شهید سید ابوالحسن شمس آبادی: تفاوت بین نسخه‌ها

از دانشنامه‌ی اسلامی
پرش به ناوبری پرش به جستجو
(نسب شریف)
 
(۲۹ نسخه‌ٔ میانی ویرایش شده توسط ۱ کاربر نشان داده نشده)
سطر ۱: سطر ۱:
فقیه زاهد، عالم عابد، مجاهد نستوه، شهید آيت‌ الله سید ابوالحسن موسوی شاهاندشتي آل رسول معروف به شمس آبادی (۱۲۸۶ - ۱۳۵۵ ش)، از علمای طراز اول اصفهان، شخصیت معروف، خوشنام، محترم، بسیار محبوب و ملایی بودند. در ماجرای کتاب شهید جاوید، ایشان موضع گرفته و نویسنده و تقریظ نویس آن کتاب را تخطئه کردند. ایشان وکیل و نماینده آیت الله العظمی [[خویی، ابوالقاسم|سید ابوالقاسم موسوی خویی]] در اصفهان بودند.      
+
'''«شهید آیت‌‌الله سید ابوالحسن موسوی شمس‌آبادی»''' (۱۲۸۱-۱۳۵۵ ش)، فقیه اصولی، عالم مجاهد [[شیعه]] معاصر و از شاگردان [[سید ابوالحسن اصفهانى|سید ابوالحسن اصفهانی]] و [[سید جمال الدین گلپایگانی]] بود. ایشان وکیل [[بروجردی، حسین|آیت‌الله بروجردی]] و رئیس [[حوزه علمیه]] در [[اصفهان]] بود و علاوه بر تدریس و تبلیغ و اقامه [[نماز جماعت]]، به ساخت [[مسجد|مساجد]] و مدارس و درمانگاه‌ها و مؤسسات خیریه می‌پرداخت.     
 +
{{شناسنامه عالم
 +
||نام کامل = سید ابوالحسن موسوی شمس‌آبادی
 +
||تصویر= [[پرونده:Shams.jpg|۲۲۰px]]
 +
||زادروز =  ۱۲۸۱ شمسی
 +
|زادگاه = [[اصفهان]]
 +
|وفات =  ۱۳۵۵ شمسی
 +
|مدفن = گلستان شهدای اصفهان
 +
|اساتید = [[سید ابوالحسن اصفهانى|سید ابوالحسن اصفهانی]]، [[سید جمال الدین گلپایگانی]]، [[سید عبدالهادی شیرازی|سید عبدالهادی شیرازی]]، [[محمدحسین نائینی|میرزا محمدحسین نایینی]]،...
 +
|شاگردان = اسدالله الهی حسین‌آبادی، شیخ محمدعلی فشارکی، سید محمدتقی حجازی فروشانی، سید ابوالفضل طباطبایی خوراسگانی،...
 +
|آثار = رساله‌ در اصول دین، موعظه ابراهیم علیه‌السلام، شرح [[صحیفه سجادیه]]، دیوان اشعار در فضایل و مصائب ائمه اطهار،...
 +
}}
  
==تولد==
+
==ولادت و خاندان==
سید ابوالحسن به سال 1319 قمری برابر با 1281 خورشیدی <ref>سيد مصلح‌ الدين مهدوي، تحفة ‌الابرار، ج ص 521 (زندگي‌نامه شهيد اصفهاني).</ref> در اصفهان دیده به جهان گشود. خاندان وی تا چندین نسل، همگی از علمای خدمتگزار دين و مروج آيين بودند.
+
سید ابوالحسن شاهان دشتی آل‌رسول معروف به شمس‌آبادی در سال ۱۳۱۹ قمری (۱۲۸۱ خورشیدی) <ref>سید مصلح‌ الدین مهدوی، تحفة ‌الابرار، ج ۲، ص ۵۲۱ (زندگی‌نامه شهید اصفهانی).</ref> در [[اصفهان]] دیده به جهان گشود. خاندان وی تا چندین نسل، همگی از علمای خدمتگزار و مروج [[دین]] بودند.
  
==پدر==
+
پدر بزرگوار ایشان، آیت‌الله آقا سید محمدابراهیم،‌ از شاگردان علمای بزرگانی همچون [[آقا نجفی اصفهانی]]، [[ملامحمدباقر فشارکی اصفهانی|ملا محمدباقر فشارکی]]، [[جهانگیرخان قشقایی]]، [[آخوند کاشی|آخوند کاشی]] و [[سید محمدهاشم چهارسوقی]] بود.<ref>سید مصلح‌الدین مهدوی، تاریخ علمی و اجتماعی اصفهان در دو قرن اخیر، ج ۳، صص ۱۹۴-۱۹۵.</ref>
  
پدر بزرگوار ايشان، آیت‌الله آقا سید محمدابراهیم،‌ فرزند آقا سید عبدالله، فرزند آقا میرزا محمدعلی، فرزند آقا سید محمد، در سال 1294 ق به دنیا آمد، و در اصفهان و نجف در محضر بزرگانی همچون آقا نجفی اصفهانی، ملا محمدباقر فشارکی، میرزا جهانگیرخان قشقایی، آخوند كاشي و میرزا محمدهاشم چهارسوقی به تحصیل علوم اسلامی پرداخت.<ref>سيد مصلح‌الدين مهدوي، تاريخ علمي و اجتماعي اصفهان در دو قرن اخير، ج 3، صص 194-195.</ref>
+
جد اعلای ایشان، آیت‌الله آقا سید محمد موسوی شاهاندشتی (م ۱۲۴۸ ق) بود، که از لاریجان مازندران به اصفهان کوچید و از محضر آیت‌الله [[آقا محمد بیدآبادی|آقا محمد بیدآبادی]] بهره‌های شایان برد.<ref>تحفة الابرار، ‌ج ۲، ص ۵۳۰؛ سید مصلح‌الدین مهدوی، دانشمندان و بزرگان اصفهان، ص ۴۵۰.</ref>
  
==نیاکان عالم==
+
==تحصیل و استادان==
پدربزرگ پدری سید ابوالحسن، آیت‌الله سید عبدالله موسوی، امام جماعت مسجد قطبيه‌ اصفهان و از شاگردان آیات عظام شیخ محمدتقی آقانجفی و آقا میرزا محمدهاشم چهارسوقی خوانساری بود که مقبره‌اش در وادی‌السلام نجف قرار دارد. <br>
+
سید ابوالحسن پس از دوران کودکی و نوجوانی، به فراگیری دانش اسلامی همت گماشت. وی در آغاز، کتاب‌های [[جامع المقدمات]]، مُغنی، [[مطول (کتاب)|مطول]]، [[قوانين الاصول|قوانین]]، [[شرایع الاسلام (کتاب)|شرایع]]، [[شرح لمعه]] و [[معالم الدين و ملاذ المجتهدين|معالم]] را نزد استادانی همچون: شیخ ابوالقاسم زفره‌ای، [[جلال الدین همایی|جلال‌الدین همایی]]، میرزا احمد مدرس شهیدی، شیخ عبدالوهاب زاهدی، شیخ محمدحسن داورپناه و [[خط]] را نزد میرزا اسداله رجالیان فرا گرفت، وی باقی‌مانده سطح و خارج فقه و اصول را نزد آیات عظام: سید محمد نجف‌آبادی، سید علی نجف آبادی و آخوند ملا محمدحسین فشارکی فرا گرفت.
پدرش (جد اعلیمیرزا محمدعلی شمس‌آبادی (1220 - 1288 ق) از علمای بزرگ اصفهان بود كه در مسجد قطبيه، امامت جماعت را بر عهده داشت و تدريس و تأليف هم مي‌ کرد. او خطی بسیار زیبا داشت و کتاب هايي همچون کمال‌الدین شیخ صدوق، و جلد هشتم و دهم بحارالانوار را ترجمه كرده و مؤلف مباني‌الاحكام در فقه (مباحث طهارت، صلاة، حج و غيره) بود. قبر او نيز در وادی‌السلام نجف است. <br>
 
پدر ایشان (پدر جد اعلی)، آیت‌الله آقا سید محمد موسوی شاهاندشتي، از لاریجان مازندران به اصفهان كوچيد و از محضر مرحوم آیت‌الله آقا محمد بيدآبادي بهره‌هاي شايان برد. او در سال 1248ق بدرود حيات گفت و در وادي السلام به خاک خُفت.<ref>تحفة الابرار، ‌ج 2، ص 530؛ سيد مصلح‌الدين مهدوي، دانشمندان و بزرگان اصفهان، ص 450.</ref>
 
  
تحصيلات
+
سال ۱۳۱۱ ش. (۱۳۵۵ ق) در سن ۲۵ سالگی به حوزه علمیه [[نجف اشرف]] مهاجرت کرد و در آن مهد دانش از محضر برخی بزرگان حوزه بهره برد. وی با جدیت و تلاش فراوان به مدت یازده سال مبانی [[فقه]] و [[اصول فقه|اصول]] خویش را استوار ساخت، و موفق به کسب [[اجازه (علم الحدیث)|اجازات]] متعدد روایتی و اجتهادی از استادانش شد. مهمترین اساتید او در نجف عبارتند از:
شهيد بزرگوار پس از دوران كودكي و نوجواني، به فراگيري دانش اسلامي همت گماشت. وي در آغاز، كتاب‌هاي جامع المقدمات، مغني، مطول، قوانين، شرايع، شرح لمعه و معالم و خوش‌نويسي را نزد استاداني همچون شيخ ابوالقاسم زفره‌اي، جلال‌الدين همايي و ميرزا احمد مدرس شهيدي و باقي‌مانده‌ سطح و خارج فقه و اصول را نزد آيات عظام: سيد محمد نجف‌آبادي، سيد علي نجف آبادي و آخوند ملا محمدحسين فشاركي فرا گرفت. سال 1355ق به حوزه علميه نجف اشرف مهاجرت كرد و در آن مهد دانش از محضر برخي بزرگان حوزه بهره برد؛ از جمله عبارتند از:
 
  
آقا سيد ابوالحسن موسوي اصفهاني(1284-1365ق)، صاحب وسيلة النجاة. شهيد، ده‌ سال در درس ايشان حاضر مي‌شد؛
+
*[[آیت الله سید ابوالحسن اصفهانی|سید ابوالحسن موسوی اصفهانی]]
آقا ضياء‌الدين عراقي(1278-1361ق)، صاحب مقالات الاصول و شرح تبصرة المتعلمين. شهيد بزرگوار شش سال در درس اصول او حاضر شد و براي جمعي نيز تقرير درس مي‌كرد؛
+
*[[ضیاءالدین العراقی|آقا ضیاءالدین عراقی]]
آقا سيد عبدالهادي شيرازي(1305–1382ق)، صاحب دارالسلام في فروع الاسلام؛
+
*[[محمدحسین نائینی|میرزا محمدحسین نایینی]]
آقا شيخ محمدكاظم شيرازي(1290-1367ق)، صاحب حاشيه بر مكاسبو حاشيه بر فصول؛
+
*[[سید عبدالهادی شیرازی]]
آقا سيد جمال‌الدين گلپايگاني(1296-1377ق)، صاحب كتاب الطهارةو الصلاة؛
+
*[[شیخ محمدکاظم شیرازی]]
حاج ميرزا ابوالحسن مشكيني(1305-1358ق)، صاحب حاشيه بر كفايه و كتاب الصلاة.
+
*[[سید جمال الدین گلپایگانی]]
وي با جديت و تلاش فراوان به مدت يازده سال مباني فقه و اصول خويش را استوار ساخت، و در سال 1366ق با كسب اجازات متعدد روايتي و اجتهادي از استادانش، به اصفهان بازگشت. در اصفهان به تدريس خارج فقه و اصول، تأليف، تربيت شاگردان، وعظ و ارشاد، اقامه جماعت در مسجد سرتيپ چهارسوق و مسجد شيخ بهايي، هدايت و راهنمايي مؤمنان و دستگيري از درماندگان و ساخت مساجد و درمانگاه‌ها و مدارس و مؤسسات خيريه، و رياست حوزه علميه اصفهان پرداخت. وي، وكيل مطلق مرحوم آيت‌الله بروجردي بود و پس از ايشان، به وكالت تامه‌ مراجع تقليد برگزيده شد و تا هنگام شهادت، پرداخت شهريه طلاب حوزه اصفهان را بر عهده داشت.
+
*[[میرزا ابوالحسن مشکینی]]
  
تأليفات
+
==تدریس و شاگردان==
تأليفات آن مرد بزرگ، كه همه به دليل كثرت مشاغل ايشان، نامرتب و چاپ‌نشده باقي مانده است، عبارتند از:
+
آیت‌‌الله سید ابوالحسن شمس‌آبادی در سال ۱۳۶۶ ق، به [[اصفهان]] بازگشت و در [[مدرسه صدر بازار]] به تدریس [[فقه]] و [[اصول فقه|اصول]] و تعلیم و ارشاد طلاب می پرداخت. وی «[[کفایة الاصول (کتاب)|کفایة]]» [[آخوند خراسانی]] را تدریس می ­کرد و یک روز در هفته را هم در مدرسه درب کوشک (باقریه) برای امر تدریس و [[مباحثه]] علوم می ­رفت. برخی از شاگردان او عبارتند از:
  
تقريرات درس فقه و اصول استادان خويش؛
+
*میرزا محمدحسین رشتی
ديوان اشعار (در فضايل، مناقب و مصائب ائمه اطهار (علیهم السلام) )؛
+
*سید ابوالفضل طباطبایی خوراسگانی
رساله‌اي مختصر در اصول دين؛
+
*سید ابوالحسن درچه‌ای‌زاده
موعظه ابراهيم(علیه السلام) ؛
+
*شیخ محمدعلی فشارکی
شرح صحيفه‌ سجاديه.[6]
+
*شیخ اسدالله الهی حسین‌آبادی
مؤسسات و خدمات
+
*سید تقی هاشمی ده‌سرخی
آيت‌الله شمس‌آبادي در راه خدمت به اسلام و مسلمانان، و دستگيري از درماندگان و مستمندان، دمي نياسود و از هيچ كوششي دريغ نورزيد. آن خدمتگزار دين، در بنياد نهادن و نظارت بر چندين مؤسسه شركت كرد كه همه آنها هم‌اكنون نيز به فعاليت خود ادامه مي‌دهند و عبارتند از:
+
*سید محمدتقی حجازی فروشانی
 +
*سیدمحمدتقی مدنی چهارسویی
 +
*سید مجتبی مهدوی هرستانی
 +
*سید محمدتقی حجازی فروشانی
 +
*سید ناصر موسوی مهدوی
  
مؤسسه آموزشي ابابَصير: اين مؤسسه، نابينايان را در هر سني، تحت سرپرستي خود مي‌گيرد و زمينه‌هاي رشد و كمال مادي و معنوي آنان را فراهم مي‌سازد. ايجاد زمينه تحصيل، اشتغال، ازدواج و مسكن روشن‌دلان بر عهده‌ اين مؤسسه است. اين مجتمع به قصد مبارزه با آموزشگاه نابينايان «كريستوفر» كه ارامنه تأسيس كرده بودند و نابينايان مسلمان را گمراه مي‌كردند، تأسيس شد.
+
==آثار و تألیفات==
انجمن مددكاري صاحب‌الزمان ـ عجل‌الله تعالي فرجه الشريف ـ: اين بنياد به امور مادي و معنوي فقيران، درماندگان و يتيمان رسيدگي مي‌كند و زمينه‌هاي آموزش، اشتغال، ازدواج و مسكن آنان را فراهم مي‌سازد.
+
از آیت‌‌الله سید ابوالحسن شمس‌آبادی آثار علمی زیر به جای مانده است:
بيمارستان عسكريه: اين واحد درماني، يكي از بيمارستان‌هاي بزرگ اصفهانبه شمار مي‌رود و شامل بخش‌هاي مختلف درماني است.
+
*تقریرات درس فقه و اصول استادان خویش
آزمايشگاه مهديه: اين مركز، شامل راديولوژي، سونوگرافي،‌ درمانگاه و آزمايشگاه است.
+
*دیوان اشعار، در فضایل و مصائب [[ائمه اطهار]] (علیهم السلام)
مؤسسه خيريه و دبيرستان احمديه: اين دبيرستان در راستاي مبارزه با فرهنگ منحط رژيم سابق و تربيت جوانان متعهد و متدين تأسيس شد.
+
*رساله‌ای مختصر در [[اصول دین]]
بنابر گزارش ساواك در تاريخ 19 اسفند 1348، اين مؤسسه اقدام به اعزام طلاب و روحانيان به روستاهاي اطراف مي‌كند و به مبلغان اعلام شده است كه هيچ پولي از مردم نگيرند و مؤسسه خرج سفر و حق منبر ايشان را تقبل مي‌كند.[7]
+
*موعظه ابراهیم (علیه السلام)
 +
*شرح [[صحیفه سجادیه]].<ref>محمد شریف رازی، گنجینه دانشمندان، ج ۳، ص ۹۹.</ref>
  
حسينيه و مسجد دهستان «تاروكشه» از توابع كاشان: در اين روستا برخي از افراد گمراه و منسوب به فرقه ضاله «ازلي» نفوذ كرده بودند. فقيد سعيد با فرستادن نمايندگان و تبليغات گسترده و مسافرت خويش (همراه با مؤمنان و متدينان) اعمال آنان را خنثي كرد، عده‌اي از آنان را به راه راست هدايت، و باقي‌مانده آنها را از آن محل بيرون كرد. ايشان در مبارزه با بهائيت و بهائيان در اصفهانو شهرهاي اطراف نيز سر از پاي نمي‌شناخت.
+
==فعالیت‌های اجتماعی و سیاسی==
حسينيه و زائرسراي اصفهاني‌ها در مشهدمقدس
+
'''خدمات فرهنگی:'''
ساختمان قائميه[8]
 
آيت‌الله شمس‌آبادي در كنار فعاليت‌هاي ديني و خدمات اجتماعي، از فعاليت‌هاي سياسي بركنار نبود. در خرداد 1342 در حمايت از حضرت امام خميني و آيت‌الله حاج شيخ بهاء‌الدين محلاتي و علمايي كه دستگير شده بودند، اعلاميه‌اي با امضاي وي و ديگر عالمان اصفهان منتشر شد. در 20 تير 1342 نيز براي اعتراض به دستگيري حضرت امام; و پيوستن به جمع علماي معترض كشور، به تهران عزيمت كرد و تا آزادي امام; در آنجا ماند. وي در 25 تير 1347 در اعتراض به دستگيري و محكوميت آقايان منتظري و رباني شيرازي;، به همراه عده‌اي از علماي اصفهان، تلگرام‌هايي به مراجع تقليد و علماي شهرها فرستادند. همچنين در سال 1353ش به گروهي از طلاب كه به خدمت در اداره اوقاف رژيم پهلوي درآمده و سپاه دين نام گرفته بودند، به وسيله نزديكان خود پيغام فرستاد و برخي از آنان را به منزل خود دعوت كرد. ايشان از آنان خواست تا از خدمت در اوقاف استعفا كنند و قول داد چنانچه از حقوق دولت چشم‌‌پوشي كنند، حقوق بيشتري به آنان خواهد داد.[9]
 
  
ويژگي‌هاي اخلاقي
+
آیت‌الله شمس‌آبادی در [[اصفهان]] به وعظ و ارشاد، اقامه [[نماز جماعت]] در [[مسجد]] سرتیپ چهارسوق و مسجد [[شیخ بهایی]]، دستگیری از درماندگان و ساخت مساجد و درمانگاه‌ها و مدارس و مؤسسات خیریه، و ریاست [[حوزه علمیه]] اصفهان پرداخت. او وکیل مطلق مرحوم [[بروجردی، حسین|آیت‌الله بروجردی]] بود و پس از ایشان، به وکالت تامه‌ مراجع تقلید برگزیده شد و تا هنگام [[شهادت در راه خدا|شهادت]]، پرداخت شهریه طلاب حوزه اصفهان را بر عهده داشت.
شهيد سعيد زندگي بسيار ساده و خانه‌اي محقر داشت. با آنكه ماهانه ميليون‌ها تومان از وجوهات شرعيه به دست ايشان مي‌رسيد،‌ خود مانند طلبه‌اي زاهد زندگي مي‌كرد. او در امر به معروف و نهي از منكر و بدعت‌ها، كوشا و غيرتمند بود و سرانجام، جان خويش را بر سر همين امر نهاد. وي به علت حمايت جدي در محافل عمومي و خصوصي از مباني و تفكرات اسلام اصيل و رد هر گونه تجددگرايي و روشن‌فكرنمايي و مخالفت با كتاب شهيد جاويد، مورد بغض و كينه گروه منحرف و توطئه‌گر مهدي هاشمي قرار گرفت.
 
  
بنابر نوشته دانشمند فقيد سيد مصلح‌الدين مهدوي:
+
آیت‌الله شمس‌آبادی در بنیاد نهادن و نظارت بر چندین مؤسسه شرکت کرد که همه آنها هم‌اکنون نیز به فعالیت خود ادامه می‌دهند و عبارتند از:
 +
[[پرونده:Anjoman.jpg|thumb|left|انجمن مددکاری امام زمان عجل الله تعالی فرجه - مخصوص ایتام]]
 +
*مؤسسه آموزشی ابابصیر؛ این مؤسسه، نابینایان را در هر سنی، تحت سرپرستی خود می‌گیرد و زمینه‌های رشد و کمال مادی و معنوی آنان را فراهم می‌سازد. ایجاد زمینه تحصیل، اشتغال، [[ازدواج]] و مسکن نابینایان بر عهده این مؤسسه است. این مجتمع به قصد مبارزه با آموزشگاه نابینایان «کریستوفر» که ارامنه تأسیس کرده بودند و نابینایان مسلمان را گمراه می‌کردند، تأسیس شد.
 +
*انجمن مددکاری امام زمان عجل‌الله تعالی فرجه؛ این بنیاد به امور مادی و معنوی فقیران، درماندگان و یتیمان رسیدگی می‌کند و زمینه‌های آموزش، اشتغال، ازدواج و مسکن آنان را فراهم می‌سازد.
 +
*بیمارستان عسکریه
 +
*آزمایشگاه مهدیه
 +
*مؤسسه خیریه و دبیرستان احمدیه؛ بنابر گزارش ساواک در تاریخ ۱۹ اسفند ۱۳۴۸، این مؤسسه اقدام به اعزام طلاب و روحانیان به روستاهای اطراف می‌کند و به مبلغان اعلام شده است که هیچ پولی از مردم نگیرند و مؤسسه خرج سفر و حق منبر ایشان را تقبل می‌کند.<ref>محمد محمدی ری شهری، خاطرات سیاسی، ص ۱۶۱.</ref>
 +
*[[حسینیه]] و مسجد دهستان «تاروکشه» از توابع کاشان؛ در این روستا برخی از افراد گمراه و منسوب به فرقه ضاله «ازلی» نفوذ کرده بودند. آیت‌الله شمس‌آبادی با فرستادن نمایندگان و تبلیغات گسترده و مسافرت خویش (همراه با مؤمنان و متدینان) اعمال آنان را خنثی کرد، عده‌ای از آنان را به راه راست هدایت، و باقی‌مانده آنها را از آن محل بیرون کرد. ایشان در مبارزه با [[بهائیت]] در اصفهان و شهرهای اطراف نیز سر از پای نمی‌شناخت.
 +
*حسینیه و زائرسرای اصفهانی‌ها در [[مشهد]] مقدس
 +
*ساختمان قائمیه.<ref> تحفة ‌الابرار، ج ۲، صص ۵۲۲-۵۲۳.</ref>
  
... مرحوم شهيد شمس‌آبادي در بزرگداشت اعياد مذهبي و انعقاد مجالس جشن و نيز برپايي مجالس سوگواري و ذكر مصائب خاندان عصمت و طهارت ـ كه خود به منبر مي‌شد و مرثيه مي‌خواند ـ كوشا بود. خود در كمال زهد و قناعت مي‌زيست و توجهي خاص به زندگاني طلاب و فقرا و درماندگان و يتيمان داشت.[10]
+
'''مواضع سیاسی:'''
  
تهجد و شب‌‌زنده‌داري، سخاوت، فروتني، انس با قرآن و دعا، بزرگداشت و تجليل عالمان و فقيهان، از ديگر ويژگي‌هاي آن مرد بزرگ بود.
+
آیت‌الله شمس‌آبادی در کنار فعالیت‌های دینی و خدمات اجتماعی، از فعالیت‌های سیاسی برکنار نبود.
 +
 
 +
*در خرداد ۱۳۴۲ در حمایت از [[امام خمینی]] و آیت‌الله بهاءالدین محلاتی و علمایی که دستگیر شده بودند، اعلامیه‌ای با امضای وی و دیگر عالمان اصفهان منتشر شد.
 +
*در ۲۰ تیر ۱۳۴۲ نیز برای اعتراض به دستگیری حضرت امام و پیوستن به جمع علمای معترض کشور، به [[تهران]] عزیمت کرد و تا آزادی امام، در آنجا ماند.
 +
*وی در ۲۵ تیر ۱۳۴۷ در اعتراض به دستگیری و محکومیت آقایان [[حسین‌علی منتظری]] و ربانی شیرازی، به همراه عده‌ای از علمای اصفهان، تلگرام‌هایی به مراجع تقلید و علمای شهرها فرستادند.
 +
*همچنین در سال ۱۳۵۳ به گروهی از طلاب که به خدمت در اداره اوقاف رژیم پهلوی درآمده و سپاه دین نام گرفته بودند، پیغام فرستاد و برخی از آنان را به منزل خود دعوت کرد. ایشان از آنان خواست تا از خدمت در اوقاف استعفا کنند و قول داد چنانچه از حقوق دولت چشم‌پوشی کنند، حقوق بیشتری به آنان خواهد داد.<ref>محمد محمدی ری‌شهری، خاطرات سیاسی، صص ۱۶۰-۱۶۲.</ref>
 +
 
 +
==ویژگی‌های اخلاقی==
 +
مرحوم آیت‌الله شمس‌آبادی زندگی بسیار ساده و خانه‌ای محقر داشت. با آنکه ماهانه میلیون‌ها تومان از وجوهات شرعیه به دست ایشان می‌رسد،‌ خود مانند طلبه‌ای زاهد زندگی می‌کرد.<ref>تحفة ‌الابرار، ج ۲، ص ۵۲۶.</ref>
 +
 
 +
[[تهجد]] و شب‌‌زنده‌داری، [[سخاوت]]، [[تواضع]]، انس با [[قرآن]] و [[دعا]]، بزرگداشت و تجلیل عالمان و فقیهان، از دیگر ویژگی‌های آن مرد بزرگ بود.
 +
 
 +
==شهادت==
 +
شهید آیت‌الله ابوالحسن شمس‌آبادی در صبحدم چهارشنبه هفتم [[ربیع الثانی|ربیع‌الثانی]] ۱۳۹۶ ق، (۱۸ فروردین ۱۳۵۵ ش) در ۷۸ سالگی، هنگامی که برای ادای [[نماز صبح]] از خانه خارج می‌شد، باند سید مهدی هاشمی ایشان را ربودند و در میانه راه، او را خفه کرده و جنازه‌اش را در راه درچه‌ در زیر پل یکی از رودها پنهان کردند. پیش از طلوع آفتاب، رهگذران متوجه شدند و خبر به شهر رسید. انبوه مردم به صورت دسته‌های عزادار به محل وقوع فاجعه حرکت کردند و پیکر پاکش را - به مدت شش ساعت - با کمال احترام بر سر دوش به شهر آورند. سپس در روز پنج‌شنبه با [[تشییع]] باشکوه، در تکیه کوهی [[تخت فولاد]] دفن کردند.
 +
 
 +
شهید شمس آبادی اولین شهیدی بود که در این قسمت تخت فولاد (گلستان شهدا) دفن شد و بعدا شهدای کردستان پس از انقلاب دفن شدند؛ و بعد هم مزار عمومی عمده شهدای [[اصفهان]] شد.<ref>مصاحبه مؤسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران با مرحوم حجت‌الاسلام والمسلمین حاج آقا مهدی مظاهری.</ref>
 +
 
 +
==پانویس==
 +
<references />
 +
 
 +
==منابع==
 +
 
 +
*اسناد انقلاب اسلامی، تدوین مرکز اسناد انقلاب اسلامی، تهران، ۱۳۷۵ش.
 +
*تاریخ علمی و اجتماعی اصفهان در دو قرن اخیر، سید مصلح‌الدین مهدوی، نشر الهدایة، قم، ۱۳۶۷.
 +
*خاطرات سیاسی، ‌محمد محمدی ری‌شهری،‌ مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی، تهران، چاپ سوم، ۱۳۶۹.
 +
*دانشمندان و بزرگان اصفهان، سید مصلح‌الدین مهدوی.
 +
*گنجینه دانشمندان، محمد شریف رازی، کتابفروشی اسلامیه، تهران، ۱۳۵۸.
 +
 
 +
==آرشیو عکس و تصویر==
 +
<gallery mode="packed" heights="170">
 +
پرونده:شمس (2).jpg|شهید سید ابوالحسن موسوی شاهان دشتی آل رسول (شمس آبادی) در جوانی
 +
پرونده:شمس (5).jpg|از راست: ناشناس، شهید سید ابوالحسن موسوی شاهان دشتی آل رسول (شمس آبادی)، ناشناس و [[حاج آقا رحیم ارباب|رحیم ارباب چرمهینی]]
 +
پرونده:شمس (1).jpg|شهید سید ابوالحسن موسوی شاهان دشتی آل رسول (شمس آبادی) و [[سید اسماعیل هاشمی]]
 +
پرونده:شمس (3).jpg|شهید سید ابوالحسن موسوی شاهان دشتی آل رسول (شمس آبادی)
 +
پرونده:شمس (4).jpg|از راست: شهید [[شهید صدوقی|محمد صدوقی]]، شهید سید ابوالحسن موسوی شاهان دشتی آل رسول (شمس آبادی) و مهدی مظاهری
 +
پرونده:ابوالفضل0 (1).jpg|[[ابوالفضل خوانساری]] و شهید سید ابوالحسن موسوی شاهان دشتی آل رسول (شمس آبادی)
 +
پرونده:شمس (7).jpg|اعلامیه مردمی شهید سید ابوالحسن موسوی شاهان دشتی آل رسول (شمس آبادی)
 +
پرونده:شمس (8).jpg|[[سید علی حسینی خامنه ای]] بر سر مزار شهید سید ابوالحسن موسوی شاهان دشتی آل رسول (شمس آبادی)
 +
پرونده:شمس (6).jpg|آرامگاه شهید سید ابوالحسن موسوی شاهان دشتی آل رسول (شمس آبادی) در گلستان شهدای اصفهان
 +
</gallery>
 +
 
 +
[[رده:علمای معاصر]][[رده:علماء شیعه]][[رده:فقیهان]][[رده:مبارزان علیه پهلوی]][[رده:علمای شهید]][[رده:مدفونین در تخت فولاد]]

نسخهٔ کنونی تا ‏۹ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۳۸

«شهید آیت‌‌الله سید ابوالحسن موسوی شمس‌آبادی» (۱۲۸۱-۱۳۵۵ ش)، فقیه اصولی، عالم مجاهد شیعه معاصر و از شاگردان سید ابوالحسن اصفهانی و سید جمال الدین گلپایگانی بود. ایشان وکیل آیت‌الله بروجردی و رئیس حوزه علمیه در اصفهان بود و علاوه بر تدریس و تبلیغ و اقامه نماز جماعت، به ساخت مساجد و مدارس و درمانگاه‌ها و مؤسسات خیریه می‌پرداخت.

۲۲۰px
نام کامل سید ابوالحسن موسوی شمس‌آبادی
زادروز ۱۲۸۱ شمسی
زادگاه اصفهان
وفات ۱۳۵۵ شمسی
مدفن گلستان شهدای اصفهان

Line.png

اساتید

سید ابوالحسن اصفهانی، سید جمال الدین گلپایگانی، سید عبدالهادی شیرازی، میرزا محمدحسین نایینی،...

شاگردان

اسدالله الهی حسین‌آبادی، شیخ محمدعلی فشارکی، سید محمدتقی حجازی فروشانی، سید ابوالفضل طباطبایی خوراسگانی،...

آثار

رساله‌ در اصول دین، موعظه ابراهیم علیه‌السلام، شرح صحیفه سجادیه، دیوان اشعار در فضایل و مصائب ائمه اطهار،...


ولادت و خاندان

سید ابوالحسن شاهان دشتی آل‌رسول معروف به شمس‌آبادی در سال ۱۳۱۹ قمری (۱۲۸۱ خورشیدی) [۱] در اصفهان دیده به جهان گشود. خاندان وی تا چندین نسل، همگی از علمای خدمتگزار و مروج دین بودند.

پدر بزرگوار ایشان، آیت‌الله آقا سید محمدابراهیم،‌ از شاگردان علمای بزرگانی همچون آقا نجفی اصفهانی، ملا محمدباقر فشارکی، جهانگیرخان قشقایی، آخوند کاشی و سید محمدهاشم چهارسوقی بود.[۲]

جد اعلای ایشان، آیت‌الله آقا سید محمد موسوی شاهاندشتی (م ۱۲۴۸ ق) بود، که از لاریجان مازندران به اصفهان کوچید و از محضر آیت‌الله آقا محمد بیدآبادی بهره‌های شایان برد.[۳]

تحصیل و استادان

سید ابوالحسن پس از دوران کودکی و نوجوانی، به فراگیری دانش اسلامی همت گماشت. وی در آغاز، کتاب‌های جامع المقدمات، مُغنی، مطول، قوانین، شرایع، شرح لمعه و معالم را نزد استادانی همچون: شیخ ابوالقاسم زفره‌ای، جلال‌الدین همایی، میرزا احمد مدرس شهیدی، شیخ عبدالوهاب زاهدی، شیخ محمدحسن داورپناه و خط را نزد میرزا اسداله رجالیان فرا گرفت، وی باقی‌مانده سطح و خارج فقه و اصول را نزد آیات عظام: سید محمد نجف‌آبادی، سید علی نجف آبادی و آخوند ملا محمدحسین فشارکی فرا گرفت.

سال ۱۳۱۱ ش. (۱۳۵۵ ق) در سن ۲۵ سالگی به حوزه علمیه نجف اشرف مهاجرت کرد و در آن مهد دانش از محضر برخی بزرگان حوزه بهره برد. وی با جدیت و تلاش فراوان به مدت یازده سال مبانی فقه و اصول خویش را استوار ساخت، و موفق به کسب اجازات متعدد روایتی و اجتهادی از استادانش شد. مهمترین اساتید او در نجف عبارتند از:

تدریس و شاگردان

آیت‌‌الله سید ابوالحسن شمس‌آبادی در سال ۱۳۶۶ ق، به اصفهان بازگشت و در مدرسه صدر بازار به تدریس فقه و اصول و تعلیم و ارشاد طلاب می پرداخت. وی «کفایة» آخوند خراسانی را تدریس می ­کرد و یک روز در هفته را هم در مدرسه درب کوشک (باقریه) برای امر تدریس و مباحثه علوم می ­رفت. برخی از شاگردان او عبارتند از:

  • میرزا محمدحسین رشتی
  • سید ابوالفضل طباطبایی خوراسگانی
  • سید ابوالحسن درچه‌ای‌زاده
  • شیخ محمدعلی فشارکی
  • شیخ اسدالله الهی حسین‌آبادی
  • سید تقی هاشمی ده‌سرخی
  • سید محمدتقی حجازی فروشانی
  • سیدمحمدتقی مدنی چهارسویی
  • سید مجتبی مهدوی هرستانی
  • سید محمدتقی حجازی فروشانی
  • سید ناصر موسوی مهدوی

آثار و تألیفات

از آیت‌‌الله سید ابوالحسن شمس‌آبادی آثار علمی زیر به جای مانده است:

فعالیت‌های اجتماعی و سیاسی

خدمات فرهنگی:

آیت‌الله شمس‌آبادی در اصفهان به وعظ و ارشاد، اقامه نماز جماعت در مسجد سرتیپ چهارسوق و مسجد شیخ بهایی، دستگیری از درماندگان و ساخت مساجد و درمانگاه‌ها و مدارس و مؤسسات خیریه، و ریاست حوزه علمیه اصفهان پرداخت. او وکیل مطلق مرحوم آیت‌الله بروجردی بود و پس از ایشان، به وکالت تامه‌ مراجع تقلید برگزیده شد و تا هنگام شهادت، پرداخت شهریه طلاب حوزه اصفهان را بر عهده داشت.

آیت‌الله شمس‌آبادی در بنیاد نهادن و نظارت بر چندین مؤسسه شرکت کرد که همه آنها هم‌اکنون نیز به فعالیت خود ادامه می‌دهند و عبارتند از:

انجمن مددکاری امام زمان عجل الله تعالی فرجه - مخصوص ایتام
  • مؤسسه آموزشی ابابصیر؛ این مؤسسه، نابینایان را در هر سنی، تحت سرپرستی خود می‌گیرد و زمینه‌های رشد و کمال مادی و معنوی آنان را فراهم می‌سازد. ایجاد زمینه تحصیل، اشتغال، ازدواج و مسکن نابینایان بر عهده این مؤسسه است. این مجتمع به قصد مبارزه با آموزشگاه نابینایان «کریستوفر» که ارامنه تأسیس کرده بودند و نابینایان مسلمان را گمراه می‌کردند، تأسیس شد.
  • انجمن مددکاری امام زمان عجل‌الله تعالی فرجه؛ این بنیاد به امور مادی و معنوی فقیران، درماندگان و یتیمان رسیدگی می‌کند و زمینه‌های آموزش، اشتغال، ازدواج و مسکن آنان را فراهم می‌سازد.
  • بیمارستان عسکریه
  • آزمایشگاه مهدیه
  • مؤسسه خیریه و دبیرستان احمدیه؛ بنابر گزارش ساواک در تاریخ ۱۹ اسفند ۱۳۴۸، این مؤسسه اقدام به اعزام طلاب و روحانیان به روستاهای اطراف می‌کند و به مبلغان اعلام شده است که هیچ پولی از مردم نگیرند و مؤسسه خرج سفر و حق منبر ایشان را تقبل می‌کند.[۵]
  • حسینیه و مسجد دهستان «تاروکشه» از توابع کاشان؛ در این روستا برخی از افراد گمراه و منسوب به فرقه ضاله «ازلی» نفوذ کرده بودند. آیت‌الله شمس‌آبادی با فرستادن نمایندگان و تبلیغات گسترده و مسافرت خویش (همراه با مؤمنان و متدینان) اعمال آنان را خنثی کرد، عده‌ای از آنان را به راه راست هدایت، و باقی‌مانده آنها را از آن محل بیرون کرد. ایشان در مبارزه با بهائیت در اصفهان و شهرهای اطراف نیز سر از پای نمی‌شناخت.
  • حسینیه و زائرسرای اصفهانی‌ها در مشهد مقدس
  • ساختمان قائمیه.[۶]

مواضع سیاسی:

آیت‌الله شمس‌آبادی در کنار فعالیت‌های دینی و خدمات اجتماعی، از فعالیت‌های سیاسی برکنار نبود.

  • در خرداد ۱۳۴۲ در حمایت از امام خمینی و آیت‌الله بهاءالدین محلاتی و علمایی که دستگیر شده بودند، اعلامیه‌ای با امضای وی و دیگر عالمان اصفهان منتشر شد.
  • در ۲۰ تیر ۱۳۴۲ نیز برای اعتراض به دستگیری حضرت امام و پیوستن به جمع علمای معترض کشور، به تهران عزیمت کرد و تا آزادی امام، در آنجا ماند.
  • وی در ۲۵ تیر ۱۳۴۷ در اعتراض به دستگیری و محکومیت آقایان حسین‌علی منتظری و ربانی شیرازی، به همراه عده‌ای از علمای اصفهان، تلگرام‌هایی به مراجع تقلید و علمای شهرها فرستادند.
  • همچنین در سال ۱۳۵۳ به گروهی از طلاب که به خدمت در اداره اوقاف رژیم پهلوی درآمده و سپاه دین نام گرفته بودند، پیغام فرستاد و برخی از آنان را به منزل خود دعوت کرد. ایشان از آنان خواست تا از خدمت در اوقاف استعفا کنند و قول داد چنانچه از حقوق دولت چشم‌پوشی کنند، حقوق بیشتری به آنان خواهد داد.[۷]

ویژگی‌های اخلاقی

مرحوم آیت‌الله شمس‌آبادی زندگی بسیار ساده و خانه‌ای محقر داشت. با آنکه ماهانه میلیون‌ها تومان از وجوهات شرعیه به دست ایشان می‌رسد،‌ خود مانند طلبه‌ای زاهد زندگی می‌کرد.[۸]

تهجد و شب‌‌زنده‌داری، سخاوت، تواضع، انس با قرآن و دعا، بزرگداشت و تجلیل عالمان و فقیهان، از دیگر ویژگی‌های آن مرد بزرگ بود.

شهادت

شهید آیت‌الله ابوالحسن شمس‌آبادی در صبحدم چهارشنبه هفتم ربیع‌الثانی ۱۳۹۶ ق، (۱۸ فروردین ۱۳۵۵ ش) در ۷۸ سالگی، هنگامی که برای ادای نماز صبح از خانه خارج می‌شد، باند سید مهدی هاشمی ایشان را ربودند و در میانه راه، او را خفه کرده و جنازه‌اش را در راه درچه‌ در زیر پل یکی از رودها پنهان کردند. پیش از طلوع آفتاب، رهگذران متوجه شدند و خبر به شهر رسید. انبوه مردم به صورت دسته‌های عزادار به محل وقوع فاجعه حرکت کردند و پیکر پاکش را - به مدت شش ساعت - با کمال احترام بر سر دوش به شهر آورند. سپس در روز پنج‌شنبه با تشییع باشکوه، در تکیه کوهی تخت فولاد دفن کردند.

شهید شمس آبادی اولین شهیدی بود که در این قسمت تخت فولاد (گلستان شهدا) دفن شد و بعدا شهدای کردستان پس از انقلاب دفن شدند؛ و بعد هم مزار عمومی عمده شهدای اصفهان شد.[۹]

پانویس

  1. سید مصلح‌ الدین مهدوی، تحفة ‌الابرار، ج ۲، ص ۵۲۱ (زندگی‌نامه شهید اصفهانی).
  2. سید مصلح‌الدین مهدوی، تاریخ علمی و اجتماعی اصفهان در دو قرن اخیر، ج ۳، صص ۱۹۴-۱۹۵.
  3. تحفة الابرار، ‌ج ۲، ص ۵۳۰؛ سید مصلح‌الدین مهدوی، دانشمندان و بزرگان اصفهان، ص ۴۵۰.
  4. محمد شریف رازی، گنجینه دانشمندان، ج ۳، ص ۹۹.
  5. محمد محمدی ری شهری، خاطرات سیاسی، ص ۱۶۱.
  6. تحفة ‌الابرار، ج ۲، صص ۵۲۲-۵۲۳.
  7. محمد محمدی ری‌شهری، خاطرات سیاسی، صص ۱۶۰-۱۶۲.
  8. تحفة ‌الابرار، ج ۲، ص ۵۲۶.
  9. مصاحبه مؤسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران با مرحوم حجت‌الاسلام والمسلمین حاج آقا مهدی مظاهری.

منابع

  • اسناد انقلاب اسلامی، تدوین مرکز اسناد انقلاب اسلامی، تهران، ۱۳۷۵ش.
  • تاریخ علمی و اجتماعی اصفهان در دو قرن اخیر، سید مصلح‌الدین مهدوی، نشر الهدایة، قم، ۱۳۶۷.
  • خاطرات سیاسی، ‌محمد محمدی ری‌شهری،‌ مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی، تهران، چاپ سوم، ۱۳۶۹.
  • دانشمندان و بزرگان اصفهان، سید مصلح‌الدین مهدوی.
  • گنجینه دانشمندان، محمد شریف رازی، کتابفروشی اسلامیه، تهران، ۱۳۵۸.

آرشیو عکس و تصویر

مسابقه از خطبه ۱۹۱ نهج البلاغه