سید مهدی روحانی: تفاوت بین نسخهها
مهدی موسوی (بحث | مشارکتها) جز |
مهدی موسوی (بحث | مشارکتها) |
||
| (۱۶ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشده) | |||
| سطر ۱: | سطر ۱: | ||
| − | {{بخشی از یک کتاب}} | + | {{بخشی از یک کتاب|کتاب=[[ستارگان حرم (کتاب)|ستارگان حرم]]}} |
| − | ''' | + | '''«آیتالله سید مهدی حسینی روحانی»''' (۱۳۰۳-۱۳۷۹ ش)، فقیه، مفسر و متکلم برجسته [[شیعه]] معاصر و از شاگردان [[سید محمد محقق داماد|سید محمد محقق داماد]] و [[علامه طباطبایی]] بود. این عالم مجاهد، در پیریزی بنیاد جامعه مدرسین [[حوزه علمیه قم|حوزه علمیه قم]] مؤثر بود و در طول تاریخ مبارزات مردم مسلمان [[ایران|ایران]] به رهبری [[امام خمینی]]، نقشی ویژه ایفا نمود. آیتالله روحانی، عالمی عامل، پاسدار [[فرهنگ]] اصیل [[اسلام|اسلامی]] و حامی مستضعفان و امید درماندگان بود. |
{{شناسنامه عالم | {{شناسنامه عالم | ||
||نام کامل = سید مهدی حسینی روحانی | ||نام کامل = سید مهدی حسینی روحانی | ||
| سطر ۸: | سطر ۸: | ||
|وفات = ۱۳۷۹ شمسی | |وفات = ۱۳۷۹ شمسی | ||
|مدفن = قم، [[حرم حضرت معصومه علیها السلام|حرم حضرت معصومه]] | |مدفن = قم، [[حرم حضرت معصومه علیها السلام|حرم حضرت معصومه]] | ||
| − | |اساتید = | + | |اساتید = [[سید یحیی مدرسیزاده یزدی|سید یحیی مدرسی یزدی]]، [[آیت الله بروجردی]]، [[سید محمد محقق داماد|سید محمد محقق داماد]]، [[امام خمینی]]، [[علامه طباطبایى]]،... |
|شاگردان = [[علی صفایی حائری]]،... | |شاگردان = [[علی صفایی حائری]]،... | ||
| − | |آثار = فرقة السلفیة و تطوراتها فی التاریخ، بحوث مع اهل السنة والسلفیة، الوتر ثلاث رکعات، احادیث اهل بیت (ع) عن طرق اهل السنة،... | + | |آثار = فرقة السلفیة و تطوراتها فی التاریخ، بحوث مع اهل السنة والسلفیة، الوتر ثلاث رکعات، احادیث اهل بیت(ع) عن طرق اهل السنة، حاشیه بر تفسیر [[جوامع الجامع]]،... |
}} | }} | ||
==ولادت و خاندان== | ==ولادت و خاندان== | ||
| − | سید مهدی روحانی ۲۳ [[ذی الحجه]] ۱۳۴۳ قمری (۱۳۰۳ ش)، در بیت مرحوم آیت الله | + | سید مهدی حسینی روحانی در ۲۳ [[ذی الحجه]] ۱۳۴۳ قمری (۱۳۰۳ ش)، در بیت مرحوم آیت الله سید ابوالحسن روحانی، یکی از علمای محترم [[قم]]، به دنیا آمد. دوران کودکی سید مهدی در خانهای گذشت که مرکز علم، فضیلت و [[فقه|فقاهت]] بود. |
| − | پدر و مادر سید مهدی از خانوادههای اصیل و ریشه دار [[سادات]] قم بودند. نیای پدری او مرحوم آیت الله | + | پدر و مادر سید مهدی از خانوادههای اصیل و ریشه دار [[سادات]] قم بودند. نیای پدری او مرحوم آیت الله [[سید صادق قمی|سید صادق قمی]] (۱۲۵۵-۱۳۳۸ ق) مرجع دینی مردم در نیمهی نخست قرن چهاردهم هجری، [[فقیه|فقیهی]] صاحب نفوذ و یگانه مرجع [[قضاوت]] و حل و فصل منازعات بود. او پایهگذار بیت شریف «روحانی» و بنیان گذار [[مسجد]] و مدرسهی حاج سید صادق است که همهی آن ها بیش از صد سال است در قم منشأ آثار و خیر فراواناند. نیای مادری او نیز مرحوم آیت الله [[سید فخرالدین سیدی قمی|سید فخرالدین حسینی قمی]] (۱۲۸۱-۱۳۶۳ ق) شیخ العلمای قم و از شاگردان آیت الله [[میرزا حبیب الله رشتی|میرزا حبیب الله رشتی]] بود. |
==تحصیلات و استادان== | ==تحصیلات و استادان== | ||
| − | سید مهدی روحانی در اوج استبداد رضاخانی و زمانی که کیان [[حوزه علمیه|حوزههای علمیه]] در خطر بود و کمتر کسی به تحصیل علوم دینی رغبت میکرد؛ به فراگیری دانش دینی روی آورد. عمدهی ادبیات و سطوح را نزد حضرات بزرگوار: | + | سید مهدی روحانی در اوج استبداد رضاخانی و زمانی که کیان [[حوزه علمیه|حوزههای علمیه]] در خطر بود و کمتر کسی به تحصیل علوم دینی رغبت میکرد؛ به فراگیری دانش دینی روی آورد. عمدهی [[ادبیات عرب|ادبیات]] و [[سطوح حوزه|سطوح]] را نزد حضرات بزرگوار: سید مرتضی علوی فریدنی ([[الحاشیه علی تهذیب المنطق (کتاب)|حاشیه]] و شرح شمسیه)، میرزا محمدعلی ادیب تهرانی ([[المطوّل (کتاب)|مطوّل]])، شیخ جعفر صبوری قمی و بیشتر شیخ عبدالرزاق قاینی (از سیوطی تا [[شرح لمعه]]) آموخت و این درس ها را با آیت الله شیخ محمد حسینی قاینی [[مباحثه]] میکرد. |
| − | وی در ۱۹ سالگی (۱۳۶۲ ق) به [[نجف]] اشرف مهاجرت کرد و بخش اعظم سطوح عالی را از حضرات آیات: میرزا حسن یزدی ([[فرائد الاصول (کتاب)|رسائل]])، سید یحیی مدرسی | + | وی در ۱۹ سالگی (۱۳۶۲ ق) به [[نجف]] اشرف مهاجرت کرد و بخش اعظم سطوح عالی را از حضرات آیات: میرزا حسن یزدی ([[فرائد الاصول (کتاب)|رسائل]])، [[سید یحیی مدرسیزاده یزدی|سید یحیی مدرسی یزدی]]، ([[مکاسب (کتاب)|مکاسب]]) و میرزا باقر زنجانی ([[کفایة الاصول (کتاب)|کفایه]]) فراگرفت. |
| − | + | در بازگشت به [[قم]] (۱۳۷۰ ق) قسمت های برجای ماندهی رسائل (برائت و اشتغال) را از [[امام خمینی]] و مکاسب را از آیت الله قاینی و بخشی از جلد اول کفایه را از آیت الله [[محمدعلی حائری کرمانی|محمدعلی حائری کرمانی]] آموخت. سپس در محضر آیات عظام: [[سید محمد حجت کوه کمره ای|سید محمد حجت کوهکمری]] (م، ۱۳۷۲ ق)، [[آیت الله بروجردی|سید حسین بروجردی]] (م، ۱۳۸۰ ق)، [[سید محمد محقق داماد|سید محمد محقق داماد]] (م، ۱۳۸۸ ق)، [[سید احمد خوانساری|سید احمد خوانساری]] (م، ۱۴۰۵ ق) و [[علامه طباطبایى|سید محمدحسین طباطبایی]] (م، ۱۴۰۲ ق) حاضر شد و در [[فقه]]، [[اصول فقه|اصول]]، [[فلسفه]]، [[کلام]] و [[تفسیر قرآن|تفسیر]] بهرههای فراوان برد و مبانی علمیاش را استوار ساخت. | |
| − | + | ==فعالیتهای علمی== | |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | == | ||
آیت الله روحانی در مطالعات خود، در دو چیز تبحر خاصی داشت و ممتاز شناخته می شد: | آیت الله روحانی در مطالعات خود، در دو چیز تبحر خاصی داشت و ممتاز شناخته می شد: | ||
*۱. ملل و نحل، اعم از اسلامی و غیراسلامی؛ راجع به [[یهود|یهودیت]] و [[مسیحیت]] مطالعات عمیقی داشت. | *۱. ملل و نحل، اعم از اسلامی و غیراسلامی؛ راجع به [[یهود|یهودیت]] و [[مسیحیت]] مطالعات عمیقی داشت. | ||
| − | *۲. در [[تفسیر قرآن|تفسیر قرآن]] نظریات خوبی داشت. یک جمع تفسیری درست کرده بود که خود، مؤسس آن بود. او در کنار مطالعات رایج حوزههای علمیه، به تحقیق در علوم تفسیر، [[حدیث]]، [[تاریخ]]، [[کلام]] و مذاهب اسلامی پرداخت و یکی از صاحب نظران برجستهی [[علوم اسلامی|علوم اسلامی]] در [[حوزه علمیه قم| | + | *۲. در [[تفسیر قرآن|تفسیر قرآن]] نظریات خوبی داشت. یک جمع تفسیری درست کرده بود که خود، مؤسس آن بود. او در کنار مطالعات رایج حوزههای علمیه، به تحقیق در علوم تفسیر، [[حدیث]]، [[تاریخ]]، [[کلام]] و مذاهب اسلامی پرداخت و یکی از صاحب نظران برجستهی [[علوم اسلامی|علوم اسلامی]] در [[حوزه علمیه قم|حوزه علمیه قم]] بشمار میرفت. وی با پژوهش تطبیقی کتابهای آسمانی ([[تورات]] و [[انجیل]]) با [[قرآن|قرآن مجید]]، نقاط اشتراک و افتراق آنها را با قرآن روشن ساخت و یادداشتهای بسیار در شناخت فرقههای گوناگون اسلامی فراهم آورد. از این رو به دلیل آگاهی گستردهای که از تاریخ، [[فقه]] و اعتقادات آنان داشت، چند بار به نمایندگی از سوی جمهوری اسلامی و حوزههای علمیهی قم به [[ترکیه]]، [[عربستان]]، ژاپن و جاهای دیگر رفت و از اعتقادات [[شیعه|شیعه]] به خوبی حمایت کرد. |
آیت الله روحانی همزمان با این فعالیتها، به تدریس سطوح عالی پرداخت و شاگردان فراوانی پرورش داد که از جملهی ایشان، مرحوم استاد [[علی صفایی حائری|شیخ علی صفایی حائری]] بود. | آیت الله روحانی همزمان با این فعالیتها، به تدریس سطوح عالی پرداخت و شاگردان فراوانی پرورش داد که از جملهی ایشان، مرحوم استاد [[علی صفایی حائری|شیخ علی صفایی حائری]] بود. | ||
| سطر ۵۰: | سطر ۴۰: | ||
*۱. فرقة السلفیة و تطوراتها فی التاریخ (در کنفرانس علوم انسانی ژاپن، به عربی و انگلیسی و سپس در مجلهی نور علم به چاپ رسید)؛ | *۱. فرقة السلفیة و تطوراتها فی التاریخ (در کنفرانس علوم انسانی ژاپن، به عربی و انگلیسی و سپس در مجلهی نور علم به چاپ رسید)؛ | ||
| − | *۲. بحوث مع اهل السنة والسلفیة؛ | + | *۲. بحوث مع [[اهل سنت|اهل السنة]] والسلفیة؛ |
| − | *۳. الوتر ثلاث رکعات (که همراه با نظریات آیت الله [[سید موسی شبیری زنجانی|سید موسی شبیری زنجانی]] به چاپ رسید | + | *۳. الوتر ثلاث رکعات (که همراه با نظریات آیت الله [[سید موسی شبیری زنجانی|سید موسی شبیری زنجانی]] به چاپ رسید)؛ |
| − | *۴. احادیث [[اهل بیت]] | + | *۴. احادیث [[اهل بیت]] علیهمالسلام عن طرق اهل السنة (با همکاری آیت الله [[علی احمدی میانجی|علی احمدی میانجی]])؛ که یک جلد آن چاپ شده است. |
'''<I>ب) چاپ نشده:</I>''' | '''<I>ب) چاپ نشده:</I>''' | ||
| + | [[پرونده:Salafy.jpg|thumb|left|بحوث مع اهل السنة و السلفیة، یکی از آثار آیتالله روحانی]] | ||
| − | *۵. حاشیه بر تفسیر [[جوامع الجامع (کتاب)|جوامع الجامع]]؛ | + | *۵. [[حاشیه]] بر تفسیر [[جوامع الجامع (کتاب)|جوامع الجامع]]؛ |
*۶. تفسیر [[سوره حمد]]؛ | *۶. تفسیر [[سوره حمد]]؛ | ||
| سطر ۷۲: | سطر ۶۳: | ||
'''''ج) مقالات:''''' | '''''ج) مقالات:''''' | ||
| − | *۱. اشاعره (بخش اول)، مکتب اسلام، خرداد ۱۳۳۸. | + | *۱. [[اشاعره]] (بخش اول)، مکتب اسلام، خرداد ۱۳۳۸. |
*۲. اشاعره (بخش دوم)، مکتب اسلام، تیر ۱۳۳۸. | *۲. اشاعره (بخش دوم)، مکتب اسلام، تیر ۱۳۳۸. | ||
| سطر ۸۰: | سطر ۷۱: | ||
*۴. اشاعره (بخش سوم)، مکتب اسلام، شهریور ۱۳۳۸. | *۴. اشاعره (بخش سوم)، مکتب اسلام، شهریور ۱۳۳۸. | ||
| − | *۵. پیشنهادی برای تعیین خط دقیق | + | *۵. پیشنهادی برای تعیین خط دقیق [[قبله]]، مجلهی نور علم، بهمن ۱۳۶۳. |
*۶. مصاحبه پیرامون مسائل حوزه و...، مجلهی نور علم، بهمن ۱۳۶۷. | *۶. مصاحبه پیرامون مسائل حوزه و...، مجلهی نور علم، بهمن ۱۳۶۷. | ||
| سطر ۸۸: | سطر ۷۹: | ||
*۸. مبدأ تاریخ، هجری یا میلادی؟ (نقدی بر مقالهی تقی زاده)، مجموعه سیمای اسلام. | *۸. مبدأ تاریخ، هجری یا میلادی؟ (نقدی بر مقالهی تقی زاده)، مجموعه سیمای اسلام. | ||
| − | *۹. مقدمه بر کتاب | + | *۹. مقدمه بر کتاب سرّ السعادة (نوشته مرحوم حاج آقا احمد روحانی). |
| − | *۱۰. رسالهای در تجوید (فارسی). | + | *۱۰. رسالهای در [[تجوید]] (فارسی). |
==فعالیتهای سیاسی و اجتماعی== | ==فعالیتهای سیاسی و اجتماعی== | ||
| − | او در پی ریزی بنیاد جامعهی مدرسین [[حوزه علمیه قم| | + | او در پی ریزی بنیاد جامعهی مدرسین [[حوزه علمیه قم|حوزه علمیه قم]] مؤثر بود و در سال ۱۳۴۰ شمسی در جریان انجمن های ایالتی و ولایتی و پس از آن در طول تاریخ مبارزات مردم مسلمان [[ایران|ایران]] به رهبری [[امام خمینی]]، نقشی ویژه ایفا کرد و در گسترش پیام [[مرجعیت|مرجعیت]] و روحانیت در گوشه و کنار کشور، شرکت مستقیم داشت. نام آیت الله سید مهدی روحانی در بسیاری از اعلامیه های ضد رژیم ستمشاهی، از جمله اعلامیهی تاریخی خلع شاه از سلطنت دیده می شود. |
| + | |||
| + | آیت الله روحانی و گروهی از دوستانش، نخستین کسانی بودند که در حوزه علمیه قم کار گروهی را بنیاد نهادند و در گرماگرم هجوم [[فلسفه|فلسفه]] مادی در سالهای پس از ۱۳۲۵ ش، جلسات نقد و بررسی اصول مارکسیسم و [[فلسفه]] دیالکتیک را تشکیل داده و بازدهی اندیشهها و بحثهای خویش را در اختیار مؤلفان و نویسندگان قرار می دادند. کتاب «فیلسوف نماها» نوشتهی [[ناصر مکارم شیرازی|آیت الله مکارم شیرازی]] ثمره و نمونهی روشنی از آن جلسات است. | ||
| − | آیت الله روحانی | + | پس از انقلاب شکوهمند اسلامی، فعالیتهای فرهنگی آیت الله روحانی ادامه یافت. در سال ۱۳۷۱ ش، حضرت [[سید علی حسینی خامنه ای|آیت الله خامنهای]]، رهبر معظم انقلاب اسلامی، طی حکمی، گروهی از صاحب نظران و فضلای حوزههای علمیه را برای بررسی موضوعات جدید فقهی و پاسخگویی به مسائل روز، منصوب کردند. آیت الله روحانی جزو اولین کسانی بود که به عضویت این هیأت درآمد. |
| − | + | او همچنین از مؤسسان «جامعهی اسلامی ناصحین» و عضو هیئت امنای «مؤسسهی خیریهی الزهرا سلام الله علیها» بود که در پیشبرد اهداف مقدس و نیت خیر این نهادها، به همراه دوست گرانقدرش آیت الله [[علی احمدی میانجی]] سعی و کوشش فراوان مینمود. | |
| − | + | آیت الله سید مهدی روحانی سه دوره به نمایندگی از مردم استانهای مرکزی و [[قم]] در مجلس خبرگان رهبری نیز حضور یافت. | |
==ویژگیهای اخلاقی== | ==ویژگیهای اخلاقی== | ||
| − | آیت الله روحانی فقیهی دلسوز به حال جامعه و عالمی عامل به دستورهای دینی بود. از صبح تا شب، خانهاش - که یادگار بیت یکصد ساله فقاهت، مرجعیت و ریاست عامهی قم بود - به روی همگان باز بود. با [[صبر]] و حوصله به مشکلات مردم رسیدگی می کرد. بسیاری از خانوادههای نیازمند را تحت سرپرستی و عنایت خود قرار داده بود. [[ | + | آیت الله روحانی فقیهی دلسوز به حال جامعه و عالمی عامل به دستورهای دینی بود. از صبح تا شب، خانهاش - که یادگار بیت یکصد ساله فقاهت، [[مرجعیت]] و ریاست عامهی [[قم]] بود - به روی همگان باز بود. با [[صبر]] و حوصله به مشکلات مردم رسیدگی می کرد. بسیاری از خانوادههای نیازمند را تحت سرپرستی و عنایت خود قرار داده بود. [[حسن خلق|اخلاق خوش]] و زبان ملایمش، مرهمی بر زخم دلهای رنج دیده بود. |
| − | در میان مردم [[قم]] به دلیل سابقهی خانوادگی، [[زهد]]، [[تقوا]] و ویژگیهای ممتازی که | + | در میان مردم [[قم]] به دلیل سابقهی خانوادگی، [[زهد]]، [[تقوا]] و ویژگیهای ممتازی که داشت، جایگاهی والا بدست آورده بود. در [[مسجد]] حاج سید صادق، سه نوبت صبح، ظهر و شب اقامهی [[نماز جماعت|نماز جماعت]] میکرد و مردم متدین محل به او اقتدا میکردند. |
| − | زندگیاش بسیار ساده و نشانههای بیاعتنایی به دنیا از آن نمایان بود. به حق میتوان گفت رفتار، کردار و زندگیاش یادآور زندگی پیشوایان دین و [[ائمه اطهار|ائمه]] | + | زندگیاش بسیار ساده و نشانههای بیاعتنایی به دنیا از آن نمایان بود. به حق میتوان گفت که رفتار، کردار و زندگیاش یادآور زندگی پیشوایان دین و [[ائمه اطهار|ائمه طاهرین]] علیهم السلام بود. نسبت به [[صله رحم|صله ارحام]] و برگزاری مجالس [[روضه خوانی|روضه]]، توجهی ویژه داشت و به [[زیارت اهل قبور]] زیاد میرفت. |
| − | او فقیهی بود که هیچ گاه خودش را در معرض [[مرجعیت|مرجعیت]] قرار نداد. در سطح مراجع بود، اما خودش را کنار کشید و به ترویج آنان پرداخت. انسان منصفی بود، حتی حرف رقیب را اگر درست بود، میپذیرفت. | + | او فقیهی بود که هیچ گاه خودش را در معرض [[مرجعیت|مرجعیت]] قرار نداد. در سطح مراجع بود، اما خودش را کنار کشید و به ترویج آنان پرداخت. انسان منصفی بود، حتی حرف رقیب را اگر درست بود، میپذیرفت. انسانی [[متواضع]] بود، با هر کس مینشست و خیلی خودمانی بود. |
==وفات== | ==وفات== | ||
| − | + | مرحوم آیت الله سید مهدی روحانی پس از چند ماه بیماری، سرانجام در روز پنج شنبه، سوم آذرماه سال ۱۳۷۹ شمسی (۲۶ [[شعبان]] ۱۴۲۱ ق) در ۷۷ سالگی چشم از جهان فروبست. پیکر پاکش، پس از اقامهی [[نماز میت|نماز]] توسط حضرت [[آیت الله محمدتقی بهجت|آیت الله بهجت]]، در ضلع شمالی مسجد بالاسر [[حرم حضرت معصومه علیها السلام|حرم مطهر حضرت معصومه]] سلام الله علیها در کنار مرقد مرحوم آیت الله [[علی احمدی میانجی|علی احمدی میانجی]] به خاک سپرده شد. | |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | + | ==منابع== | |
| − | ( | + | * [[ستارگان حرم (کتاب)|ستارگان حرم]]، مرتضی عبدالوهابی، جلد ۱۶، صفحه ۱۳۵-۱۴۵. |
| − | == | + | ==آرشیو عکس و تصویر== |
| + | <gallery mode="packed" heights="170"> | ||
| + | پرونده:روحانی0.jpg|از راست: نصرالله شاه آبادی، سید ابوالحسن روحانی، سلمان خاقانی، [[سید محمد صادق حسینی روحانی|سید محمدصادق حسینی روحانی]] و سید مهدی حسینی روحانی | ||
| + | پرونده:شبیری (3).jpg|alt=آیت الله فاضلی، آیت الله موسوی زنجانی، آیت الله طباطبایی زرندی، آیت الله روحانی، آیت الله شبیری زنجانی،آیت الله میرمحمدی زرندی - آیت الله آذری قمی، آیت الله رضوی بستان آبادی، آیت الله حقی سرابی، آیت الله احمدی میانجی، آیت الله مجتهدی تبریزی و آیت الله پایانی در جوانی (جلسه تفسیر در منزل سید ابوالفضل میرمحمدی زرندی در خرداد 48 - قم)|از راست نشسته: سید علی فاضلی، سید اسماعیل موسوی زنجانی، سید رضا طباطبایی زرندی، سید مهدی حسینی روحانی، [[سید موسی شبیری زنجانی|سید موسی شبیری (حسینی) زنجانی]]، سید زنجانی و سید ابوالفضل میرمحمدی زرندی - از راست ایستاده: سید مهدی میرمحمدی زرندی، بستان آبادی، احمد بیگدلی آذری قمی، محمدامین رضوی بستان آبادی، [[شیخ محمد حقی|محمدعلی حقی سرابی]]، علی احمدی میانجی، مهدی احمدی میانجی، عبدالرحیم مجتهدی تبریزی و احمد پایانی | ||
| + | پرونده:شبیری (4).jpg|alt=آیت الله فاضلی، آیت الله موسوی زنجانی، آیت الله طباطبایی زرندی، آیت الله روحانی، آیت الله شبیری زنجانی،آیت الله میرمحمدی زرندی - آیت الله آذری قمی، آیت الله رضوی بستان آبادی، آیت الله حقی سرابی، آیت الله احمدی میانجی، آیت الله مجتهدی تبریزی و آیت الله پایانی در جوانی (جلسه تفسیر در منزل سید ابوالفضل میرمحمدی زرندی در خرداد 48 - قم)|نشسته: 1. سید مهدی میرمحمدی زرندی، 2. احمد بیگدلی آذری قمی، 3. سید علی فاضلی، 4. احمد، 5. مهدی احمدی میانجی - ایستاده: 1. سید مهدی حسینی روحانی، 2. عبدالرحیم مجتهدی تبریزی، 3. بستان آبادی، 4. محمدامین رضوی بستان آبادی، 5. سید رضا طباطبایی زرندی، 6. سید اسماعیل موسوی زنجانی، 7. سید موسی شبیری (حسینی) زنجانی، 8. احمد پایانی، 9. محمدعلی حقی سرابی، 10. سید زنجانی، 11. سید ابوالفضل میرمحمدی زرندی و 12. [[علی احمدی میانجی]] (جلسه تفسیر در منزل سید ابوالفضل میرمحمدی زرندی در خرداد 48 - قم) | ||
| + | پرونده:رضا استادی (5).jpg|از راست: علی احمدی میانجی، ناشناس، محمدهادی معرفت، سید محسن خرازی، سید مهدی حسینی روحانی و ابراهیم رمضانیان فردویی - ایستاده از راست: محمد علی شاه آبادی، [[رضا استادی مقدم]] و ناشناس | ||
| + | پرونده:میانجی (3).jpg|1. سید مهدی حسینی روحانی، 2. احمد بیگدلی آذری قمی، 3. علی احمدی میانجی، 4. سید ابوالفضل میرمحمدی، 5. بهزاد نبوی، 6. حبیب الله عسکراولادی، 7. عباس محفوظی، 8. محمد موحدی (فاضل لنکرانی)، 9. محمد یزدی، 10. حسین راستی کاشانی، 11. محمدعلی شرعی | ||
| + | پرونده:محمد فاضل لنكرانی (999).jpg|از راست: [[ابراهیم امینی]]، سید مهدی حسینی روحانی، [[ناصر مکارم شیرازی]]، ناشناس، محمد محمدی دعوی سرایی (محمدی گیلانی)، ناشناس، سید ابوالفضل موسوی تبریزی، [[مسلم ملکوتی]]، محمد صادق صادقی گیوی (خلخالی)، [[سید رضا بهاءالدینی|سید رضا بهاء الدینی]]، احمد بیگدلی آذری قمی، محمد موحدی (فاضل لنکرانی)، [[محسن حرم پناهی]] و ناشناسان | ||
| + | پرونده:روحانی01.JPG|از راست: سید مهدی حسینی روحانی، سید جلال الدین موسوی طاهری، [[سید عبدالکریم موسوی اردبیلی|میرکریم موسوی کریمی (سید عبدالکریم موسوی اردبیلی)]]، [[سید علی حسینی خامنه ای]] و سید حسن طاهری خرم آبادی | ||
| + | پرونده:شبیری (88).jpg|از راست: سید مهدی حسینی روحانی، مهدی فیض قمی، [[سید موسی شبیری زنجانی|سید موسی شبیری (حسینی) زنجانی]] و [[سید رضا صدر|سید رضا موسوی صدر]] | ||
| + | </gallery> | ||
| − | |||
[[رده:علمای معاصر|روحانی،سید مهدی]] | [[رده:علمای معاصر|روحانی،سید مهدی]] | ||
| + | [[رده:علماء شیعه]] | ||
| + | [[رده:فقیهان]] | ||
| + | [[رده:مفسرین قرآن]] | ||
| + | [[رده:متکلمان]] | ||
| + | [[رده:مبارزان علیه پهلوی]] | ||
[[رده:مدفونین در حرم حضرت معصومه (س)]] | [[رده:مدفونین در حرم حضرت معصومه (س)]] | ||
نسخهٔ کنونی تا ۱۸ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۸:۰۵
این مدخل از دانشنامه هنوز نوشته نشده است.
محتوای فعلی بخشی از کتاب ستارگان حرم است که برای اینجا مناسب بوده است.
(احتمالا تصرف اندکی صورت گرفته است)
«آیتالله سید مهدی حسینی روحانی» (۱۳۰۳-۱۳۷۹ ش)، فقیه، مفسر و متکلم برجسته شیعه معاصر و از شاگردان سید محمد محقق داماد و علامه طباطبایی بود. این عالم مجاهد، در پیریزی بنیاد جامعه مدرسین حوزه علمیه قم مؤثر بود و در طول تاریخ مبارزات مردم مسلمان ایران به رهبری امام خمینی، نقشی ویژه ایفا نمود. آیتالله روحانی، عالمی عامل، پاسدار فرهنگ اصیل اسلامی و حامی مستضعفان و امید درماندگان بود.
| |
| نام کامل | سید مهدی حسینی روحانی |
| زادروز | ۱۳۰۳ شمسی |
| زادگاه | قم |
| وفات | ۱۳۷۹ شمسی |
| مدفن | قم، حرم حضرت معصومه |
|
| |
| اساتید |
سید یحیی مدرسی یزدی، آیت الله بروجردی، سید محمد محقق داماد، امام خمینی، علامه طباطبایى،... |
| شاگردان |
علی صفایی حائری،... |
| آثار |
فرقة السلفیة و تطوراتها فی التاریخ، بحوث مع اهل السنة والسلفیة، الوتر ثلاث رکعات، احادیث اهل بیت(ع) عن طرق اهل السنة، حاشیه بر تفسیر جوامع الجامع،... |
محتویات
ولادت و خاندان
سید مهدی حسینی روحانی در ۲۳ ذی الحجه ۱۳۴۳ قمری (۱۳۰۳ ش)، در بیت مرحوم آیت الله سید ابوالحسن روحانی، یکی از علمای محترم قم، به دنیا آمد. دوران کودکی سید مهدی در خانهای گذشت که مرکز علم، فضیلت و فقاهت بود.
پدر و مادر سید مهدی از خانوادههای اصیل و ریشه دار سادات قم بودند. نیای پدری او مرحوم آیت الله سید صادق قمی (۱۲۵۵-۱۳۳۸ ق) مرجع دینی مردم در نیمهی نخست قرن چهاردهم هجری، فقیهی صاحب نفوذ و یگانه مرجع قضاوت و حل و فصل منازعات بود. او پایهگذار بیت شریف «روحانی» و بنیان گذار مسجد و مدرسهی حاج سید صادق است که همهی آن ها بیش از صد سال است در قم منشأ آثار و خیر فراواناند. نیای مادری او نیز مرحوم آیت الله سید فخرالدین حسینی قمی (۱۲۸۱-۱۳۶۳ ق) شیخ العلمای قم و از شاگردان آیت الله میرزا حبیب الله رشتی بود.
تحصیلات و استادان
سید مهدی روحانی در اوج استبداد رضاخانی و زمانی که کیان حوزههای علمیه در خطر بود و کمتر کسی به تحصیل علوم دینی رغبت میکرد؛ به فراگیری دانش دینی روی آورد. عمدهی ادبیات و سطوح را نزد حضرات بزرگوار: سید مرتضی علوی فریدنی (حاشیه و شرح شمسیه)، میرزا محمدعلی ادیب تهرانی (مطوّل)، شیخ جعفر صبوری قمی و بیشتر شیخ عبدالرزاق قاینی (از سیوطی تا شرح لمعه) آموخت و این درس ها را با آیت الله شیخ محمد حسینی قاینی مباحثه میکرد.
وی در ۱۹ سالگی (۱۳۶۲ ق) به نجف اشرف مهاجرت کرد و بخش اعظم سطوح عالی را از حضرات آیات: میرزا حسن یزدی (رسائل)، سید یحیی مدرسی یزدی، (مکاسب) و میرزا باقر زنجانی (کفایه) فراگرفت.
در بازگشت به قم (۱۳۷۰ ق) قسمت های برجای ماندهی رسائل (برائت و اشتغال) را از امام خمینی و مکاسب را از آیت الله قاینی و بخشی از جلد اول کفایه را از آیت الله محمدعلی حائری کرمانی آموخت. سپس در محضر آیات عظام: سید محمد حجت کوهکمری (م، ۱۳۷۲ ق)، سید حسین بروجردی (م، ۱۳۸۰ ق)، سید محمد محقق داماد (م، ۱۳۸۸ ق)، سید احمد خوانساری (م، ۱۴۰۵ ق) و سید محمدحسین طباطبایی (م، ۱۴۰۲ ق) حاضر شد و در فقه، اصول، فلسفه، کلام و تفسیر بهرههای فراوان برد و مبانی علمیاش را استوار ساخت.
فعالیتهای علمی
آیت الله روحانی در مطالعات خود، در دو چیز تبحر خاصی داشت و ممتاز شناخته می شد:
- ۲. در تفسیر قرآن نظریات خوبی داشت. یک جمع تفسیری درست کرده بود که خود، مؤسس آن بود. او در کنار مطالعات رایج حوزههای علمیه، به تحقیق در علوم تفسیر، حدیث، تاریخ، کلام و مذاهب اسلامی پرداخت و یکی از صاحب نظران برجستهی علوم اسلامی در حوزه علمیه قم بشمار میرفت. وی با پژوهش تطبیقی کتابهای آسمانی (تورات و انجیل) با قرآن مجید، نقاط اشتراک و افتراق آنها را با قرآن روشن ساخت و یادداشتهای بسیار در شناخت فرقههای گوناگون اسلامی فراهم آورد. از این رو به دلیل آگاهی گستردهای که از تاریخ، فقه و اعتقادات آنان داشت، چند بار به نمایندگی از سوی جمهوری اسلامی و حوزههای علمیهی قم به ترکیه، عربستان، ژاپن و جاهای دیگر رفت و از اعتقادات شیعه به خوبی حمایت کرد.
آیت الله روحانی همزمان با این فعالیتها، به تدریس سطوح عالی پرداخت و شاگردان فراوانی پرورش داد که از جملهی ایشان، مرحوم استاد شیخ علی صفایی حائری بود.
آثار و تألیفات
الف) چاپ شده:
از آن فقیه بزرگوار، آثاری چند در تفسیر، حدیث و کلام برجای مانده است که عبارتند از:
- ۱. فرقة السلفیة و تطوراتها فی التاریخ (در کنفرانس علوم انسانی ژاپن، به عربی و انگلیسی و سپس در مجلهی نور علم به چاپ رسید)؛
- ۲. بحوث مع اهل السنة والسلفیة؛
- ۳. الوتر ثلاث رکعات (که همراه با نظریات آیت الله سید موسی شبیری زنجانی به چاپ رسید)؛
- ۴. احادیث اهل بیت علیهمالسلام عن طرق اهل السنة (با همکاری آیت الله علی احمدی میانجی)؛ که یک جلد آن چاپ شده است.
ب) چاپ نشده:
- ۵. حاشیه بر تفسیر جوامع الجامع؛
- ۶. تفسیر سوره حمد؛
- ۷. تفسیر سوره فجر؛
- ۸. تاریخ فرق و مذاهب اسلامی (۲ جلد)؛
- ۹. تقریرات درس فقه آیت الله محقق داماد؛
- ۱۰. یادداشتهای فقهی.
ج) مقالات:
- ۱. اشاعره (بخش اول)، مکتب اسلام، خرداد ۱۳۳۸.
- ۲. اشاعره (بخش دوم)، مکتب اسلام، تیر ۱۳۳۸.
- ۳. فواتح سور، مکتب اسلام، مرداد ۱۳۳۸.
- ۴. اشاعره (بخش سوم)، مکتب اسلام، شهریور ۱۳۳۸.
- ۵. پیشنهادی برای تعیین خط دقیق قبله، مجلهی نور علم، بهمن ۱۳۶۳.
- ۶. مصاحبه پیرامون مسائل حوزه و...، مجلهی نور علم، بهمن ۱۳۶۷.
- ۷. النظرات الفقهیة والاصولیة للشیخ البهائی، مجلة الثقافة الاسلامیة، ش ۵.
- ۸. مبدأ تاریخ، هجری یا میلادی؟ (نقدی بر مقالهی تقی زاده)، مجموعه سیمای اسلام.
- ۹. مقدمه بر کتاب سرّ السعادة (نوشته مرحوم حاج آقا احمد روحانی).
- ۱۰. رسالهای در تجوید (فارسی).
فعالیتهای سیاسی و اجتماعی
او در پی ریزی بنیاد جامعهی مدرسین حوزه علمیه قم مؤثر بود و در سال ۱۳۴۰ شمسی در جریان انجمن های ایالتی و ولایتی و پس از آن در طول تاریخ مبارزات مردم مسلمان ایران به رهبری امام خمینی، نقشی ویژه ایفا کرد و در گسترش پیام مرجعیت و روحانیت در گوشه و کنار کشور، شرکت مستقیم داشت. نام آیت الله سید مهدی روحانی در بسیاری از اعلامیه های ضد رژیم ستمشاهی، از جمله اعلامیهی تاریخی خلع شاه از سلطنت دیده می شود.
آیت الله روحانی و گروهی از دوستانش، نخستین کسانی بودند که در حوزه علمیه قم کار گروهی را بنیاد نهادند و در گرماگرم هجوم فلسفه مادی در سالهای پس از ۱۳۲۵ ش، جلسات نقد و بررسی اصول مارکسیسم و فلسفه دیالکتیک را تشکیل داده و بازدهی اندیشهها و بحثهای خویش را در اختیار مؤلفان و نویسندگان قرار می دادند. کتاب «فیلسوف نماها» نوشتهی آیت الله مکارم شیرازی ثمره و نمونهی روشنی از آن جلسات است.
پس از انقلاب شکوهمند اسلامی، فعالیتهای فرهنگی آیت الله روحانی ادامه یافت. در سال ۱۳۷۱ ش، حضرت آیت الله خامنهای، رهبر معظم انقلاب اسلامی، طی حکمی، گروهی از صاحب نظران و فضلای حوزههای علمیه را برای بررسی موضوعات جدید فقهی و پاسخگویی به مسائل روز، منصوب کردند. آیت الله روحانی جزو اولین کسانی بود که به عضویت این هیأت درآمد.
او همچنین از مؤسسان «جامعهی اسلامی ناصحین» و عضو هیئت امنای «مؤسسهی خیریهی الزهرا سلام الله علیها» بود که در پیشبرد اهداف مقدس و نیت خیر این نهادها، به همراه دوست گرانقدرش آیت الله علی احمدی میانجی سعی و کوشش فراوان مینمود.
آیت الله سید مهدی روحانی سه دوره به نمایندگی از مردم استانهای مرکزی و قم در مجلس خبرگان رهبری نیز حضور یافت.
ویژگیهای اخلاقی
آیت الله روحانی فقیهی دلسوز به حال جامعه و عالمی عامل به دستورهای دینی بود. از صبح تا شب، خانهاش - که یادگار بیت یکصد ساله فقاهت، مرجعیت و ریاست عامهی قم بود - به روی همگان باز بود. با صبر و حوصله به مشکلات مردم رسیدگی می کرد. بسیاری از خانوادههای نیازمند را تحت سرپرستی و عنایت خود قرار داده بود. اخلاق خوش و زبان ملایمش، مرهمی بر زخم دلهای رنج دیده بود.
در میان مردم قم به دلیل سابقهی خانوادگی، زهد، تقوا و ویژگیهای ممتازی که داشت، جایگاهی والا بدست آورده بود. در مسجد حاج سید صادق، سه نوبت صبح، ظهر و شب اقامهی نماز جماعت میکرد و مردم متدین محل به او اقتدا میکردند.
زندگیاش بسیار ساده و نشانههای بیاعتنایی به دنیا از آن نمایان بود. به حق میتوان گفت که رفتار، کردار و زندگیاش یادآور زندگی پیشوایان دین و ائمه طاهرین علیهم السلام بود. نسبت به صله ارحام و برگزاری مجالس روضه، توجهی ویژه داشت و به زیارت اهل قبور زیاد میرفت.
او فقیهی بود که هیچ گاه خودش را در معرض مرجعیت قرار نداد. در سطح مراجع بود، اما خودش را کنار کشید و به ترویج آنان پرداخت. انسان منصفی بود، حتی حرف رقیب را اگر درست بود، میپذیرفت. انسانی متواضع بود، با هر کس مینشست و خیلی خودمانی بود.
وفات
مرحوم آیت الله سید مهدی روحانی پس از چند ماه بیماری، سرانجام در روز پنج شنبه، سوم آذرماه سال ۱۳۷۹ شمسی (۲۶ شعبان ۱۴۲۱ ق) در ۷۷ سالگی چشم از جهان فروبست. پیکر پاکش، پس از اقامهی نماز توسط حضرت آیت الله بهجت، در ضلع شمالی مسجد بالاسر حرم مطهر حضرت معصومه سلام الله علیها در کنار مرقد مرحوم آیت الله علی احمدی میانجی به خاک سپرده شد.
منابع
- ستارگان حرم، مرتضی عبدالوهابی، جلد ۱۶، صفحه ۱۳۵-۱۴۵.
آرشیو عکس و تصویر
از راست: نصرالله شاه آبادی، سید ابوالحسن روحانی، سلمان خاقانی، سید محمدصادق حسینی روحانی و سید مهدی حسینی روحانی
از راست نشسته: سید علی فاضلی، سید اسماعیل موسوی زنجانی، سید رضا طباطبایی زرندی، سید مهدی حسینی روحانی، سید موسی شبیری (حسینی) زنجانی، سید زنجانی و سید ابوالفضل میرمحمدی زرندی - از راست ایستاده: سید مهدی میرمحمدی زرندی، بستان آبادی، احمد بیگدلی آذری قمی، محمدامین رضوی بستان آبادی، محمدعلی حقی سرابی، علی احمدی میانجی، مهدی احمدی میانجی، عبدالرحیم مجتهدی تبریزی و احمد پایانی
نشسته: 1. سید مهدی میرمحمدی زرندی، 2. احمد بیگدلی آذری قمی، 3. سید علی فاضلی، 4. احمد، 5. مهدی احمدی میانجی - ایستاده: 1. سید مهدی حسینی روحانی، 2. عبدالرحیم مجتهدی تبریزی، 3. بستان آبادی، 4. محمدامین رضوی بستان آبادی، 5. سید رضا طباطبایی زرندی، 6. سید اسماعیل موسوی زنجانی، 7. سید موسی شبیری (حسینی) زنجانی، 8. احمد پایانی، 9. محمدعلی حقی سرابی، 10. سید زنجانی، 11. سید ابوالفضل میرمحمدی زرندی و 12. علی احمدی میانجی (جلسه تفسیر در منزل سید ابوالفضل میرمحمدی زرندی در خرداد 48 - قم)
از راست: علی احمدی میانجی، ناشناس، محمدهادی معرفت، سید محسن خرازی، سید مهدی حسینی روحانی و ابراهیم رمضانیان فردویی - ایستاده از راست: محمد علی شاه آبادی، رضا استادی مقدم و ناشناس
1. سید مهدی حسینی روحانی، 2. احمد بیگدلی آذری قمی، 3. علی احمدی میانجی، 4. سید ابوالفضل میرمحمدی، 5. بهزاد نبوی، 6. حبیب الله عسکراولادی، 7. عباس محفوظی، 8. محمد موحدی (فاضل لنکرانی)، 9. محمد یزدی، 10. حسین راستی کاشانی، 11. محمدعلی شرعی
از راست: ابراهیم امینی، سید مهدی حسینی روحانی، ناصر مکارم شیرازی، ناشناس، محمد محمدی دعوی سرایی (محمدی گیلانی)، ناشناس، سید ابوالفضل موسوی تبریزی، مسلم ملکوتی، محمد صادق صادقی گیوی (خلخالی)، سید رضا بهاء الدینی، احمد بیگدلی آذری قمی، محمد موحدی (فاضل لنکرانی)، محسن حرم پناهی و ناشناسان
از راست: سید مهدی حسینی روحانی، سید جلال الدین موسوی طاهری، میرکریم موسوی کریمی (سید عبدالکریم موسوی اردبیلی)، سید علی حسینی خامنه ای و سید حسن طاهری خرم آبادی
از راست: سید مهدی حسینی روحانی، مهدی فیض قمی، سید موسی شبیری (حسینی) زنجانی و سید رضا موسوی صدر
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
