شهید سید ابوالحسن شمس آبادی: تفاوت بین نسخه‌ها

از دانشنامه‌ی اسلامی
پرش به ناوبری پرش به جستجو
(آرشیو عکس و تصویر)
 
سطر ۱: سطر ۱:
فقیه زاهد، عالم عابد، مجاهد نستوه، '''شهید آيت‌ الله موسوی شاهان دشتی آل رسول معروف به شمس آبادی''' (۱۲۸۱ - ۱۳۵۵ ش)، از علمای طراز اول اصفهان، شخصیت معروف، خوشنام، محترم، بسیار محبوب و ملایی بودند. در ماجرای کتاب شهید جاوید، ایشان موضع گرفته و نویسنده و تقریظ نویس آن کتاب را تخطئه کردند. ایشان وکیل و نماینده آیت الله العظمی [[خویی، ابوالقاسم|سید ابوالقاسم موسوی خویی]] در اصفهان بودند.       
+
'''«شهید آیت‌‌الله سید ابوالحسن موسوی شمس‌آبادی»''' (۱۲۸۱-۱۳۵۵ ش)، فقیه اصولی، عالم مجاهد [[شیعه]] معاصر و از شاگردان [[سید ابوالحسن اصفهانى|سید ابوالحسن اصفهانی]] و [[سید جمال الدین گلپایگانی]] بود. ایشان وکیل [[بروجردی، حسین|آیت‌الله بروجردی]] و رئیس [[حوزه علمیه]] در [[اصفهان]] بود و علاوه بر تدریس و تبلیغ و اقامه [[نماز جماعت]]، به ساخت [[مسجد|مساجد]] و مدارس و درمانگاه‌ها و مؤسسات خیریه می‌پرداخت.       
 
 
 
{{شناسنامه عالم
 
{{شناسنامه عالم
||نام کامل = سید ابوالحسن موسوی شاهان دشتی آل رسول
+
||نام کامل = سید ابوالحسن موسوی شمس‌آبادی
||تصویر= [[پرونده:Shams.jpg|220px]]
+
||تصویر= [[پرونده:Shams.jpg|۲۲۰px]]
 
||زادروز =  ۱۲۸۱ شمسی
 
||زادروز =  ۱۲۸۱ شمسی
 
|زادگاه = [[اصفهان]]
 
|زادگاه = [[اصفهان]]
 
|وفات =  ۱۳۵۵ شمسی
 
|وفات =  ۱۳۵۵ شمسی
 
|مدفن = گلستان شهدای اصفهان
 
|مدفن = گلستان شهدای اصفهان
|اساتید = حضرات آیات: [[سید ابوالحسن اصفهانى|سید ابوالحسن اصفهانی]]، محمدحسين فشاركي، [[سید عبدالهادی شیرازی|سيد عبدالهادي شيرازي]] و ...
+
|اساتید = [[سید ابوالحسن اصفهانى|سید ابوالحسن اصفهانی]]، [[سید جمال الدین گلپایگانی]]، [[سید عبدالهادی شیرازی|سید عبدالهادی شیرازی]]، [[محمدحسین نائینی|میرزا محمدحسین نایینی]]،...
|شاگردان = شیخ اسدالله الهی حسین‌آبادی، سید تقی هاشمی ده‌سرخی، آقا جلال خمینی‌شهری، سید محمدتقی حجازی فروشانی و ...
+
|شاگردان = اسدالله الهی حسین‌آبادی، شیخ محمدعلی فشارکی، سید محمدتقی حجازی فروشانی، سید ابوالفضل طباطبایی خوراسگانی،...
|آثار = دیوان اشعار (در فضایل، مناقب و مصائب ائمه اطهار (علیهم السلام))، رساله‌ای مختصر در اصول دین، موعظه ابراهیم(علیه السلام)، شرح صحیفه سجادیه
+
|آثار = رساله‌ در اصول دین، موعظه ابراهیم علیه‌السلام، شرح [[صحیفه سجادیه]]، دیوان اشعار در فضایل و مصائب ائمه اطهار،...
 
}}
 
}}
  
==تولد==
+
==ولادت و خاندان==
سید ابوالحسن به سال 1319 قمری برابر با 1281 خورشیدی <ref>سيد مصلح‌ الدين مهدوي، تحفة ‌الابرار، ج ص 521 (زندگي‌نامه شهيد اصفهاني).</ref> در اصفهان دیده به جهان گشود. خاندان وی تا چندین نسل، همگی از علمای خدمتگزار دين و مروج آيين بودند.
+
سید ابوالحسن شاهان دشتی آل‌رسول معروف به شمس‌آبادی در سال ۱۳۱۹ قمری (۱۲۸۱ خورشیدی) <ref>سید مصلح‌ الدین مهدوی، تحفة ‌الابرار، ج ۲، ص ۵۲۱ (زندگی‌نامه شهید اصفهانی).</ref> در [[اصفهان]] دیده به جهان گشود. خاندان وی تا چندین نسل، همگی از علمای خدمتگزار و مروج [[دین]] بودند.
 
 
==پدر==
 
 
 
پدر بزرگوار ايشان، آیت‌الله آقا سید محمدابراهیم،‌ فرزند آقا سید عبدالله، فرزند آقا میرزا محمدعلی، فرزند آقا سید محمد، در سال 1294 ق به دنیا آمد، و در اصفهان و نجف در محضر بزرگانی همچون [[آقا نجفی اصفهانی]]، [[ملامحمدباقر فشارکی اصفهانی|ملا محمدباقر فشارکی]]، میرزا [[جهانگیرخان قشقایی]]، [[آخوند کاشی|آخوند كاشي]] و میرزا [[سید محمدهاشم چهارسوقی|محمدهاشم چهارسوقی]] به تحصیل علوم اسلامی پرداخت.<ref>سيد مصلح‌الدين مهدوي، تاريخ علمي و اجتماعي اصفهان در دو قرن اخير، ج 3، صص 194-195.</ref>
 
 
 
==نیاکان عالم==
 
پدربزرگ پدری سید ابوالحسن، آیت‌الله سید عبدالله موسوی، امام جماعت مسجد قطبيه‌ اصفهان و از شاگردان آیات عظام شیخ محمدتقی آقانجفی و آقا میرزا محمدهاشم چهارسوقی خوانساری بود که مقبره‌اش در [[وادی السلام|وادی‌السلام]] نجف قرار دارد. <br>
 
پدرش (جد اعلی)، میرزا محمدعلی شمس‌آبادی (1220 - 1288 ق) از علمای بزرگ [[اصفهان]] بود كه در مسجد قطبيه، امامت جماعت را بر عهده داشت و تدريس و تأليف هم مي‌ کرد. او خطی بسیار زیبا داشت و کتاب هايي همچون [[کمال الدین و تمام النعمه (کتاب)|کمال‌الدین]] [[شیخ صدوق]]، و جلد هشتم و دهم [[بحارالانوار]] را ترجمه كرده و مؤلف مباني‌الاحكام در فقه (مباحث طهارت، صلاة، حج و غيره) بود. قبر او نيز در وادی‌السلام [[نجف]] است. <br>
 
پدر ایشان (پدر جد اعلی)، آیت‌الله آقا سید محمد موسوی شاهاندشتي، از لاریجان مازندران به اصفهان كوچيد و از محضر مرحوم آیت‌الله [[آقا محمد بیدآبادی|آقا محمد بيدآبادي]] بهره‌هاي شايان برد. او در سال 1248ق بدرود حيات گفت و در وادي السلام به خاک خُفت.<ref>تحفة الابرار، ‌ج 2، ص 530؛ سيد مصلح‌الدين مهدوي، دانشمندان و بزرگان اصفهان، ص 450.</ref>
 
 
 
==تحصيلات==
 
شهید بزرگوار پس از دوران كودكي و نوجوانی، به فراگيري دانش اسلامی همت گماشت. وی در آغاز، كتاب‌هاي [[جامع المقدمات]]، مغنی، مطول، قوانین، شرایع، [[شرح لمعه]] و معالم را نزد استاداني همچون:
 
 
 
*شيخ ابوالقاسم زفره‌اي
 
*[[جلال الدین همایی|جلال‌الدين همايي]]
 
*ميرزا احمد مدرس شهيدي
 
*ملا محمد ابراهیم
 
*شیخ عبدالوهاب زاهدی
 
*شیخ محمد حسن داورپناه
 
و خط را نزد میرزا اسداله رجالیان فرا گرفت، وی باقی‌مانده سطح و خارج فقه و اصول را نزد آیات عظام:
 
*سيد محمد نجف‌آبادي
 
*سيد علي نجف آبادي
 
*آخوند ملا محمدحسين فشاركي فرا گرفت.
 
 
 
==هجرت به نجف==
 
سال 1311 ش برابر با 1355 ق در سن 25 سالگی به حوزه علمیه نجف اشرف مهاجرت كرد و در آن مهد دانش از محضر برخي بزرگان حوزه بهره برد.
 
 
 
وي با جديت و تلاش فراوان به مدت يازده سال مباني فقه و اصول خويش را استوار ساخت، و با كسب اجازات متعدد روايتي و اجتهادي از استادانش، به اصفهان بازگشت.
 
 
 
==اساتید==
 
  
*آقا [[آیت الله سید ابوالحسن اصفهانی|سید ابوالحسن موسوی اصفهانی]]
+
پدر بزرگوار ایشان، آیت‌الله آقا سید محمدابراهیم،‌ از شاگردان علمای بزرگانی همچون [[آقا نجفی اصفهانی]]، [[ملامحمدباقر فشارکی اصفهانی|ملا محمدباقر فشارکی]]، [[جهانگیرخان قشقایی]]، [[آخوند کاشی|آخوند کاشی]] و [[سید محمدهاشم چهارسوقی]] بود.<ref>سید مصلح‌الدین مهدوی، تاریخ علمی و اجتماعی اصفهان در دو قرن اخیر، ج ۳، صص ۱۹۴-۱۹۵.</ref>
*آقا [[ضیاءالدین العراقی|ضیاءالدین عراقی]]
 
*میرزا [[محمدحسین نائینی|محمدحسین نایینی]]
 
*آقا سید [[سید عبدالهادی شیرازی|عبدالهادی شیرازی]]
 
*آقا شیخ [[شیخ محمدکاظم شیرازی|محمّدکاظم شیرازی]]
 
*آقا [[سید جمال الدین گلپایگانی]]
 
*حاج میرزا ابوالحسن مشکینی
 
  
==برگشت به اصفهان==
+
جد اعلای ایشان، آیت‌الله آقا سید محمد موسوی شاهاندشتی (م ۱۲۴۸ ق) بود، که از لاریجان مازندران به اصفهان کوچید و از محضر آیت‌الله [[آقا محمد بیدآبادی|آقا محمد بیدآبادی]] بهره‌های شایان برد.<ref>تحفة الابرار، ‌ج ۲، ص ۵۳۰؛ سید مصلح‌الدین مهدوی، دانشمندان و بزرگان اصفهان، ص ۴۵۰.</ref>
در سال 1366 ق، در اصفهان به تدریس خارج فقه و اصول، تألیف، تربیت شاگردان، وعظ و ارشاد، اقامه جماعت در مسجد سرتیپ چهارسوق و مسجد شیخ بهايي، دستگيري از درماندگان و ساخت مساجد و درمانگاه‌ها و مدارس و مؤسسات خيريه، و ریاست حوزه علمیه اصفهان پرداخت. <br>
 
آیت‌الله شمس آبادی سالهای سال در حوزه علمیه اصفهان در [[مدرسه صدر بازار]] به تدریس فقه و تعلیم و ارشاد طلاب می پرداخت. وی [[کفایة الاصول (کتاب)|کفایة]] آخوند خراسانی را تدریس می ­کرد و یک روز در هفته را هم در مدرسه درکوشک (باقریه) برای امر تدریس و مباحثه علوم می ­رفت.
 
  
وی، وكيل مطلق مرحوم آیت‌الله [[بروجردی، حسین|بروجردی]] بود و پس از ایشان، به وکالت تامه‌ مراجع تقلید برگزیده شد و تا هنگام شهادت، پرداخت شهریه طلاب حوزه اصفهان را بر عهده داشت.
+
==تحصیل و استادان==
 +
سید ابوالحسن پس از دوران کودکی و نوجوانی، به فراگیری دانش اسلامی همت گماشت. وی در آغاز، کتاب‌های [[جامع المقدمات]]، مُغنی، [[مطول (کتاب)|مطول]]، [[قوانين الاصول|قوانین]]، [[شرایع الاسلام (کتاب)|شرایع]]، [[شرح لمعه]] و [[معالم الدين و ملاذ المجتهدين|معالم]] را نزد استادانی همچون: شیخ ابوالقاسم زفره‌ای، [[جلال الدین همایی|جلال‌الدین همایی]]، میرزا احمد مدرس شهیدی، شیخ عبدالوهاب زاهدی، شیخ محمدحسن داورپناه و [[خط]] را نزد میرزا اسداله رجالیان فرا گرفت، وی باقی‌مانده سطح و خارج فقه و اصول را نزد آیات عظام: سید محمد نجف‌آبادی، سید علی نجف آبادی و آخوند ملا محمدحسین فشارکی فرا گرفت.
  
==تأليفات==
+
سال ۱۳۱۱ ش. (۱۳۵۵ ق) در سن ۲۵ سالگی به حوزه علمیه [[نجف اشرف]] مهاجرت کرد و در آن مهد دانش از محضر برخی بزرگان حوزه بهره برد. وی با جدیت و تلاش فراوان به مدت یازده سال مبانی [[فقه]] و [[اصول فقه|اصول]] خویش را استوار ساخت، و موفق به کسب [[اجازه (علم الحدیث)|اجازات]] متعدد روایتی و اجتهادی از استادانش شد. مهمترین اساتید او در نجف عبارتند از:
  
*تقریرات درس فقه و اصول استادان خویش
+
*[[آیت الله سید ابوالحسن اصفهانی|سید ابوالحسن موسوی اصفهانی]]
*دیوان اشعار (در فضایل، مناقب و مصائب ائمه اطهار (علیهم السلام))
+
*[[ضیاءالدین العراقی|آقا ضیاءالدین عراقی]]
*رساله‌ای مختصر در اصول دین
+
*[[محمدحسین نائینی|میرزا محمدحسین نایینی]]
*موعظه ابراهیم(علیه السلام)
+
*[[سید عبدالهادی شیرازی]]
*شرح صحیفه سجادیه<ref>محمد شريف رازي، گنجينه دانشمندان، ج 3، ص 99.</ref>
+
*[[شیخ محمدکاظم شیرازی]]
 +
*[[سید جمال الدین گلپایگانی]]
 +
*[[میرزا ابوالحسن مشکینی]]
  
==شاگردان==
+
==تدریس و شاگردان==
 +
آیت‌‌الله سید ابوالحسن شمس‌آبادی در سال ۱۳۶۶ ق، به [[اصفهان]] بازگشت و در [[مدرسه صدر بازار]] به تدریس [[فقه]] و [[اصول فقه|اصول]] و تعلیم و ارشاد طلاب می پرداخت. وی «[[کفایة الاصول (کتاب)|کفایة]]» [[آخوند خراسانی]] را تدریس می ­کرد و یک روز در هفته را هم در مدرسه درب کوشک (باقریه) برای امر تدریس و [[مباحثه]] علوم می ­رفت. برخی از شاگردان او عبارتند از:
  
 
*میرزا محمدحسین رشتی
 
*میرزا محمدحسین رشتی
 
*سید ابوالفضل طباطبایی خوراسگانی
 
*سید ابوالفضل طباطبایی خوراسگانی
*شیخ مظفر فرزانه
 
 
*سید ابوالحسن درچه‌ای‌زاده
 
*سید ابوالحسن درچه‌ای‌زاده
 
*شیخ محمدعلی فشارکی
 
*شیخ محمدعلی فشارکی
*شیخ اسدالله جوادی
 
*سید محمدعلی صادقی
 
 
*شیخ اسدالله الهی حسین‌آبادی
 
*شیخ اسدالله الهی حسین‌آبادی
 
*سید تقی هاشمی ده‌سرخی
 
*سید تقی هاشمی ده‌سرخی
*آقا جلال خمینی‌شهری
 
 
*سید محمدتقی حجازی فروشانی
 
*سید محمدتقی حجازی فروشانی
 
*سیدمحمدتقی مدنی چهارسویی
 
*سیدمحمدتقی مدنی چهارسویی
*سید جواد ابطحی
 
*شیخ مرتضی رشتی
 
 
*سید مجتبی مهدوی هرستانی
 
*سید مجتبی مهدوی هرستانی
 
*سید محمدتقی حجازی فروشانی
 
*سید محمدتقی حجازی فروشانی
 
*سید ناصر موسوی مهدوی
 
*سید ناصر موسوی مهدوی
  
==خدمات فرهنگی - اجتماعی==
+
==آثار و تألیفات==
 +
از آیت‌‌الله سید ابوالحسن شمس‌آبادی آثار علمی زیر به جای مانده است:
 +
*تقریرات درس فقه و اصول استادان خویش
 +
*دیوان اشعار، در فضایل و مصائب [[ائمه اطهار]] (علیهم السلام)
 +
*رساله‌ای مختصر در [[اصول دین]]
 +
*موعظه ابراهیم (علیه السلام)
 +
*شرح [[صحیفه سجادیه]].<ref>محمد شریف رازی، گنجینه دانشمندان، ج ۳، ص ۹۹.</ref>
 +
 
 +
==فعالیت‌های اجتماعی و سیاسی==
 +
'''خدمات فرهنگی:'''
 +
 
 +
آیت‌الله شمس‌آبادی در [[اصفهان]] به وعظ و ارشاد، اقامه [[نماز جماعت]] در [[مسجد]] سرتیپ چهارسوق و مسجد [[شیخ بهایی]]، دستگیری از درماندگان و ساخت مساجد و درمانگاه‌ها و مدارس و مؤسسات خیریه، و ریاست [[حوزه علمیه]] اصفهان پرداخت. او وکیل مطلق مرحوم [[بروجردی، حسین|آیت‌الله بروجردی]] بود و پس از ایشان، به وکالت تامه‌ مراجع تقلید برگزیده شد و تا هنگام [[شهادت در راه خدا|شهادت]]، پرداخت شهریه طلاب حوزه اصفهان را بر عهده داشت.
 +
 
 
آیت‌الله شمس‌آبادی در بنیاد نهادن و نظارت بر چندین مؤسسه شرکت کرد که همه آنها هم‌اکنون نیز به فعالیت خود ادامه می‌دهند و عبارتند از:
 
آیت‌الله شمس‌آبادی در بنیاد نهادن و نظارت بر چندین مؤسسه شرکت کرد که همه آنها هم‌اکنون نیز به فعالیت خود ادامه می‌دهند و عبارتند از:
 
[[پرونده:Anjoman.jpg|thumb|left|انجمن مددکاری امام زمان عجل الله تعالی فرجه - مخصوص ایتام]]
 
[[پرونده:Anjoman.jpg|thumb|left|انجمن مددکاری امام زمان عجل الله تعالی فرجه - مخصوص ایتام]]
*مؤسسه آموزشی ابابَصير<ref>این مؤسسه، نابينايان را در هر سنی، تحت سرپرستی خود مي‌گيرد و زمينه‌هاي رشد و کمال مادی و معنوی آنان را فراهم می‌سازد. ایجاد زمینه تحصیل، اشتغال، ازدواج و مسکن روشن دلان بر عهده این مؤسسه است. این مجتمع به قصد مبارزه با آموزشگاه نابينايان «کریستوفر» كه ارامنه تأسیس کرده بودند و نابينايان مسلمان را گمراه مي‌كردند، تأسیس شد.</ref>
+
*مؤسسه آموزشی ابابصیر؛ این مؤسسه، نابینایان را در هر سنی، تحت سرپرستی خود می‌گیرد و زمینه‌های رشد و کمال مادی و معنوی آنان را فراهم می‌سازد. ایجاد زمینه تحصیل، اشتغال، [[ازدواج]] و مسکن نابینایان بر عهده این مؤسسه است. این مجتمع به قصد مبارزه با آموزشگاه نابینایان «کریستوفر» که ارامنه تأسیس کرده بودند و نابینایان مسلمان را گمراه می‌کردند، تأسیس شد.
*انجمن مددکاری امام زمان عجل‌الله تعالي فرجه الشريف <ref>اين بنياد به امور مادي و معنوي فقيران، درماندگان و يتيمان رسيدگي مي‌كند و زمينه‌هاي آموزش، اشتغال، ازدواج و مسكن آنان را فراهم مي‌سازد.</ref>
+
*انجمن مددکاری امام زمان عجل‌الله تعالی فرجه؛ این بنیاد به امور مادی و معنوی فقیران، درماندگان و یتیمان رسیدگی می‌کند و زمینه‌های آموزش، اشتغال، ازدواج و مسکن آنان را فراهم می‌سازد.
*بیمارستان عسكريه
+
*بیمارستان عسکریه
 
*آزمایشگاه مهدیه
 
*آزمایشگاه مهدیه
*مؤسسه خيريه و دبیرستان احمدیه (بنابر گزارش ساواک در تاریخ 19 اسفند 1348، این مؤسسه اقدام به اعزام طلاب و روحانیان به روستاهای اطراف مي‌كند و به مبلغان اعلام شده است که هیچ پولی از مردم نگیرند و مؤسسه خرج سفر و حق منبر ایشان را تقبل مي‌كند.)<ref>محمد محمدي ري شهري، خاطرات سياسي، ص 161.</ref>
+
*مؤسسه خیریه و دبیرستان احمدیه؛ بنابر گزارش ساواک در تاریخ ۱۹ اسفند ۱۳۴۸، این مؤسسه اقدام به اعزام طلاب و روحانیان به روستاهای اطراف می‌کند و به مبلغان اعلام شده است که هیچ پولی از مردم نگیرند و مؤسسه خرج سفر و حق منبر ایشان را تقبل می‌کند.<ref>محمد محمدی ری شهری، خاطرات سیاسی، ص ۱۶۱.</ref>
*حسينيه و مسجد دهستان «تاروكشه» از توابع کاشان<ref>در اين روستا برخي از افراد گمراه و منسوب به فرقه ضاله «ازلي» نفوذ كرده بودند. فقيد سعيد با فرستادن نمايندگان و تبليغات گسترده و مسافرت خويش (همراه با مؤمنان و متدينان) اعمال آنان را خنثي كرد، عده‌اي از آنان را به راه راست هدايت، و باقي‌مانده آنها را از آن محل بيرون كرد. ايشان در مبارزه با بهائيت و بهائيان در اصفهانو شهرهاي اطراف نيز سر از پاي نمي‌شناخت.</ref>
+
*[[حسینیه]] و مسجد دهستان «تاروکشه» از توابع کاشان؛ در این روستا برخی از افراد گمراه و منسوب به فرقه ضاله «ازلی» نفوذ کرده بودند. آیت‌الله شمس‌آبادی با فرستادن نمایندگان و تبلیغات گسترده و مسافرت خویش (همراه با مؤمنان و متدینان) اعمال آنان را خنثی کرد، عده‌ای از آنان را به راه راست هدایت، و باقی‌مانده آنها را از آن محل بیرون کرد. ایشان در مبارزه با [[بهائیت]] در اصفهان و شهرهای اطراف نیز سر از پای نمی‌شناخت.
*حسينيه و زائرسراي اصفهانی‌ها در مشهد مقدس
+
*حسینیه و زائرسرای اصفهانی‌ها در [[مشهد]] مقدس
*ساختمان قائميه<ref> تحفة ‌الابرار، ج صص 522-523.</ref>
+
*ساختمان قائمیه.<ref> تحفة ‌الابرار، ج ۲، صص ۵۲۲-۵۲۳.</ref>
 +
 
 +
'''مواضع سیاسی:'''
  
==مواضع سیاسی==
+
آیت‌الله شمس‌آبادی در کنار فعالیت‌های دینی و خدمات اجتماعی، از فعالیت‌های سیاسی برکنار نبود.  
آیت‌الله شمس‌آبادي در کنار فعاليت‌هاي ديني و خدمات اجتماعی، از فعاليت‌هاي سياسي برکنار نبود.  
 
  
*در خرداد 1342 در حمایت از حضرت [[امام خميني]] و آیت‌الله بهاءالدین محلاتی و علمايي که دستگیر شده بودند، اعلاميه‌اي با امضای وی و دیگر عالمان اصفهان منتشر شد.
+
*در خرداد ۱۳۴۲ در حمایت از [[امام خمینی]] و آیت‌الله بهاءالدین محلاتی و علمایی که دستگیر شده بودند، اعلامیه‌ای با امضای وی و دیگر عالمان اصفهان منتشر شد.
*در 20 تیر 1342 نیز برای اعتراض به دستگيري حضرت امام; و پیوستن به جمع علمای معترض کشور، به [[تهران]] عزیمت کرد و تا آزادی امام; در آنجا ماند.
+
*در ۲۰ تیر ۱۳۴۲ نیز برای اعتراض به دستگیری حضرت امام و پیوستن به جمع علمای معترض کشور، به [[تهران]] عزیمت کرد و تا آزادی امام، در آنجا ماند.
*وی در 25 تیر 1347 در اعتراض به دستگيري و محكوميت آقايان [[حسین‌علی منتظری|منتظري]] و ربانی شيرازي;، به همراه عده‌ای از علمای اصفهان، تلگرام‌هايي به مراجع تقلید و علمای شهرها فرستادند.
+
*وی در ۲۵ تیر ۱۳۴۷ در اعتراض به دستگیری و محکومیت آقایان [[حسین‌علی منتظری]] و ربانی شیرازی، به همراه عده‌ای از علمای اصفهان، تلگرام‌هایی به مراجع تقلید و علمای شهرها فرستادند.
*همچنين در سال 1353ش به گروهی از طلاب که به خدمت در اداره اوقاف رژیم پهلوی درآمده و سپاه دین نام گرفته بودند، به وسیله نزدیکان خود پیغام فرستاد و برخی از آنان را به منزل خود دعوت کرد. ایشان از آنان خواست تا از خدمت در اوقاف استعفا کنند و قول داد چنانچه از حقوق دولت چشم‌پوشی کنند، حقوق بيشتري به آنان خواهد داد.<ref>محمد محمدي ري‌شهري، خاطرات سياسي، صص 160-162.</ref>
+
*همچنین در سال ۱۳۵۳ به گروهی از طلاب که به خدمت در اداره اوقاف رژیم پهلوی درآمده و سپاه دین نام گرفته بودند، پیغام فرستاد و برخی از آنان را به منزل خود دعوت کرد. ایشان از آنان خواست تا از خدمت در اوقاف استعفا کنند و قول داد چنانچه از حقوق دولت چشم‌پوشی کنند، حقوق بیشتری به آنان خواهد داد.<ref>محمد محمدی ری‌شهری، خاطرات سیاسی، صص ۱۶۰-۱۶۲.</ref>
  
==ويژگي‌هاي اخلاقي==
+
==ویژگی‌های اخلاقی==
شهید سعید زندگی بسیار ساده و خانه‌ای محقر داشت. با آنکه ماهانه ميليون‌ها تومان از وجوهات شرعیه به دست ایشان می‌رسد،‌ خود مانند طلبه‌ای زاهد زندگی مي‌كرد.<ref>تحفة ‌الابرار، ج ص 526.</ref>
+
مرحوم آیت‌الله شمس‌آبادی زندگی بسیار ساده و خانه‌ای محقر داشت. با آنکه ماهانه میلیون‌ها تومان از وجوهات شرعیه به دست ایشان می‌رسد،‌ خود مانند طلبه‌ای زاهد زندگی می‌کرد.<ref>تحفة ‌الابرار، ج ۲، ص ۵۲۶.</ref>
  
تهجد و شب‌‌زنده‌داري، سخاوت، فروتنی، انس با قرآن و دعا، بزرگداشت و تجلیل عالمان و فقیهان، از دیگر ويژگي‌هاي آن مرد بزرگ بود.
+
[[تهجد]] و شب‌‌زنده‌داری، [[سخاوت]]، [[تواضع]]، انس با [[قرآن]] و [[دعا]]، بزرگداشت و تجلیل عالمان و فقیهان، از دیگر ویژگی‌های آن مرد بزرگ بود.
  
 
==شهادت==
 
==شهادت==
صبحدم چهارشنبه، هفتم [[ربیع الثانی|ربیع‌الثانی]] 1396 ق، برابر با  18 فروردین 1355، در 78 سالگی، هنگامی که برای ادای فریضه صبح از خانه خارج می‌شد، باند سید مهدی هاشمی ایشان را ربودند و در میانه راه، او را خفه و جنازه‌اش را در راه درچه‌ در زیر پل يكي از رودها پنهان کردند. پيش از طلوع آفتاب، رهگذران متوجه شدند و خبر به شهر رسید. انبوه مردم به صورت دسته‌های عزادار به محل وقوع فاجعه حرکت کردند و پيكر پاکش را - به مدت شش ساعت - با كمال احترام بر سر دوش به شهر آورند. سپس در روز پنج‌شنبه با تشييعي باشكوه، در تکیه کوهی [[تخت فولاد]]، دفن کردند. <br>
+
شهید آیت‌الله ابوالحسن شمس‌آبادی در صبحدم چهارشنبه هفتم [[ربیع الثانی|ربیع‌الثانی]] ۱۳۹۶ ق، (۱۸ فروردین ۱۳۵۵ ش) در ۷۸ سالگی، هنگامی که برای ادای [[نماز صبح]] از خانه خارج می‌شد، باند سید مهدی هاشمی ایشان را ربودند و در میانه راه، او را خفه کرده و جنازه‌اش را در راه درچه‌ در زیر پل یکی از رودها پنهان کردند. پیش از طلوع آفتاب، رهگذران متوجه شدند و خبر به شهر رسید. انبوه مردم به صورت دسته‌های عزادار به محل وقوع فاجعه حرکت کردند و پیکر پاکش را - به مدت شش ساعت - با کمال احترام بر سر دوش به شهر آورند. سپس در روز پنج‌شنبه با [[تشییع]] باشکوه، در تکیه کوهی [[تخت فولاد]] دفن کردند.
شهید شمس آبادی اولین شهیدی بودند که در این قسمت تخت فولاد دفن شدند و بعد هم شهدای کردستان دفن شدند؛ و بعد هم مزار عمومی عمده شهدای [[اصفهان]] شد.<ref>گفت‌وشنود موسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران با زنده‌یاد حجت‌الاسلام والمسلمین حاج آقا مهدی مظاهری</ref>
+
 
 +
شهید شمس آبادی اولین شهیدی بود که در این قسمت تخت فولاد (گلستان شهدا) دفن شد و بعدا شهدای کردستان پس از انقلاب دفن شدند؛ و بعد هم مزار عمومی عمده شهدای [[اصفهان]] شد.<ref>مصاحبه مؤسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران با مرحوم حجت‌الاسلام والمسلمین حاج آقا مهدی مظاهری.</ref>
  
 
==پانویس==
 
==پانویس==
سطر ۱۲۲: سطر ۹۵:
 
==منابع==
 
==منابع==
  
#اسناد انقلاب اسلامي، تدوين مركز اسناد انقلاب اسلامي، تهران، 1375ش.
+
*اسناد انقلاب اسلامی، تدوین مرکز اسناد انقلاب اسلامی، تهران، ۱۳۷۵ش.
#سيد مصلح‌الدين مهدوي، تاريخ علمي و اجتماعي اصفهان در دو قرن اخير، نشر الهداية، قم، 1367.
+
*تاریخ علمی و اجتماعی اصفهان در دو قرن اخیر، سید مصلح‌الدین مهدوی، نشر الهدایة، قم، ۱۳۶۷.
#محمد محمدي ري شهري،‌ خاطرات سياسي، ‌مؤسسه مطالعات و پژوهش‌هاي سياسي، تهران، چاپ سوم، 1369.
+
*خاطرات سیاسی، ‌محمد محمدی ری‌شهری،‌ مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی، تهران، چاپ سوم، ۱۳۶۹.
#سيد مصلح‌الدين مهدوي، دانشمندان و بزرگان اصفهان.
+
*دانشمندان و بزرگان اصفهان، سید مصلح‌الدین مهدوی.
#سيد مصلح‌الدين مهدوي، زندگي شهيد اصفهاني مرحوم آيت‌الله شمس‌آبادي(در پايان تحفة الابرار)، ‌كتابخانه مسجد سيد، اصفهان، 1367ش/ 1409ق.
+
*گنجینه دانشمندان، محمد شریف رازی، کتابفروشی اسلامیه، تهران، ۱۳۵۸.
#محمد شريف رازي، گنجينه دانشمندان، كتابفروشي اسلاميه، تهران، 1358.
 
  
 
==آرشیو عکس و تصویر==
 
==آرشیو عکس و تصویر==
سطر ۱۴۲: سطر ۱۱۴:
 
</gallery>
 
</gallery>
  
[[رده:علمای قرن چهاردهم|موسوی شاهان دشتی آل رسول (شمس آبادی)،سید ابوالحسن]]
+
[[رده:علمای معاصر]][[رده:علماء شیعه]][[رده:فقیهان]][[رده:مبارزان علیه پهلوی]][[رده:علمای شهید]][[رده:مدفونین در تخت فولاد]]
[[رده:علمای شهید]]
 
[[رده:مدفونین در تخت فولاد]]
 

نسخهٔ کنونی تا ‏۹ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۳۸

«شهید آیت‌‌الله سید ابوالحسن موسوی شمس‌آبادی» (۱۲۸۱-۱۳۵۵ ش)، فقیه اصولی، عالم مجاهد شیعه معاصر و از شاگردان سید ابوالحسن اصفهانی و سید جمال الدین گلپایگانی بود. ایشان وکیل آیت‌الله بروجردی و رئیس حوزه علمیه در اصفهان بود و علاوه بر تدریس و تبلیغ و اقامه نماز جماعت، به ساخت مساجد و مدارس و درمانگاه‌ها و مؤسسات خیریه می‌پرداخت.

۲۲۰px
نام کامل سید ابوالحسن موسوی شمس‌آبادی
زادروز ۱۲۸۱ شمسی
زادگاه اصفهان
وفات ۱۳۵۵ شمسی
مدفن گلستان شهدای اصفهان

Line.png

اساتید

سید ابوالحسن اصفهانی، سید جمال الدین گلپایگانی، سید عبدالهادی شیرازی، میرزا محمدحسین نایینی،...

شاگردان

اسدالله الهی حسین‌آبادی، شیخ محمدعلی فشارکی، سید محمدتقی حجازی فروشانی، سید ابوالفضل طباطبایی خوراسگانی،...

آثار

رساله‌ در اصول دین، موعظه ابراهیم علیه‌السلام، شرح صحیفه سجادیه، دیوان اشعار در فضایل و مصائب ائمه اطهار،...


ولادت و خاندان

سید ابوالحسن شاهان دشتی آل‌رسول معروف به شمس‌آبادی در سال ۱۳۱۹ قمری (۱۲۸۱ خورشیدی) [۱] در اصفهان دیده به جهان گشود. خاندان وی تا چندین نسل، همگی از علمای خدمتگزار و مروج دین بودند.

پدر بزرگوار ایشان، آیت‌الله آقا سید محمدابراهیم،‌ از شاگردان علمای بزرگانی همچون آقا نجفی اصفهانی، ملا محمدباقر فشارکی، جهانگیرخان قشقایی، آخوند کاشی و سید محمدهاشم چهارسوقی بود.[۲]

جد اعلای ایشان، آیت‌الله آقا سید محمد موسوی شاهاندشتی (م ۱۲۴۸ ق) بود، که از لاریجان مازندران به اصفهان کوچید و از محضر آیت‌الله آقا محمد بیدآبادی بهره‌های شایان برد.[۳]

تحصیل و استادان

سید ابوالحسن پس از دوران کودکی و نوجوانی، به فراگیری دانش اسلامی همت گماشت. وی در آغاز، کتاب‌های جامع المقدمات، مُغنی، مطول، قوانین، شرایع، شرح لمعه و معالم را نزد استادانی همچون: شیخ ابوالقاسم زفره‌ای، جلال‌الدین همایی، میرزا احمد مدرس شهیدی، شیخ عبدالوهاب زاهدی، شیخ محمدحسن داورپناه و خط را نزد میرزا اسداله رجالیان فرا گرفت، وی باقی‌مانده سطح و خارج فقه و اصول را نزد آیات عظام: سید محمد نجف‌آبادی، سید علی نجف آبادی و آخوند ملا محمدحسین فشارکی فرا گرفت.

سال ۱۳۱۱ ش. (۱۳۵۵ ق) در سن ۲۵ سالگی به حوزه علمیه نجف اشرف مهاجرت کرد و در آن مهد دانش از محضر برخی بزرگان حوزه بهره برد. وی با جدیت و تلاش فراوان به مدت یازده سال مبانی فقه و اصول خویش را استوار ساخت، و موفق به کسب اجازات متعدد روایتی و اجتهادی از استادانش شد. مهمترین اساتید او در نجف عبارتند از:

تدریس و شاگردان

آیت‌‌الله سید ابوالحسن شمس‌آبادی در سال ۱۳۶۶ ق، به اصفهان بازگشت و در مدرسه صدر بازار به تدریس فقه و اصول و تعلیم و ارشاد طلاب می پرداخت. وی «کفایة» آخوند خراسانی را تدریس می ­کرد و یک روز در هفته را هم در مدرسه درب کوشک (باقریه) برای امر تدریس و مباحثه علوم می ­رفت. برخی از شاگردان او عبارتند از:

  • میرزا محمدحسین رشتی
  • سید ابوالفضل طباطبایی خوراسگانی
  • سید ابوالحسن درچه‌ای‌زاده
  • شیخ محمدعلی فشارکی
  • شیخ اسدالله الهی حسین‌آبادی
  • سید تقی هاشمی ده‌سرخی
  • سید محمدتقی حجازی فروشانی
  • سیدمحمدتقی مدنی چهارسویی
  • سید مجتبی مهدوی هرستانی
  • سید محمدتقی حجازی فروشانی
  • سید ناصر موسوی مهدوی

آثار و تألیفات

از آیت‌‌الله سید ابوالحسن شمس‌آبادی آثار علمی زیر به جای مانده است:

فعالیت‌های اجتماعی و سیاسی

خدمات فرهنگی:

آیت‌الله شمس‌آبادی در اصفهان به وعظ و ارشاد، اقامه نماز جماعت در مسجد سرتیپ چهارسوق و مسجد شیخ بهایی، دستگیری از درماندگان و ساخت مساجد و درمانگاه‌ها و مدارس و مؤسسات خیریه، و ریاست حوزه علمیه اصفهان پرداخت. او وکیل مطلق مرحوم آیت‌الله بروجردی بود و پس از ایشان، به وکالت تامه‌ مراجع تقلید برگزیده شد و تا هنگام شهادت، پرداخت شهریه طلاب حوزه اصفهان را بر عهده داشت.

آیت‌الله شمس‌آبادی در بنیاد نهادن و نظارت بر چندین مؤسسه شرکت کرد که همه آنها هم‌اکنون نیز به فعالیت خود ادامه می‌دهند و عبارتند از:

انجمن مددکاری امام زمان عجل الله تعالی فرجه - مخصوص ایتام
  • مؤسسه آموزشی ابابصیر؛ این مؤسسه، نابینایان را در هر سنی، تحت سرپرستی خود می‌گیرد و زمینه‌های رشد و کمال مادی و معنوی آنان را فراهم می‌سازد. ایجاد زمینه تحصیل، اشتغال، ازدواج و مسکن نابینایان بر عهده این مؤسسه است. این مجتمع به قصد مبارزه با آموزشگاه نابینایان «کریستوفر» که ارامنه تأسیس کرده بودند و نابینایان مسلمان را گمراه می‌کردند، تأسیس شد.
  • انجمن مددکاری امام زمان عجل‌الله تعالی فرجه؛ این بنیاد به امور مادی و معنوی فقیران، درماندگان و یتیمان رسیدگی می‌کند و زمینه‌های آموزش، اشتغال، ازدواج و مسکن آنان را فراهم می‌سازد.
  • بیمارستان عسکریه
  • آزمایشگاه مهدیه
  • مؤسسه خیریه و دبیرستان احمدیه؛ بنابر گزارش ساواک در تاریخ ۱۹ اسفند ۱۳۴۸، این مؤسسه اقدام به اعزام طلاب و روحانیان به روستاهای اطراف می‌کند و به مبلغان اعلام شده است که هیچ پولی از مردم نگیرند و مؤسسه خرج سفر و حق منبر ایشان را تقبل می‌کند.[۵]
  • حسینیه و مسجد دهستان «تاروکشه» از توابع کاشان؛ در این روستا برخی از افراد گمراه و منسوب به فرقه ضاله «ازلی» نفوذ کرده بودند. آیت‌الله شمس‌آبادی با فرستادن نمایندگان و تبلیغات گسترده و مسافرت خویش (همراه با مؤمنان و متدینان) اعمال آنان را خنثی کرد، عده‌ای از آنان را به راه راست هدایت، و باقی‌مانده آنها را از آن محل بیرون کرد. ایشان در مبارزه با بهائیت در اصفهان و شهرهای اطراف نیز سر از پای نمی‌شناخت.
  • حسینیه و زائرسرای اصفهانی‌ها در مشهد مقدس
  • ساختمان قائمیه.[۶]

مواضع سیاسی:

آیت‌الله شمس‌آبادی در کنار فعالیت‌های دینی و خدمات اجتماعی، از فعالیت‌های سیاسی برکنار نبود.

  • در خرداد ۱۳۴۲ در حمایت از امام خمینی و آیت‌الله بهاءالدین محلاتی و علمایی که دستگیر شده بودند، اعلامیه‌ای با امضای وی و دیگر عالمان اصفهان منتشر شد.
  • در ۲۰ تیر ۱۳۴۲ نیز برای اعتراض به دستگیری حضرت امام و پیوستن به جمع علمای معترض کشور، به تهران عزیمت کرد و تا آزادی امام، در آنجا ماند.
  • وی در ۲۵ تیر ۱۳۴۷ در اعتراض به دستگیری و محکومیت آقایان حسین‌علی منتظری و ربانی شیرازی، به همراه عده‌ای از علمای اصفهان، تلگرام‌هایی به مراجع تقلید و علمای شهرها فرستادند.
  • همچنین در سال ۱۳۵۳ به گروهی از طلاب که به خدمت در اداره اوقاف رژیم پهلوی درآمده و سپاه دین نام گرفته بودند، پیغام فرستاد و برخی از آنان را به منزل خود دعوت کرد. ایشان از آنان خواست تا از خدمت در اوقاف استعفا کنند و قول داد چنانچه از حقوق دولت چشم‌پوشی کنند، حقوق بیشتری به آنان خواهد داد.[۷]

ویژگی‌های اخلاقی

مرحوم آیت‌الله شمس‌آبادی زندگی بسیار ساده و خانه‌ای محقر داشت. با آنکه ماهانه میلیون‌ها تومان از وجوهات شرعیه به دست ایشان می‌رسد،‌ خود مانند طلبه‌ای زاهد زندگی می‌کرد.[۸]

تهجد و شب‌‌زنده‌داری، سخاوت، تواضع، انس با قرآن و دعا، بزرگداشت و تجلیل عالمان و فقیهان، از دیگر ویژگی‌های آن مرد بزرگ بود.

شهادت

شهید آیت‌الله ابوالحسن شمس‌آبادی در صبحدم چهارشنبه هفتم ربیع‌الثانی ۱۳۹۶ ق، (۱۸ فروردین ۱۳۵۵ ش) در ۷۸ سالگی، هنگامی که برای ادای نماز صبح از خانه خارج می‌شد، باند سید مهدی هاشمی ایشان را ربودند و در میانه راه، او را خفه کرده و جنازه‌اش را در راه درچه‌ در زیر پل یکی از رودها پنهان کردند. پیش از طلوع آفتاب، رهگذران متوجه شدند و خبر به شهر رسید. انبوه مردم به صورت دسته‌های عزادار به محل وقوع فاجعه حرکت کردند و پیکر پاکش را - به مدت شش ساعت - با کمال احترام بر سر دوش به شهر آورند. سپس در روز پنج‌شنبه با تشییع باشکوه، در تکیه کوهی تخت فولاد دفن کردند.

شهید شمس آبادی اولین شهیدی بود که در این قسمت تخت فولاد (گلستان شهدا) دفن شد و بعدا شهدای کردستان پس از انقلاب دفن شدند؛ و بعد هم مزار عمومی عمده شهدای اصفهان شد.[۹]

پانویس

  1. سید مصلح‌ الدین مهدوی، تحفة ‌الابرار، ج ۲، ص ۵۲۱ (زندگی‌نامه شهید اصفهانی).
  2. سید مصلح‌الدین مهدوی، تاریخ علمی و اجتماعی اصفهان در دو قرن اخیر، ج ۳، صص ۱۹۴-۱۹۵.
  3. تحفة الابرار، ‌ج ۲، ص ۵۳۰؛ سید مصلح‌الدین مهدوی، دانشمندان و بزرگان اصفهان، ص ۴۵۰.
  4. محمد شریف رازی، گنجینه دانشمندان، ج ۳، ص ۹۹.
  5. محمد محمدی ری شهری، خاطرات سیاسی، ص ۱۶۱.
  6. تحفة ‌الابرار، ج ۲، صص ۵۲۲-۵۲۳.
  7. محمد محمدی ری‌شهری، خاطرات سیاسی، صص ۱۶۰-۱۶۲.
  8. تحفة ‌الابرار، ج ۲، ص ۵۲۶.
  9. مصاحبه مؤسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران با مرحوم حجت‌الاسلام والمسلمین حاج آقا مهدی مظاهری.

منابع

  • اسناد انقلاب اسلامی، تدوین مرکز اسناد انقلاب اسلامی، تهران، ۱۳۷۵ش.
  • تاریخ علمی و اجتماعی اصفهان در دو قرن اخیر، سید مصلح‌الدین مهدوی، نشر الهدایة، قم، ۱۳۶۷.
  • خاطرات سیاسی، ‌محمد محمدی ری‌شهری،‌ مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی، تهران، چاپ سوم، ۱۳۶۹.
  • دانشمندان و بزرگان اصفهان، سید مصلح‌الدین مهدوی.
  • گنجینه دانشمندان، محمد شریف رازی، کتابفروشی اسلامیه، تهران، ۱۳۵۸.

آرشیو عکس و تصویر

مسابقه از خطبه ۱۹۱ نهج البلاغه