محدث نوری: تفاوت بین نسخهها
پرش به ناوبری
پرش به جستجو
مهدی موسوی (بحث | مشارکتها) |
مهدی موسوی (بحث | مشارکتها) |
||
| سطر ۱: | سطر ۱: | ||
{{خوب}} | {{خوب}} | ||
| − | '''«میرزا حسین نورى»''' مشهور به «محدّث نوری» (۱۳۲۰-۱۲۵۴ ق)، | + | '''«میرزا حسین نورى»''' مشهور به «محدّث نوری» (۱۳۲۰-۱۲۵۴ ق)، [[محدث]]، رجالی، متکلم و فقیه برجسته [[شیعه]] در قرن ۱۴ قمری و از شاگردان [[میرزا محمدحسن شیرازی|میرزای شیرازی]] و [[شیخ العراقین|شیخ عبدالحسین تهرانی]] بود. محدث نوری دارای آثار متعددی در علوم مختلف اسلامی از جمله «[[مستدرک الوسائل|مستدرک الوسائل]]» است. [[شیخ آقا بزرگ تهرانی|آقا بزرگ تهرانی]] و [[حاج شیخ عباس قمی|شیخ عباس قمی]] از شاگردان محدث و [[شیخ فضل الله نوری|شیخ فضلالله نوری]] پسر خواهر و داماد اوست. |
{{شناسنامه عالم | {{شناسنامه عالم | ||
| سطر ۱۱: | سطر ۱۱: | ||
|اساتید = [[میرزا محمدحسن شیرازی]]، [[شیخ العراقین|شیخ عبدالحسین تهرانی]]، [[شیخ مرتضی انصاری]]، [[ملا فتحعلی سلطان آبادی]]،... | |اساتید = [[میرزا محمدحسن شیرازی]]، [[شیخ العراقین|شیخ عبدالحسین تهرانی]]، [[شیخ مرتضی انصاری]]، [[ملا فتحعلی سلطان آبادی]]،... | ||
|شاگردان = [[شیخ آقا بزرگ تهرانی|آقا بزرگ تهرانی]]، [[حاج شیخ عباس قمی|شیخ عباس قمی]]، [[محمد حسین کاشف الغطاء|محمدحسین کاشف الغطاء]]، [[شیخ علی قمی|شیخ علی زاهد قمی]]، [[شیخ محمدتقی بافقی]]،... | |شاگردان = [[شیخ آقا بزرگ تهرانی|آقا بزرگ تهرانی]]، [[حاج شیخ عباس قمی|شیخ عباس قمی]]، [[محمد حسین کاشف الغطاء|محمدحسین کاشف الغطاء]]، [[شیخ علی قمی|شیخ علی زاهد قمی]]، [[شیخ محمدتقی بافقی]]،... | ||
| − | |آثار = [[مستدرک الوسائل|مستدرک الوسائل]]، [[ | + | |آثار = [[مستدرک الوسائل|مستدرک الوسائل]]، [[نجم الثاقب (کتاب)|نجم الثاقب]]، [[لؤلؤ و مرجان (کتاب)|لؤلؤ و مرجان]]، حاشیه بر [[منتهى المقال (کتاب)|منتهی المقال]]، دار السلام، جنة المأوی، موالید الائمه،... |
}} | }} | ||
==تحصیل و اساتید== | ==تحصیل و اساتید== | ||
| − | حسین | + | حسین نوری فرزند [[شیخ محمدتقی نوری]] در هجدهم [[شوال]] سال ۱۲۵۴ قمری در شهر نور استان مازندران به دنیا آمد. |
| − | محدث نوری همچنین در [[کربلا]] از محضر آیت الله [[شیخ العراقین|شیخ عبدالحسین تهرانی]] معروف به «شیخ العراقین» استفاده کرده و پس از آن در درس آیت الله [[شیخ مرتضی انصاری]] که در نجف اشرف دایر بود حاضر میشود. استفاده از افادات شیخ اعظم بیش از چند ماه طول | + | وی در همان سالهای آغازین عمر، تحصیلاتش را از موطن خود آغاز نمود و سپس در [[تهران]]، نزد شیخ عبدالرحیم بروجردی (که پدر زن محدث نوری نیز می باشد)، علم آموزى را دنبال کرد. در سن ۱۹ سالگی، براى فراگیرى علوم و معارف اسلامی، به [[نجف|نجف اشرف]] مهاجرت نمود و در آنجا، نزد اساتید بنام و پر آوازۀ روزگار خویش، از جمله [[میرزا محمدحسن شیرازی|میرزای شیرازی]]، کسب فیض و علم نمود.<ref> گلشن ابرار: ج ۱ ص ۴۱۳. </ref> |
| + | |||
| + | محدث نوری همچنین در [[کربلا]] از محضر آیت الله [[شیخ العراقین|شیخ عبدالحسین تهرانی]] معروف به «شیخ العراقین» استفاده کرده و پس از آن در درس آیت الله [[شیخ مرتضی انصاری]] که در نجف اشرف دایر بود حاضر میشود. استفاده از افادات شیخ اعظم بیش از چند ماه طول نمیکشد، زیرا در همین زمان (۱۲۸۱ ق.) شیخ انصاری دار فانی را وداع میگوید. | ||
برخی دیگر از اساتید ایشان عبارتند از: | برخی دیگر از اساتید ایشان عبارتند از: | ||
| سطر ۳۲: | سطر ۳۴: | ||
برخی از شاگردان محدث نوری عبارتند از: | برخی از شاگردان محدث نوری عبارتند از: | ||
| − | # | + | #[[شیخ آقا بزرگ تهرانی]]، نویسنده «[[الذریعه الی تصانیف الشیعه]]». |
| − | # | + | #[[شیخ عباس قمی]]، محدث بزرگ، صاحب کتاب «[[مفاتیح الجنان]]». |
#مصلح مجاهد آیت الله [[محمد حسین کاشف الغطاء|شیخ محمدحسین کاشف الغطاء]] (۱۲۹۴-۱۳۷۳ ق) صاحب «[[اصل الشیعة و اصولها]]». همچنین از آثار پرارج او در عالم ادب قصیدهای است غرا در دفاع از [[امام زمان عجل الله فرجه الشریف|مهدی موعود]] عجل الله تعالی فرجه که چکیدهای از کتاب «کشف الاستار» استادش محدث نوری است. | #مصلح مجاهد آیت الله [[محمد حسین کاشف الغطاء|شیخ محمدحسین کاشف الغطاء]] (۱۲۹۴-۱۳۷۳ ق) صاحب «[[اصل الشیعة و اصولها]]». همچنین از آثار پرارج او در عالم ادب قصیدهای است غرا در دفاع از [[امام زمان عجل الله فرجه الشریف|مهدی موعود]] عجل الله تعالی فرجه که چکیدهای از کتاب «کشف الاستار» استادش محدث نوری است. | ||
| − | # | + | #علامه [[سید عبدالحسین شرف الدین عاملی]] (۱۲۹۰- ۱۳۷۷ ق). |
#شیخ اسماعیل اصفهانی. | #شیخ اسماعیل اصفهانی. | ||
#شیخ مرتضی بن محمد عاملی. | #شیخ مرتضی بن محمد عاملی. | ||
#سید جمال الدین عاملی اصفهانی. | #سید جمال الدین عاملی اصفهانی. | ||
| − | # | + | #شیخ محمدباقر بیرجندی (۱۲۷۶-۱۳۵۲ ق.) مؤلف «کبریت احمر». |
| − | # | + | #[[شیخ علی اکبر نهاوندی]]. |
| − | # | + | #[[شیخ علی قمی|شیخ علی زاهد قمی]] (۱۲۷۳-۱۳۷۱ ق). |
| − | # | + | #شیخ محمدتقی قمی. |
#عارف واصل [[میرزا جواد آقا ملکی تبریزی|میرزا جواد آقا ملکی تبریزی]]. | #عارف واصل [[میرزا جواد آقا ملکی تبریزی|میرزا جواد آقا ملکی تبریزی]]. | ||
| − | # | + | #میرزا ابوالفضل تهرانی، معروف به کلانتری نوری و نویسنده «شفاء الصدور فی زیارة العاشور». |
#شیخ جعفر نوری نجمی. | #شیخ جعفر نوری نجمی. | ||
#[[سید محمد علم الهدی نقوی کابلی]] (متولد ۱۲۸۸ ق). | #[[سید محمد علم الهدی نقوی کابلی]] (متولد ۱۲۸۸ ق). | ||
#آقا میرزا محمد تهرانی (متولد ۱۲۸۱ ق). | #آقا میرزا محمد تهرانی (متولد ۱۲۸۱ ق). | ||
| − | #شیخ مهدی نوری، برادرزاده محدث نوری. ایشان پیش عمویش [[فرائد الاصول (کتاب)|رسائل]] و [[مکاسب (کتاب)|مکاسب]] و ... آموخته بود. | + | #شیخ مهدی نوری، برادرزاده محدث نوری. ایشان پیش عمویش «[[فرائد الاصول (کتاب)|رسائل]]» و «[[مکاسب (کتاب)|مکاسب]]» و ... آموخته بود. |
#شیخ جلیل محمدحسن آل کبه (۱۲۶۹-۱۳۳۳ ق). | #شیخ جلیل محمدحسن آل کبه (۱۲۶۹-۱۳۳۳ ق). | ||
#صدر الاسلام حاج میرزا علی اکبر همدانی معروف به دبیر که ابوالمکارم هم خوانده میشود. | #صدر الاسلام حاج میرزا علی اکبر همدانی معروف به دبیر که ابوالمکارم هم خوانده میشود. | ||
| − | # | + | #[[میرزا محمد ارباب قمی]] (۱۲۷۳-۱۳۴۱ ق). |
| − | #شیخ علی اکبر همدانی (۱۲۷۰-۱۳۲۵ ق) نویسنده | + | #شیخ علی اکبر همدانی (۱۲۷۰-۱۳۲۵ ق) نویسنده «ناسخ التفاسیر».<ref> زندگینامه این بزرگان را در مصادر زیر میتوان یافت: نفس الرحمن، ص ۱۴؛ معارف الرجال، ج ۱، ص ۲۷۱؛ نقباء البشر، ج ۲، ص ۵۴۶؛ حماسه حسینی، ج ۱، ص ۱۳؛ و هدیة الرازی الی الامام المجدد الشیرازی و ریحانه الادب.</ref> |
| − | #پسر | + | #پسر خواهر و دامادش، آیت الله شهید [[شیخ فضل الله نوری]] (۱۲۹۵-۱۳۲۷ ق) |
#آیت الله [[شیخ محمدتقی بافقی]] (۱۲۹۲-۱۳۲۵ ق).<ref> دانشنامه جهان اسلام، حرف ب، جزوه چهارم، ص ۶۲۳، چاپ اول.</ref> | #آیت الله [[شیخ محمدتقی بافقی]] (۱۲۹۲-۱۳۲۵ ق).<ref> دانشنامه جهان اسلام، حرف ب، جزوه چهارم، ص ۶۲۳، چاپ اول.</ref> | ||
| − | همچنین محدث نوری | + | همچنین محدث نوری «[[شیخ (علم الحدیث)|شیخ روایتی]]» بسیاری از دانشوران نامی است که از بابت نمونه علمای زیر نام برده میشود: |
| − | #آیت الله [[سید محسن امین|سید محسن امین عاملی]] (۱۲۸۴-۱۳۷۱ ق) نویسنده [[اعیان الشیعه]]. | + | #آیت الله [[سید محسن امین|سید محسن امین عاملی]] (۱۲۸۴-۱۳۷۱ ق) نویسنده «[[اعیان الشیعه]]». |
#آیت الله [[میرزا محمدحسین نائینی]] (متوفای ۱۳۵۵ ق). | #آیت الله [[میرزا محمدحسین نائینی]] (متوفای ۱۳۵۵ ق). | ||
| − | # | + | #[[شیخ محمدباقر بهاری|شیخ محمدباقر بهاری همدانی]] (۱۳۳۳-۱۲۷۵ ق) از شاگردان عارف نامی [[ملا حسینقلی همدانی]]. |
| − | |||
| − | |||
#منیرالدین بروجردی (۱۲۶۹-۱۳۴۱ ق) نوه دختری [[میرزای قمی]] (صاحب «[[قوانین الاصول (کتاب)|قوانین الاصول]]»). | #منیرالدین بروجردی (۱۲۶۹-۱۳۴۱ ق) نوه دختری [[میرزای قمی]] (صاحب «[[قوانین الاصول (کتاب)|قوانین الاصول]]»). | ||
| − | #علامه | + | #علامه [[علامه محمد جواد بلاغی|شیخ محمدجواد بلاغی]] (۱۲۸۲-۱۳۵۲ ق) نویسنده «[[آلاء الرحمن فى تفسير القرآن (کتاب)|تفسیر آلاء الرحمن]]». |
| − | # | + | #[[شیخ عبد الکریم حائری یزدی|شیخ عبدالکریم حائری]]، مؤسس [[حوزه علمیه قم|حوزه علمیه قم]]، (۱۲۷۶-۱۳۵۵ ق). |
| − | |||
#[[سید حسن صدر|سید حسن صدرالدین موسوی کاظمینی]]، نویسنده «[[تأسیس الشیعه لعلوم الاسلام (کتاب)|تأسیس الشیعه لعلوم الاسلام]]». | #[[سید حسن صدر|سید حسن صدرالدین موسوی کاظمینی]]، نویسنده «[[تأسیس الشیعه لعلوم الاسلام (کتاب)|تأسیس الشیعه لعلوم الاسلام]]». | ||
#[[سید هبة الدین شهرستانی]]، نویسنده «الهیئة والاسلام». | #[[سید هبة الدین شهرستانی]]، نویسنده «الهیئة والاسلام». | ||
| − | # | + | #سید شمس الدین محمود حسینی مرعشی (۱۲۶۰-۱۳۳۸ ق)، پدر [[سید شهاب الدین مرعشی نجفی]]. |
| − | #شریف الاسلام سید اسماعیل مرعشی | + | #شریف الاسلام سید اسماعیل مرعشی نجفی، نویسنده «قانونچه» در علم [[طب]]. |
| − | # | + | #میرزا علی حسینی مرعشی شهرستانی، شارح «[[الوجیزة فی علم الدرایة (کتاب)|الوجیزه]]» [[شیخ بهایی]] در علم حدیث شناسی. |
| − | #شیخ محمد حرزالدین نجفی، نویسنده | + | #شیخ محمد حرزالدین نجفی، نویسنده «معارف الرجال». |
#شیخ مهدی حکمی قمی، مشهور به پایین شهری. | #شیخ مهدی حکمی قمی، مشهور به پایین شهری. | ||
| − | # | + | #میرزا حسن علیاری تبریزی، فرزند [[ملا علی علیاری تبریزی]]. |
| − | # | + | #[[شیخ عبدالنبی نوری]] (۱۳۴۳-۱۲۵۴ ق). |
| − | #[[ | + | #[[آقا ضیاءالدین عراقی]] (متوفی ۱۳۶۱ ق).<ref> مشجره مواقع النجوم، محدث نوری، ص ۲۰، از منشورات کتابخانه نجفی مرعشی؛ الذریعه، ج ۱، ص ۱۸۱ و...؛ علماء معاصرین، واعظ خیابانی تبریزی، ص ۲۱۳، دائرةالمعارف تشیع، ج ۲، ص ۶۵، ج ۴، ص ۵۶۸ و...</ref> |
==آثار و تألیفات== | ==آثار و تألیفات== | ||
| سطر ۸۲: | سطر ۸۱: | ||
محدث نوری آثار بسیاری در علوم مختلف اسلامی تألیف نمود، که با ملاحظه ترتیب در تاریخ تألیف، چنین است: | محدث نوری آثار بسیاری در علوم مختلف اسلامی تألیف نمود، که با ملاحظه ترتیب در تاریخ تألیف، چنین است: | ||
| − | #مواقع النجوم، | + | #مواقع النجوم، شجرهنامهای است در سلسله [[اجازه (علم الحدیث)|اجازات]] نوریان، و نخستین اثر او است که در ۲۱ سالگی نوشته است. |
| − | #نفس الرحمن فی فضائل سیدنا سلمان، حدیثی است از حیات [[سلمان فارسی]] که در شهر [[کربلا]] به سال ۱۲۸۳ ق. تألیف | + | #نفس الرحمن فی فضائل سیدنا سلمان، حدیثی است از حیات [[سلمان فارسی]] که در شهر [[کربلا]] به سال ۱۲۸۳ ق. تألیف آن تمام شده است. |
| − | #دار | + | #دار السّلام، (در دو جلد)، جلد اول درباره خواب و [[تعبیر خواب]]، و جلد دوم در [[اخلاق]] و آداب است که در ۱۲۹۲ ق، در [[سامرا]] تألیف آن تکمیل شده است. |
| − | #فصل الخطاب فی تحریف کتاب | + | #فصل الخطاب فی تحریف کتاب ربّ الارباب (تألیف: ۱۲۹۲ ق). |
#معالم العبر (تألیف: ۱۲۹۶ ق). | #معالم العبر (تألیف: ۱۲۹۶ ق). | ||
#میزان السماء (تألیف: ۱۲۹۹ ق). | #میزان السماء (تألیف: ۱۲۹۹ ق). | ||
#کلمه طیبه (تألیف: ۱۳۰۱ ق). | #کلمه طیبه (تألیف: ۱۳۰۱ ق). | ||
#جنة المأوی (تألیف: ۱۳۰۲ ق) تصنیفی است در مقام [[امام مهدی]] عجل الله تعالی فرجه. | #جنة المأوی (تألیف: ۱۳۰۲ ق) تصنیفی است در مقام [[امام مهدی]] عجل الله تعالی فرجه. | ||
| − | #فیض القدسی (تألیف: ۱۳۰۲ ق) اولین کتاب مستند و معتبر در خصوص زندگانی [[علامه مجلسی]]. این کتاب چندی پیش به قلم | + | #فیض القدسی (تألیف: ۱۳۰۲ ق) اولین کتاب مستند و معتبر در خصوص زندگانی [[علامه مجلسی]]. این کتاب چندی پیش به قلم حجةالاسلام سید جعفر نبوی به فارسی ترجمه و منتشر شد. |
| − | #بدر | + | #بدر مُشَعشع (تألیف: ۱۳۰۸ ق) در شرح حال فرزندان [[موسی مبرقع]] پسر [[امام جواد]] علیه السلام است که همراه با [[تقریظ]] و تأیید [[میرزا محمدحسن شیرازی|میرزای شیرازی]] چاپ شد. |
| − | #کشف الأستار عن وجه الغائب عن الأبصار (۱۳۱۸ ق)، پرتوی است از حُسن دل انگیز [[امام زمان عجل الله فرجه الشریف|حضرت مهدی]] علیه السلام.<ref> کشف الاستار، محدث نوری، چاپ دوم، قم ۱۴۰۰ ق، ص | + | #کشف الأستار عن وجه الغائب عن الأبصار (۱۳۱۸ ق)، پرتوی است از حُسن دل انگیز [[امام زمان عجل الله فرجه الشریف|حضرت مهدی]] علیه السلام.<ref> کشف الاستار، محدث نوری، چاپ دوم، قم ۱۴۰۰ ق، ص ۲۴۶.</ref> |
#صحیفه ثانیه علویه. | #صحیفه ثانیه علویه. | ||
#صحیفه اربعه سجادیه. | #صحیفه اربعه سجادیه. | ||
| سطر ۹۹: | سطر ۹۸: | ||
#حاشیه بر «[[منتهى المقال (کتاب)|منتهی المقال فی احوال الرجال]]» [[شیخ ابوعلی حائری]]. | #حاشیه بر «[[منتهى المقال (کتاب)|منتهی المقال فی احوال الرجال]]» [[شیخ ابوعلی حائری]]. | ||
#ظلمات الهاویه، در معایب [[معاویه]] و... | #ظلمات الهاویه، در معایب [[معاویه]] و... | ||
| − | #[[ | + | #[[نجم الثاقب (کتاب)|نجم الثاقب]]، در احوال [[حضرت ولی عصر]] صاحب العصر و الزمان بقیةالله الاعظم عجلاللهتعالیفرجه، که پر انتشارترین کتاب محدث نوری است. |
#موالید الائمه. | #موالید الائمه. | ||
#شاخه طوبی. | #شاخه طوبی. | ||
#[[دیوان (شعر)|دیوان]] شعر، که با نام «مولودیه» چاپ شده است. | #[[دیوان (شعر)|دیوان]] شعر، که با نام «مولودیه» چاپ شده است. | ||
| − | #[[مستدرک الوسائل|مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل]]، بزرگترین اثر محدث نوری و معتبرترین مجموعه مفصل روایی که پس از «[[وسائل الشیعه]]» نوشته شده که مرجعی معتبر برای مجتهدان است و هیچ [[فقیه|فقیهی]] از آن بینیاز نیست.<ref> به این | + | #[[مستدرک الوسائل|مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل]]، بزرگترین اثر محدث نوری و معتبرترین مجموعه مفصل روایی که پس از «[[وسائل الشیعه]]» نوشته شده که مرجعی معتبر برای مجتهدان است و هیچ [[فقیه|فقیهی]] از آن بینیاز نیست.<ref> به این مطلب بسیاری از بزرگان اعتقاد داشته و دارند که از باب نمونه میشود از آخوند خراسانی و شیخ الشریعه اصفهانی نام برد. بنگرید: نقباء البشر، ج ۲، ص ۵۵۳؛ مکارم الآثار، ج ۵، ص ۱۴۷.</ref> |
| − | #[[لؤلؤ و مرجان (کتاب)|لؤلؤ و مرجان]] (تألیف: ۱۳۱۹ ق) نخستین کتاب مستقلی است که در ردّ [[خرافات]] مربوط به حماسه [[روز عاشورا|عاشورا]]، سخن میگوید و با صمیمیت و صداقت از مداحان و منبریانِ محترم میخواهد که در این کار حساس و حیاتی، به هیچ وجه ارکان سه گانه راستگویی، درست گویی و اخلاص را فراموش نکنند و با فدا کردن علم و عقل در پای عشقِ فرضی، آبروی همه را نبرند. | + | #[[لؤلؤ و مرجان (کتاب)|لؤلؤ و مرجان]] (تألیف: ۱۳۱۹ ق) نخستین کتاب مستقلی است که در ردّ [[خرافات]] مربوط به حماسه [[روز عاشورا|عاشورا]]، سخن میگوید و با صمیمیت و صداقت از مداحان و منبریانِ محترم میخواهد که در این کار حساس و حیاتی، به هیچ وجه ارکان سه گانه راستگویی، درست گویی و [[اخلاص]] را فراموش نکنند و با فدا کردن علم و عقل در پای عشقِ فرضی، آبروی همه را نبرند. |
#تحیة الزائر، از متون [[زیارت|زیارتی]] است. | #تحیة الزائر، از متون [[زیارت|زیارتی]] است. | ||
#تقریرات بحث استادش [[شیخ عبدالحسین تهرانی]]. | #تقریرات بحث استادش [[شیخ عبدالحسین تهرانی]]. | ||
#تقریرات درس استادش [[میرزا محمدحسن شیرازی]]. | #تقریرات درس استادش [[میرزا محمدحسن شیرازی]]. | ||
| − | #اربعونیات، همان که در حاشیه «کلمه طیبه» چاپ شده است. | + | #اربعونیات، همان که در [[حاشیه]] «کلمه طیبه» چاپ شده است. |
#اخبار حفظ القرآن. | #اخبار حفظ القرآن. | ||
#رسالهای در شرح حال [[ملا ابوالحسن فتونی عاملی]] که در ۱۲۷۶ ق. نوشته است. | #رسالهای در شرح حال [[ملا ابوالحسن فتونی عاملی]] که در ۱۲۷۶ ق. نوشته است. | ||
#کشکول، گلستانی که گلبرگ های گوناگونی را شامل میشود. | #کشکول، گلستانی که گلبرگ های گوناگونی را شامل میشود. | ||
| − | #حواشی بر «[[توضیح المقال فی علم الدرایة و الرجال (کتاب)|توضیح المقال]]» [[ملا علی کنی]] که در آخر | + | #حواشی بر «[[توضیح المقال فی علم الدرایة و الرجال (کتاب)|توضیح المقال]]» [[ملا علی کنی]] که در آخر «[[منتهى المقال (کتاب)|منتهی المقال]]» [[شیخ ابوعلی حائری]] چاپ شده است. |
| − | #رساله فارسی در جواب به شبهات کتاب «فصل الخطاب» و در ردّ [[تحریف قرآن|تحریف قرآن مجید]]. تذکر این نکته ضروری است که محدث نوری علاوه بر «کتاب القرآن» در ضمن «[[مستدرک الوسائل (کتاب)|مستدرک الوسائل]]»، سه کتاب دیگر نیز در [[علوم قرآنی]] نوشته است و بیگمان با چشمپوشی از هر کدام از این چهار کتاب، قضاوت در حق نوری و او را متهم به تحریف | + | #رساله فارسی در جواب به شبهات کتاب «فصل الخطاب» و در ردّ [[تحریف قرآن|تحریف قرآن مجید]]. تذکر این نکته ضروری است که محدث نوری علاوه بر «کتاب القرآن» در ضمن «[[مستدرک الوسائل (کتاب)|مستدرک الوسائل]]»، سه کتاب دیگر نیز در [[علوم قرآنی]] نوشته است و بیگمان با چشمپوشی از هر کدام از این چهار کتاب، قضاوت در حق نوری و او را متهم به تحریف قرآن کردن، ناروا خواهد بود. |
#ترجمه جلد دوم دار السلام، به فارسی. | #ترجمه جلد دوم دار السلام، به فارسی. | ||
#اجوبة المسائل. | #اجوبة المسائل. | ||
#فهرست کتابخانه کم نظیر خویش که به ترتیب الفبایی نوشته شده و در مقدمهاش به تفصیل در خصوص کتاب و نویسندگی سخن گفته است.<ref> در خصوص آثار محدث، علاوه بر نقباء البشر، ج ۲، ص ۵۴۹ و جلدهای مختلف «الذریعه» مراجعه شود به فیض قدسی، مقدمه مترجم.</ref> | #فهرست کتابخانه کم نظیر خویش که به ترتیب الفبایی نوشته شده و در مقدمهاش به تفصیل در خصوص کتاب و نویسندگی سخن گفته است.<ref> در خصوص آثار محدث، علاوه بر نقباء البشر، ج ۲، ص ۵۴۹ و جلدهای مختلف «الذریعه» مراجعه شود به فیض قدسی، مقدمه مترجم.</ref> | ||
| − | #نامهها و اجازهنامهها و اعلامیهها. که اگر در کتابی گردآوری | + | #نامهها و [[اجازه (علم الحدیث)|اجازهنامهها]] و اعلامیهها. که اگر در کتابی گردآوری شود، گنجینه گرانبهایی را تشکیل خواهد داد. بیش از ده نامه از محدث نوری که در جواب نامههای [[میر حامد حسین هندی]] نویسنده «[[عبقات الانوار]]» نوشته شده است در مجله نور علم، البته بخش های بریدهای از آن ها چاپ شد.<ref> مجله نور علم، ش مسلسل ۴۸، دوره چهارم، ش ۱۲، (آذر و دی ۱۳۷۱) ص ۸۶-۱۰۸؛ فیض قدسی، با ترجمه سید جعفر نبوی، ص ۳۷-۴۰؛ چاپ اول، ۱۳۷۴، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، تهران.</ref> |
==وفات== | ==وفات== | ||
| − | مرحوم میرزا حسین نوری، سرانجام در ۲۷ [[جمادی الثانی]] سال ۱۳۲۰ قمری (در ۶۶ سالگی) در [[نجف]] دار فانی را وداع گفت و بنا به وصیت خودش در یکی از ایوان های آستان قدس [[حرم امیرالمؤمنین علیه السلام|حرم | + | مرحوم میرزا حسین نوری، سرانجام در ۲۷ [[جمادی الثانی]] سال ۱۳۲۰ قمری (در ۶۶ سالگی) در [[نجف]] دار فانی را وداع گفت و بنا به [[وصیت]] خودش در یکی از ایوان های آستان قدس [[حرم امیرالمؤمنین علیه السلام|حرم امیرالمؤمنین]] علیه السلام به خاک سپرده شد. |
==پانویس== | ==پانویس== | ||
<references /> | <references /> | ||
| سطر ۱۳۱: | سطر ۱۳۰: | ||
<gallery mode="packed" heights="170"> | <gallery mode="packed" heights="170"> | ||
| − | پرونده:علی (3).jpg|قبور [[محدث نوری|حسین نوری طبرسی]] و [[محدث قمی|عباس قمی]]، در حرم امام علی علیه السلام | + | پرونده:علی (3).jpg|قبور [[محدث نوری|حسین نوری طبرسی]] و [[محدث قمی|عباس قمی]]، در [[حرم امیرالمؤمنین علیه السلام|حرم امام علی علیه السلام]] |
| − | پرونده:علی0.jpg|موقعیت مکانی مدفن حسین نوری طبرسی و عباس قمی در | + | پرونده:علی0.jpg|موقعیت مکانی مدفن حسین نوری طبرسی و عباس قمی در حرم امام علی علیه السلام |
پرونده:نوري.jpg|یکی از آثار حسین نوری طبرسی درباره [[امام زمان عجل الله فرجه الشریف|امام زمان عجل الله تعالی فرجه]] | پرونده:نوري.jpg|یکی از آثار حسین نوری طبرسی درباره [[امام زمان عجل الله فرجه الشریف|امام زمان عجل الله تعالی فرجه]] | ||
</gallery> | </gallery> | ||
نسخهٔ کنونی تا ۴ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۶:۱۵
«میرزا حسین نورى» مشهور به «محدّث نوری» (۱۳۲۰-۱۲۵۴ ق)، محدث، رجالی، متکلم و فقیه برجسته شیعه در قرن ۱۴ قمری و از شاگردان میرزای شیرازی و شیخ عبدالحسین تهرانی بود. محدث نوری دارای آثار متعددی در علوم مختلف اسلامی از جمله «مستدرک الوسائل» است. آقا بزرگ تهرانی و شیخ عباس قمی از شاگردان محدث و شیخ فضلالله نوری پسر خواهر و داماد اوست.
| |
| نام کامل | حسین نوری طبرسی |
| زادروز | ۱۲۵۴ قمری |
| زادگاه | نور، مازندران |
| وفات | ۱۳۲۰ قمری |
| مدفن | نجف، حرم امام علی علیهالسلام |
|
| |
| اساتید |
میرزا محمدحسن شیرازی، شیخ عبدالحسین تهرانی، شیخ مرتضی انصاری، ملا فتحعلی سلطان آبادی،... |
| شاگردان |
آقا بزرگ تهرانی، شیخ عباس قمی، محمدحسین کاشف الغطاء، شیخ علی زاهد قمی، شیخ محمدتقی بافقی،... |
| آثار |
مستدرک الوسائل، نجم الثاقب، لؤلؤ و مرجان، حاشیه بر منتهی المقال، دار السلام، جنة المأوی، موالید الائمه،... |
محتویات
تحصیل و اساتید
حسین نوری فرزند شیخ محمدتقی نوری در هجدهم شوال سال ۱۲۵۴ قمری در شهر نور استان مازندران به دنیا آمد.
وی در همان سالهای آغازین عمر، تحصیلاتش را از موطن خود آغاز نمود و سپس در تهران، نزد شیخ عبدالرحیم بروجردی (که پدر زن محدث نوری نیز می باشد)، علم آموزى را دنبال کرد. در سن ۱۹ سالگی، براى فراگیرى علوم و معارف اسلامی، به نجف اشرف مهاجرت نمود و در آنجا، نزد اساتید بنام و پر آوازۀ روزگار خویش، از جمله میرزای شیرازی، کسب فیض و علم نمود.[۱]
محدث نوری همچنین در کربلا از محضر آیت الله شیخ عبدالحسین تهرانی معروف به «شیخ العراقین» استفاده کرده و پس از آن در درس آیت الله شیخ مرتضی انصاری که در نجف اشرف دایر بود حاضر میشود. استفاده از افادات شیخ اعظم بیش از چند ماه طول نمیکشد، زیرا در همین زمان (۱۲۸۱ ق.) شیخ انصاری دار فانی را وداع میگوید.
برخی دیگر از اساتید ایشان عبارتند از:
- فقیه فاضل، ملا محمدعلی محلاتی (۱۲۳۲ ـ ۱۳۰۶ ق).[۲]
- جمال السالکین، آخوند ملا فتحعلی سلطان آبادی (۱۳۱۲ ق).[۳]
- فقیه کبیر، ملا شیخ علی خلیلی (۱۲۲۶ ـ ۱۲۷۹ ق).[۴]
- معزالدین سید مهدی قزوینی (۱۲۲۲ ـ ۱۳۰۰ ق).[۵]
- میرزا محمدهاشم خوانساری (۱۲۳۵ ـ ۱۳۱۸ ق).[۶]
- آیت الله ملا علی کنی (۱۲۲۰ ـ ۱۳۰۶ ق).[۷]
شاگردان و راویان
برخی از شاگردان محدث نوری عبارتند از:
- شیخ آقا بزرگ تهرانی، نویسنده «الذریعه الی تصانیف الشیعه».
- شیخ عباس قمی، محدث بزرگ، صاحب کتاب «مفاتیح الجنان».
- مصلح مجاهد آیت الله شیخ محمدحسین کاشف الغطاء (۱۲۹۴-۱۳۷۳ ق) صاحب «اصل الشیعة و اصولها». همچنین از آثار پرارج او در عالم ادب قصیدهای است غرا در دفاع از مهدی موعود عجل الله تعالی فرجه که چکیدهای از کتاب «کشف الاستار» استادش محدث نوری است.
- علامه سید عبدالحسین شرف الدین عاملی (۱۲۹۰- ۱۳۷۷ ق).
- شیخ اسماعیل اصفهانی.
- شیخ مرتضی بن محمد عاملی.
- سید جمال الدین عاملی اصفهانی.
- شیخ محمدباقر بیرجندی (۱۲۷۶-۱۳۵۲ ق.) مؤلف «کبریت احمر».
- شیخ علی اکبر نهاوندی.
- شیخ علی زاهد قمی (۱۲۷۳-۱۳۷۱ ق).
- شیخ محمدتقی قمی.
- عارف واصل میرزا جواد آقا ملکی تبریزی.
- میرزا ابوالفضل تهرانی، معروف به کلانتری نوری و نویسنده «شفاء الصدور فی زیارة العاشور».
- شیخ جعفر نوری نجمی.
- سید محمد علم الهدی نقوی کابلی (متولد ۱۲۸۸ ق).
- آقا میرزا محمد تهرانی (متولد ۱۲۸۱ ق).
- شیخ مهدی نوری، برادرزاده محدث نوری. ایشان پیش عمویش «رسائل» و «مکاسب» و ... آموخته بود.
- شیخ جلیل محمدحسن آل کبه (۱۲۶۹-۱۳۳۳ ق).
- صدر الاسلام حاج میرزا علی اکبر همدانی معروف به دبیر که ابوالمکارم هم خوانده میشود.
- میرزا محمد ارباب قمی (۱۲۷۳-۱۳۴۱ ق).
- شیخ علی اکبر همدانی (۱۲۷۰-۱۳۲۵ ق) نویسنده «ناسخ التفاسیر».[۸]
- پسر خواهر و دامادش، آیت الله شهید شیخ فضل الله نوری (۱۲۹۵-۱۳۲۷ ق)
- آیت الله شیخ محمدتقی بافقی (۱۲۹۲-۱۳۲۵ ق).[۹]
همچنین محدث نوری «شیخ روایتی» بسیاری از دانشوران نامی است که از بابت نمونه علمای زیر نام برده میشود:
- آیت الله سید محسن امین عاملی (۱۲۸۴-۱۳۷۱ ق) نویسنده «اعیان الشیعه».
- آیت الله میرزا محمدحسین نائینی (متوفای ۱۳۵۵ ق).
- شیخ محمدباقر بهاری همدانی (۱۳۳۳-۱۲۷۵ ق) از شاگردان عارف نامی ملا حسینقلی همدانی.
- منیرالدین بروجردی (۱۲۶۹-۱۳۴۱ ق) نوه دختری میرزای قمی (صاحب «قوانین الاصول»).
- علامه شیخ محمدجواد بلاغی (۱۲۸۲-۱۳۵۲ ق) نویسنده «تفسیر آلاء الرحمن».
- شیخ عبدالکریم حائری، مؤسس حوزه علمیه قم، (۱۲۷۶-۱۳۵۵ ق).
- سید حسن صدرالدین موسوی کاظمینی، نویسنده «تأسیس الشیعه لعلوم الاسلام».
- سید هبة الدین شهرستانی، نویسنده «الهیئة والاسلام».
- سید شمس الدین محمود حسینی مرعشی (۱۲۶۰-۱۳۳۸ ق)، پدر سید شهاب الدین مرعشی نجفی.
- شریف الاسلام سید اسماعیل مرعشی نجفی، نویسنده «قانونچه» در علم طب.
- میرزا علی حسینی مرعشی شهرستانی، شارح «الوجیزه» شیخ بهایی در علم حدیث شناسی.
- شیخ محمد حرزالدین نجفی، نویسنده «معارف الرجال».
- شیخ مهدی حکمی قمی، مشهور به پایین شهری.
- میرزا حسن علیاری تبریزی، فرزند ملا علی علیاری تبریزی.
- شیخ عبدالنبی نوری (۱۳۴۳-۱۲۵۴ ق).
- آقا ضیاءالدین عراقی (متوفی ۱۳۶۱ ق).[۱۰]
آثار و تألیفات
محدث نوری آثار بسیاری در علوم مختلف اسلامی تألیف نمود، که با ملاحظه ترتیب در تاریخ تألیف، چنین است:
- مواقع النجوم، شجرهنامهای است در سلسله اجازات نوریان، و نخستین اثر او است که در ۲۱ سالگی نوشته است.
- نفس الرحمن فی فضائل سیدنا سلمان، حدیثی است از حیات سلمان فارسی که در شهر کربلا به سال ۱۲۸۳ ق. تألیف آن تمام شده است.
- دار السّلام، (در دو جلد)، جلد اول درباره خواب و تعبیر خواب، و جلد دوم در اخلاق و آداب است که در ۱۲۹۲ ق، در سامرا تألیف آن تکمیل شده است.
- فصل الخطاب فی تحریف کتاب ربّ الارباب (تألیف: ۱۲۹۲ ق).
- معالم العبر (تألیف: ۱۲۹۶ ق).
- میزان السماء (تألیف: ۱۲۹۹ ق).
- کلمه طیبه (تألیف: ۱۳۰۱ ق).
- جنة المأوی (تألیف: ۱۳۰۲ ق) تصنیفی است در مقام امام مهدی عجل الله تعالی فرجه.
- فیض القدسی (تألیف: ۱۳۰۲ ق) اولین کتاب مستند و معتبر در خصوص زندگانی علامه مجلسی. این کتاب چندی پیش به قلم حجةالاسلام سید جعفر نبوی به فارسی ترجمه و منتشر شد.
- بدر مُشَعشع (تألیف: ۱۳۰۸ ق) در شرح حال فرزندان موسی مبرقع پسر امام جواد علیه السلام است که همراه با تقریظ و تأیید میرزای شیرازی چاپ شد.
- کشف الأستار عن وجه الغائب عن الأبصار (۱۳۱۸ ق)، پرتوی است از حُسن دل انگیز حضرت مهدی علیه السلام.[۱۱]
- صحیفه ثانیه علویه.
- صحیفه اربعه سجادیه.
- سلامة المرصاد (تألیف: ۱۳۱۷ ق).
- مستدرک مزار بحار.
- حاشیه بر «منتهی المقال فی احوال الرجال» شیخ ابوعلی حائری.
- ظلمات الهاویه، در معایب معاویه و...
- نجم الثاقب، در احوال حضرت ولی عصر صاحب العصر و الزمان بقیةالله الاعظم عجلاللهتعالیفرجه، که پر انتشارترین کتاب محدث نوری است.
- موالید الائمه.
- شاخه طوبی.
- دیوان شعر، که با نام «مولودیه» چاپ شده است.
- مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل، بزرگترین اثر محدث نوری و معتبرترین مجموعه مفصل روایی که پس از «وسائل الشیعه» نوشته شده که مرجعی معتبر برای مجتهدان است و هیچ فقیهی از آن بینیاز نیست.[۱۲]
- لؤلؤ و مرجان (تألیف: ۱۳۱۹ ق) نخستین کتاب مستقلی است که در ردّ خرافات مربوط به حماسه عاشورا، سخن میگوید و با صمیمیت و صداقت از مداحان و منبریانِ محترم میخواهد که در این کار حساس و حیاتی، به هیچ وجه ارکان سه گانه راستگویی، درست گویی و اخلاص را فراموش نکنند و با فدا کردن علم و عقل در پای عشقِ فرضی، آبروی همه را نبرند.
- تحیة الزائر، از متون زیارتی است.
- تقریرات بحث استادش شیخ عبدالحسین تهرانی.
- تقریرات درس استادش میرزا محمدحسن شیرازی.
- اربعونیات، همان که در حاشیه «کلمه طیبه» چاپ شده است.
- اخبار حفظ القرآن.
- رسالهای در شرح حال ملا ابوالحسن فتونی عاملی که در ۱۲۷۶ ق. نوشته است.
- کشکول، گلستانی که گلبرگ های گوناگونی را شامل میشود.
- حواشی بر «توضیح المقال» ملا علی کنی که در آخر «منتهی المقال» شیخ ابوعلی حائری چاپ شده است.
- رساله فارسی در جواب به شبهات کتاب «فصل الخطاب» و در ردّ تحریف قرآن مجید. تذکر این نکته ضروری است که محدث نوری علاوه بر «کتاب القرآن» در ضمن «مستدرک الوسائل»، سه کتاب دیگر نیز در علوم قرآنی نوشته است و بیگمان با چشمپوشی از هر کدام از این چهار کتاب، قضاوت در حق نوری و او را متهم به تحریف قرآن کردن، ناروا خواهد بود.
- ترجمه جلد دوم دار السلام، به فارسی.
- اجوبة المسائل.
- فهرست کتابخانه کم نظیر خویش که به ترتیب الفبایی نوشته شده و در مقدمهاش به تفصیل در خصوص کتاب و نویسندگی سخن گفته است.[۱۳]
- نامهها و اجازهنامهها و اعلامیهها. که اگر در کتابی گردآوری شود، گنجینه گرانبهایی را تشکیل خواهد داد. بیش از ده نامه از محدث نوری که در جواب نامههای میر حامد حسین هندی نویسنده «عبقات الانوار» نوشته شده است در مجله نور علم، البته بخش های بریدهای از آن ها چاپ شد.[۱۴]
وفات
مرحوم میرزا حسین نوری، سرانجام در ۲۷ جمادی الثانی سال ۱۳۲۰ قمری (در ۶۶ سالگی) در نجف دار فانی را وداع گفت و بنا به وصیت خودش در یکی از ایوان های آستان قدس حرم امیرالمؤمنین علیه السلام به خاک سپرده شد.
پانویس
- ↑ گلشن ابرار: ج ۱ ص ۴۱۳.
- ↑ خاتمه مستدرک الوسائل، محدث نوری، چاپ قدیم سه جلدی، ج ۳، ص ۸۷۷.
- ↑ کیهان اندیشه(۱۳۷۱)؛ ش ۴۵، ص ۶۹ ـ ۷۹.
- ↑ ماضی النجف و حاضرها، آل محبوبه، ج ۲، ص ۲۳۹، چاپ بیروت.
- ↑ احسن الودیعه، اعتماد السلطنه، ج ۱، ص ۸۹، چاپ بغداد، ۱۳۴۸ ق.
- ↑ پیشین، ج ۱، ص ۱۴۱.
- ↑ پیشین، ج ۱، ص ۱۰۱.
- ↑ زندگینامه این بزرگان را در مصادر زیر میتوان یافت: نفس الرحمن، ص ۱۴؛ معارف الرجال، ج ۱، ص ۲۷۱؛ نقباء البشر، ج ۲، ص ۵۴۶؛ حماسه حسینی، ج ۱، ص ۱۳؛ و هدیة الرازی الی الامام المجدد الشیرازی و ریحانه الادب.
- ↑ دانشنامه جهان اسلام، حرف ب، جزوه چهارم، ص ۶۲۳، چاپ اول.
- ↑ مشجره مواقع النجوم، محدث نوری، ص ۲۰، از منشورات کتابخانه نجفی مرعشی؛ الذریعه، ج ۱، ص ۱۸۱ و...؛ علماء معاصرین، واعظ خیابانی تبریزی، ص ۲۱۳، دائرةالمعارف تشیع، ج ۲، ص ۶۵، ج ۴، ص ۵۶۸ و...
- ↑ کشف الاستار، محدث نوری، چاپ دوم، قم ۱۴۰۰ ق، ص ۲۴۶.
- ↑ به این مطلب بسیاری از بزرگان اعتقاد داشته و دارند که از باب نمونه میشود از آخوند خراسانی و شیخ الشریعه اصفهانی نام برد. بنگرید: نقباء البشر، ج ۲، ص ۵۵۳؛ مکارم الآثار، ج ۵، ص ۱۴۷.
- ↑ در خصوص آثار محدث، علاوه بر نقباء البشر، ج ۲، ص ۵۴۹ و جلدهای مختلف «الذریعه» مراجعه شود به فیض قدسی، مقدمه مترجم.
- ↑ مجله نور علم، ش مسلسل ۴۸، دوره چهارم، ش ۱۲، (آذر و دی ۱۳۷۱) ص ۸۶-۱۰۸؛ فیض قدسی، با ترجمه سید جعفر نبوی، ص ۳۷-۴۰؛ چاپ اول، ۱۳۷۴، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، تهران.
منابع
- گلشن ابرار، جلد ۱، زندگینامه "محدث نوری" از صحتی سردرودی.
- "روش حدیثی محدث نوری در مستدرک الوسائل"، سید حسین فلاحزاده ابرقویی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، بازیابی: ۲۳ بهمن ۱۳۹۲.
آرشیو عکس و تصویر
قبور حسین نوری طبرسی و عباس قمی، در حرم امام علی علیه السلام
موقعیت مکانی مدفن حسین نوری طبرسی و عباس قمی در حرم امام علی علیه السلام
یکی از آثار حسین نوری طبرسی درباره امام زمان عجل الله تعالی فرجه
.jpg)
