ابن کامل: تفاوت بین نسخه‌ها
(ایجاد مقالهٔ تازه: ابن کامل) |
(به‌روزرسانی مقاله با نسخهٔ نهایی و اصلاح ارجاع‌ها) |
||
| سطر ۴: | سطر ۴: | ||
|زادروز = نامعلوم | |زادروز = نامعلوم | ||
|زادگاه = [[کوفه]] | |زادگاه = [[کوفه]] | ||
| − | |وفات = | + | |وفات = ۶۷ق، مذار |
| − | |مدفن = | + | |مدفن = نامعلوم |
|آثار = | |آثار = | ||
|عنوان توضیحات = شناخته‌شده برای | |عنوان توضیحات = شناخته‌شده برای | ||
| سطر ۱۱: | سطر ۱۱: | ||
}} | }} | ||
| − | '''ابن کامل'''، با نام عبدالله بن کامل و نسبت «شاکری» (درگذشت ۶۷ق)، از سران [[شیعه]] در [[کوفه]] و از کارگزاران و فرماندهان [[مختار ثقفی]] بود. مختار او را بر شرطهٔ خود گماشت و او در سال | + | '''ابن کامل'''، با نام عبدالله بن کامل و نسبت «شاکری» (درگذشت ۶۷ق)، از سران [[شیعه]] در [[کوفه]] و از کارگزاران و فرماندهان [[مختار ثقفی]] بود. مختار او را بر شرطهٔ خود گماشت و او در سال ۶۶ق مأمور دستگیری و کیفر شماری از عاملان [[واقعه عاشورا|واقعه کربلا]] شد.<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۶، ص۳۲ و ۵۷-۵۸.</ref> او فرستادهٔ مختار برای دستگیری حکیم بن طفیل طایی بود؛ حکیم از کسانی بود که در کربلا به [[حضرت عباس علیه السلام|عباس بن علی]] و [[امام حسین علیه السلام]] آسیب رساندند.<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۶، ص۶۱-۶۲؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۶، ص۴۰۷.</ref> ابن کامل در نبرد جبانة السبیع و نبرد مذار فرماندهی بخشی از سپاه مختار را داشت و در مذار، در نبرد با سپاه [[مصعب بن زبیر]]، کشته شد.<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۶، ص۹۵-۹۷.</ref> |
== نام و نسب == | == نام و نسب == | ||
| − | [[تاریخ | + | [[تاریخ طبری (کتاب)|طبری]] او را بیشتر با نسبت «الشاکری» می‌خواند و در فهرست شیعیان کوفه که مختار در زندان به آنان نامه نوشت، نام «عبدالله بن کامل» آمده است.<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۶، ص۷ و ۴۶.</ref> نسبت «شاکری» او را به شاکر، از تیره‌های عرب، پیوند می‌دهد. طبری در وصف نبرد مذار می‌گوید که ابن کامل در میان «مردانی از همدان» پایداری کرد.<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۶، ص۹۶.</ref> از تولد و خانوادهٔ او اطلاعی در دست نیست. |
== ریاست شرطه == | == ریاست شرطه == | ||
| − | طبری در شمار کارگزاران مختار می‌نویسد: «وَ اسْتَعْمَلَ عَلَی شُرْطَتِهِ عَبْدَ اللهِ بْنَ کامِلٍ الشَّاکِرِیَّ، وَ عَلَی حَرَسِهِ کَیْسَانَ أَبَا عُمَرَةَ»؛ مختار عبدالله بن کامل شاکری را بر شرطهٔ خود و کیسان ابوعمره را بر نگهبانان خود گماشت.<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۶، ص۳۲.</ref> بر پایهٔ همین گزارش، ابن کامل | + | طبری در شمار کارگزاران مختار می‌نویسد: «وَ اسْتَعْمَلَ عَلَی شُرْطَتِهِ عَبْدَ اللهِ بْنَ کامِلٍ الشَّاکِرِیَّ، وَ عَلَی حَرَسِهِ کَیْسَانَ أَبَا عُمَرَةَ»؛ مختار عبدالله بن کامل شاکری را بر شرطهٔ خود و کیسان ابوعمره را بر نگهبانان خود گماشت.<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۶، ص۳۲.</ref> بر پایهٔ همین گزارش، ابن کامل رئیس شرطهٔ مختار در کوفه بود.<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۶، ص۳۲.</ref> |
== خون‌خواهی کربلا == | == خون‌خواهی کربلا == | ||
| − | پس از استقرار مختار، او کسانی را که در کشتن [[امام حسین علیه السلام]] و یارانش دست داشتند، یکی‌یکی بازجست. طبری گزارش می‌کند که | + | پس از استقرار مختار، او کسانی را که در کشتن [[امام حسین علیه السلام]] و یارانش دست داشتند، یکی‌یکی بازجست. طبری گزارش می‌کند که مختار از یکی از دستگیرشدگان پرسید آیا برنس (سرپوش بلند) حسین (ع) نزد اوست؛ ابن کامل او را تأیید کرد و مختار دستور داد دست و پای او را قطع کنند.<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۶، ص۵۷.</ref> در همان مجلس، ابن کامل عبدالله جهنی را کشت.<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۶، ص۵۷.</ref> |
مختار سپس ابن کامل را برای دستگیری عثمان بن خالد جهنی و ابااسماء بشر بن سوط قابضی فرستاد. او مسجد بنی‌دهمان را محاصره کرد، آن دو را در گورستان یافت و نزدیک چاه جعد گردن زد.<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۶، ص۵۸.</ref> به گزارش طبری، مختار سپس دستور داد پیکرشان را بسوزانند.<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۶، ص۵۸.</ref> | مختار سپس ابن کامل را برای دستگیری عثمان بن خالد جهنی و ابااسماء بشر بن سوط قابضی فرستاد. او مسجد بنی‌دهمان را محاصره کرد، آن دو را در گورستان یافت و نزدیک چاه جعد گردن زد.<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۶، ص۵۸.</ref> به گزارش طبری، مختار سپس دستور داد پیکرشان را بسوزانند.<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۶، ص۵۸.</ref> | ||
| سطر ۳۰: | سطر ۳۰: | ||
== نبرد جبانة السبیع == | == نبرد جبانة السبیع == | ||
| − | در نبرد جبانة السبیع، مختار ابن کامل و احمر بن شمیط را از دو راه به سوی اهل یمن فرستاد.<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۶، ص۴۶.</ref> یاران او نیز در آغاز پراکنده شدند، اما او با گروهی نزدیک حمام عمرو بن حریث ایستاد و جنگید. مختار عبدالله بن قراد خثعمی را با چهارصد | + | در نبرد جبانة السبیع، مختار ابن کامل و احمر بن شمیط را از دو راه به سوی اهل یمن فرستاد.<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۶، ص۴۶.</ref> یاران او نیز در آغاز پراکنده شدند، اما او با گروهی نزدیک حمام عمرو بن حریث ایستاد و جنگید. مختار عبدالله بن قراد خثعمی را با چهارصد مرد و سپس سیصد تن دیگر به یاری او فرستاد.<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۶، ص۴۷.</ref> |
== کشته شدن در مذار == | == کشته شدن در مذار == | ||
| سطر ۳۶: | سطر ۳۶: | ||
== ارزیابی == | == ارزیابی == | ||
| − | ابن کامل در گزارش‌های طبری، که بیشتر بر روایت ابومخنف تکیه دارد، بازوی اجرایی خون‌خواهی مختار است.<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۶، ص۵۷-۶۲.</ref> در همان گزارش‌ها، خرده‌گیری مختار بر او نشان می‌دهد که او در اجرای دستورها سخت‌گیرتر از خواست مختار عمل می‌کرد.<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۶، ص۶۲-۶۳.</ref> او در | + | ابن کامل در گزارش‌های طبری، که بیشتر بر روایت ابومخنف تکیه دارد، بازوی اجرایی خون‌خواهی مختار است.<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۶، ص۵۷-۶۲.</ref> در همان گزارش‌ها، خرده‌گیری مختار بر او نشان می‌دهد که او در اجرای دستورها سخت‌گیرتر از خواست مختار عمل می‌کرد.<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۶، ص۶۲-۶۳.</ref> دربارهٔ او جز در گزارش‌های تاریخی، آگاهی مستقلی در دست نیست. |
== پانویس == | == پانویس == | ||
نسخهٔ کنونی تا ۱۰ نوامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۶:۳۹
| ابن کامل | |
| نام کامل | عبد الله بن کامل، معروف به شاکری |
| زادروز | نامعلوم |
| زادگاه | کوفه |
| وفات | ۶۷ق، مذار |
| مدفن | نامعلوم |
| آثار | |
| شناخته‌شده برای |
رئیس شرطهٔ مختار ثقفی و از فرماندهان او؛ مأمور دستگیری و کشتن شماری از عاملان واقعه کربلا |
ابن کامل، با نام عبدالله بن کامل و نسبت «شاکری» (درگذشت ۶۷ق)، از سران شیعه در کوفه و از کارگزاران و فرماندهان مختار ثقفی بود. مختار او را بر شرطهٔ خود گماشت و او در سال ۶۶ق مأمور دستگیری و کیفر شماری از عاملان واقعه کربلا شد.[۱] او فرستادهٔ مختار برای دستگیری حکیم بن طفیل طایی بود؛ حکیم از کسانی بود که در کربلا به عباس بن علی و امام حسین علیه السلام آسیب رساندند.[۲] ابن کامل در نبرد جبانة السبیع و نبرد مذار فرماندهی بخشی از سپاه مختار را داشت و در مذار، در نبرد با سپاه مصعب بن زبیر، کشته شد.[۳]
محتویات
نام و نسب
طبری او را بیشتر با نسبت «الشاکری» می‌خواند و در فهرست شیعیان کوفه که مختار در زندان به آنان نامه نوشت، نام «عبدالله بن کامل» آمده است.[۴] نسبت «شاکری» او را به شاکر، از تیره‌های عرب، پیوند می‌دهد. طبری در وصف نبرد مذار می‌گوید که ابن کامل در میان «مردانی از همدان» پایداری کرد.[۵] از تولد و خانوادهٔ او اطلاعی در دست نیست.
ریاست شرطه
طبری در شمار کارگزاران مختار می‌نویسد: «وَ اسْتَعْمَلَ عَلَی شُرْطَتِهِ عَبْدَ اللهِ بْنَ کامِلٍ الشَّاکِرِیَّ، وَ عَلَی حَرَسِهِ کَیْسَانَ أَبَا عُمَرَةَ»؛ مختار عبدالله بن کامل شاکری را بر شرطهٔ خود و کیسان ابوعمره را بر نگهبانان خود گماشت.[۶] بر پایهٔ همین گزارش، ابن کامل رئیس شرطهٔ مختار در کوفه بود.[۷]
خون‌خواهی کربلا
پس از استقرار مختار، او کسانی را که در کشتن امام حسین علیه السلام و یارانش دست داشتند، یکی‌یکی بازجست. طبری گزارش می‌کند که مختار از یکی از دستگیرشدگان پرسید آیا برنس (سرپوش بلند) حسین (ع) نزد اوست؛ ابن کامل او را تأیید کرد و مختار دستور داد دست و پای او را قطع کنند.[۸] در همان مجلس، ابن کامل عبدالله جهنی را کشت.[۹]
مختار سپس ابن کامل را برای دستگیری عثمان بن خالد جهنی و ابااسماء بشر بن سوط قابضی فرستاد. او مسجد بنی‌دهمان را محاصره کرد، آن دو را در گورستان یافت و نزدیک چاه جعد گردن زد.[۱۰] به گزارش طبری، مختار سپس دستور داد پیکرشان را بسوزانند.[۱۱]
دستگیری حکیم بن طفیل
مختار، ابن کامل را به سوی حکیم بن طفیل طایی سنبسی فرستاد. به گزارش طبری، حکیم بن طفیل لباس عباس بن علی (ع) را غارت کرده و به حسین (ع) تیر انداخته بود و می‌گفت: «تَعَلَّقَ سَهْمِی بِسَرَاوِیلِهِ وَ مَا ضَرَّهُ»؛ تیر من به شلوارش چسبید و او را زیانی نرساند.[۱۲] ابن کامل او را دستگیر کرد. خانوادهٔ او به عدی بن حاتم پناه بردند و او در راه نزد ابن کامل شفاعت کرد؛ ابن کامل گفت: «مَا إِلَیَّ مِنْ أَمْرِهِ شَیْءٌ، إِنَّمَا ذَلِکَ إِلَی الْأَمِیرِ الْمُخْتَارِ»؛ کاری از من در این باره ساخته نیست و اختیار آن با امیر مختار است.[۱۳]
شیعیان از شفاعت عدی بیمناک شدند و از ابن کامل خواستند او را بکشد. او اجازه داد و شیعیان حکیم را برهنه کردند و با تیر زدند تا مرد.[۱۴] چون مختار آگاه شد، بر شتاب ابن کامل خرده گرفت و گفت شفاعت عدی را می‌پذیرفت.[۱۵] بلاذری نیز همین رویداد را با تفاوت‌هایی آورده است.[۱۶]
نبرد جبانة السبیع
در نبرد جبانة السبیع، مختار ابن کامل و احمر بن شمیط را از دو راه به سوی اهل یمن فرستاد.[۱۷] یاران او نیز در آغاز پراکنده شدند، اما او با گروهی نزدیک حمام عمرو بن حریث ایستاد و جنگید. مختار عبدالله بن قراد خثعمی را با چهارصد مرد و سپس سیصد تن دیگر به یاری او فرستاد.[۱۸]
کشته شدن در مذار
در نبرد مذار، ابن کامل فرماندهٔ جناح راست سپاه مختار بود.[۱۹] پس از فروپاشی جناح‌ها، او با مردانی از همدان ایستاد و پایداری کرد، اما سپاه شکست خورد.[۲۰] به گزارش طبری، ابن کامل در همان نبرد کشته شد.[۲۱]
ارزیابی
ابن کامل در گزارش‌های طبری، که بیشتر بر روایت ابومخنف تکیه دارد، بازوی اجرایی خون‌خواهی مختار است.[۲۲] در همان گزارش‌ها، خرده‌گیری مختار بر او نشان می‌دهد که او در اجرای دستورها سخت‌گیرتر از خواست مختار عمل می‌کرد.[۲۳] دربارهٔ او جز در گزارش‌های تاریخی، آگاهی مستقلی در دست نیست.
پانویس
- ↑ طبری، تاریخ الطبری، ج۶، ص۳۲ و ۵۷-۵۸.
- ↑ طبری، تاریخ الطبری، ج۶، ص۶۱-۶۲؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۶، ص۴۰۷.
- ↑ طبری، تاریخ الطبری، ج۶، ص۹۵-۹۷.
- ↑ طبری، تاریخ الطبری، ج۶، ص۷ و ۴۶.
- ↑ طبری، تاریخ الطبری، ج۶، ص۹۶.
- ↑ طبری، تاریخ الطبری، ج۶، ص۳۲.
- ↑ طبری، تاریخ الطبری، ج۶، ص۳۲.
- ↑ طبری، تاریخ الطبری، ج۶، ص۵۷.
- ↑ طبری، تاریخ الطبری، ج۶، ص۵۷.
- ↑ طبری، تاریخ الطبری، ج۶، ص۵۸.
- ↑ طبری، تاریخ الطبری، ج۶، ص۵۸.
- ↑ طبری، تاریخ الطبری، ج۶، ص۶۱-۶۲.
- ↑ طبری، تاریخ الطبری، ج۶، ص۶۲.
- ↑ طبری، تاریخ الطبری، ج۶، ص۶۲.
- ↑ طبری، تاریخ الطبری، ج۶، ص۶۲-۶۳.
- ↑ بلاذری، انساب الاشراف، ج۶، ص۴۰۷.
- ↑ طبری، تاریخ الطبری، ج۶، ص۴۶.
- ↑ طبری، تاریخ الطبری، ج۶، ص۴۷.
- ↑ طبری، تاریخ الطبری، ج۶، ص۹۵.
- ↑ طبری، تاریخ الطبری، ج۶، ص۹۶.
- ↑ طبری، تاریخ الطبری، ج۶، ص۹۷.
- ↑ طبری، تاریخ الطبری، ج۶، ص۵۷-۶۲.
- ↑ طبری، تاریخ الطبری، ج۶، ص۶۲-۶۳.
منابع
- طبری، محمد بن جریر؛ تاریخ الطبری (تاریخ الرسل و الملوک)، بیروت: دار الکتب العلمیة، ۱۴۰۸ق؛ ج۶.
- بلاذری، احمد بن یحیی؛ أنساب الأشراف، تحقیق سهیل زکار و ریاض زرکلی، بیروت: دار الفکر، ۱۴۱۷ق؛ ج۶.
