جحیم: تفاوت بین نسخه‌ها
مهدی موسوی (بحث | مشارکتها) |
|||
| (۶ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۵ کاربر نشان داده نشده) | |||
| سطر ۱: | سطر ۱: | ||
| − | + | {{خوب}} | |
| − | + | '''«جَحیم»''' در برابر «[[بهشت|جنّت]]» و به معناى آتش بزرگ، از واژگان [[قرآن|قرآنی]] و یکی از نامهای «[[دوزخ]]» است. بر اساس برخی روایات، جحیم نام طبقه‌ای از طبقات یا دری از درهای دوزخ است. | |
| − | + | ==واژه‌شناسى== | |
| − | + | کلمه «جَحیم» در لغتى است که به شدت برافروخته شده باشد. [[خلیل بن احمد فراهیدی|خلیل بن احمد]] در این باره مى گوید: «الجحیم: النار الشدید التأجّج والالتهاب؛ و جاحم الحرب: شدّة القتل فى معرکتها».<ref>فراهیدی، العین: ج۳، ص۸۷.</ref> جحیم، آتش تند، شعله ور و سرکش است. جاحم الحرب به معناى کشتار هولناک در جنگ است. | |
| − | و | + | اما جوهرى در «[[الصحاح (کتاب)|الصحاح]]» در تبیین واژه «جحیم» می گوید: «الجحیم؛ اسم مِن اسماء النار و کلّ نارٍ عظیمة فی مَهْواةٍ فهی جحیم، من قوله تعالى: {{متن قرآن|قَالُوا ابْنُوا لَهُ بُنْيَانًا فَأَلْقُوهُ فِي الْجَحِيمِ}}<ref name=":0">[[آیه 97 سوره صافات|سوره صافات، آیه ۹۷.]]</ref> و الجاحم المکان الشدید الحرّ». جحیم از نامهاى آتش است و هر آتش زیاد داخل گودال را جحیم گویند که برگرفته از این سخن خداوند است. گفتند: «براى او خانه اى بسازید و او را در آتشى بزرگ بیندازید. جاحم، جاى بسیار داغ است.» |
| − | + | و صاحب «[[القاموس المحیط (کتاب)|القاموس المحیط]]» گويد: هر آتش شديد الاشتعال و هر آتشی كه بعض آن بالاى بعضى است و هر آتش بزرگی كه در گودال بزرگى است و مكان بسيار گرم. ناگفته نماند که جحيم از نامهاى آتش [[آخرت]] است و قهرا بواسطۀ بزرگى و كثرت اشتعال «جحيم» نام گرفته و ممكن است آنرا بمعنى مكان بسيار گرم بدانيم چنانكه قاموس گفته است؛ در اين صورت نام «[[جهنّم]]» است.<ref>قاموس قرآن، سید علی‌اکبر قرشی، ج۲، ص۱۹.</ref> | |
| − | + | به نظر مى رسد همان طور که بسیارى از واژه شناسان گفته اند،<ref>ر.ک: العین، ج۳، ص۸۷؛ النهایة، ج۱، ص۲۴۱؛ لسان العرب، ج۱۲، ص۸۴؛ القاموس المحیط، ج۴، ص۸۷.</ref> اصل در معناى «جحیم» همان معناى اوّل یعنى آتشى است که به شدت برافروخته شده و آنچه جوهرى در معناى آن آورده، یکى از مصادیق آن است. | |
| − | در قرآن | + | ==جحیم در قرآن و روایات== |
| + | در [[قرآن کریم]] واژه «جحیم» ۲۶ بار تکرار شده که ۲۵ بار در مورد آتش [[جهنم|دوزخ]] آمده، مانند: «وَ إِنَّ الْفُجَّارَ لَفِی جَحِيمٍ»<ref>[[آیه 14 سوره انفطار|سوره انفطار، آیه ۱۴]].</ref> و یک بار در آتشى که [[نمرود]] افروخت و [[حضرت ابراهیم]] علیه السلام را در آن افکند، بکار رفته است: {{متن قرآن|«قَالُوا ابْنُوا لَهُ بُنْيَانًا فَأَلْقُوهُ فِي الْجَحِيمِ}}.<ref name=":0" /> | ||
| + | |||
| + | در [[حدیث|احادیث]] نیز این واژه، مکرّر در معناى آتش دوزخ بکار رفته است. بنابراین قرآن و حدیث این واژه را در معناى لغوى آن بکار برده اند. براساس برخی روایات، جحیم نام طبقه ای از طبقات یا دری از درهای دوزخ است.<ref>تفسیر قمی، ج۱، ص۳۷۶.</ref> | ||
| + | |||
| + | قرآن کریم از چند گروه به عنوان گرفتاران [[عذاب]] جحیم یاد کرده است که عبارت‌اند از کافران و تکذیب گران آیات خدا، مشرکان و بت پرستان، کسانی که برای محو آیات خدا تلاش می‌کنند، گمراهان، ظالمان، منکران [[معاد]] و [[قیامت]]، گناهکاران، [[اصحاب شِمال]]، طغیانگران و دنیاطلبان و فاجران و بدکاران. | ||
==پانویس== | ==پانویس== | ||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||
| + | ==منابع== | ||
| − | + | *"بهشت و دوزخ از نگاه قرآن و حدیث"، محمد محمدی ری‌شهری، ج۲، ص۴۹، در دسترس: [http://lib.qhu.ac.ir/n2021-e25195-p49.html پایگاه اطلاع‌رسانی حدیث شیعه]. | |
| − | * | + | *[[دائرة المعارف قرآن کریم (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، برگرفته از مقاله "جحیم". |
| + | *[[قاموس قرآن (کتاب)|قاموس قرآن]]، سید علی‌اکبر قرشی، ج۲. | ||
[[رده: واژگان قرآنی]] | [[رده: واژگان قرآنی]] | ||
| + | [[رده:جهنم]] | ||
| + | [[رده: مقاله های مهم]] | ||
| + | |||
| + | {{سنجش کیفی | ||
| + | |سنجش=شده | ||
| + | |شناسه= خوب | ||
| + | |عنوان بندی مناسب= خوب | ||
| + | |کفایت منابع و پی نوشت ها= خوب | ||
| + | |رعایت سطح مخاطب عام= خوب | ||
| + | |رعایت ادبیات دانشنامه ای= خوب | ||
| + | |جامعیت= متوسط | ||
| + | |رعایت اختصار= خوب | ||
| + | |سیر منطقی= خوب | ||
| + | |کیفیت پژوهش= خوب | ||
| + | |رده= دارد | ||
| + | }} | ||
| + | {{قرآن}} | ||
نسخهٔ کنونی تا ۱۲ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۶:۰۸
«جَحیم» در برابر «جنّت» و به معناى آتش بزرگ، از واژگان قرآنی و یکی از نامهای «دوزخ» است. بر اساس برخی روایات، جحیم نام طبقه‌ای از طبقات یا دری از درهای دوزخ است.
واژه‌شناسى
کلمه «جَحیم» در لغتى است که به شدت برافروخته شده باشد. خلیل بن احمد در این باره مى گوید: «الجحیم: النار الشدید التأجّج والالتهاب؛ و جاحم الحرب: شدّة القتل فى معرکتها».[۱] جحیم، آتش تند، شعله ور و سرکش است. جاحم الحرب به معناى کشتار هولناک در جنگ است.
اما جوهرى در «الصحاح» در تبیین واژه «جحیم» می گوید: «الجحیم؛ اسم مِن اسماء النار و کلّ نارٍ عظیمة فی مَهْواةٍ فهی جحیم، من قوله تعالى: قَالُوا ابْنُوا لَهُ بُنْيَانًا فَأَلْقُوهُ فِي الْجَحِيمِ[۲] و الجاحم المکان الشدید الحرّ». جحیم از نامهاى آتش است و هر آتش زیاد داخل گودال را جحیم گویند که برگرفته از این سخن خداوند است. گفتند: «براى او خانه اى بسازید و او را در آتشى بزرگ بیندازید. جاحم، جاى بسیار داغ است.»
و صاحب «القاموس المحیط» گويد: هر آتش شديد الاشتعال و هر آتشی كه بعض آن بالاى بعضى است و هر آتش بزرگی كه در گودال بزرگى است و مكان بسيار گرم. ناگفته نماند که جحيم از نامهاى آتش آخرت است و قهرا بواسطۀ بزرگى و كثرت اشتعال «جحيم» نام گرفته و ممكن است آنرا بمعنى مكان بسيار گرم بدانيم چنانكه قاموس گفته است؛ در اين صورت نام «جهنّم» است.[۳]
به نظر مى رسد همان طور که بسیارى از واژه شناسان گفته اند،[۴] اصل در معناى «جحیم» همان معناى اوّل یعنى آتشى است که به شدت برافروخته شده و آنچه جوهرى در معناى آن آورده، یکى از مصادیق آن است.
جحیم در قرآن و روایات
در قرآن کریم واژه «جحیم» ۲۶ بار تکرار شده که ۲۵ بار در مورد آتش دوزخ آمده، مانند: «وَ إِنَّ الْفُجَّارَ لَفِی جَحِيمٍ»[۵] و یک بار در آتشى که نمرود افروخت و حضرت ابراهیم علیه السلام را در آن افکند، بکار رفته است: «قَالُوا ابْنُوا لَهُ بُنْيَانًا فَأَلْقُوهُ فِي الْجَحِيمِ.[۲]
در احادیث نیز این واژه، مکرّر در معناى آتش دوزخ بکار رفته است. بنابراین قرآن و حدیث این واژه را در معناى لغوى آن بکار برده اند. براساس برخی روایات، جحیم نام طبقه ای از طبقات یا دری از درهای دوزخ است.[۶]
قرآن کریم از چند گروه به عنوان گرفتاران عذاب جحیم یاد کرده است که عبارت‌اند از کافران و تکذیب گران آیات خدا، مشرکان و بت پرستان، کسانی که برای محو آیات خدا تلاش می‌کنند، گمراهان، ظالمان، منکران معاد و قیامت، گناهکاران، اصحاب شِمال، طغیانگران و دنیاطلبان و فاجران و بدکاران.
پانویس
- ↑ فراهیدی، العین: ج۳، ص۸۷.
- ↑ ۲٫۰ ۲٫۱ سوره صافات، آیه ۹۷.
- ↑ قاموس قرآن، سید علی‌اکبر قرشی، ج۲، ص۱۹.
- ↑ ر.ک: العین، ج۳، ص۸۷؛ النهایة، ج۱، ص۲۴۱؛ لسان العرب، ج۱۲، ص۸۴؛ القاموس المحیط، ج۴، ص۸۷.
- ↑ سوره انفطار، آیه ۱۴.
- ↑ تفسیر قمی، ج۱، ص۳۷۶.
منابع
- "بهشت و دوزخ از نگاه قرآن و حدیث"، محمد محمدی ری‌شهری، ج۲، ص۴۹، در دسترس: پایگاه اطلاع‌رسانی حدیث شیعه.
- دائرة المعارف قرآن کریم، برگرفته از مقاله "جحیم".
- قاموس قرآن، سید علی‌اکبر قرشی، ج۲.
