|
|
| (۲ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشده) |
| سطر ۴۱: |
سطر ۴۱: |
| | </tabber> | | </tabber> |
| | ==معانی کلمات آیه== | | ==معانی کلمات آیه== |
| − | باخع: بخع: كشتن و تلف كردن خود از اندوه. باخع: قاتل. «البخع قتل النفس غما» | + | باخع: بخع: كشتن و تلف كردن خود از اندوه. باخع: قاتل. «البخع قتل النفس غما». |
| − | و نيز آمده: «بخع نفسه: قتله من وجد او غيظ» در قرآن فقط در اين معنى آمده است. | + | و نيز آمده: «بخع نفسه: قتله من وجد او غيظ». در [[قرآن]] فقط در اين معنى آمده است. |
| − | اسفا: اسف (بر وزن شرف): اندوه و غصه شديد..<ref>تفسیر احسن الحدیث، سید علی اکبر قرشی</ref> | + | |
| | + | اسفا: اسف (بر وزن شرف): اندوه و غصه شديد.<ref>تفسیر احسن الحدیث، سید علی اکبر قرشی</ref> |
| | | | |
| | ==نزول== | | ==نزول== |
| | | | |
| − | ابن عباس گوید: سران قریش که مرکب از: عتبة بن ربیعة و شیبة بن ربیعة و ابوجهل بن هشام و نضر بن الحرث و امیة بن خلف و عاص بن وائل و اسود بن مطلب و ابوالبخترى بوده اند، اجتماع نموده بودند بر مخالفت با پیامبر و هر قدر از جانب پیامبر به آنان نصیحت و پند و اندرز داده میشد، در حال آنان تأثیرى نمى کرد و این امر بر [[رسول خدا]] صلى الله علیه و آله فوقالعاده گران مى آمد و از این که به وى [[ایمان]] نمى آوردند، در حزن و اندوه فراوانى مستغرق شده بود سپس این آیه نازل گردید.<ref> تفسیر ابن مردویه.</ref> | + | [[ابن عباس]] گوید: سران [[قریش]] که مرکب از: عتبة بن ربیعة و شیبة بن ربیعة و [[ابوجهل|ابوجهل بن هشام]] و نضر بن الحرث و امیة بن خلف و [[عاص بن وائل]] و اسود بن مطلب و ابوالبخترى بوده اند، اجتماع نموده بودند بر مخالفت با [[پیامبر اسلام|پیامبر]]، و هر قدر از جانب پیامبر به آنان نصیحت و پند و اندرز داده میشد، در حال آنان تأثیرى نمى کرد و این امر بر [[رسول خدا]] صلى الله علیه و آله فوقالعاده گران مى آمد و از این که به وى [[ایمان]] نمى آوردند، در حزن و اندوه فراوانى مستغرق شده بود، سپس این آیه نازل گردید<ref> تفسیر ابن مردویه.</ref>.<ref>محمدباقر محقق، [[نمونه بينات در شأن نزول آيات]] از نظر [[شیخ طوسی]] و ساير مفسرين خاصه و عامه، ص 517.</ref> |
| | == تفسیر آیه == | | == تفسیر آیه == |
| − | <tabber> | + | <tafsir sura="18" ayeh="6" /> |
| − | تفسیر نور=
| |
| − | | |
| − | ===تفسیر نور (محسن قرائتی)=== | |
| − | | |
| − | {{ نمایش فشرده تفسیر|
| |
| − | فَلَعَلَّكَ باخِعٌ نَفْسَكَ عَلى آثارِهِمْ إِنْ لَمْ يُؤْمِنُوا بِهذَا الْحَدِيثِ أَسَفاً «6»
| |
| | | | |
| − | پس بيم آن مىرود كه اگر به اين حديث (قرآن) ايمان نياورند، تو در پى آنان خود را هلاك كنى!.
| |
| | | | |
| − | ===نکته ها===
| |
| | | | |
| − | «أسف»، مرحلهاى شديدتر از حُزن است.
| |
| − |
| |
| − | تعبير «فَلَعَلَّكَ باخِعٌ نَفْسَكَ عَلى آثارِهِمْ» نهايت دلسوزى پيامبر را مىرساند. گويا پيامبر به شخصى تشبيه شده كه مىبيند عزيزترين افرادش از او جدا مىشوند و او با حسرت از پشت سرشان به آنان نگاه مىكند.
| |
| − |
| |
| − | ===پیام ها===
| |
| − |
| |
| − | 1- دلسوزى وتأسّف بر گمراهى ديگران يك ارزش است و پيامبر دلسوزترين افراد است. «باخِعٌ نَفْسَكَ»
| |
| − |
| |
| − | 2- رهبر بايد در فكر اصلاح عقايد واعمال مردم وپيگير آن باشد. «عَلى آثارِهِمْ» 3- قرآن حرف تازه و پيامنو دارد. «حديث» مبلّغ نيز بايد نوآورى داشته باشد.
| |
| − |
| |
| − | (حديث به معناى جديد و نو است.)
| |
| − |
| |
| − | تفسير نور(10جلدى)، ج5، ص: 142
| |
| − | }}
| |
| − |
| |
| − | |-|
| |
| − | اثنی عشری=
| |
| − |
| |
| − | ===تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)===
| |
| − |
| |
| − | {{نمایش فشرده تفسیر|
| |
| − |
| |
| − |
| |
| − | فَلَعَلَّكَ باخِعٌ نَفْسَكَ عَلى آثارِهِمْ إِنْ لَمْ يُؤْمِنُوا بِهذَا الْحَدِيثِ أَسَفاً «6»
| |
| − |
| |
| − | حضرت پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله به شنيدن اين كلمه به غايت غمناك و نزديك شد اميدى كه به ايمان آنها داشت منقطع گردد؛ آيه شريفه در تسليه خاطر آن سرور نازل شد:
| |
| − |
| |
| − | فَلَعَلَّكَ باخِعٌ نَفْسَكَ: پس همانا كه تو ستم كننده و هلاك نماينده و كشندهاى نفس خود را. عَلى آثارِهِمْ: بر تحسر و اندوه بر اثر بازگشتن و پشت كردن آنها از ايمان. اين تشبيه آن حضرت است به حال كسى كه عزيزان و دوستان از او مفارقت كرده باشند، و او به طريق تحسّر بر آثار آنها نگرد و تأسف و
| |
| − |
| |
| − | «1» سوره مريم، آيه 90 و 91.
| |
| − |
| |
| − | جلد 8 - صفحه 12
| |
| − |
| |
| − | اندوه بر ايشان خورد. مراد آنكه كار آنها را بر خود آسان نما و غم بر دل بيغل منه. إِنْ لَمْ يُؤْمِنُوا بِهذَا الْحَدِيثِ أَسَفاً: اگر تصديق نكنند به اين سخن كه قرآن باشد از شدت حسرت و تأسف يا از شدت غضب. حاصل آنكه معاتبه است از خداى تعالى به پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله بر بسيارى حرص آن حضرت به ايمان قوم، حتى رسيد به درجهاى كه نزديك بود خود را هلاك كند از شدت غصه و تأسف بر اعراض قوم و مخالفت آنان.
| |
| − |
| |
| − | تبصره: تسميه قرآن به حديث، دال است بر آنكه قرآن حادث باشد نه قديم.
| |
| − |
| |
| − |
| |
| − | }}
| |
| − | |-|
| |
| − | روان جاوید=
| |
| − | ===تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)===
| |
| − | {{نمایش فشرده تفسیر|
| |
| − | بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ
| |
| − |
| |
| − | الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَنْزَلَ عَلى عَبْدِهِ الْكِتابَ وَ لَمْ يَجْعَلْ لَهُ عِوَجاً «1» قَيِّماً لِيُنْذِرَ بَأْساً شَدِيداً مِنْ لَدُنْهُ وَ يُبَشِّرَ الْمُؤْمِنِينَ الَّذِينَ يَعْمَلُونَ الصَّالِحاتِ أَنَّ لَهُمْ أَجْراً حَسَناً «2» ماكِثِينَ فِيهِ أَبَداً «3» وَ يُنْذِرَ الَّذِينَ قالُوا اتَّخَذَ اللَّهُ وَلَداً «4»
| |
| − |
| |
| − | ما لَهُمْ بِهِ مِنْ عِلْمٍ وَ لا لِآبائِهِمْ كَبُرَتْ كَلِمَةً تَخْرُجُ مِنْ أَفْواهِهِمْ إِنْ يَقُولُونَ إِلاَّ كَذِباً «5» فَلَعَلَّكَ باخِعٌ نَفْسَكَ عَلى آثارِهِمْ إِنْ لَمْ يُؤْمِنُوا بِهذَا الْحَدِيثِ أَسَفاً «6»
| |
| − |
| |
| − | ترجمه
| |
| − |
| |
| − | ستايش مر خداوندى را است كه نازل فرمود بر بنده خود قرآن را و قرار نداد براى آن چيزى از كجى
| |
| − |
| |
| − | بلكه قرار داد آنرا راست و درست تا بترساند بعذابى سخت از نزد خود و مژده دهد گروندگانى را كه بجا مىآورند كارهاى شايسته را كه مر ايشانرا است مزدى نيكو
| |
| − |
| |
| − | با آنكه درنگ كنندگان باشند در آن هميشه
| |
| − |
| |
| − | و بيم دهد آنانرا كه گفتند گرفت خدا فرزند
| |
| − |
| |
| − | نبود براى آنها بآن دانشى و نه براى پدرانشان بزرگ گفتارى است گفتارى كه بيرون ميآيد از دهانهاشان نميگويند مگر دروغ
| |
| − |
| |
| − | پس شايد تو كشنده باشى خود را بر اثرهاى اعراض آنها اگر ايمان نياورند باين كلام الهى از اندوه بسيار.
| |
| − |
| |
| − | تفسير
| |
| − |
| |
| − | - خداوند سبحان چون در سوره سابقه اخيرا امر فرمود پيغمبر اكرم را بستايش خداوند در صفات جلاليّه در اين سوره خود ستايش فرمود ذات اقدس خويش را بصفت كمالى كه فوق آن متصوّر نيست براى تعليم بندگان كيفيّت ستايش را بر بزرگترين نعمت خود كه انعام فرموده است آنرا ببندگان براى سعادت دنيا و آخرتشان و آن نازل نمودن قرآن كريم است بر پيغمبر اكرم كه بهيچ وجه اعوجاج و كجى و انحراف و اختلاف و اختلالى در لفظ و معناى آن راه ندارد و عوج بكسر كجى معقول و بفتح كجى محسوس است بلكه راست و درست
| |
| − |
| |
| − | جلد 3 صفحه 404
| |
| − |
| |
| − | و معتدل و مستقيم و مستوى و قائم بحقّ و قيّم بعدل و دائم بدوام ازلى و ابدى است و باطل و مبطلى در آن و براى آن نبوده و نخواهد بود قمّى ره فرموده دو كلمه عوجا و قيّما مقدم و مؤخّر است چون مراد آنستكه نازل فرمود بر بنده خود كتاب را كه قيّم است و قرار نداد در آن كجى را پس كلمهاى مقدم شده است بر كلمهاى و بنظر حقير چون تنزيه مقدم بر تقديس است و نتيجه خالى بودن از اعوجاج و كجى راستى و درستى است بايد و لم يجعل له عوجا مقدّم بر قيّما باشد تا بمنزله ذكر علّت براى آن گردد با آنكه كلام مأمون از اشتباه است چون نميشود قيّما صفت عوجا باشد و ظاهرا مقصود قمّى ره هم بيان معناى مراد باشد نه آنكه تحريفى در كلام روى داده و حاصل آنستكه چون قيّما حال است براى كتاب بايد مقدّم باشد بر معطوف بو او و مؤخّر شده بملاحظه نكته بلاغتى كه ذكر شد و براى تقويت تعلّق انذار به انزال چون لينذر متعلق است بانزل و جمله و لم يجعل له عوجا فاصله شده بين متعلّق و متعلّق به و اگر قيّما مؤخر نشده بود محتمل بود تعلّق بجمله اخيره پيدا كند با آنكه انذار نتيجه انزال قيّم است نه عدم اعوجاج چون علّت وجود، وجود است و علّت عدم، عدم و اين خود نكته بلاغتى ديگرى است براى تأخير قيّما كه ذكر شد و بعضى از اين نكته غفلت نمودهاند و براى تسهيل امر قيّما را مفعول و جعله كه مقدّر نمودهاند قرار دادهاند با آنكه اين نوع تقدير خلاف متعارف و مخلّ بمقصود است در هر حال منظور و مقصود از انزال كتاب و ارسال رسول اين بود كه بترساند اهل كفر و طغيان را از عذاب شديدى كه در دنيا و آخرت از نزد خداوند صادر و بآنها واصل خواهد شد و مژده دهد اهل ايمان و اعمال صالحه را بپاداش خوبى كه بهشت جاويد است و جايگاه ابدى ايشان خواهد بود و نيز بترساند از بين اهل كفر كفّار قريش را خصوصا، كه ميگفتند ملائكه دختران خدايند و يهود و نصارى را كه ميگفتند عزيز و مسيح پسران خدايند از اين مقالات فاسده كه بتقليد آباء و اجداد بىمعرفت خودشان بزبان جارى مينمودند از راه بىدانشى و بىفكرى و تشبيه خداوند بخلق در صفات چون بزرگ حرفى است حرفى كه بيرون ميآيد از دهنهاى ايشان در گناه و جسارت بساحت مقدّس ربوبى اگر چه از روى جهالت و نادانى باشد و از روى قلب نباشد و ظاهرا فاعل كبرت الكلمه است كه حذف شده و كلمه
| |
| − |
| |
| − | جلد 3 صفحه 405
| |
| − |
| |
| − | مذكوره تميز است براى آن كه موجب استغناء از ذكر آن شده و جمله تخرج من افواههم صفت است براى كلمه محذوفه و تركيب كلام من حيث المجموع براى افاده تعجّب و تأكيد و بزرگ شمردن اين جرئت و جسارت است و مراد از كلمه كلام است كه احيانا اراده ميشود و بعضى كلمة برفع قرائت نمودهاند و بنابراين مفاد كلام ظاهر است و محتاج بتقدير نيست ولى از صولت و صلابت كلام كاسته ميشود چنانچه بر ارباب ادب مخفى نيست و در خاتمه تصريح شده بآنكه اين گفتار ناهنجار صرف دروغ و مجرّد افتراء بخدا است و بايد گوينده آن معذّب بعذاب الهى گردد ولى نبايد رسول اكرم نفس شريف خود را بهلاكت اندازد بر اثر اين گفتار و كردار كفّار اگر باقى بمانند بر كفر و الحاد و ايمان نياورند بقرآن كه كلام الهى است براى شدّت تأسف و اندوه آنحضرت بر حال آنها چون او بوظيفه خود عمل نموده و آنها هم بمقرّى كه در علم الهى بر ايشان مقدّر شده خواهند رسيد و بر دامن كبرياى خداوند هم گردى از اين گفتارها و كردارها نخواهد نشست و اين براى تسليت خاطر آنحضرت است كه زياد متأثر و ملول از اصرار آنها بر كفر نگردد و در اينمقام گفتهاند خداوند تشبيه فرموده حال پيغمبر اكرم را در دنباله اعراض و رو گرداندن كفّار از حقّ بحال كسيكه در مفارقت دوستانش بر آثار آنها بنگرد از روى تأسف و تحسّر بقدريكه خود را بهلاكت اندازد از شدّت غم و اندوه و اين كلام براى تذكّر پيغمبر اكرم بآنكه جاى اين اندازه تأسف نيست ذكر شده است ..
| |
| − | }}
| |
| − | |-|
| |
| − | اطیب البیان=
| |
| − | ===اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)===
| |
| − | {{نمایش فشرده تفسیر|
| |
| − | فَلَعَلَّكَ باخِعٌ نَفسَكَ عَلي آثارِهِم إِن لَم يُؤمِنُوا بِهذَا الحَدِيثِ أَسَفاً «6»
| |
| − |
| |
| − | پس شايد تو جان خود ترا بهلاكت مياندازي بر آثار اينکه كفار و مشركين اينكه ايمان نياوردند باين قرآن مجيد و فرمايشات آن از روي تأسف که چرا ايمان نميآورند با اينکه بيانات شريفه حضرت رسالت فوق العاده علاقهمند بود بهدايت و ارشاد قوم و تأسف ميخورد بر اينكه چرا ايمان نميآورند چنانچه در جاي ديگر ميفرمايد إِنَّكَ لا تَهدِي مَن أَحبَبتَ وَ لكِنَّ اللّهَ يَهدِي مَن يَشاءُ وَ هُوَ أَعلَمُ بِالمُهتَدِينَ قصص آيه 56.
| |
| − |
| |
| − | خدا ميداند كي قابل هدايت است و قلبش پاك است و كي قابليت ندارد و قلبش سياه و قساوت دارد كانّه اينکه آيه شريفه اشاره باينست که تو بوظيفه رسالت و تبليغ خود عمل كن هر که قابل هدايت است هدايت ميشود و هر که لياقت ندارد بكفر و شرك خود ميافزايد.
| |
| − |
| |
| − | حافظ وظيفه تو دعا گفتن است و بس || در بند آن مباش که نشنيد يا شنيد
| |
| − |
| |
| − | لذا ميفرمايد خود را بهلاكت نينداز فَلَعَلَّكَ باخِعٌ نَفسَكَ لعل از جانب خدا ترديد نيست بلكه اشاره باينست که نزديك است خود را بهلاكت بيندازي حفظ الهي ترا نگاه داشته علي آثارهم شرك و كفر و تكذيب رسول و او را ساحر و مجنون گفتند و قرآن را گفتند بافته او است و از ديگران فرا گرفته وَ قالَ الَّذِينَ كَفَرُوا إِن هَذا إِلّا إِفكٌ افتَراهُ وَ أَعانَهُ عَلَيهِ قَومٌ آخَرُونَ فَقَد جاؤُ ظُلماً وَ زُوراً فرقان آيه 4.
| |
| − |
| |
| − | إِن لَم يُؤمِنُوا بِهذَا الحَدِيثِ مراد از حديث قرآن مجيد است که مشتمل بر قضايا و حوادث واقعه در امم سابقه است و يكي از اسماء قرآن حديث است و اينکه جمله دلالت دارد بر رد كساني که قرآن را قديم ميدانند قرآن كلام الهي است که بقدرة كامله خود ايجاد ميفرمايد و البته حادث است و مسبوق بعدم مثل ساير
| |
| − |
| |
| − | جلد 12 - صفحه 328
| |
| − |
| |
| − | مخلوقات و مثل كلامي که با موسي تكلّم فرمود و با حضرت رسالت ليلة المعراج اسفا البته جاي تأسف است چون مشتمل بر چندين معجزه که جهات او را در مقدمه در مجلّد اول بيان كرديم و با اينكه مشركين و كفار عرب بهتر ميفهميدند جهات معجزه بودن او را لكن قساوت و حبّ جاه مانع قبول بود.
| |
| − | }}
| |
| − | |-|
| |
| − | برگزیده تفسیر نمونه=
| |
| − |
| |
| − | ===برگزیده تفسیر نمونه===
| |
| − | {{نمایش فشرده تفسیر|
| |
| − | (آیه 6)- غصه مخور جهان میدان آزمایش است: از آنجا که در آیات گذشته سخن از رسالت و رهبری پیامبر صلّی اللّه علیه و آله بود، در این آیه به یکی از مهمترین شرایط رهبری که همان دلسوزی نسبت به امت است اشاره کرده، میگوید: «گویی میخواهی به خاطر اعمال آنان خود را از غم و اندوه هلاک کنی اگر به این گفتار ایمان نیاورند» (فَلَعَلَّکَ باخِعٌ نَفْسَکَ عَلی آثارِهِمْ إِنْ لَمْ یُؤْمِنُوا بِهذَا الْحَدِیثِ أَسَفاً).
| |
| − | }}
| |
| − | |-|
| |
| − |
| |
| − | سایر تفاسیر=
| |
| − | سایرتفاسیر این آیه را می توانید در سایت قرآن مشاهده کنید:
| |
| − |
| |
| − | ==تفسیر های فارسی==
| |
| − | ==={{ترجمه تفسیر المیزان|سوره=18 |آیه=6}}===
| |
| − | ==={{تفسیر خسروی|سوره=18 |آیه=6}}===
| |
| − | ==={{تفسیر عاملی|سوره=18 |آیه=6}}===
| |
| − | ==={{تفسیر جامع|سوره=18 |آیه=6}}===
| |
| − |
| |
| − | ==تفسیر های عربی==
| |
| − | ==={{تفسیر المیزان|سوره=18 |آیه=6}}===
| |
| − | ==={{تفسیر مجمع البیان|سوره=18 |آیه=6}}===
| |
| − | ==={{تفسیر نور الثقلین|سوره=18 |آیه=6}}===
| |
| − | ==={{تفسیر الصافی|سوره=18 |آیه=6}}===
| |
| − | ==={{تفسیر الکاشف|سوره=18 |آیه=6}}===
| |
| − | </tabber>
| |
| | | | |
| | ==پانویس== | | ==پانویس== |
| − | <div style="font-size:smaller"><references/></div> | + | <div style="font-size:smaller"><references /></div> |
| | | | |
| | ==منابع== | | ==منابع== |
| − | * [[تفسیر نور]]، [[محسن قرائتی]]، [[تهران]]:مركز فرهنگى درسهايى از قرآن، 1383 ش، چاپ يازدهم
| |
| − | * [[اطیب البیان فی تفسیر القرآن]]، [[سید عبدالحسین طیب]]، تهران:انتشارات اسلام، 1378 ش، چاپ دوم
| |
| − | * [[تفسیر اثنی عشری]]، [[حسین حسینی شاه عبدالعظیمی]]، تهران:انتشارات ميقات، 1363 ش، چاپ اول
| |
| − | * [[تفسیر روان جاوید]]، [[محمد ثقفی تهرانی]]، تهران:انتشارات برهان، 1398 ق، چاپ سوم
| |
| − | * [[برگزیده تفسیر نمونه]]، [[ناصر مکارم شیرازی]] و جمعي از فضلا، تنظیم احمد علی بابایی، تهران: دارالکتب اسلامیه، ۱۳۸۶ش
| |
| − | * [[تفسیر راهنما]]، [[علی اکبر هاشمی رفسنجانی]]، [[قم]]:بوستان كتاب(انتشارات دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم)، 1386 ش، چاپ پنجم
| |
| − | * محمدباقر محقق، [[نمونه بینات در شأن نزول آیات]] از نظر [[شیخ طوسی]] و سایر مفسرین خاصه و عامه.
| |
| − |
| |
| | | | |
| | + | *[[تفسیر نور]]، [[محسن قرائتی]]، [[تهران]]:مركز فرهنگى درسهايى از قرآن، 1383 ش، چاپ يازدهم |
| | + | *[[اطیب البیان فی تفسیر القرآن]]، [[سید عبدالحسین طیب]]، تهران:انتشارات اسلام، 1378 ش، چاپ دوم |
| | + | *[[تفسیر اثنی عشری]]، [[حسین حسینی شاه عبدالعظیمی]]، تهران:انتشارات ميقات، 1363 ش، چاپ اول |
| | + | *[[تفسیر روان جاوید]]، [[محمد ثقفی تهرانی]]، تهران:انتشارات برهان، 1398 ق، چاپ سوم |
| | + | *[[برگزیده تفسیر نمونه]]، [[ناصر مکارم شیرازی]] و جمعي از فضلا، تنظیم احمد علی بابایی، تهران: دارالکتب اسلامیه، ۱۳۸۶ش |
| | + | *[[تفسیر راهنما]]، [[علی اکبر هاشمی رفسنجانی]]، [[قم]]:بوستان كتاب(انتشارات دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم)، 1386 ش، چاپ پنجم |
| | + | *محمدباقر محقق، [[نمونه بینات در شأن نزول آیات]] از نظر [[شیخ طوسی]] و سایر مفسرین خاصه و عامه. |
| | | | |
| | [[رده:آیات سوره کهف]] | | [[رده:آیات سوره کهف]] |
| | [[رده:ترجمه و تفسیر آیات قرآن]] | | [[رده:ترجمه و تفسیر آیات قرآن]] |
| | [[رده:آیات دارای شان نزول]] | | [[رده:آیات دارای شان نزول]] |
