شریف العلماء،
- محمدحسین حائری اصفهانی (۱۱۸۵-۱۲۵۴ ق) صاحب «الفصول الغرویه»،
- ملا اسماعیل یزدی،
- محمدحسن آل یاسین،
- ملا آقا دربندی (م، ۱۲۸۵ ق) صاحب «أسرار الشهاده»،
- سعیدالعلماء مازندرانی،
- سید محمدشفیع جاپلقی،
- سید جعفر دارابی کشفی،
- فاضل رشتی،
- فاضل اردکانی (۱۳۰۲-۱۲۳۵ ق)،
- حجة الاسلام اصفهانی،
- ملا زین العابدین گلپایگانی (۱۲۸۹-۱۲۱۸ ق)،
- شیخ حسن مجتهد،
- سید صدرالدین اصفهانی (۱۱۹۳-۱۲۶۴ ق)،
- شیخ محمدتقی نوری (پدر محدث نوری)،
- شیخ محمد حسن نجفی صاحب «جواهر الکلام»،
- شیخ العراقین تهرانی (١٢٨۶-١٢٢۶ ق)،
- میرزا زین العابدین خوانساری (۱۱۹۰-۱۲۷۵ ق)،
- شیخ مرتضی انصاری (۱۲۸۱-۱۲۱۴ ق).
جایگاه علمی
احاطه علمی شریف العلماء بر مباحث مختلف، فهم و استنباط و حافظه قوى، سرعت انتقال و درک بالا، از جمله خصوصيات اين عالم ربانى است و اين امتيازات در كنار بيان رسا سبب شد تا وى در ميان مراجع همعصر و بزرگان متقدم و متأخر خود يک استثناء به حساب آيد و لقب «شریف العلماء» برازنده وى شود.
شريف العلماء سعیی تمام و جدیتی زیاد به امر تدریس داشت؛ چنانکه برخلاف ديگر مراجع كه معمولاً روزى يک بار و يا حتى هفتهاى يکبار به تدريس مىپرداختند، او در روز دو نوبت به کرسی تدریس می نشست. ساعتها جوانان اهل فضل و مجتهدین اهل فن در محضرش بودند و فقه و اصولی نوین با استفاده از کتاب و سنت، عقل و اجماع را پیریزی نمود. شريف العلما اين رتبه را از رهگذر زحمت و تلاش فراوان تحصيل كرد؛ چنانکه در حالات او نوشتهاند: شبها تا صبح بيدار و چراغ مطالعهاش خاموش نمىشد.
به همين جهات، اثر مكتوب قابل توجهى از وى باقى نماند. وقتی امثال سید ابراهیم (صاحب ضوابط) و دیگران به او پیشنهاد تصنیف نمودند، فرمود: هر چه شماها بنویسید گوئی من نوشته ام و همین گونه هم شد. از جمله آثار او را «تقریرات فی الأصول» نام برده اند.
وفات
مرحوم ملا محمدشریف مازندرانی، سرانجام در ذی القعده سال ۱۲۴۵ قمری بر اثر طاعون فراگیر در کربلا از دنیا رفت و در خانهاش مدفون شد. امروزه قبر او مزار معروفی در کربلاست.
پس از وفات شريف العلماء، شاگردان حوزه درس وى به نجف اشرف عزيمت كرده و حوزه علميه كربلا از رونق افتاد و اين شكوه علمی در سالهاى بعد نيز تكرار نشد و عالمان شيعى در نجف استقرار يافتند.
منابع
- "شريف العلماء مازندرانی"، ویکی نور.
- "شريف العلماء"، سایت شعائر.
