محمد دشتی: تفاوت بین نسخهها
پرش به ناوبری
پرش به جستجو
جز |
مهدی موسوی (بحث | مشارکتها) |
||
| (۲۰ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۶ کاربر نشان داده نشده) | |||
| سطر ۱: | سطر ۱: | ||
| − | {{ | + | '''«حجةالاسلام محمد دشتی»''' (۱۳۲۰-۱۳۸۰ ش) از عالمان و محققان برجسته معاصر و از شاگردان علامه [[حسن حسن زاده آملی|حسن حسنزاده آملی]] بود. وی آثار متعددی در [[علوم اسلامی]] بهویژه در زمینه «[[نهج البلاغه]]» تألیف نمود. تأسیس مرکز تحقیقاتی [[امیرالمؤمنین]] علیهالسلام و تدریس در حوزه و دانشگاه، از دیگر فعالیتهای فرهنگی استاد دشتی بوده است. |
| − | + | {{شناسنامه عالم | |
| + | ||نام کامل = محمد دشتی | ||
| + | ||تصویر=[[پرونده:Dashty.jpg |۲۲۰px|center]] | ||
| + | ||||زادروز = ۱۳۲۰ شمسی | ||
| + | |زادگاه = مازندران، محمودآباد | ||
| + | |وفات = ۱۳۸۰ شمسی | ||
| + | |مدفن = [[قم]]، [[حرم حضرت معصومه علیها السلام|حرم حضرت معصومه علیهاالسلام]] | ||
| + | |اساتید = [[حسن حسن زاده آملی]]، [[جعفر سبحانی]]، [[عبدالله جوادی آملی]]، [[شهید مفتح|محمد مفتح]]، [[میرزا هاشم آملی]]،... | ||
| + | |شاگردان = | ||
| + | |آثار = عقائد اسلام، جهانبینی توحیدی، شناخت [[نهج البلاغه]]، [[ترجمه نهج البلاغه (دشتی)|ترجمه نهج البلاغه]]، سیره [[امام علی]] علیهالسلام، فرهنگ سخنان [[حضرت زهرا]] علیهاالسلام، [[روات و محدثین نهج البلاغه (کتاب)|روات و محدثین نهج البلاغه]]،... | ||
| + | }} | ||
| − | ==ولادت | + | ==ولادت== |
| − | + | محمد دشتی در سال ۱۳۲۰ ش. در روستای «آزادمون» از توابع شهرستان محمودآباد استان مازندران چشم به جهان گشود. | |
| − | + | پدرش ابراهیم مردی با[[تقوا]] و پاکدامن بود. او به [[ائمه اطهار]] علیهم السلام بسیار عشق می ورزید و از عنایات آنان بهره مند بود؛ از جمله پدر استاد نقل کرده است: شبی در خواب دیدم ائمه علیهم السلام در مجلسی گردهم آمده اند و [[امام زمان (عج)|حضرت ولی عصر]] علیه السلام به صورت جوانی خوش سیما از آن ها پذیرایی می کنند. در آخر جلسه، آن حضرت از سینی ای که در دستشان بود، تکه نانی به من دادند. فردای آن روز به هنگام فعالیت متوجه شدم تکه نانی که حضرت در خواب به من داده اند، در جیب لباسم موجود است.<ref> مصاحبه با آقای محمدمهدی دشتی، فرزند استاد.</ref> | |
| − | == | + | ==تحصیل و اساتید== |
| − | محمد در دوران | + | محمد در دوران خردسالی علاقه زیادی به یادگیری و تحصیل داشت؛ به طوری که در سن ۵ سالگی به اصرار فراوان خود وارد دبستان شد و با علاقه فراوان این مقطع را تا ششم ابتدایی سابق با موفقیت به پایان رساند. بعد از اتمام دروس ابتدایی، در سال ۱۳۴۲ ش. با پیشنهاد بزرگان روستا و به سبب عشق به آموختن علوم حوزوی، به [[حوزه علمیه]] آمل وارد شد و در [[مسجد]] امام حسن عسکری علیه السلام<ref> این مسجد از بناهای تاریخی آمل در محله «پایین بازار» است که به دستور [[امام حسن عسکری]] علیه السلام ساخته شده است و جاذبه معنوی خاصی دارد.</ref> به تحصیل پرداخت.<ref> برگرفته از زندگینامه استاد.</ref> |
| − | پس از | + | پس از یک سال، برای ادامه تحصیل به شهر مقدس [[قم]] نقل مکان کرد و در مدرسه گلپایگانی به تحصیل ادامه داد. کوشش های خستگی ناپذیر او موجب شد تا دوره سطح را با موفقیت به پایان رساند. |
| − | |||
| − | شیخ محمد دشتی پس از اتمام سطح در | + | شیخ محمد دشتی پس از اتمام [[سطوح حوزه|دوره سطح]] در حوزه، از محضر علمای بزرگواری استفاده کرد، همچون: |
| − | # | + | #[[عبدالله جوادى آملى]] (متاجر و [[اسفار]]) |
| − | + | #[[ناصر مکارم شیرازی]] ([[فقه]]، صلاة) | |
| − | # | + | #[[میرزا هاشم آملی]] (یک دوره خارج [[اصول فقه|اصول]]) |
| − | # | + | #[[حسن حسن زاده آملی]] ([[فلسفه]]، کتاب [[الإشارات و التنبیهات (کتاب)|اشارات]]) |
| − | # حسن زاده | + | #[[محمدعلی حقی|شیخ محمد حقی]] ([[شرح منظومه سبزواری (کتاب)|شرح منظومه]]) |
| − | # | + | #[[شهید مفتح]] (روش تحقیق و نویسندگی) |
| − | + | #[[جعفر سبحانی]] | |
| − | # | + | #شهید محمد مصطفوی کرمانی |
| − | # جعفر | + | #علی مشکینی (کتاب حدود و دیات) |
| − | # | ||
| − | + | ==آثار و تألیفات== | |
| − | + | استاد محمد دشتی در کنار دروس حوزوی، همواره به فعالیت های تحقیقاتی می پرداخت و در موضوعات مختلف کتاب هایی را به رشته تحریر درآورد. ایشان به نشر [[احادیث]] به ویژه [[نهج البلاغه]] اهتمام داشت. او معتقد بود که: «بزرگترین رسالت حوزه این است که پل ارتباطی بین این نسل و معارف [[اهل بیت]] علیهم السلام ایجاد کند.» تألیفات وی از این قرار است: | |
| − | + | '''الف) مجموعه بینش توحیدی:''' | |
| − | + | #عقائد اسلامی | |
| + | #فلسفه [[اجتهاد]] و [[تقلید]] | ||
| + | #سیر در تفکر مادی | ||
| + | #مذهب روشنفکری | ||
| + | #ابزار و وسائل تحقیق | ||
| + | #طرح های نوین آموزشی | ||
| + | #روش های بررسی مکتب ها | ||
| + | #جهان بینی توحیدی | ||
| + | #کدام اسلام؟ | ||
| + | #طرح عقائد و [[احکام]] | ||
| + | #روش نوین در تدریس احکام | ||
| − | + | '''ب) مجموعه تربیتی:''' | |
| − | + | #مسئولیت تربیت (این کتاب تاکنون ۱۰ بار تجدید چاپ شده و مورد مطالعه و توجه بسیاری از بانوان بوده است.) | |
| + | #مسأله تربیت. | ||
| − | + | '''ج) مجموعه آشنایی با نهجالبلاغه:''' | |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | + | #شناخت [[نهج البلاغه]]؛ امور تربیتی وزارت فرهنگ، کتاب شناخت نهج البلاغه را طی بخشنامه ای در سال ۶۸-۶۹ جزو متن درسی و مسابقاتی معلمان و مربیان امور قرآنی و [[نهج البلاغه]] قرار داده است. | |
| + | #[[روات و محدثین نهج البلاغه (کتاب)|روات و محدثین نهج البلاغه]] | ||
| + | #[[روش تحقیق در اسناد و مدارک نهجالبلاغه (کتاب)|روشهای تحقیق در اسناد و مدارک نهج البلاغه]] | ||
| + | #اطلاعات مقدماتی نهج البلاغه | ||
| + | #کلیدهای شناسایی نهج البلاغه | ||
| + | #روش های تحقیق در نهج البلاغه | ||
| + | #طرح های آموزشی نهج البلاغه | ||
| + | #شرح آموزشی نهج البلاغه (۳ جلد) | ||
| + | #شعر شاعران نهج البلاغه (۲ جلد) | ||
| + | #فهرست شروح نهج البلاغه (۳ جلد) | ||
| + | #فرهنگ واژه های معادل نهج البلاغه | ||
| + | #فرهنگ موضوعات کلی نهج البلاغه | ||
| + | #فرهنگ معارف کلی نهج البلاغه (۲ جلد) | ||
| + | #فرهنگ لغات نهج البلاغه | ||
| + | #المعجم المفهرس لالفاظ نهج البلاغه | ||
| + | #[[ترجمه نهج البلاغه (دشتی)|ترجمه نهج البلاغه]]، همراه فهرست کامل موضوعی، که بارها توسط ناشران گوناگون منتشر شد. | ||
| − | + | '''د) مجموعه فرهنگ سخنان معصومین علیهمالسلام:''' | |
| − | |||
| − | + | #این مجموعه در ۱۵ جلد به چاپ رسیده است که جلد اول آن اختصاص به [[پیامبران]] الهی و جلدهای دیگر، هر یک اختصاص به سخنان یکی از [[اهل بیت]] علیهم السلام دارد. | |
| − | + | '''هـ) مجموعه تحلیل تاریخ سیاسی معصومین علیهمالسلام:''' | |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | + | #روش های مبارزاتی پیامبران آسمانی | |
| + | #روش های مبارزاتی [[پیامبر اسلام]] صلی الله علیه وآله | ||
| + | #سیره [[امام علی]] علیه السلام (در ۱۵ جلد) | ||
| + | #امام علی علیه السلام الگوی کامل انسانیت | ||
| + | #موفقیت ها و مشکلات امام علی علیه السلام | ||
| + | #تحلیل حوادث ناگوار زندگانی [[حضرت فاطمه]] زهرا سلام الله علیها | ||
| + | #ره آورد مبارزات حضرت زهرا سلام الله علیها | ||
| + | #ویژگی های مبارزات حضرت زهرا سلام الله علیها | ||
| + | #انگیزه های قیام [[عاشورا]] | ||
| + | #پیام های عاشورا | ||
| + | #حماسه [[واقعه غدیر|غدیر]] | ||
| + | #جایگاه غدیر | ||
| − | ''' | + | '''و) کتاب هایی که در آستانه نشر قرار دارند:''' |
| + | [[پرونده:Zahra.jpg|thumb|left|فرهنگ سخنان حضرت زهرا سلام الله علیها - از آثار استاد دشتی]] | ||
| − | + | #تفسیر آموزشی [[قرآن]] (۳ جلد) | |
| + | #شرح و تفسیر [[نهج البلاغه]] (۳ جلد) | ||
| + | #فهرست شروح نهج البلاغه (۳ جلد) | ||
| + | #سیره عملی حضرت [[امیرالمومنین]] علیه السلام (۱۵ جلد) | ||
| + | #دروس آموزشی نهج البلاغه (۳ جلد) | ||
| + | #روش برداشت از قرآن (۲ جلد) | ||
| + | #روش تحقیق و برداشت از نهج البلاغه (۲ جلد) | ||
| + | #زن و تضادهای زندگی اجتماعی | ||
| + | #نهج الحیاة؛ فرهنگ سخنان [[حضرت زهرا]] سلام الله علیها | ||
| + | #فرهنگ سخنان [[امام حسین]] علیه السلام | ||
| + | #گلبوته های گلستان فاطمه سلام الله علیها | ||
| + | #اخلاق نظامی در نهج البلاغه | ||
| + | #تئوریهای مدیریت از دیدگاه نهج البلاغه | ||
| + | #باورهای جاودانه در نهج البلاغه | ||
| + | #ره آورد عاشورا | ||
| + | #ره آورد اسارت عترت علیهم السلام | ||
| + | #اصول پنجگانه اعتقادی در نهج البلاغه | ||
| + | #نقش الگویی حضرت زهرا سلام الله علیها | ||
| − | ''' | + | '''ز) سایر آثار:''' |
| − | + | استاد دشتی در طی همکاری های ده ساله خود با وزارت فرهنگ (سال های ۱۳۶۶ تا ۱۳۷۷ ش)، جزوات مسابقاتی [[نهج البلاغه]] را برای مقطع راهنمایی، دبیرستان و دانشگاه به رشته تحریر درآورد. تاکنون این جزوات آماده شده است: | |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | + | #آیین دوست یابی در نهج البلاغه | |
| + | #ارزش های اخلاقی در نهج البلاغه | ||
| + | #اخلاق اجتماعی در نهج البلاغه | ||
| + | #جوان و ارزش های انسانی در نهج البلاغه | ||
| + | #جاذبه و دافعه در نهج البلاغه | ||
| + | #[[حق]] و [[باطل]] در نهج البلاغه | ||
| + | #دوستی دوستان در نهج البلاغه | ||
| + | #تربیت در نهج البلاغه | ||
| + | #واقعیت نگری در نهج البلاغه | ||
| + | #نظارت مردمی در نهج البلاغه | ||
| + | #پیام استقامت امام در نهج البلاغه | ||
| + | #نوجوانی و ارزش ها از دیدگاه نهج البلاغه (برای پسران مقطع اول راهنمایی) | ||
| + | #نوجوانی و ارزش ها از دیدگاه نهج البلاغه (برای دختران مقطع اول راهنمایی) | ||
| + | #اخلاق نوجوانی از دیدگاه نهج البلاغه (برای پسران مقطع دوم راهنمایی) | ||
| + | #اخلاق نوجوانی از دیدگاه نهج البلاغه (برای دختران مقطع دوم راهنمایی) | ||
| + | #مسئولیت های جوانی از دیدگاه نهج البلاغه (برای پسران مقطع سوم راهنمایی) | ||
| + | #مسئولیت های جوانی از دیدگاه نهج البلاغه (برای دختران مقطع سوم راهنمایی) | ||
| + | #جوان و سازندگی از دیدگاه نهج البلاغه (برای پسران اول متوسطه) | ||
| + | #جوان و سازندگی از دیدگاه نهج البلاغه (برای دختران اول متوسطه) | ||
| + | #شناخت دوران جوانی از دیدگاه نهج البلاغه (برای پسران دوم متوسطه) | ||
| + | #شناخت دوران جوانی از دیدگاه نهج البلاغه (برای دختران دوم متوسطه) | ||
| + | #پسران و آینده سازی از دیدگاه نهج البلاغه (برای پسران سوم متوسطه) | ||
| + | #دختران و آینده سازی از دیدگاه نهج البلاغه (برای دختران سوم متوسطه) | ||
| + | #راه مقابله با مشکلات جوانی از دیدگاه نهج البلاغه (برای پسران مقطع پیش دانشگاهی) | ||
| + | #راه مقابله با مشکلات جوانی از دیدگاه نهج البلاغه (برای دختران مقطع پیش دانشگاهی) | ||
| − | + | ==فعالیتهای اجتماعی و سیاسی== | |
| − | + | '''الف) فعالیتهای فرهنگی:''' | |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | + | استاد محمد دشتی قبل از پیروزی انقلاب با تشکیل کلاس های [[عقاید]] و جلسه بانوان در شهرها و روستاها، تلاش می کرد که نسل جوان را با [[دین]] و باورهای مذهبی آشنا سازد و در اکثر اوقات با برگزاری کلاس ها و جلسات (پرسش و پاسخ)، سعی در از میان برداشتن مشکلات و شبهات فکری جوانان داشت. | |
| − | + | مرحوم دشتی بعد از پیروزی انقلاب فعالیتهای گستردهتری داشت؛ از جمله: | |
| − | # | + | #احداث چند [[حسینیه]] و [[مسجد]] در شهر و روستا، از جمله در دماوند؛ |
| − | + | #برگزاری کلاس های [[احکام]] و عقاید؛ | |
| − | + | #همکاری با صدا و سیما؛ | |
| − | + | #حضور در سمینارهای مختلف؛ | |
| − | + | #آگاهی دادن به مردم در سخنرانیها و تألیفات خویش؛ | |
| − | + | #بنیان گذاری مؤسسه تحقیقاتی [[امیرالمومنین]] علیه السلام؛ | |
| − | + | #احداث پُل در روستایی در مازندران؛ | |
| − | # | + | #تدریس در حوزه و دانشگاه (مثل دانشگاه تربیت معلم، دانشگاه عالی قضایی، دانشگاه آزاد اسلامی، دانشگاه [[امام حسین]] علیه السلام و دانشکده تبلیغ حوزه)؛ |
| − | # | + | #تهیه جزوات مسابقاتی [[نهج البلاغه]] برای مقطع راهنمایی، دبیرستان و پیش دانشگاهی.<ref> همان و مصاحبه با آقای محمدمهدی دشتی.</ref> |
| − | # | ||
| − | # | ||
| − | |||
| − | # | ||
| − | # | ||
| − | # | ||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | # | ||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | + | '''ب) فعالیتهای سیاسی:''' | |
| − | + | استاد محمد دشتی در کنار فعالیت های فرهنگی و تحقیقاتی، به فعالیت های سیاسی و اجرایی نیز توجه داشت و در این زمینه مسئولیت هایی بر عهده گرفته بود. وی مدتی مسئول آموزشی سپاه آمل، مسئول جهاد میناب، نماینده و ولی فقیه (حاکم شرع هیئت واگذاری زمین) در استان اصفهان، [[امام جمعه]] سمیرم، عضو هیئت علمی مجتمع آموزشی جانبازان و مسئول مؤسسه تحقیقاتی نهج البلاغه بود. | |
| − | استاد | + | استاد دشتی پیش از انقلاب، مبارزی بی باک بود و با صراحت لهجه و جسارت و شهادت طلبی، در سخنرانیها و مجالس به انتقاد از عملکرد حکومت پهلوی می پرداخت و در این راه چندین بار دستگیر و در بازداشتگاه [[ساواک]] و شهربانی زندانی شد و در آن جا بارها مورد تهدید و تفتیش های متعدد قرار گرفت. در یکی از موارد، رئیس شهربانی به ایشان می گوید: «الفاظ شما بسیار تند است، باید ملایمتر صحبت کنید. سخنان شما به گونهای است که مردم را علیه اعلی حضرت تحریک می کند؛ دست از این کارهایتان بردارید» و در آن جا از ایشان تعهد می گیرند که در اجتماعات سخنان آتشین بر زبان نراند. |
| − | + | مرحوم دشتی، همواره بعد از انقلاب و مسئولیت هایی که برشمرده شد، مدافع خط [[امام خمینی]] و ارزش های انقلاب بود و تا آخر عمر در این راه ثبات قدم داشت.<ref> برگرفته از زندگینامه استاد.</ref> | |
| − | + | ==از منظر عالمان== | |
| − | + | *[[سید علی حسینی خامنه ای|آیت الله سید علی حسینی خامنهای]]: ایشان در تاریخ ۷/۴/۸۰ در مراسم عمامه گذاری فرزند استاد محمد دشتی، فرمودند: «آقای دشتی جزو عناصر مفید بودند. زحمتهای ایشان باارزش بود... حیف شد! ایشان می توانست سال ها خدمت کند... خداوند ان شاءالله این زحمات را از ایشان قبول کند. هرکسی به ایشان احترام کند، به [[اسلام]]، [[امیرالمومنین]] علیه السلام و [[نهج البلاغه]] احترام کرده است... من اغلب کتاب های ایشان را مطالعه کردم. بسیار مفید و خوب هستند. با این سن کم این تعداد کتاب، بسیار خوب است...». | |
| − | + | *[[حسن حسن زاده آملی|آیت الله حسن حسنزاده آملی]]: «در از دست دادن این عزیز، این ماها هستیم که ضرر کردیم و از نعمت ارزشمند ایشان محروم شدیم؛ ولی برای ایشان [[روح]] و رضوان و جنات النعیم باد». آیت الله حسنزاده هنگام [[نماز میت|نماز]] بر پیکر این استاد چنین [[دعا]] فرمودند: «اللهم انا نشهد انه ولی من اولیائک و صاغرٌ فی نشر الآثار العلویه علیه السلام والفاطمیه سلام الله علیها؛ بارالها! ما شهادت می دهیم که او از اولیائت بود و در راه نشر آثار علوی و فاطمیه محنت ها را به جان پذیرفت». | |
| − | + | *[[جوادی آملی، عبدالله|آیت الله عبدالله جوادی آملی]]: «ایشان خدمتگزاری مخلص بودند. تمام برکات و آثار وجودی برجای مانده از ایشان، به جهت [[اخلاص]] ایشان و ارادتی بود که نسبت به ساحت مقدس [[ائمه اطهار]] علیهم السلام داشتهاند و از خداوند متعال علو درجات را برایشان مسئلت می نماییم». | |
| − | + | *[[سبحانی تبریزی، جعفر|آیت الله جعفر سبحانی]]: «آقای دشتی، یک ملت بود. به تنهایی کار دهها نفر را می کرد. ایشان از جمله محققین بودند که راههای نرفته و مسیرهای ناهموار را طی می کردند و به تعبیر دیگر، برای دیگران در امر تحقیق، جاده را صاف می کردند». | |
| − | + | ==ویژگیهای اخلاقی== | |
| − | به | + | *'''ساده زیستی:''' استاد مرحوم دشتی، با تأسّی به مولای خود امیرمؤمنان [[امام علی]] علیه السلام، ساده زیستی را سرلوحه زندگی خویش قرار داده بود و از کارهای تشریفاتی دوری می جست. |
| − | ''' | + | *'''سحرخیزی:''' همیشه مقید بود صبح زود بیدار شود؛ به طوری که [[نماز صبح]] را اول وقت می خواند و [[قرآن]] تلاوت می کرد. استاد همیشه به هنگام سحر، به آسمان نگاه می کرد و ذکر می گفت و یادآوری می کرد که، [[پیامبر اسلام]] صلی الله علیه و آله فرموده: «در این لحظات اعضای خانواده خویش را بیدار کنید؛ چون روزی بندگان در آن وقت تقسیم می شود.» لذا استاد اهل خانه را سحرگاهان بیدار می کرد. |
| − | + | *'''عبادت:''' بسیار به [[عبادت]] اهمیت می داد و آن چه را از [[ائمه]] علیهم السلام و کلمات گوهربارشان آموخته بود، بکار می بست. در عبادت خویش چنان ضجه می زد که هر وقت اطرافیان او را با چنان حالی می دیدند، فکر می کردند لحظه ای بیش زنده نمی ماند. | |
| − | ''' | + | *'''پشتکار:''' استاد بسیار پرتلاش و فعال بود، پشتکار زیادی داشت. در تحقیقات خود طوری با اشتیاق و پرحرارت کار می کرد که همه می اندیشیدند که ایشان صد سال زنده خواهد بود. |
| − | + | *'''نظافت و پاکیزگی:''' به تمیزی و نظافت فوق العاده اهمیت می داد و می فرمود: ما مسلمانیم و دین ما [[اسلام]] است؛ دینِ پاکی و تمیزی است. لذا ما باید همیشه تمیز باشیم و با حالت پاک، خدا را ملاقات کنیم. استاد همیشه با [[وضو]] بود. | |
| − | + | *'''عشق به ائمه علیهمالسلام:''' علاقه خاصی به [[ائمه اطهار]] علیهم السلام داشت و در مراحل مختلف (زندگی، تحقیقات، فعالیت مؤسسه و چاپ کتب) مورد عنایات ائمه علیهم السلام بود. استاد درباره ائمه علیهم السلام می گفت: ما هر چه داریم از ائمه است. باید تا آن جا که در توان داریم، دین خویش را به ائمه ادا کنیم. | |
| − | ''' | + | *'''همه جانبهنگری:''' او در قضایا همه ابعاد و جوانب را نگاه می کرد و با مطرح کردن اسلام در چارچوب بی روح، مخالف بود و می گفت: [[حلال]] محمد صلی الله علیه و آله حلال الی یوم القیامه. به همین دلیل او در محیط خانه برای فرزندان خویش دوست صمیمی و مهربان بود و در کارهای منزل تا حد امکان کمک می کرد و در فرصتهای مناسب با فرزندان به فعالیتهای مختلف از جمله ورزشی می پرداخت. در طول عمر شریف خود تلاش می کرد کارها را شخصاً انجام دهد و چنان که نقل شده «[[پیامبر اکرم]] صلی الله علیه و آله در امور منزل به کسی امر نمی کرد و اگر نیازی داشت، می فرمود: اگر این کار می شد، خیلی خوب است»، او نیز به پیروی از پیامبر صلی الله علیه و آله در کارها به کسی امر نمی کرد و درباره زحمات همسرش می فرمود: «اگر زحمات ایشان نبود، نمی توانستیم این همه تألیفات داشته باشیم». |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
==وفات و مدفن== | ==وفات و مدفن== | ||
| − | در چهاردهم | + | مرحوم محمد دشتی، در چهاردهم اردیبهشت ۱۳۸۰ ش. در حال مراجعت از سخنرانی در «هیئت رهروان عترت» در کاشان، در بین راه اتومبیل حامل ایشان دچار سانحه شد و بعد از ده روز بستری شدن در بیمارستان [[تهران]]، دعوت حق را لبیک گفت و به لقاءالله پیوست. پیکر استاد دشتی در [[قم]] با شرکت فضلا و مردم [[تشییع جنازه|تشییع]] شد و بعد از اقامه [[نماز میت|نماز]] توسط [[حسن حسن زاده آملی|آیت الله حسنزاده آملی]]، در راهرو صحن عتیق [[حرم حضرت معصومه علیها السلام|حرم مطهر حضرت معصومه]] علیهاالسلام به خاک سپرده شد. |
| − | + | ==پانویس== | |
| + | <references /> | ||
| − | + | ==منابع== | |
| − | * | + | *ستارگان حرم، "شیخ محمد دشتی"، ولی عباسزاده، جلد ۱۴، صفحه ۶۴-۸۲. |
| + | *"دشتی؛ نهج البلاغه (درگذشت نویسنده توانا، استاد محمد دشتی)"، رضا اخوی، مجله گلبرگ، اردیبهشت ۱۳۸۴، شماره ۶۲. | ||
| − | + | ==پیوندها== | |
| − | + | *[[ترجمه نهج البلاغه (دشتی)]] | |
| − | |||
| − | == | + | ==آرشیو عکس و تصویر== |
| + | <gallery mode="packed" heights="170"> | ||
| + | پرونده:دشتی.jpg|محمد دشتی در کتابخانه شخصی | ||
| + | </gallery> | ||
| − | + | [[رده:علمای معاصر|دشتی، محمد]] | |
| − | + | [[رده:علماء شیعه]] | |
| − | [[رده: | + | [[رده:شارحان نهج البلاغه]] |
| + | [[رده:متکلمان]] | ||
| + | [[رده:تاریخ نویسان]] | ||
[[رده:مبارزان علیه پهلوی]] | [[رده:مبارزان علیه پهلوی]] | ||
| + | [[رده:مدفونین در حرم حضرت معصومه (س)]] | ||
نسخهٔ کنونی تا ۹ اوت ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۲۸
«حجةالاسلام محمد دشتی» (۱۳۲۰-۱۳۸۰ ش) از عالمان و محققان برجسته معاصر و از شاگردان علامه حسن حسنزاده آملی بود. وی آثار متعددی در علوم اسلامی بهویژه در زمینه «نهج البلاغه» تألیف نمود. تأسیس مرکز تحقیقاتی امیرالمؤمنین علیهالسلام و تدریس در حوزه و دانشگاه، از دیگر فعالیتهای فرهنگی استاد دشتی بوده است.
 | |
| نام کامل | محمد دشتی |
| زادروز | ۱۳۲۰ شمسی |
| زادگاه | مازندران، محمودآباد |
| وفات | ۱۳۸۰ شمسی |
| مدفن | قم، حرم حضرت معصومه علیهاالسلام |
|
| |
| اساتید |
حسن حسن زاده آملی، جعفر سبحانی، عبدالله جوادی آملی، محمد مفتح، میرزا هاشم آملی،... |
|
| |
| آثار |
عقائد اسلام، جهانبینی توحیدی، شناخت نهج البلاغه، ترجمه نهج البلاغه، سیره امام علی علیهالسلام، فرهنگ سخنان حضرت زهرا علیهاالسلام، روات و محدثین نهج البلاغه،... |
محتویات
ولادت
محمد دشتی در سال ۱۳۲۰ ش. در روستای «آزادمون» از توابع شهرستان محمودآباد استان مازندران چشم به جهان گشود.
پدرش ابراهیم مردی باتقوا و پاکدامن بود. او به ائمه اطهار علیهم السلام بسیار عشق می ورزید و از عنایات آنان بهره مند بود؛ از جمله پدر استاد نقل کرده است: شبی در خواب دیدم ائمه علیهم السلام در مجلسی گردهم آمده اند و حضرت ولی عصر علیه السلام به صورت جوانی خوش سیما از آن ها پذیرایی می کنند. در آخر جلسه، آن حضرت از سینی ای که در دستشان بود، تکه نانی به من دادند. فردای آن روز به هنگام فعالیت متوجه شدم تکه نانی که حضرت در خواب به من داده اند، در جیب لباسم موجود است.[۱]
تحصیل و اساتید
محمد در دوران خردسالی علاقه زیادی به یادگیری و تحصیل داشت؛ به طوری که در سن ۵ سالگی به اصرار فراوان خود وارد دبستان شد و با علاقه فراوان این مقطع را تا ششم ابتدایی سابق با موفقیت به پایان رساند. بعد از اتمام دروس ابتدایی، در سال ۱۳۴۲ ش. با پیشنهاد بزرگان روستا و به سبب عشق به آموختن علوم حوزوی، به حوزه علمیه آمل وارد شد و در مسجد امام حسن عسکری علیه السلام[۲] به تحصیل پرداخت.[۳]
پس از یک سال، برای ادامه تحصیل به شهر مقدس قم نقل مکان کرد و در مدرسه گلپایگانی به تحصیل ادامه داد. کوشش های خستگی ناپذیر او موجب شد تا دوره سطح را با موفقیت به پایان رساند.
شیخ محمد دشتی پس از اتمام دوره سطح در حوزه، از محضر علمای بزرگواری استفاده کرد، همچون:
- عبدالله جوادى آملى (متاجر و اسفار)
- ناصر مکارم شیرازی (فقه، صلاة)
- میرزا هاشم آملی (یک دوره خارج اصول)
- حسن حسن زاده آملی (فلسفه، کتاب اشارات)
- شیخ محمد حقی (شرح منظومه)
- شهید مفتح (روش تحقیق و نویسندگی)
- جعفر سبحانی
- شهید محمد مصطفوی کرمانی
- علی مشکینی (کتاب حدود و دیات)
آثار و تألیفات
استاد محمد دشتی در کنار دروس حوزوی، همواره به فعالیت های تحقیقاتی می پرداخت و در موضوعات مختلف کتاب هایی را به رشته تحریر درآورد. ایشان به نشر احادیث به ویژه نهج البلاغه اهتمام داشت. او معتقد بود که: «بزرگترین رسالت حوزه این است که پل ارتباطی بین این نسل و معارف اهل بیت علیهم السلام ایجاد کند.» تألیفات وی از این قرار است:
الف) مجموعه بینش توحیدی:
- عقائد اسلامی
- فلسفه اجتهاد و تقلید
- سیر در تفکر مادی
- مذهب روشنفکری
- ابزار و وسائل تحقیق
- طرح های نوین آموزشی
- روش های بررسی مکتب ها
- جهان بینی توحیدی
- کدام اسلام؟
- طرح عقائد و احکام
- روش نوین در تدریس احکام
ب) مجموعه تربیتی:
- مسئولیت تربیت (این کتاب تاکنون ۱۰ بار تجدید چاپ شده و مورد مطالعه و توجه بسیاری از بانوان بوده است.)
- مسأله تربیت.
ج) مجموعه آشنایی با نهجالبلاغه:
- شناخت نهج البلاغه؛ امور تربیتی وزارت فرهنگ، کتاب شناخت نهج البلاغه را طی بخشنامه ای در سال ۶۸-۶۹ جزو متن درسی و مسابقاتی معلمان و مربیان امور قرآنی و نهج البلاغه قرار داده است.
- روات و محدثین نهج البلاغه
- روشهای تحقیق در اسناد و مدارک نهج البلاغه
- اطلاعات مقدماتی نهج البلاغه
- کلیدهای شناسایی نهج البلاغه
- روش های تحقیق در نهج البلاغه
- طرح های آموزشی نهج البلاغه
- شرح آموزشی نهج البلاغه (۳ جلد)
- شعر شاعران نهج البلاغه (۲ جلد)
- فهرست شروح نهج البلاغه (۳ جلد)
- فرهنگ واژه های معادل نهج البلاغه
- فرهنگ موضوعات کلی نهج البلاغه
- فرهنگ معارف کلی نهج البلاغه (۲ جلد)
- فرهنگ لغات نهج البلاغه
- المعجم المفهرس لالفاظ نهج البلاغه
- ترجمه نهج البلاغه، همراه فهرست کامل موضوعی، که بارها توسط ناشران گوناگون منتشر شد.
د) مجموعه فرهنگ سخنان معصومین علیهمالسلام:
- این مجموعه در ۱۵ جلد به چاپ رسیده است که جلد اول آن اختصاص به پیامبران الهی و جلدهای دیگر، هر یک اختصاص به سخنان یکی از اهل بیت علیهم السلام دارد.
هـ) مجموعه تحلیل تاریخ سیاسی معصومین علیهمالسلام:
- روش های مبارزاتی پیامبران آسمانی
- روش های مبارزاتی پیامبر اسلام صلی الله علیه وآله
- سیره امام علی علیه السلام (در ۱۵ جلد)
- امام علی علیه السلام الگوی کامل انسانیت
- موفقیت ها و مشکلات امام علی علیه السلام
- تحلیل حوادث ناگوار زندگانی حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها
- ره آورد مبارزات حضرت زهرا سلام الله علیها
- ویژگی های مبارزات حضرت زهرا سلام الله علیها
- انگیزه های قیام عاشورا
- پیام های عاشورا
- حماسه غدیر
- جایگاه غدیر
و) کتاب هایی که در آستانه نشر قرار دارند:
- تفسیر آموزشی قرآن (۳ جلد)
- شرح و تفسیر نهج البلاغه (۳ جلد)
- فهرست شروح نهج البلاغه (۳ جلد)
- سیره عملی حضرت امیرالمومنین علیه السلام (۱۵ جلد)
- دروس آموزشی نهج البلاغه (۳ جلد)
- روش برداشت از قرآن (۲ جلد)
- روش تحقیق و برداشت از نهج البلاغه (۲ جلد)
- زن و تضادهای زندگی اجتماعی
- نهج الحیاة؛ فرهنگ سخنان حضرت زهرا سلام الله علیها
- فرهنگ سخنان امام حسین علیه السلام
- گلبوته های گلستان فاطمه سلام الله علیها
- اخلاق نظامی در نهج البلاغه
- تئوریهای مدیریت از دیدگاه نهج البلاغه
- باورهای جاودانه در نهج البلاغه
- ره آورد عاشورا
- ره آورد اسارت عترت علیهم السلام
- اصول پنجگانه اعتقادی در نهج البلاغه
- نقش الگویی حضرت زهرا سلام الله علیها
ز) سایر آثار:
استاد دشتی در طی همکاری های ده ساله خود با وزارت فرهنگ (سال های ۱۳۶۶ تا ۱۳۷۷ ش)، جزوات مسابقاتی نهج البلاغه را برای مقطع راهنمایی، دبیرستان و دانشگاه به رشته تحریر درآورد. تاکنون این جزوات آماده شده است:
- آیین دوست یابی در نهج البلاغه
- ارزش های اخلاقی در نهج البلاغه
- اخلاق اجتماعی در نهج البلاغه
- جوان و ارزش های انسانی در نهج البلاغه
- جاذبه و دافعه در نهج البلاغه
- حق و باطل در نهج البلاغه
- دوستی دوستان در نهج البلاغه
- تربیت در نهج البلاغه
- واقعیت نگری در نهج البلاغه
- نظارت مردمی در نهج البلاغه
- پیام استقامت امام در نهج البلاغه
- نوجوانی و ارزش ها از دیدگاه نهج البلاغه (برای پسران مقطع اول راهنمایی)
- نوجوانی و ارزش ها از دیدگاه نهج البلاغه (برای دختران مقطع اول راهنمایی)
- اخلاق نوجوانی از دیدگاه نهج البلاغه (برای پسران مقطع دوم راهنمایی)
- اخلاق نوجوانی از دیدگاه نهج البلاغه (برای دختران مقطع دوم راهنمایی)
- مسئولیت های جوانی از دیدگاه نهج البلاغه (برای پسران مقطع سوم راهنمایی)
- مسئولیت های جوانی از دیدگاه نهج البلاغه (برای دختران مقطع سوم راهنمایی)
- جوان و سازندگی از دیدگاه نهج البلاغه (برای پسران اول متوسطه)
- جوان و سازندگی از دیدگاه نهج البلاغه (برای دختران اول متوسطه)
- شناخت دوران جوانی از دیدگاه نهج البلاغه (برای پسران دوم متوسطه)
- شناخت دوران جوانی از دیدگاه نهج البلاغه (برای دختران دوم متوسطه)
- پسران و آینده سازی از دیدگاه نهج البلاغه (برای پسران سوم متوسطه)
- دختران و آینده سازی از دیدگاه نهج البلاغه (برای دختران سوم متوسطه)
- راه مقابله با مشکلات جوانی از دیدگاه نهج البلاغه (برای پسران مقطع پیش دانشگاهی)
- راه مقابله با مشکلات جوانی از دیدگاه نهج البلاغه (برای دختران مقطع پیش دانشگاهی)
فعالیتهای اجتماعی و سیاسی
الف) فعالیتهای فرهنگی:
استاد محمد دشتی قبل از پیروزی انقلاب با تشکیل کلاس های عقاید و جلسه بانوان در شهرها و روستاها، تلاش می کرد که نسل جوان را با دین و باورهای مذهبی آشنا سازد و در اکثر اوقات با برگزاری کلاس ها و جلسات (پرسش و پاسخ)، سعی در از میان برداشتن مشکلات و شبهات فکری جوانان داشت.
مرحوم دشتی بعد از پیروزی انقلاب فعالیتهای گستردهتری داشت؛ از جمله:
- احداث چند حسینیه و مسجد در شهر و روستا، از جمله در دماوند؛
- برگزاری کلاس های احکام و عقاید؛
- همکاری با صدا و سیما؛
- حضور در سمینارهای مختلف؛
- آگاهی دادن به مردم در سخنرانیها و تألیفات خویش؛
- بنیان گذاری مؤسسه تحقیقاتی امیرالمومنین علیه السلام؛
- احداث پُل در روستایی در مازندران؛
- تدریس در حوزه و دانشگاه (مثل دانشگاه تربیت معلم، دانشگاه عالی قضایی، دانشگاه آزاد اسلامی، دانشگاه امام حسین علیه السلام و دانشکده تبلیغ حوزه)؛
- تهیه جزوات مسابقاتی نهج البلاغه برای مقطع راهنمایی، دبیرستان و پیش دانشگاهی.[۴]
ب) فعالیتهای سیاسی:
استاد محمد دشتی در کنار فعالیت های فرهنگی و تحقیقاتی، به فعالیت های سیاسی و اجرایی نیز توجه داشت و در این زمینه مسئولیت هایی بر عهده گرفته بود. وی مدتی مسئول آموزشی سپاه آمل، مسئول جهاد میناب، نماینده و ولی فقیه (حاکم شرع هیئت واگذاری زمین) در استان اصفهان، امام جمعه سمیرم، عضو هیئت علمی مجتمع آموزشی جانبازان و مسئول مؤسسه تحقیقاتی نهج البلاغه بود.
استاد دشتی پیش از انقلاب، مبارزی بی باک بود و با صراحت لهجه و جسارت و شهادت طلبی، در سخنرانیها و مجالس به انتقاد از عملکرد حکومت پهلوی می پرداخت و در این راه چندین بار دستگیر و در بازداشتگاه ساواک و شهربانی زندانی شد و در آن جا بارها مورد تهدید و تفتیش های متعدد قرار گرفت. در یکی از موارد، رئیس شهربانی به ایشان می گوید: «الفاظ شما بسیار تند است، باید ملایمتر صحبت کنید. سخنان شما به گونهای است که مردم را علیه اعلی حضرت تحریک می کند؛ دست از این کارهایتان بردارید» و در آن جا از ایشان تعهد می گیرند که در اجتماعات سخنان آتشین بر زبان نراند.
مرحوم دشتی، همواره بعد از انقلاب و مسئولیت هایی که برشمرده شد، مدافع خط امام خمینی و ارزش های انقلاب بود و تا آخر عمر در این راه ثبات قدم داشت.[۵]
از منظر عالمان
- آیت الله سید علی حسینی خامنهای: ایشان در تاریخ ۷/۴/۸۰ در مراسم عمامه گذاری فرزند استاد محمد دشتی، فرمودند: «آقای دشتی جزو عناصر مفید بودند. زحمتهای ایشان باارزش بود... حیف شد! ایشان می توانست سال ها خدمت کند... خداوند ان شاءالله این زحمات را از ایشان قبول کند. هرکسی به ایشان احترام کند، به اسلام، امیرالمومنین علیه السلام و نهج البلاغه احترام کرده است... من اغلب کتاب های ایشان را مطالعه کردم. بسیار مفید و خوب هستند. با این سن کم این تعداد کتاب، بسیار خوب است...».
- آیت الله حسن حسنزاده آملی: «در از دست دادن این عزیز، این ماها هستیم که ضرر کردیم و از نعمت ارزشمند ایشان محروم شدیم؛ ولی برای ایشان روح و رضوان و جنات النعیم باد». آیت الله حسنزاده هنگام نماز بر پیکر این استاد چنین دعا فرمودند: «اللهم انا نشهد انه ولی من اولیائک و صاغرٌ فی نشر الآثار العلویه علیه السلام والفاطمیه سلام الله علیها؛ بارالها! ما شهادت می دهیم که او از اولیائت بود و در راه نشر آثار علوی و فاطمیه محنت ها را به جان پذیرفت».
- آیت الله عبدالله جوادی آملی: «ایشان خدمتگزاری مخلص بودند. تمام برکات و آثار وجودی برجای مانده از ایشان، به جهت اخلاص ایشان و ارادتی بود که نسبت به ساحت مقدس ائمه اطهار علیهم السلام داشتهاند و از خداوند متعال علو درجات را برایشان مسئلت می نماییم».
- آیت الله جعفر سبحانی: «آقای دشتی، یک ملت بود. به تنهایی کار دهها نفر را می کرد. ایشان از جمله محققین بودند که راههای نرفته و مسیرهای ناهموار را طی می کردند و به تعبیر دیگر، برای دیگران در امر تحقیق، جاده را صاف می کردند».
ویژگیهای اخلاقی
- ساده زیستی: استاد مرحوم دشتی، با تأسّی به مولای خود امیرمؤمنان امام علی علیه السلام، ساده زیستی را سرلوحه زندگی خویش قرار داده بود و از کارهای تشریفاتی دوری می جست.
- سحرخیزی: همیشه مقید بود صبح زود بیدار شود؛ به طوری که نماز صبح را اول وقت می خواند و قرآن تلاوت می کرد. استاد همیشه به هنگام سحر، به آسمان نگاه می کرد و ذکر می گفت و یادآوری می کرد که، پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله فرموده: «در این لحظات اعضای خانواده خویش را بیدار کنید؛ چون روزی بندگان در آن وقت تقسیم می شود.» لذا استاد اهل خانه را سحرگاهان بیدار می کرد.
- عبادت: بسیار به عبادت اهمیت می داد و آن چه را از ائمه علیهم السلام و کلمات گوهربارشان آموخته بود، بکار می بست. در عبادت خویش چنان ضجه می زد که هر وقت اطرافیان او را با چنان حالی می دیدند، فکر می کردند لحظه ای بیش زنده نمی ماند.
- پشتکار: استاد بسیار پرتلاش و فعال بود، پشتکار زیادی داشت. در تحقیقات خود طوری با اشتیاق و پرحرارت کار می کرد که همه می اندیشیدند که ایشان صد سال زنده خواهد بود.
- نظافت و پاکیزگی: به تمیزی و نظافت فوق العاده اهمیت می داد و می فرمود: ما مسلمانیم و دین ما اسلام است؛ دینِ پاکی و تمیزی است. لذا ما باید همیشه تمیز باشیم و با حالت پاک، خدا را ملاقات کنیم. استاد همیشه با وضو بود.
- عشق به ائمه علیهمالسلام: علاقه خاصی به ائمه اطهار علیهم السلام داشت و در مراحل مختلف (زندگی، تحقیقات، فعالیت مؤسسه و چاپ کتب) مورد عنایات ائمه علیهم السلام بود. استاد درباره ائمه علیهم السلام می گفت: ما هر چه داریم از ائمه است. باید تا آن جا که در توان داریم، دین خویش را به ائمه ادا کنیم.
- همه جانبهنگری: او در قضایا همه ابعاد و جوانب را نگاه می کرد و با مطرح کردن اسلام در چارچوب بی روح، مخالف بود و می گفت: حلال محمد صلی الله علیه و آله حلال الی یوم القیامه. به همین دلیل او در محیط خانه برای فرزندان خویش دوست صمیمی و مهربان بود و در کارهای منزل تا حد امکان کمک می کرد و در فرصتهای مناسب با فرزندان به فعالیتهای مختلف از جمله ورزشی می پرداخت. در طول عمر شریف خود تلاش می کرد کارها را شخصاً انجام دهد و چنان که نقل شده «پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله در امور منزل به کسی امر نمی کرد و اگر نیازی داشت، می فرمود: اگر این کار می شد، خیلی خوب است»، او نیز به پیروی از پیامبر صلی الله علیه و آله در کارها به کسی امر نمی کرد و درباره زحمات همسرش می فرمود: «اگر زحمات ایشان نبود، نمی توانستیم این همه تألیفات داشته باشیم».
وفات و مدفن
مرحوم محمد دشتی، در چهاردهم اردیبهشت ۱۳۸۰ ش. در حال مراجعت از سخنرانی در «هیئت رهروان عترت» در کاشان، در بین راه اتومبیل حامل ایشان دچار سانحه شد و بعد از ده روز بستری شدن در بیمارستان تهران، دعوت حق را لبیک گفت و به لقاءالله پیوست. پیکر استاد دشتی در قم با شرکت فضلا و مردم تشییع شد و بعد از اقامه نماز توسط آیت الله حسنزاده آملی، در راهرو صحن عتیق حرم مطهر حضرت معصومه علیهاالسلام به خاک سپرده شد.
پانویس
منابع
- ستارگان حرم، "شیخ محمد دشتی"، ولی عباسزاده، جلد ۱۴، صفحه ۶۴-۸۲.
- "دشتی؛ نهج البلاغه (درگذشت نویسنده توانا، استاد محمد دشتی)"، رضا اخوی، مجله گلبرگ، اردیبهشت ۱۳۸۴، شماره ۶۲.
پیوندها
آرشیو عکس و تصویر
محمد دشتی در کتابخانه شخصی
