سید محمد ناظم‌الشریعه بهبهانی: تفاوت بین نسخه‌ها

از دانشنامه‌ی اسلامی
پرش به ناوبری پرش به جستجو
 
(۵ نسخهٔ میانیِ همین کاربر نمایش داده نشده است)
سطر ۱: سطر ۱:
{{بخشی از یک کتاب}}
+
'''«سید محمد ناظم‌الشریعه بهبهانی»''' (۱۳۷۰-۱۲۶۰ ق)، فقیه اصولی و از مراجع تقلید [[شیعه]] در قرن ۱۴ قمری و از شاگردان [[آخوند خراسانی|آخوند خراسانى]] و [[سید محمدکاظم طباطبائی یزدی|سید محمدكاظم یزدى]] بود. این عالم ربانی، علاوه بر [[فقه]] و [[اصول فقه|اصول]]، در [[علم هیئت|علم نجوم]] و [[فلسفه]] نیز مهارت داشت.
 +
{{شناسنامه عالم
 +
||نام کامل = سید محمد ناظم‌الشریعه بهبهانی
 +
||تصویر= [[پرونده:ناظم الشریعه.jpg|۲۳۰px]]
 +
||زادروز =  ۱۲۶۰ قمری
 +
|زادگاه = بهبهان
 +
|وفات =  ۱۳۷۰ قمری
 +
|مدفن = [[نجف]]
 +
|اساتید =  [[آخوند خراسانی]]، [[سید محمدکاظم طباطبائی یزدی|سید محمدکاظم یزدی]]، [[شیخ محمدهادی تهرانی|شیخ هادی تهرانی]]، میرمحمد صالح طباطبایی،...
 +
|شاگردان = [[سید علی موسوی بهبهانی]]، میر محمدلطیف رضاتوفیقی، سید محمدعلی مرتضوی بهبهانی، عبدالهادی مجتهدی بهبهانی،...
 +
|آثار = تقریرات درس فقه شیخ هادی تهرانی، تقریرات درس اصول آخوند خراسانی، تقریرات درس فقه سید محمدکاظم یزدی،...
 +
}}
 +
==ولادت و نسب==
 +
سید محمدشاه بهبهانی معروف به «ناظم‌الشریعه» فرزند شاه‌محمد طاهر در سال ۱۲۶۰ ق. در بهبهان (خوزستان) در خاندانی شریف و متدین متولد شد. 
  
مرحوم حاج آیت الله سید محمد موسویون شاه معروف به ناظم الشریعه بهبهانى رضوان  الله علیه ابن شاه محمد طاهر بن شاه محمد زمان بن شاه محمد امین بن شاه علیرضا بن شاه ابوطالب بن شاه نسیم بن شاه شجاع بن شاه ابوطالب بن شاه شمس الدین ابن سید الفاضل العالم العامل قطب الاقطاب و غوث الاغیاث السید عبدالوهاب الشهیر بشاه باباى ولى بن عبداللطیف بن حسید بن احمد ابن عبد الوهاب بن صدرالدین بن على القاضى بن مسعود بن سعید بن احمد بن كثیر بن رفاعى بن على ابن یحیى بن ثابت بن الخادم بن على بن حسین المهدى بن محمد بن الحسین الوصى بن احمد بن الموسى الثانى بن ابراهیم المرتضى بن الامام الهمام الكامل العالم ابوابراهیم موسى الكاظم علیه التحیه والسلام.
+
نسب ناظم‌الشریعه از طریق ابراهیم المرتضی به [[امام کاظم|امام موسی كاظم]] علیه السلام می رسد.
  
معظم له اعلم علماء بهبهان كهف العلماء ابوالأرامل والایتام عالمى ربانى و فاضلى صمدانى بود نزدیك یكصد سال از عمر مباركش رفته بود كه نگارنده (در سال 1370 قمرى) به فیض زیارتش رسیدم و ده روز در منزلش منبر رفتم. وى از شاگردان مبرز مرحوم حاج شیخ هادى تهرانى و آخوند خراسانى صاحب كفایه و علامه طباطبائى یزدى بود.
+
==تحصیل و استادان==
 +
سید محمد ناظم‌الشریعه در سال ۱۲۷۲ ق. قدم به عرصه دانش نهاد و از همان ابتدای تحصیل، علاقه و استعداد خود را در كسب علوم دینی نشان داد. مبادی علوم را تا [[سطوح حوزه|سطح عالی]] در محضر عالمان زادگاهش، به ویژه میرمحمد صالح طباطبایی آموخت. استادش تصریح به قوت استنباط او فرمود و او را به درک محضر اساتید بزرگ عصر ترغیب کرد، از این رو به [[شیراز]] رفت و از محضر حضرات آیات عظام میرزا هدایت‌الله دستغیب مرجع تقلید و شیخ محمدعلی محلاتی و سید ابوالحسن دستغیب استفاده نمود و در آنجا نیز مورد توجه خاص [[امام جمعه]] شیراز حاجی یحیی قرار گرفت و ایشان بود که به او لقب «ناظم‌الشریعه» داد.
  
اجازه اى مرحوم آخوند براى ایشان نوشته بود كه از حیث مضامین و القاب بى نظیر بود. بسیار جلیل القدر و بزرگوار نقیب النقباء و شریف الشرفاء و سید السادات والاجله بود. در شب [[تاسوعا]] سیدى از خاندان آن مرحوم خوابى عجیب دید و آمد براى من بگوید گفتم برویم خوابت را در حضور حضرت آیت  الله ناظم الشریعه بگو خدمت ایشان رفته آن شخص گفت: دیشب در خواب دیدم جنازه اى را میان زمین و آسمان تشییع می كنند و [[جن]] و انس و ملائكه در تشییع او شیون می نمایند.  
+
وی سال‌ها در [[ایران]] دروس [[فلسفه]] و [[حكمت]] و متون فقهی آموخت و در [[ادبیات عرب]] و [[تفسیر]]، از محضر علمای مختلف بهره‌ها برد. سپس جهت تكمیل مدارج علمی و رسیدن به [[اجتهاد]]، عازم [[عتبات عالیات]] شد و در محضر آیت‌الله [[شیخ محمدهادی تهرانی|شیخ هادی تهرانی]]، آیت‌الله [[آخوند خراسانی]] صاحب «[[کفایة الاصول (کتاب)|كفایة ‌الاصول]]» و علامه [[سید محمدکاظم طباطبائی یزدی|سید محمدكاظم یزدى]] صاحب «[[العروة الوثقی]]» به مراتب كمال علمی و اخلاقی رسید و از اساتید بزرگوار به دریافت اجازه [[اجتهاد]] مطلق نائل گردید؛ مخصوصاً اجازه آخوند که از حیث مضامین و القاب کم نظیر است -به ویژه با توجه به اجازات معدودی که ایشان برای شاگردان صادر می‌فرمودند-.
  
پرسیدم این جنازه از كیست؟ گفتند: از حضرت [[جبرئیل]] علیه  السلام من در خواب بنا كردم بسر زدن و گفتم مگر [[قیامت]] برپا شده كه جبرئیل از دنیا رفته در این انقلاب بودم كه از خواب بیدار شدم. من گفتم تعبیرش اینست كه یكى از علماء بزرگوار از دنیا می رود.
+
مرحوم ناظم‌الشریعة در [[علم هیئت|علم نجوم]] و حساب نیز ید طولایی داشت و در [[فلسفه]] مسلط بود و در آن علم استاد کامل بشمار می رفت.
 +
==تدریس و شاگردان==
 +
آیت‌الله سید محمد ناظم‌الشریعه پس از پایان تحصیلات (سال ۱۳۲۲ ق)، به زادگاه خویش (بهبهان) بازگشت و به كار تدریس و اداره امور دینی مردم بهبهان و نواحی آن اهتمام ورزید. سال‌ها در رأس علمای بزرگ و مراجع خوزستان، به ترویج مذهب و خدمات مذهبی و تدریس برای علما اشتغال داشت و علمایی بزرگ در محضر ایشان به مقام اجتهاد رسیدند. برخی از ایشان عبارتند از:
  
مرحوم ناظم الشریعه فرمود من هم همین تعبیر را كردم آن گاه گفت: مرا به اتاقم ببرید، زیر بغل ایشان را گرفته و به اتاق مخصوصش بردند و كسى را دیگر نپذیرفت تا شب دوازدهم [[محرم]] كه به اجداد كرام محلق شد. پس عموم بهبهان و قنوات تعطیل و دولت و ملت در مرگش عزادار و مراسم تشییع او را با سبك عجیب و طرز بى نظیرى انجام و پس از [[نماز]] در مصلاى بهبهان كه مى بینید در یكى از مزارات بهبهان امانت گذارده و تا چهل شبانه روز در تمام بهبهان عزا و مجالس فاتحه برقرار شب ها زنان بهبهان به حالت جمعى در كوچه هاى شهر حركت و شیون كنان بسر قبر او رفته ماتم سرائى می كردند و اغلب منابر و مجالس فاتحه او را نگارنده اداره كردم.  
+
*[[سید علی موسوی بهبهانی]] (۱۳۰۲-۱۳۹۵ ق): وی كه از فقیهان برجسته به شمار می‌رود، دروس مقدماتی را در بهبهان، تا هجده سالگی نزد سید محمد ناظم‌الشریعه بهبهانی و دیگر علمای بهبهان فرا گرفت. بلوغ و استعداد فكری سید علی بهبهانی چنان آشكار بود كه ناظم‌الشریعه، این موضوع را بارها خاطر نشان كرده بودند.
 +
*سید میر محمدلطیف رضاتوفیقی، این عالم بزرگوار نیز، از نزدیکترین شاگردان ناظم‌الشریعه بود و بیشترین بهره را از ایشان برد.
 +
*سید محمدعلی مرتضوی: از دیگر شاگردان بزرگ سید محمد ناظم‌الشریعه بود که در اوایل جوانی، علوم طلبگی را از آیت‌الله ناظم‌الشریعه بهبهانی و دیگر علمای روز فراگرفت.
 +
*عبدالهادی مجتهدی بهبهانی
 +
*شیخ ابوالقاسم اثناعشر
 +
*شیخ ابراهیم محقق
 +
*سید محمدحسین موسوی بهبهانی (فرزند ایشان)
 +
*سید محمدهادی موسوی بهبهانی معروف به حاج سید آقا (فرزند ایشان).
  
در مراسم نمازش كه فرزند بزرگش آیت  الله حاج سید محمدحسین (در زیر دائره) خواندند نگارنده در كنار فرزند دومش آیت  الله آقا سید محمدهادى به علامت ایكس دیده می شوم، و پس از چند سال جنازه او را بیرون آورده و حمل به [[نجف]] و در جوار حضرت [[امام على]] علیه  السلام به خاك سپردند.
+
==آثار و تألیفات==
  
== منابع ==
+
*تقریرات درس فقه [[شیخ محمدهادی تهرانی|شیخ هادی تهرانی]]
*گنجینه دانشمندان (جلد سوم).
+
*تقریرات درس اصول [[آخوند خراسانی]]
 +
*تقریرات درس فقه [[سید محمدکاظم طباطبائی یزدی]]
 +
 
 +
== ویژگی‌های اخلاقی ==
 +
دانشمندانی كه هم‌دوره آیت‌الله ناظم‌الشریعه بهبهانی بودند و در محضر این عالم بزرگوار حضور داشته‌اند، همگی او را به علم و [[تقوا]] و فقاهت و فضیلت می‌ستودند. محمد شریف‌رازی در «گنجینه دانشمندان»، ناظم‌الشریعه بهبهانی را بسیار جلیل‌القدر و بزرگوار، نقیب النقباء و شریف الشرفاء و سید السادات و الاجلّه خوانده است و می‌نویسد: ایشان آیتی بزرگ و دانشمندی جامع از دودمان و [[سادات|ساداتی]] شریف و حسیب بود.
 +
 
 +
[[سید علی موسوی بهبهانی]] خاطراتی از استادش ناظم‌الشریعه نقل می‌فرمود كه همگی جنبه [[اخلاق|اخلاقی]] و اجتماعی داشت و از نجابت و اصالت و شخصیت علمی و روحانی مرحوم ناظم‌الشریعه حكایت می‌كرد.
 +
 
 +
سال‌ها درب منزل ناظم‌الشریعه به روی همه‌ مسلمانان باز بود تا ایشان گره‌گشای مشكلاتشان باشد و دست یاری‌شان را پاسخ گوید. آن مرحوم به دلیل تعلق خاطر شدید به [[پیامبر|پیامبر اکرم]] (ص) و خاندان مباركش، هرگز از برگزاری مراسم‌های مذهبی در ایام مختلف سال دست نكشید.
 +
 
 +
==وفات==
 +
مرحوم آیت‌الله ناظم الشریعه بهبهانی كه حدود یک قرن از زندگی پربركتش می‌گذشت، با كوله‌باری از [[تقوا]] و فضیلت‌های اخلاقی و عشق به [[ائمه]] و [[توسل]] به ایشان، در دوازدهم [[ماه محرم]] سال ۱۳۷۰ ق. دار فانی را وداع گفت. پیکرش پس از [[نماز میت|نماز]] در مصلای بهبهان، در یكی از مزارات بهبهان به امانت گذارده شد و چند سال بعد، به [[نجف]] اشرف منتقل گردید و همان جا مدفون گردید.
 +
 
 +
==منابع==
 +
 
 +
*[http://nbo.ir/%D۸%B۳%DB%۸C%D۸%AF-%D۹%۸۵%D۸%AD%D۹%۸۵%D۸%AF-%D۹%۸۶%D۸%A۷%D۸%B۸%D۹%۸۵-%D۸%A۷%D۹%۸۴%D۸%B۴%D۸%B۱%DB%۸C%D۸%B۹%D۹%۸۷-%D۸%A۸%D۹%۸۷%D۸%A۸%D۹%۸۷%D۸%A۷%D۹%۸۶%DB%۸C__a-۱۳۶۹۴.aspx "سید محمد ناظم‌الشریعه بهبهانی"، پایگاه فرهیختگان تمدن شیعی].
 +
*گنجینه دانشمندان، محمد شریف‌رازی، ج۳، ص۲۴۲-۲۴۵.
 +
*"ناظم‌الشریعه بهبهانی، سید محمد"، پایگاه ویکی نور.
  
 
[[رده:علمای قرن چهاردهم]]
 
[[رده:علمای قرن چهاردهم]]
 +
[[رده:علماء شیعه]]
 +
[[رده:فقیهان]][[رده:مراجع تقلید]]
 +
[[رده:مدفونین در نجف]]

نسخهٔ کنونی تا ‏۷ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۱۲

«سید محمد ناظم‌الشریعه بهبهانی» (۱۳۷۰-۱۲۶۰ ق)، فقیه اصولی و از مراجع تقلید شیعه در قرن ۱۴ قمری و از شاگردان آخوند خراسانى و سید محمدكاظم یزدى بود. این عالم ربانی، علاوه بر فقه و اصول، در علم نجوم و فلسفه نیز مهارت داشت.

۲۳۰px
نام کامل سید محمد ناظم‌الشریعه بهبهانی
زادروز ۱۲۶۰ قمری
زادگاه بهبهان
وفات ۱۳۷۰ قمری
مدفن نجف

Line.png

اساتید

آخوند خراسانی، سید محمدکاظم یزدی، شیخ هادی تهرانی، میرمحمد صالح طباطبایی،...

شاگردان

سید علی موسوی بهبهانی، میر محمدلطیف رضاتوفیقی، سید محمدعلی مرتضوی بهبهانی، عبدالهادی مجتهدی بهبهانی،...

آثار

تقریرات درس فقه شیخ هادی تهرانی، تقریرات درس اصول آخوند خراسانی، تقریرات درس فقه سید محمدکاظم یزدی،...

ولادت و نسب

سید محمدشاه بهبهانی معروف به «ناظم‌الشریعه» فرزند شاه‌محمد طاهر در سال ۱۲۶۰ ق. در بهبهان (خوزستان) در خاندانی شریف و متدین متولد شد.

نسب ناظم‌الشریعه از طریق ابراهیم المرتضی به امام موسی كاظم علیه السلام می رسد.

تحصیل و استادان

سید محمد ناظم‌الشریعه در سال ۱۲۷۲ ق. قدم به عرصه دانش نهاد و از همان ابتدای تحصیل، علاقه و استعداد خود را در كسب علوم دینی نشان داد. مبادی علوم را تا سطح عالی در محضر عالمان زادگاهش، به ویژه میرمحمد صالح طباطبایی آموخت. استادش تصریح به قوت استنباط او فرمود و او را به درک محضر اساتید بزرگ عصر ترغیب کرد، از این رو به شیراز رفت و از محضر حضرات آیات عظام میرزا هدایت‌الله دستغیب مرجع تقلید و شیخ محمدعلی محلاتی و سید ابوالحسن دستغیب استفاده نمود و در آنجا نیز مورد توجه خاص امام جمعه شیراز حاجی یحیی قرار گرفت و ایشان بود که به او لقب «ناظم‌الشریعه» داد.

وی سال‌ها در ایران دروس فلسفه و حكمت و متون فقهی آموخت و در ادبیات عرب و تفسیر، از محضر علمای مختلف بهره‌ها برد. سپس جهت تكمیل مدارج علمی و رسیدن به اجتهاد، عازم عتبات عالیات شد و در محضر آیت‌الله شیخ هادی تهرانی، آیت‌الله آخوند خراسانی صاحب «كفایة ‌الاصول» و علامه سید محمدكاظم یزدى صاحب «العروة الوثقی» به مراتب كمال علمی و اخلاقی رسید و از اساتید بزرگوار به دریافت اجازه اجتهاد مطلق نائل گردید؛ مخصوصاً اجازه آخوند که از حیث مضامین و القاب کم نظیر است -به ویژه با توجه به اجازات معدودی که ایشان برای شاگردان صادر می‌فرمودند-.

مرحوم ناظم‌الشریعة در علم نجوم و حساب نیز ید طولایی داشت و در فلسفه مسلط بود و در آن علم استاد کامل بشمار می رفت.

تدریس و شاگردان

آیت‌الله سید محمد ناظم‌الشریعه پس از پایان تحصیلات (سال ۱۳۲۲ ق)، به زادگاه خویش (بهبهان) بازگشت و به كار تدریس و اداره امور دینی مردم بهبهان و نواحی آن اهتمام ورزید. سال‌ها در رأس علمای بزرگ و مراجع خوزستان، به ترویج مذهب و خدمات مذهبی و تدریس برای علما اشتغال داشت و علمایی بزرگ در محضر ایشان به مقام اجتهاد رسیدند. برخی از ایشان عبارتند از:

  • سید علی موسوی بهبهانی (۱۳۰۲-۱۳۹۵ ق): وی كه از فقیهان برجسته به شمار می‌رود، دروس مقدماتی را در بهبهان، تا هجده سالگی نزد سید محمد ناظم‌الشریعه بهبهانی و دیگر علمای بهبهان فرا گرفت. بلوغ و استعداد فكری سید علی بهبهانی چنان آشكار بود كه ناظم‌الشریعه، این موضوع را بارها خاطر نشان كرده بودند.
  • سید میر محمدلطیف رضاتوفیقی، این عالم بزرگوار نیز، از نزدیکترین شاگردان ناظم‌الشریعه بود و بیشترین بهره را از ایشان برد.
  • سید محمدعلی مرتضوی: از دیگر شاگردان بزرگ سید محمد ناظم‌الشریعه بود که در اوایل جوانی، علوم طلبگی را از آیت‌الله ناظم‌الشریعه بهبهانی و دیگر علمای روز فراگرفت.
  • عبدالهادی مجتهدی بهبهانی
  • شیخ ابوالقاسم اثناعشر
  • شیخ ابراهیم محقق
  • سید محمدحسین موسوی بهبهانی (فرزند ایشان)
  • سید محمدهادی موسوی بهبهانی معروف به حاج سید آقا (فرزند ایشان).

آثار و تألیفات

ویژگی‌های اخلاقی

دانشمندانی كه هم‌دوره آیت‌الله ناظم‌الشریعه بهبهانی بودند و در محضر این عالم بزرگوار حضور داشته‌اند، همگی او را به علم و تقوا و فقاهت و فضیلت می‌ستودند. محمد شریف‌رازی در «گنجینه دانشمندان»، ناظم‌الشریعه بهبهانی را بسیار جلیل‌القدر و بزرگوار، نقیب النقباء و شریف الشرفاء و سید السادات و الاجلّه خوانده است و می‌نویسد: ایشان آیتی بزرگ و دانشمندی جامع از دودمان و ساداتی شریف و حسیب بود.

سید علی موسوی بهبهانی خاطراتی از استادش ناظم‌الشریعه نقل می‌فرمود كه همگی جنبه اخلاقی و اجتماعی داشت و از نجابت و اصالت و شخصیت علمی و روحانی مرحوم ناظم‌الشریعه حكایت می‌كرد.

سال‌ها درب منزل ناظم‌الشریعه به روی همه‌ مسلمانان باز بود تا ایشان گره‌گشای مشكلاتشان باشد و دست یاری‌شان را پاسخ گوید. آن مرحوم به دلیل تعلق خاطر شدید به پیامبر اکرم (ص) و خاندان مباركش، هرگز از برگزاری مراسم‌های مذهبی در ایام مختلف سال دست نكشید.

وفات

مرحوم آیت‌الله ناظم الشریعه بهبهانی كه حدود یک قرن از زندگی پربركتش می‌گذشت، با كوله‌باری از تقوا و فضیلت‌های اخلاقی و عشق به ائمه و توسل به ایشان، در دوازدهم ماه محرم سال ۱۳۷۰ ق. دار فانی را وداع گفت. پیکرش پس از نماز در مصلای بهبهان، در یكی از مزارات بهبهان به امانت گذارده شد و چند سال بعد، به نجف اشرف منتقل گردید و همان جا مدفون گردید.

منابع

مسابقه از خطبه ۱۱۴ نهج البلاغه