هند: تفاوت بین نسخهها
(اصلاح پیوندها به صفحهٔ اصلی (رفع پیوند به تغییرمسیر)) |
مهدی موسوی (بحث | مشارکتها) |
||
| سطر ۱: | سطر ۱: | ||
| − | ''' | + | '''«هند»'''، کشوری در جنوب آسیا و یکی از بزرگترین سرزمینهای اسلامی از نظر شمار مسلمانان است.<ref>دانشنامهٔ جهان اسلام، مدخل «هند»؛ یاقوت حموی، معجم البلدان، ذیل «هند».</ref> هند با کشورهای [[پاکستان]]، [[بنگلادش]]، چین و نپال همسایه بوده و اقیانوس هند در جنوب آن قرار دارد. دین [[اسلام]] از سدهٔ نخست هجری به این سرزمین راه یافت و در طول چند سده، حکومتهای اسلامی در بخشهای بزرگی از آن شکل گرفت.<ref>بلاذری، فتوح البلدان، بخش فتح السند؛ ابن بطوطه، الرحلة، بخش هند.</ref> [[شیعه|تشیّع]] نیز از دیرباز در مناطقی از هند، بهویژه دکن و نواحی لکهنو، حضور داشته و حکومتهای شیعی در آنجا پدید آمدهاند.<ref>فرشته، تاریخ فرشته، بخش دکن؛ دانشنامهٔ جهان اسلام، مدخل «هند».</ref> |
| + | [[پرونده:هند.jpg|220px|بندانگشتی|]] | ||
| − | |||
| − | |||
| − | == | + | ==تاریخچه هند== |
| − | + | «هند» یا «هندوستان» نام سرزمینی است که در منابع جغرافیایی مسلمانان، از سِند و مولتان تا سواحل مالابار را در بر میگرفت.<ref>یاقوت حموی، معجم البلدان، ذیل «هند»؛ اصطخری، المسالک والممالک، بخش هند.</ref> جغرافینگاران مسلمان، هند را سرزمینی پهناور با شهرهای بسیار و ادیان گوناگون وصف کردهاند و از [[بت پرستی|بتکدهها]] و آیینهای هندوان سخن گفتهاند.<ref>یاقوت حموی، معجم البلدان، ذیل «هند»؛ اصطخری، المسالک والممالک.</ref> | |
| − | در | + | در دورهٔ معاصر، هند کشوری مستقل با اکثریت هندو و اقلیت بزرگ [[اسلام|مسلمان]] است.<ref>دانشنامهٔ جهان اسلام، مدخل «هند».</ref> بر پایهٔ گزارشهای کهن، بازرگانان عرب از سدهٔ نخست هجری در سواحل مالابار و سِند رفتوآمد داشتند و [[دین اسلام]] را در همان مناطق پراکندند.<ref>بلاذری، فتوح البلدان، بخش فتح السند؛ ابن بطوطه، الرحلة.</ref> در سال ۹۳ق، محمد بن قاسم به فرمان [[حجاج بن یوسف ثقفی|حجاج بن یوسف]]، سند را گشود و شهرهای مهم آن ناحیه به دست مسلمانان افتاد.<ref>بلاذری، فتوح البلدان، بخش فتح السند.</ref> این فتح، آغاز حضور سیاسی اسلام در شبهقاره هند بود.<ref>همان؛ یاقوت حموی، معجم البلدان.</ref> |
| − | + | در سدهٔ چهارم هجری، برخی نواحی مانند مولتان در اختیار دعوت [[اسماعیلیه|اسماعیلی]] قرار گرفت و مرکزیت دینی یافت.<ref>ابن بطوطه، الرحلة، بخش مولتان؛ دانشنامهٔ جهان اسلام، مدخل «هند».</ref> در سدهٔ پنجم، سلطان محمود غزنوی چند لشکرکشی به هند کرد و نواحی پنجاب را به قلمرو خود افزود.<ref>فرشته، تاریخ فرشته، بخش غزنویان.</ref> | |
| − | |||
| − | + | از سدهٔ هفتم هجری، سلاطین دهلی (خاندانهای مملوک، خلجی، تغلق، سید و لودی) بر بخشهای گستردهای از هند حکومت کردند.<ref>فرشته، تاریخ فرشته، بخش سلاطین دهلی.</ref> در سال ۹۳۲ق، بابُر با تأسیس سلسلهٔ مغولان، حکومتی بزرگ در هند بنیاد نهاد که تا سدهٔ نوزدهم دوام یافت.<ref>فرشته، تاریخ فرشته، بخش مغولان هند.</ref> در دورهٔ استعمار بریتانیا، هند زیر سلطهٔ این کشور رفت و در سال ۱۹۴۷م. به استقلال رسید و به دو کشور هند و [[پاکستان]] تقسیم شد.<ref>دانشنامهٔ جهان اسلام، مدخل «هند».</ref> | |
| − | |||
| − | + | زبان فارسی، در دورهٔ حکومتهای اسلامی، زبان اداری و فرهنگی هند بود و آثار دینی بسیاری به فارسی در آن سرزمین نوشته شد.<ref>فرشته، تاریخ فرشته، مقدمه؛ دانشنامهٔ جهان اسلام.</ref> | |
| − | == | + | ==تشیع در هند== |
| − | [[ | + | [[تشیع|تشیّع]] در هند، هم از راه مهاجرت [[سادات]] و عالمان و هم از راه حکومتهای شیعی گسترش یافت.<ref>فرشته، تاریخ فرشته، بخش دکن؛ دانشنامهٔ جهان اسلام، مدخل «هند».</ref> در دکن، بهمنیان (سدهٔ هشتم تا دهم هجری) زمینهٔ حضور تشیع را فراهم کردند و پس از آنان، عادلشاهیان بیجاپور و نظامشاهیان احمدنگر، دو حکومت شیعی مهم در جنوب هند بودند.<ref>فرشته، تاریخ فرشته، بخش عادلشاهیان و نظامشاهیان؛ دانشنامهٔ جهان اسلام.</ref> در شمال هند، نوابان اوده در سدهٔ دوازدهم و سیزدهم هجری، لکهنو را به یکی از مهمترین مراکز تشیع در جهان [[اسلام]] تبدیل کردند.<ref>دانشنامهٔ جهان اسلام، مدخل «هند».</ref> حیدرآباد دکن نیز در دورهٔ آصفجاهیان حکومتی شیعی داشت.<ref>همان.</ref> |
| − | + | مهمترین نهادهای شیعی در هند، [[حوزه علمیه|حوزههای علمیهٔ]] لکهنو و مکتب کلامی آن بودند.<ref>دانشنامهٔ جهان اسلام، مدخل «هند»؛ فرشته، تاریخ فرشته.</ref> در سدهٔ سیزدهم هجری، [[سید دلدار علی نقوی]] از عالمان برجستهٔ [[شیعه|شیعهٔ]] هند بود که مکتب لکهنو را سامان داد و شاگردانی تربیت کرد.<ref>دانشنامهٔ جهان اسلام، مدخل «هند».</ref> پس از او، فرزندانش میراث علمی او را ادامه دادند.<ref>همان.</ref> | |
| − | |||
| − | == پانویس == | + | واقعه [[واقعه عاشورا|عاشورا]]، محور [[فرهنگ]] شیعی در هند است.<ref>دانشنامهٔ جهان اسلام، مدخل «هند».</ref> مجالس و دستههای عزاداری و «[[تعزیه]]» در ماه [[ماه محرم|محرم]]، از آیینهای رایج شیعیان هند شمرده میشود.<ref>همان؛ مرثیه.</ref> در لکهنو، سنت «[[مرثیه|مرثیه]]<nowiki/>سرایی» به اوج رسید و شاعرانی چون میر انیس و میرزا دبیر، مرثیههای بلند در وصف [[کربلا]] سرودند.<ref>دانشنامهٔ جهان اسلام، مدخل «هند».</ref> |
| + | |||
| + | امروز شیعیان هند اقلیتی در میان مسلمانان این کشورند و در ایالتهایی مانند اوتار پرادش (لکهنو)، بیهار، ماهاراشترا و تلنگانه حضور دارند.<ref>دانشنامهٔ جهان اسلام، مدخل «هند».</ref> [[حوزه علمیه|حوزههای علمیه]]، [[حسینیه|حسینیه]]ها و مجالس عزاداری، نهادهای اصلی حیات دینی شیعیان هند به شمار میروند.<ref>همان.</ref> در دورهٔ معاصر، عالمان شیعهٔ هند در نشر معارف [[اهل بیت]] (علیهمالسلام) و گفتوگوی میان مذاهب نقش داشتهاند.<ref>همان.</ref> | ||
| + | ==پانویس== | ||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||
| − | + | ==منابع== | |
| − | == منابع == | + | *ابن بطوطه، محمد بن عبدالله؛ ''الرحلة''، بیروت: دار صادر، بیتا. |
| − | * ابن بطوطه، محمد بن عبدالله؛ ''الرحلة''، بیروت: دار صادر، بیتا. | + | *اصطخری، ابراهیم بن محمد؛ ''المسالک والممالک''، قاهره: دار القلم، بیتا. |
| − | * اصطخری، ابراهیم بن محمد؛ ''المسالک والممالک''، قاهره: دار القلم، بیتا. | + | *بلاذری، احمد بن یحیی؛ ''فتوح البلدان''، بیروت: دار الهلال، ۱۹۸۸م. |
| − | * بلاذری، احمد بن یحیی؛ ''فتوح البلدان''، بیروت: دار الهلال، ۱۹۸۸م. | + | *دانشنامهٔ جهان اسلام، تهران: بنیاد دایرةالمعارف اسلامی، مدخل «هند». |
| − | * دانشنامهٔ جهان اسلام، تهران: بنیاد دایرةالمعارف اسلامی، مدخل «هند». | + | *فرشته، محمدقاسم؛ ''تاریخ فرشته''، بمبئی: چاپ سنگی، بیتا. |
| − | * فرشته، محمدقاسم؛ ''تاریخ فرشته''، بمبئی: چاپ سنگی، بیتا. | + | *یاقوت حموی، یاقوت بن عبدالله؛ ''معجم البلدان''، بیروت: دار صادر، ۱۹۹۵م. |
| − | * یاقوت حموی، یاقوت بن عبدالله؛ ''معجم البلدان''، بیروت: دار صادر، ۱۹۹۵م. | + | {{کشورهای اسلامی}} |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
[[رده:کشورهای اسلامی]] | [[رده:کشورهای اسلامی]] | ||
نسخهٔ کنونی تا ۲۱ نوامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۴:۴۵
«هند»، کشوری در جنوب آسیا و یکی از بزرگترین سرزمینهای اسلامی از نظر شمار مسلمانان است.[۱] هند با کشورهای پاکستان، بنگلادش، چین و نپال همسایه بوده و اقیانوس هند در جنوب آن قرار دارد. دین اسلام از سدهٔ نخست هجری به این سرزمین راه یافت و در طول چند سده، حکومتهای اسلامی در بخشهای بزرگی از آن شکل گرفت.[۲] تشیّع نیز از دیرباز در مناطقی از هند، بهویژه دکن و نواحی لکهنو، حضور داشته و حکومتهای شیعی در آنجا پدید آمدهاند.[۳]
محتویات
تاریخچه هند
«هند» یا «هندوستان» نام سرزمینی است که در منابع جغرافیایی مسلمانان، از سِند و مولتان تا سواحل مالابار را در بر میگرفت.[۴] جغرافینگاران مسلمان، هند را سرزمینی پهناور با شهرهای بسیار و ادیان گوناگون وصف کردهاند و از بتکدهها و آیینهای هندوان سخن گفتهاند.[۵]
در دورهٔ معاصر، هند کشوری مستقل با اکثریت هندو و اقلیت بزرگ مسلمان است.[۶] بر پایهٔ گزارشهای کهن، بازرگانان عرب از سدهٔ نخست هجری در سواحل مالابار و سِند رفتوآمد داشتند و دین اسلام را در همان مناطق پراکندند.[۷] در سال ۹۳ق، محمد بن قاسم به فرمان حجاج بن یوسف، سند را گشود و شهرهای مهم آن ناحیه به دست مسلمانان افتاد.[۸] این فتح، آغاز حضور سیاسی اسلام در شبهقاره هند بود.[۹]
در سدهٔ چهارم هجری، برخی نواحی مانند مولتان در اختیار دعوت اسماعیلی قرار گرفت و مرکزیت دینی یافت.[۱۰] در سدهٔ پنجم، سلطان محمود غزنوی چند لشکرکشی به هند کرد و نواحی پنجاب را به قلمرو خود افزود.[۱۱]
از سدهٔ هفتم هجری، سلاطین دهلی (خاندانهای مملوک، خلجی، تغلق، سید و لودی) بر بخشهای گستردهای از هند حکومت کردند.[۱۲] در سال ۹۳۲ق، بابُر با تأسیس سلسلهٔ مغولان، حکومتی بزرگ در هند بنیاد نهاد که تا سدهٔ نوزدهم دوام یافت.[۱۳] در دورهٔ استعمار بریتانیا، هند زیر سلطهٔ این کشور رفت و در سال ۱۹۴۷م. به استقلال رسید و به دو کشور هند و پاکستان تقسیم شد.[۱۴]
زبان فارسی، در دورهٔ حکومتهای اسلامی، زبان اداری و فرهنگی هند بود و آثار دینی بسیاری به فارسی در آن سرزمین نوشته شد.[۱۵]
تشیع در هند
تشیّع در هند، هم از راه مهاجرت سادات و عالمان و هم از راه حکومتهای شیعی گسترش یافت.[۱۶] در دکن، بهمنیان (سدهٔ هشتم تا دهم هجری) زمینهٔ حضور تشیع را فراهم کردند و پس از آنان، عادلشاهیان بیجاپور و نظامشاهیان احمدنگر، دو حکومت شیعی مهم در جنوب هند بودند.[۱۷] در شمال هند، نوابان اوده در سدهٔ دوازدهم و سیزدهم هجری، لکهنو را به یکی از مهمترین مراکز تشیع در جهان اسلام تبدیل کردند.[۱۸] حیدرآباد دکن نیز در دورهٔ آصفجاهیان حکومتی شیعی داشت.[۱۹]
مهمترین نهادهای شیعی در هند، حوزههای علمیهٔ لکهنو و مکتب کلامی آن بودند.[۲۰] در سدهٔ سیزدهم هجری، سید دلدار علی نقوی از عالمان برجستهٔ شیعهٔ هند بود که مکتب لکهنو را سامان داد و شاگردانی تربیت کرد.[۲۱] پس از او، فرزندانش میراث علمی او را ادامه دادند.[۲۲]
واقعه عاشورا، محور فرهنگ شیعی در هند است.[۲۳] مجالس و دستههای عزاداری و «تعزیه» در ماه محرم، از آیینهای رایج شیعیان هند شمرده میشود.[۲۴] در لکهنو، سنت «مرثیهسرایی» به اوج رسید و شاعرانی چون میر انیس و میرزا دبیر، مرثیههای بلند در وصف کربلا سرودند.[۲۵]
امروز شیعیان هند اقلیتی در میان مسلمانان این کشورند و در ایالتهایی مانند اوتار پرادش (لکهنو)، بیهار، ماهاراشترا و تلنگانه حضور دارند.[۲۶] حوزههای علمیه، حسینیهها و مجالس عزاداری، نهادهای اصلی حیات دینی شیعیان هند به شمار میروند.[۲۷] در دورهٔ معاصر، عالمان شیعهٔ هند در نشر معارف اهل بیت (علیهمالسلام) و گفتوگوی میان مذاهب نقش داشتهاند.[۲۸]
پانویس
- ↑ دانشنامهٔ جهان اسلام، مدخل «هند»؛ یاقوت حموی، معجم البلدان، ذیل «هند».
- ↑ بلاذری، فتوح البلدان، بخش فتح السند؛ ابن بطوطه، الرحلة، بخش هند.
- ↑ فرشته، تاریخ فرشته، بخش دکن؛ دانشنامهٔ جهان اسلام، مدخل «هند».
- ↑ یاقوت حموی، معجم البلدان، ذیل «هند»؛ اصطخری، المسالک والممالک، بخش هند.
- ↑ یاقوت حموی، معجم البلدان، ذیل «هند»؛ اصطخری، المسالک والممالک.
- ↑ دانشنامهٔ جهان اسلام، مدخل «هند».
- ↑ بلاذری، فتوح البلدان، بخش فتح السند؛ ابن بطوطه، الرحلة.
- ↑ بلاذری، فتوح البلدان، بخش فتح السند.
- ↑ همان؛ یاقوت حموی، معجم البلدان.
- ↑ ابن بطوطه، الرحلة، بخش مولتان؛ دانشنامهٔ جهان اسلام، مدخل «هند».
- ↑ فرشته، تاریخ فرشته، بخش غزنویان.
- ↑ فرشته، تاریخ فرشته، بخش سلاطین دهلی.
- ↑ فرشته، تاریخ فرشته، بخش مغولان هند.
- ↑ دانشنامهٔ جهان اسلام، مدخل «هند».
- ↑ فرشته، تاریخ فرشته، مقدمه؛ دانشنامهٔ جهان اسلام.
- ↑ فرشته، تاریخ فرشته، بخش دکن؛ دانشنامهٔ جهان اسلام، مدخل «هند».
- ↑ فرشته، تاریخ فرشته، بخش عادلشاهیان و نظامشاهیان؛ دانشنامهٔ جهان اسلام.
- ↑ دانشنامهٔ جهان اسلام، مدخل «هند».
- ↑ همان.
- ↑ دانشنامهٔ جهان اسلام، مدخل «هند»؛ فرشته، تاریخ فرشته.
- ↑ دانشنامهٔ جهان اسلام، مدخل «هند».
- ↑ همان.
- ↑ دانشنامهٔ جهان اسلام، مدخل «هند».
- ↑ همان؛ مرثیه.
- ↑ دانشنامهٔ جهان اسلام، مدخل «هند».
- ↑ دانشنامهٔ جهان اسلام، مدخل «هند».
- ↑ همان.
- ↑ همان.
منابع
- ابن بطوطه، محمد بن عبدالله؛ الرحلة، بیروت: دار صادر، بیتا.
- اصطخری، ابراهیم بن محمد؛ المسالک والممالک، قاهره: دار القلم، بیتا.
- بلاذری، احمد بن یحیی؛ فتوح البلدان، بیروت: دار الهلال، ۱۹۸۸م.
- دانشنامهٔ جهان اسلام، تهران: بنیاد دایرةالمعارف اسلامی، مدخل «هند».
- فرشته، محمدقاسم؛ تاریخ فرشته، بمبئی: چاپ سنگی، بیتا.
- یاقوت حموی، یاقوت بن عبدالله؛ معجم البلدان، بیروت: دار صادر، ۱۹۹۵م.
| آسیا | * ایران * ترکیه * سوریه * عراق * عربستان * فلسطین * یمن * آذربایجان * اردن * ازبکستان * افغانستان * امارات متحده عربی * بحرین * برونئی * بنگلادش * تاجیکستان * عمان * قرقیزستان * قطر * لبنان * مالزی * پاکستان * کویت * مالدیو * قزاقستان * ترکمنستان * هند |
| آفریقا | * تونس * اتیوپی * الجزایر * تانزانیا * ساحل عاج * سنگال * سودان * سومالی * لیبی * مالی * مصر * موریتانی * موزامبیک * نیجر * نیجریه * چاد * کامرون * گابن * گامبیا * گینه * سیرالئون * کومور * جیبوتی * بورکینافاسو * گینه بیسائو * کنگو * جمهوری غنا * جمهوری عربی صحرا * توگو |
| سایر قارهها | * آلبانی (اروپا) * بوسنی هرزه گوین (اروپا) *سورینام (آمریکا) |



