سید محمدحسین فضل الله: تفاوت بین نسخهها
(←آثار و تألیفات) |
مهدی موسوی (بحث | مشارکتها) |
||
| سطر ۱: | سطر ۱: | ||
| − | ''' | + | '''«سید محمدحسین فضلالله»''' (۱۳۱۴-۱۳۸۹ ش)، فقیه، مفسر، متکلم، شاعر و از مراجع تقلید [[شیعه]] معاصر اهل [[لبنان]] و از شاگردان [[آیت الله سید ابوالقاسم خویی|سید ابوالقاسم خویى]] و [[سید محسن حکیم]] بود. وی که منادی وحدت و بیدارى اسلامی بود، به فضاى پیرامون و اوضاع زمانه توجه داشت و خدمات و فعالیتهاى علمى، فرهنگى و اجتماعى گستردهاى را انجام داد. «[[من وحى القرآن|تفسیر من وحى القرآن]]» از آثار مشهور اوست. |
{{شناسنامه عالم | {{شناسنامه عالم | ||
| سطر ۱۵: | سطر ۱۵: | ||
==دوران کودکی و نوجوانی== | ==دوران کودکی و نوجوانی== | ||
| − | سید محمدحسین فضلالله در سال ۱۳۵۴ قمری (مطابق ۱۳۱۴ ش و ۱۹۳۵ م) در [[نجف]] اشرف در خانواده ای روحانى دیده به جهان گشود. او تحت اشراف پدرش سید | + | سید محمدحسین فضلالله در سال ۱۳۵۴ قمری (مطابق ۱۳۱۴ ش و ۱۹۳۵ م) در [[نجف]] اشرف در خانواده ای روحانى دیده به جهان گشود. او تحت اشراف پدرش سید عبدالرئوف فضلالله - از روحانیون سرشناس [[شیعه]] - مراحل تربیت و تعلیم را به شیوهاى که در آن زمان مرسوم بود گذراند. در دوره کودکى وارد مکتبخانه شد تا خواندن و نوشتن و قرائت [[قرآن]] را بیاموزد. بزودى وارد مدرسهاى شد که مرکزى با نام «منتدى النشر» به سبک جدید تأسیس کرده بود. وى زمانى که کلاس چهارم را میگذراند، دبستان را ترک گفت و در سن نه سالگى تحصیلات حوزوىاش را آغاز کرد. |
==تحصیلات و اساتید== | ==تحصیلات و اساتید== | ||
| − | سید محمدحسین دروس مرسوم حوزوى از [[صرف]] و [[علم نحو|نحو]] و [[علم معانی|معانى]] و [[علم بیان|بیان]] تا [[منطق]] و [[اصول فقه]] را نزد پدر خود فراگرفت و در این مرحله استادى غیر از پدرش نداشت. تا این که براى فراگیری جلد دوم کتاب [[کفایة الاصول (کتاب)|کفایة الاصول]] به محضر یکى از اساتید ایرانىاش به نام شیخ مجتبى لنکرانى میشتابد. | + | سید محمدحسین دروس مرسوم حوزوى از [[صرف]] و [[علم نحو|نحو]] و [[علم معانی|معانى]] و [[علم بیان|بیان]] تا [[منطق]] و [[اصول فقه]] را نزد پدر خود فراگرفت و در این مرحله استادى غیر از پدرش نداشت. تا این که براى فراگیری جلد دوم کتاب «[[کفایة الاصول (کتاب)|کفایة الاصول]]» به محضر یکى از اساتید ایرانىاش به نام شیخ مجتبى لنکرانى میشتابد. |
| − | با اتمام کتاب کفایة الاصول، به درس خارج مراجع آن دوره مانند | + | با اتمام کتاب کفایة الاصول، به درس خارج مراجع آن دوره مانند [[سید ابوالقاسم خویی|سید ابوالقاسم خویى]]، [[سید محسن حکیم]]، [[سید محمود حسینی شاهرودی|سید محمود شاهرودى]] و [[شیخ حسین حلی|شیخ حسین حلى]] راه یافت و در کنار دروس خارج اصول و [[فقه]]، بخشى از کتاب «[[اسفار اربعه|الاسفار]]» [[ملاصدرا|ملاصدرای شیرازی]] را نزد سید صدرا بادکوبهاى فراگرفت و مدت پنج سال نیز این درس را از آیت الله [[شهید سید محمدباقر صدر|سید محمدباقر صدر]] فراگرفت. استادش آیت الله سید ابوالقاسم خویى به او توصیه کرده بود تا این درس را به طور جدى پیگیرى کند. |
| − | آیت الله فضلالله در سال ۱۹۵۲ م در سن هفده سالگى براى نخستین بار به قصد دید و بازدید خانوادگى به [[لبنان]] رفت و در این سفر که همزمان با اربعین درگذشت علامه [[سید محسن امین|سید محسن امین عاملى]] | + | آیت الله فضلالله در سال ۱۹۵۲ م. در سن هفده سالگى براى نخستین بار به قصد دید و بازدید خانوادگى به [[لبنان]] رفت و در این سفر که همزمان با اربعین درگذشت علامه [[سید محسن امین|سید محسن امین عاملى]] بود، [[قصیده|قصیدهاى]] در رثاى او سرود و در آیین یادبود او قرائت کرد. وى در این قصیده بسیارى از مسایل سیاسى روز و از جمله مسأله وحدت و بیدارى اسلامی و مهاجرت جوانان را مطرح و استعمار فرانسه را تقبیح کرد. روزنامههاى آن روز لبنان این قصیده را تحریککننده و احساس برانگیز توصیف کردند. |
در سال ۱۹۶۶ م، جمعى از موسسان انجمن مذهبى "اسرة التآخى" منطقه نبعه در حاشیه شرقى بیروت از فضلالله دعوت کردند تا در آن منطقه رحل اقامت افکند. وى این دعوت را پذیرفت و در همین سال به قصد اقامت دائم به وطن اصلى خویش بازگشت. | در سال ۱۹۶۶ م، جمعى از موسسان انجمن مذهبى "اسرة التآخى" منطقه نبعه در حاشیه شرقى بیروت از فضلالله دعوت کردند تا در آن منطقه رحل اقامت افکند. وى این دعوت را پذیرفت و در همین سال به قصد اقامت دائم به وطن اصلى خویش بازگشت. | ||
| سطر ۳۸: | سطر ۳۸: | ||
#حرکة النبوة فى مواجهه الانحراف؛ | #حرکة النبوة فى مواجهه الانحراف؛ | ||
#دراسات و بحوث قرآنیة. | #دراسات و بحوث قرآنیة. | ||
| − | [[پرونده:Mafahim.jpg|thumb|left|مفاهیم اسلامیة | + | |
| + | [[پرونده:Mafahim.jpg|thumb|left|مفاهیم اسلامیة عامه؛ یکی از آثار علامه سید محمدحسین فضلالله]] | ||
'''<I>ب) کتابهاى فقهى:</I>''' | '''<I>ب) کتابهاى فقهى:</I>''' | ||
| سطر ۸۴: | سطر ۸۵: | ||
#الجمعة منبر و محراب؛ | #الجمعة منبر و محراب؛ | ||
#صلاة الجمعة، الکلمة و الموقف؛ | #صلاة الجمعة، الکلمة و الموقف؛ | ||
| − | #من وحى | + | #من وحى [[عاشورا]]؛ |
#حدیث عاشورا؛ | #حدیث عاشورا؛ | ||
| − | #على طریق | + | #على طریق [[کربلا]]؛ |
| − | #تأملات فى آفاق الامام موسى الکاظم علیه السلام؛ | + | #تأملات فى آفاق [[امام موسی کاظم علیه السلام|الامام موسى الکاظم]] علیه السلام؛ |
| − | #فى رحاب أهل البیت علیهم السلام؛ | + | #فى رحاب [[اهل البیت|أهل البیت]] علیهم السلام؛ |
#آفاق اسلامیه؛ | #آفاق اسلامیه؛ | ||
#فى رحاب الدعاء؛ | #فى رحاب الدعاء؛ | ||
| سطر ۹۸: | سطر ۹۹: | ||
#صراع الارادات؛ | #صراع الارادات؛ | ||
#المقاومة الاسلامیة؛ | #المقاومة الاسلامیة؛ | ||
| − | #شرح | + | #شرح خطبة [[حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها|الزهرا]] سلام الله علیها؛ |
#الفقیه والامة؛ | #الفقیه والامة؛ | ||
#ارادة القوه؛ | #ارادة القوه؛ | ||
| سطر ۱۱۴: | سطر ۱۱۵: | ||
==فعالیتهای فرهنگى و اجتماعى== | ==فعالیتهای فرهنگى و اجتماعى== | ||
| − | سید محمدحسین فضل الله از سالهاى نخست نوجوانى، در کنار استمرار تحصیلات | + | سید محمدحسین فضل الله از سالهاى نخست نوجوانى، در کنار استمرار تحصیلات حوزوى، مطالعات و فعالیتهایى را پى گرفت که در محیط [[حوزه علمیه]] [[نجف]] چندان پذیرفته نبود. وى با تعمیق و تداوم مطالعات ادبى و قرائت مجلاتى چون «مجله الکاتب» طه حسین اندک اندک به وجود قریحه [[شعر]] در نهاد خویش پى برد و شروع به سرودن شعر کرد. بعدها این قریحه چندان در او شکفت که حاصل آن در قالب سه [[دیوان (شعر)|دیوان]] شعر منتشر شد. |
| − | در سال (۱۳۸۰ ق) "جماعة العلماء" | + | در سال (۱۳۸۰ ق) "جماعة العلماء" نجف مجلهاى فرهنگى-اسلامی را راهاندازى کردند که سید محمدحسین فضلالله در کنار [[شهید سید محمدباقر صدر|سید محمدباقر صدر]] و شیخ محمدمهدى شمسالدین از مدیران آن بود و سرمقالههاى سال دوم این مجله را با عنوان «کلمتنا» (سخن ما) به رشته تحریر درآورد. سرمقاله نخست انتشار این مجله را سید محمدباقر با عنوان «رسالتنا» (رسالت ما) نگاشته است. |
فضلالله به مدت ۶ سال به نگارش مقاله و تألیف کتاب ادامه داد و در کنار [[شهید سید محمدباقر صدر|سید محمدباقر صدر]] در تشکیل جنبشى شیعى در [[عراق]] نقش ایفا کرد. حاصل رایزنىها و همفکرىهاى فضلالله و شهید صدر، پیدایش نخستین جنبش اسلامی شیعى در عراق با نام «حزب الدعوة الاسلامیه» بود. تا آن زمان جامعه [[اهل سنت|سنى]] عراق از چند حزب و جنبش - مانند اخوان المسلمین و حزب التحریر الاسلامى - برخوردار بود. فضلالله کتابهاى «قضایانا على ضوء الاسلام» و «اسلوب الدعوة فى القرآن» را در چنین مرحلهاى نگاشته است. | فضلالله به مدت ۶ سال به نگارش مقاله و تألیف کتاب ادامه داد و در کنار [[شهید سید محمدباقر صدر|سید محمدباقر صدر]] در تشکیل جنبشى شیعى در [[عراق]] نقش ایفا کرد. حاصل رایزنىها و همفکرىهاى فضلالله و شهید صدر، پیدایش نخستین جنبش اسلامی شیعى در عراق با نام «حزب الدعوة الاسلامیه» بود. تا آن زمان جامعه [[اهل سنت|سنى]] عراق از چند حزب و جنبش - مانند اخوان المسلمین و حزب التحریر الاسلامى - برخوردار بود. فضلالله کتابهاى «قضایانا على ضوء الاسلام» و «اسلوب الدعوة فى القرآن» را در چنین مرحلهاى نگاشته است. | ||
| سطر ۱۲۲: | سطر ۱۲۳: | ||
وى پس از بازگشت به [[لبنان]] در سال ۱۹۶۶ م، فعالیتهاى علمى، فرهنگى و اجتماعى گستردهاى را در لبنان به راه انداخت که امروزه پس از ۴۵ سال از آغاز این فعالیتها کارنامه پربارى از آن در ابعاد مختلف مشهود است و کمتر منطقهاى از کشور لبنان را مىتوان یافت که اثر فعالیت اجتماعى ایشان در آن مشهود نباشد. | وى پس از بازگشت به [[لبنان]] در سال ۱۹۶۶ م، فعالیتهاى علمى، فرهنگى و اجتماعى گستردهاى را در لبنان به راه انداخت که امروزه پس از ۴۵ سال از آغاز این فعالیتها کارنامه پربارى از آن در ابعاد مختلف مشهود است و کمتر منطقهاى از کشور لبنان را مىتوان یافت که اثر فعالیت اجتماعى ایشان در آن مشهود نباشد. | ||
| − | تأسیس حوزه علوم دینى به نام "المعهد الشرعى الاسلامى" به هدف پرورش طلاب علوم دینى بخش دیگرى از فعالیتهاى فرهنگى و علمی سید محمدحسین فضلالله است. بسیارى از شخصیت هاى جنبش مقاومت اسلامی لبنان تربیت شده این مدرسه هستند. شهید شیخ راغب حرب از نخستین طلاب این مدرسه بود. وى علاوه بر "المعهد الشرعى" که در شهر بیروت واقع است، حوزه علمیه ویژه زنان را نیز در بیروت و حوزهاى نیز در صور و حوزه المرتضى در [[دمشق]] (سیده زینب) | + | تأسیس حوزه علوم دینى به نام "المعهد الشرعى الاسلامى" به هدف پرورش طلاب علوم دینى بخش دیگرى از فعالیتهاى فرهنگى و علمی سید محمدحسین فضلالله است. بسیارى از شخصیت هاى جنبش مقاومت اسلامی لبنان تربیت شده این مدرسه هستند. شهید شیخ راغب حرب از نخستین طلاب این مدرسه بود. وى علاوه بر "المعهد الشرعى" که در شهر بیروت واقع است، حوزه علمیه ویژه زنان را نیز در بیروت و حوزهاى نیز در صور و حوزه المرتضى در [[دمشق]] (سیده زینب) تاسیس کرد. |
| − | شعلهور شدن آتش جنگهاى داخلى و تجاوزات صهیونیستها، گذشته از خسارتهاى جانى و مالى، مشکلات اجتماعى فراوانى را در پى داشت که مهمترین آن سرنوشت مبهم یتیمان و فرزندان شهدا و فقرا و معلولان بود. انجمن خیریه | + | شعلهور شدن آتش جنگهاى داخلى و تجاوزات صهیونیستها، گذشته از خسارتهاى جانى و مالى، مشکلات اجتماعى فراوانى را در پى داشت که مهمترین آن سرنوشت مبهم یتیمان و فرزندان شهدا و فقرا و معلولان بود. انجمن خیریه «جمعیة المبرات الخیریه» که تحت اشراف سید محمدحسین فضلالله قرار داشت، با کمک نیکوکارانى از کشورهاى عربى خلیجفارس و [[لبنان]] اقدام به تاسیس مراکز و موسسات عظیم و پیشرفته براى تربیت یتیمان و به ویژه فرزندان شهدا و فرزندان فقرا و تاسیس بیمارستانها و درمانگاهها و [[مسجد|مساجد]] نمود. در این مراکز خیریه، یادشدگان به طور شبانهروزى اسکان دارند و مراتب تحصیلىشان را در بخش آموزشى همین مراکز میگذرانند. نام این مراکز خیریه و محل تاسیس آنها از پى میآید: |
'''<I>مراکز خیریه ایتام:</I>''' | '''<I>مراکز خیریه ایتام:</I>''' | ||
#مبرة الامام الخویى، بیروت (الدوحه)؛ | #مبرة الامام الخویى، بیروت (الدوحه)؛ | ||
| − | #مبرة الامام زین العابدین علیه السلام، البقاع (الهرمل)؛ | + | #مبرة [[امام سجاد علیه السلام|الامام زین العابدین]] علیه السلام، البقاع (الهرمل)؛ |
| − | #مبرة الامام على بن ابى طالب علیه السلام، جبل عامل؛ | + | #مبرة [[امام علی علیه السلام|الامام على بن ابى طالب]] علیه السلام، جبل عامل؛ |
| − | #مبرة السیده مریم علیهاالسلام، جبل عامل، جویا؛ | + | #مبرة السیده [[حضرت مریم علیهاالسلام|مریم]] علیهاالسلام، جبل عامل، جویا؛ |
| − | #مبرة السیدة خدیجة الکبرى علیهاالسلام، بیروت (بئر حسن)؛ | + | #مبرة السیدة [[خدیجه کبری|خدیجة الکبرى]] علیهاالسلام، بیروت (بئر حسن)؛ |
| − | #مبرة | + | #مبرة الحوراء [[حضرت زینب سلام الله علیها|زینب]] علیهاالسلام، البقاع الغربى، سحمر؛ |
#مراکز خیریه براى نابینایان و ناشنوایان؛ | #مراکز خیریه براى نابینایان و ناشنوایان؛ | ||
#مدرسه النور (براى نابینایان)، بیروت؛ | #مدرسه النور (براى نابینایان)، بیروت؛ | ||
| − | #مدرسه الرجاء (ناشنوایان)، بیروت. | + | #مدرسه الرجاء (برای ناشنوایان)، بیروت. |
'''<I>مراکز بهداشتى:</I>''' | '''<I>مراکز بهداشتى:</I>''' | ||
#مستشفى بهمن (بیمارستان بهمن)، بیروت، حارة حریک. | #مستشفى بهمن (بیمارستان بهمن)، بیروت، حارة حریک. | ||
| − | #مستشفى السیدة زهرا سلام الله علیها، جبل عامل، العباسیه. | + | #مستشفى السیدة [[حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها|زهرا]] سلام الله علیها، جبل عامل، العباسیه. |
==وفات== | ==وفات== | ||
| − | سید محمدحسین فضل | + | مرحوم سید محمدحسین فضل الله، سرانجام در تیرماه سال ۱۳۸۹ شمسی در [[لبنان]] درگذشت و در بیروت به خاک سپرده شد. حضرت [[سید علی حسینی خامنه ای|آیت الله سید علی حسینی خامنهای]] در پیام درگذشت او، وی را شخصیتی تأثیرگذار و یاوری با اخلاص برای جمهوری اسلامی [[ایران]] دانست. |
==منابع== | ==منابع== | ||
| − | *[http://www.bayynat.ir/index/?state=biography پایگاه | + | *[http://www.bayynat.ir/index/?state=biography پایگاه آیتالله سید محمدحسین فضلالله]. |
*سایت رحماء. | *سایت رحماء. | ||
| سطر ۱۷۶: | سطر ۱۷۷: | ||
[[رده:علمای معاصر|فضل الله،سيد محمدحسین]] | [[رده:علمای معاصر|فضل الله،سيد محمدحسین]] | ||
| + | [[رده:علماء شیعه]] | ||
[[رده: فقیهان]] | [[رده: فقیهان]] | ||
| − | [[رده: | + | [[رده:مفسرین قرآن]] |
| + | [[رده:متکلمان]] | ||
| + | [[رده:شعرای عرب]] | ||
| + | [[رده:مراجع تقلید]] | ||
نسخهٔ کنونی تا ۱۲ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۳۷
«سید محمدحسین فضلالله» (۱۳۱۴-۱۳۸۹ ش)، فقیه، مفسر، متکلم، شاعر و از مراجع تقلید شیعه معاصر اهل لبنان و از شاگردان سید ابوالقاسم خویى و سید محسن حکیم بود. وی که منادی وحدت و بیدارى اسلامی بود، به فضاى پیرامون و اوضاع زمانه توجه داشت و خدمات و فعالیتهاى علمى، فرهنگى و اجتماعى گستردهاى را انجام داد. «تفسیر من وحى القرآن» از آثار مشهور اوست.
 | |
| نام کامل | سید محمدحسین فضلالله |
| زادروز | ۱۳۱۴ شمسی |
| زادگاه | نجف |
| وفات | ۱۳۸۹ شمسی |
| مدفن | بیروت، لبنان |
|
| |
| اساتید | |
|
| |
| آثار |
تفسیر من وحى القرآن، الحوار فى القرآن، اسلوب الدعوه فى القرآن، المسائل الفقهیه، فقه الحیاة، خطوات على طریق الاسلام، خطاب الاسلامیین المستقبل، ... |
محتویات
دوران کودکی و نوجوانی
سید محمدحسین فضلالله در سال ۱۳۵۴ قمری (مطابق ۱۳۱۴ ش و ۱۹۳۵ م) در نجف اشرف در خانواده ای روحانى دیده به جهان گشود. او تحت اشراف پدرش سید عبدالرئوف فضلالله - از روحانیون سرشناس شیعه - مراحل تربیت و تعلیم را به شیوهاى که در آن زمان مرسوم بود گذراند. در دوره کودکى وارد مکتبخانه شد تا خواندن و نوشتن و قرائت قرآن را بیاموزد. بزودى وارد مدرسهاى شد که مرکزى با نام «منتدى النشر» به سبک جدید تأسیس کرده بود. وى زمانى که کلاس چهارم را میگذراند، دبستان را ترک گفت و در سن نه سالگى تحصیلات حوزوىاش را آغاز کرد.
تحصیلات و اساتید
سید محمدحسین دروس مرسوم حوزوى از صرف و نحو و معانى و بیان تا منطق و اصول فقه را نزد پدر خود فراگرفت و در این مرحله استادى غیر از پدرش نداشت. تا این که براى فراگیری جلد دوم کتاب «کفایة الاصول» به محضر یکى از اساتید ایرانىاش به نام شیخ مجتبى لنکرانى میشتابد.
با اتمام کتاب کفایة الاصول، به درس خارج مراجع آن دوره مانند سید ابوالقاسم خویى، سید محسن حکیم، سید محمود شاهرودى و شیخ حسین حلى راه یافت و در کنار دروس خارج اصول و فقه، بخشى از کتاب «الاسفار» ملاصدرای شیرازی را نزد سید صدرا بادکوبهاى فراگرفت و مدت پنج سال نیز این درس را از آیت الله سید محمدباقر صدر فراگرفت. استادش آیت الله سید ابوالقاسم خویى به او توصیه کرده بود تا این درس را به طور جدى پیگیرى کند.
آیت الله فضلالله در سال ۱۹۵۲ م. در سن هفده سالگى براى نخستین بار به قصد دید و بازدید خانوادگى به لبنان رفت و در این سفر که همزمان با اربعین درگذشت علامه سید محسن امین عاملى بود، قصیدهاى در رثاى او سرود و در آیین یادبود او قرائت کرد. وى در این قصیده بسیارى از مسایل سیاسى روز و از جمله مسأله وحدت و بیدارى اسلامی و مهاجرت جوانان را مطرح و استعمار فرانسه را تقبیح کرد. روزنامههاى آن روز لبنان این قصیده را تحریککننده و احساس برانگیز توصیف کردند.
در سال ۱۹۶۶ م، جمعى از موسسان انجمن مذهبى "اسرة التآخى" منطقه نبعه در حاشیه شرقى بیروت از فضلالله دعوت کردند تا در آن منطقه رحل اقامت افکند. وى این دعوت را پذیرفت و در همین سال به قصد اقامت دائم به وطن اصلى خویش بازگشت.
آثار و تألیفات
از سید محمدحسین فضلالله بیش از هفتاد عنوان کتاب - که در مجموع به بیش از یکصد جلد میرسد - منتشر شده است. برخى از کتابهاى ایشان مجموعه سخنرانىها و برخى دیگر تقریرات درسهاى خارج اصول و فقه ایشان است که به وسیله شاگردانش تنظیم شده است.
الف) پژوهشهاى قرآنى:
- تفسیر من وحى القرآن (در ۲۴ جلد)؛
- الحوار فى القرآن؛
- اسلوب الدعوه فى القرآن؛
- من عرفان القرآن؛
- حرکة النبوة فى مواجهه الانحراف؛
- دراسات و بحوث قرآنیة.
ب) کتابهاى فقهى:
- المسائل الفقهیه؛
- الفتاوى الواضحه؛
- فقه الحیاة؛
- کتاب الجهاد؛
- کتاب النکاح؛
- القرعة والاستخارة؛
- الیمین والعهد والنذر؛
- الاجارة؛
- رسالة فى الرضاع؛
- فقه الشریعة (رساله عملیه)؛
- الصید والذباحة؛
- دلیل المناسک؛
- الشرکة؛
- الوصیة؛
- المواریث.
ج) اندیشه اسلامى:
- خطوات على طریق الاسلام؛
- قضایانا على ضوء الاسلام؛
- الاسلام و منطق القوة؛
- الحرکة الاسلامیة، هموم و قضایا؛
- من اجل الاسلام؛
- مفاهیم اسلامیة عامه (۱۰ جلد)؛
- فى آفاق الحوار الاسلامی المسیحى؛
- دنیا الشباب؛
- دنیا المرأة؛
- تأملات اسلامیة حول المرأة؛
- قراءة جدیدة لفقه المرأة الحقوقى؛
- الوحدة الاسلامیة بین الواقع والمثال؛
- قضایا اسلامیة معاصرة؛
- اسئلة و ردود من القلب؛
- المرجعیة و حرکة الواقع؛
- الاسلام و المسیحیه؛
- الاسلام و فلسطین؛
- الاسلامیون والتحدیات المعاصرة؛
- السلام والمشروع الحضارى؛
- خطاب الاسلامیین و المستقبل؛
- مع الحکمة فى خط الاسلام؛
- الندوة (۲۰ جلد)؛
- الجمعة منبر و محراب؛
- صلاة الجمعة، الکلمة و الموقف؛
- من وحى عاشورا؛
- حدیث عاشورا؛
- على طریق کربلا؛
- تأملات فى آفاق الامام موسى الکاظم علیه السلام؛
- فى رحاب أهل البیت علیهم السلام؛
- آفاق اسلامیه؛
- فى رحاب الدعاء؛
- الانسان و الحیاة؛
- حوارات فى الفکر و الاجتماع و السیاسه؛
- روى و مواقف (۳ جلد)؛
- المعالم الجدیدة للمرجعیة الشیعیة؛
- تأملات فى الفکر السیاسى الاسلامى؛
- صراع الارادات؛
- المقاومة الاسلامیة؛
- شرح خطبة الزهرا سلام الله علیها؛
- الفقیه والامة؛
- ارادة القوه؛
- بینات؛
- الهجرة والاغتراب؛
- الزهراء القدوة؛
- مطارحات فى قضایا قرآنیة؛
- تحدیات المهجر؛
- آفاق الروح (شرح صحیفه سجادیه در ۳ جلد)؛
- مجموعههاى شعرى؛
- یا ظلال الاسلام (رباعیات)؛
- قصائد من اجل الاسلام والحیاة؛
- على شاطئ الوجدان.
فعالیتهای فرهنگى و اجتماعى
سید محمدحسین فضل الله از سالهاى نخست نوجوانى، در کنار استمرار تحصیلات حوزوى، مطالعات و فعالیتهایى را پى گرفت که در محیط حوزه علمیه نجف چندان پذیرفته نبود. وى با تعمیق و تداوم مطالعات ادبى و قرائت مجلاتى چون «مجله الکاتب» طه حسین اندک اندک به وجود قریحه شعر در نهاد خویش پى برد و شروع به سرودن شعر کرد. بعدها این قریحه چندان در او شکفت که حاصل آن در قالب سه دیوان شعر منتشر شد.
در سال (۱۳۸۰ ق) "جماعة العلماء" نجف مجلهاى فرهنگى-اسلامی را راهاندازى کردند که سید محمدحسین فضلالله در کنار سید محمدباقر صدر و شیخ محمدمهدى شمسالدین از مدیران آن بود و سرمقالههاى سال دوم این مجله را با عنوان «کلمتنا» (سخن ما) به رشته تحریر درآورد. سرمقاله نخست انتشار این مجله را سید محمدباقر با عنوان «رسالتنا» (رسالت ما) نگاشته است.
فضلالله به مدت ۶ سال به نگارش مقاله و تألیف کتاب ادامه داد و در کنار سید محمدباقر صدر در تشکیل جنبشى شیعى در عراق نقش ایفا کرد. حاصل رایزنىها و همفکرىهاى فضلالله و شهید صدر، پیدایش نخستین جنبش اسلامی شیعى در عراق با نام «حزب الدعوة الاسلامیه» بود. تا آن زمان جامعه سنى عراق از چند حزب و جنبش - مانند اخوان المسلمین و حزب التحریر الاسلامى - برخوردار بود. فضلالله کتابهاى «قضایانا على ضوء الاسلام» و «اسلوب الدعوة فى القرآن» را در چنین مرحلهاى نگاشته است.
وى پس از بازگشت به لبنان در سال ۱۹۶۶ م، فعالیتهاى علمى، فرهنگى و اجتماعى گستردهاى را در لبنان به راه انداخت که امروزه پس از ۴۵ سال از آغاز این فعالیتها کارنامه پربارى از آن در ابعاد مختلف مشهود است و کمتر منطقهاى از کشور لبنان را مىتوان یافت که اثر فعالیت اجتماعى ایشان در آن مشهود نباشد.
تأسیس حوزه علوم دینى به نام "المعهد الشرعى الاسلامى" به هدف پرورش طلاب علوم دینى بخش دیگرى از فعالیتهاى فرهنگى و علمی سید محمدحسین فضلالله است. بسیارى از شخصیت هاى جنبش مقاومت اسلامی لبنان تربیت شده این مدرسه هستند. شهید شیخ راغب حرب از نخستین طلاب این مدرسه بود. وى علاوه بر "المعهد الشرعى" که در شهر بیروت واقع است، حوزه علمیه ویژه زنان را نیز در بیروت و حوزهاى نیز در صور و حوزه المرتضى در دمشق (سیده زینب) تاسیس کرد.
شعلهور شدن آتش جنگهاى داخلى و تجاوزات صهیونیستها، گذشته از خسارتهاى جانى و مالى، مشکلات اجتماعى فراوانى را در پى داشت که مهمترین آن سرنوشت مبهم یتیمان و فرزندان شهدا و فقرا و معلولان بود. انجمن خیریه «جمعیة المبرات الخیریه» که تحت اشراف سید محمدحسین فضلالله قرار داشت، با کمک نیکوکارانى از کشورهاى عربى خلیجفارس و لبنان اقدام به تاسیس مراکز و موسسات عظیم و پیشرفته براى تربیت یتیمان و به ویژه فرزندان شهدا و فرزندان فقرا و تاسیس بیمارستانها و درمانگاهها و مساجد نمود. در این مراکز خیریه، یادشدگان به طور شبانهروزى اسکان دارند و مراتب تحصیلىشان را در بخش آموزشى همین مراکز میگذرانند. نام این مراکز خیریه و محل تاسیس آنها از پى میآید:
مراکز خیریه ایتام:
- مبرة الامام الخویى، بیروت (الدوحه)؛
- مبرة الامام زین العابدین علیه السلام، البقاع (الهرمل)؛
- مبرة الامام على بن ابى طالب علیه السلام، جبل عامل؛
- مبرة السیده مریم علیهاالسلام، جبل عامل، جویا؛
- مبرة السیدة خدیجة الکبرى علیهاالسلام، بیروت (بئر حسن)؛
- مبرة الحوراء زینب علیهاالسلام، البقاع الغربى، سحمر؛
- مراکز خیریه براى نابینایان و ناشنوایان؛
- مدرسه النور (براى نابینایان)، بیروت؛
- مدرسه الرجاء (برای ناشنوایان)، بیروت.
مراکز بهداشتى:
- مستشفى بهمن (بیمارستان بهمن)، بیروت، حارة حریک.
- مستشفى السیدة زهرا سلام الله علیها، جبل عامل، العباسیه.
وفات
مرحوم سید محمدحسین فضل الله، سرانجام در تیرماه سال ۱۳۸۹ شمسی در لبنان درگذشت و در بیروت به خاک سپرده شد. حضرت آیت الله سید علی حسینی خامنهای در پیام درگذشت او، وی را شخصیتی تأثیرگذار و یاوری با اخلاص برای جمهوری اسلامی ایران دانست.
منابع
- پایگاه آیتالله سید محمدحسین فضلالله.
- سایت رحماء.
آرشیو عکس و تصویر
سید محمدحسین فضلالله
از راست: سید مرتضی شریف عسکری، محمدمهدی شمس الدین، سید موسی موسوی صدر و سید محمدحسین فضلالله
از راست: سید محمدحسین فضلالله و سيد عبد الرؤوف فضل الله
سید محمدحسین فضلالله در کتابخانه شخصی
از راست: سید محمدحسین فضلالله و شهید عماد فایز مغنیه (حاج رضوان)
نشسته از راست: سید محمدحسین فضلالله ، محمدمهدی شمس الدین، ناشناس، احمد الزین و سعید شعبان - پیراهن آبی ایستاده: شهید عماد فایز مغنیه (حاج رضوان)
از راست: سید محمدحسین فضلالله و سید عبدالله موسوی شیرازی
از راست: محمدرضا توسلی محلاتی، سید هادی خسروشاهی، ناشناس، سید محمد خاتمی، اکبر هاشمی بهرمانی (رفسنجانی)، احمد جنتی، سید محمدحسین فضلالله و ناشناس
از راست: شهید سید عباس موسوی و سید محمدحسین فضلالله
از راست: سید هادی خسروشاهی، سعید شعبان، مصطفی مشهور، سید محمدحسین فضلالله ، شهید سید محمدباقر طباطبایی حکیم و ناشناسان
سید محمدحسین فضلالله
از راست: محمدعلی تسخیری، محمدمهدی شمس الدین، سید علی حسینی خامنه ای، سید محمدحسین فضلالله و غلامعلی حداد عادل
از راست: ناشناس، یوسف عبد الله القرضاوی، ناشناس و سید محمدحسین فضلالله
از راست: جان کین و سید محمدحسین فضلالله
از راست: سید محمدحسین فضلالله در حرم امام رضا علیه السلام
از راست: سید حسن نصرالله و سید محمدحسین فضلالله
از راست: سید محمدحسین فضلالله و آورام نوآم چامسکی
سید حسن نصرالله بر پیکر سید محمدحسین فضلالله
تشییع پیکر سید محمدحسین فضلالله در لبنان
قبر سید محمدحسین فضلالله
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.JPG)
