إعلام الوری بأعلام الهدی (کتاب): تفاوت بین نسخه‌ها

از دانشنامه‌ی اسلامی
پرش به ناوبری پرش به جستجو
(اضافه کردن رده ها)
جز (مهدی موسوی صفحهٔ اعلام الورى (کتاب) را به إعلام الوری بأعلام الهدی (کتاب) منتقل کرد)
 
(۱۴ نسخه‌ٔ میانی ویرایش شده توسط ۸ کاربر نشان داده نشده)
سطر ۱: سطر ۱:
{{بخشی از یک کتاب}}
+
{{مشخصات کتاب
'''منبع:''' کتاب شناسي تفصيلي مذاهب اسلامي، صفحه 307 - 308
 
  
'''نویسنده:''' محمدرضا ضميري
+
|عنوان=
  
==إعلام الوری بأعلام الهدی==
+
|تصویر= [[پرونده:اعلام الورى.jpg|240px|وسط]]
  
'''مؤلف:'''
+
|نویسنده= فضل بن حسن طبرسى
  
امین الاسلام ابوعلی فضل بن فضل بن حسن طبرسی (م 548 ق).
+
|موضوع= سرگذشتنامه چهارده معصوم
  
'''زندگینامه و اظهارنظرها:'''
+
|زبان= عربی
  
وی مفسر دانشمند، متكلم فرزانه، عالم جلیل القدر شیعه از علمای بزرگ قرن ششم است كه بیشتر شرح حال نگاران درباره مقام علمی و جایگاه بلند او سخن گفته اند و او را به خوبی و آراستگی ستوده اند. شخصیت علمی و فكری [[طبرسی]] در [[مشهد]] و سبزوار تكون یافت و شكوفا شد و به تدریس و تعلیم و نشر اندیشه های خود پرداخت و در همان جا دیده از جهان فروبست و پیکر پاکش به مشهد مقدس انتقال یافت و هم اکنون مدفن وی در نزدیكی حرم حضرت [[امام رضا]] علیه السلام در آغاز خیابانی معروف به نام او است. طبرسی از مفسران چندگانه نویس است كه سه تفسیر به نگارش درآورده است: [[مجمع البیان]]، [[جوامع الجوامع]] و [[الكاف الشافی]].
+
|تعداد جلد= ۲
  
'''استادان:'''
+
|عنوان افزوده1=
  
شیخ ابوعلی (فرزند [[شیخ طوسی]])، شیخ عبدالجبار قاری رازی، حسن بن حسین بن حسن بن بابویه قمی، امام موفق الدین حسن بن فتح واعظ، سید ابوطالب محمد بن حسین قصبی جرجانی، ابوالفتح عبدالله بن عبدالكریم، شیخ ابوالحسن، شیخ جعفر دوریستی.
+
|افزوده1=
  
'''شاگردان:'''
+
|عنوان افزوده2=
  
رضی الدین ابونصر حسن بن فضل، رشیدالدین ابوجعفر محمد بن علی بن شهر آشوب، شیخ منتجب الدین رازی، شاذان بن جبرئیل قمی و [[قطب راوندی]].
+
|افزوده2=
  
'''تألیفات:'''
+
|لینک= [http://lib.ahlolbait.ir/parvan/resource/42793/ إعلام الورى]
  
[[الآداب الدینیه للخزانه المعینه]]، الاعلام الوری، [[تاج الولید]]، [[جوامع الجامع]]، [[حقائق الامور]]، [[الشواهد]]، [[عده السفر و عمده الحضر]]، [[العمده فی اصول الدین]]...، [[غنیه العابد و منیه الزاهد]]، [[الكاف الشافی من كتاب الكشاف]]، [[تفسیر الوجیز]]، [[كنور النجاح]]، [[مجمع البیان لعلوم القرآن]].
+
}}
 +
کتاب '''«إعلام الورى بأعلام الهدى»'''، نوشته [[شیخ طبرسی|فضل بن حسن طبرسى]] (م، ۵۴۸ ق)، درباره زندگی‌نامه و فضایل [[اهل البیت|چهارده معصوم]] (علیهم‌السلام) به زبان عربى است. طبرسی کتاب خود را به گونه‌اى گرد آورده که مورد قبول [[شیعه]] و [[سنی|سنى]] باشد و به همین خاطر از منابع اهل سنت نیز نقل کرده است.
  
'''معرفی اجمالی كتاب:'''
+
==مؤلف==
 +
[[شیخ طبرسی|امین‌الاسلام فضل بن حسن طبرسى]] (۵۴۸-۴۶۸ ق)، مفسر، فقیه، متکلم و محدث نامدار [[شیعه]] در سده ششم قمرى است. از اساتید ایشان مى‌توان به: [[ابو علی طوسی|ابوعلى بن شیخ طوسی]] و [[جعفر بن محمد دوریستی|شیخ جعفر دوریستى]] اشاره نمود. و عالمان بزرگی چون [[قطب راوندى|قطب راوندی]]، [[ابن شهر آشوب]]، [[شیخ منتجب الدین رازی]]، [[ابن شهر آشوب]]، [[قطب الدین راوندى]]، [[شاذان بن جبرئیل قمی]]، از شاگردان او هستند.
  
این كتاب در چهار ركن ترتیب یافته است: ركن اول در سیره [[رسول خدا]]‌ صلی الله علیه و آله و [[حضرت فاطمه]] زهرا علیهاالسلام، ركن دوم در زندگی و امامت [[امام علی]] بن ابی طالب علیه السلام، ركن سوم در شرح [[امامت]] و زندگی امامان تا [[امام حسن عسکری]] علیهم السلام و ركن چهارم درباره امامت [[ائمه اطهار]] و [[امام زمان]] علیهم السلام.
+
از دیگر تألیفات مهم وی علاوه بر «اعلام الوری»، [[تفسیر مجمع البیان]] و [[جوامع الجامع (کتاب)|جوامع الجامع]]، [[تاج الموالید، خلاصه زندگانی چهارده معصوم (کتاب)|تاج الموالید]]، [[نثراللآلی|نثر اللآلی]] و اسرار الإمامة می باشد.  
  
طبرسی در این كتاب بر آن بوده كه خلاصه‌ای از دیدگاه تاریخی شیعه درباره سیره رسول خدا صلی الله علیه و آله و تاریخچه زندگی امامان علیهم السلام به همراه بحث امامت آن ها عرضه كند. بنابراین چنین متنی می توانسته برای توده های [[شیعه]] نگاشته شده باشد. وی در پایان هر بحثی، بدین نكته اشاره دارد كه مطلب را به اختصار آورده است.  
+
علمای شیعه مانند [[علامه حلی]]، [[علامه مجلسى|علامه مجلسی]] و [[سید محسن امین]]، هر یک به زبانی در [[عدل|عدالت]] و وثاقت و فضل و جلالت او سخن گفته اند. امین‌الاسلام طبرسى در سال ۵۴۸ هجرى در سبزوار از دنیا رفت در [[مشهد]] مقدس به خاک سپرده شد.
  
امین الاسلام كتاب را به یكی از شاهان شیعه مازندران با نام علی بن شهریار بن قارن از آل باوند اهدا كرده است. كتاب حاضر همچون ارشاد مفید از آثار باارزشی است كه درباره زندگی چهارده معصوم علیهم السلام نگاشته شده و حكم منابع اصلی را در این زمینه دارد.
+
==محتوای کتاب==
  
'''وضعیت نشر:'''
+
[[شیخ طبرسی|مرحوم طبرسى]] کتابش را در چهار رکن تدوین کرده است که هر رکن شامل ابوابی و هرکدام از ابواب، مشتمل بر فصول مختلفی است. از شرح زندگانی [[پیامبر اکرم]] (صلی الله علیه وآله) تا بیان زندگی [[امام صادق]] (علیه السلام) در جلد اول و بقیه محتویات کتاب در جلد دوم است.
  
این كتاب، به وسیله مؤسسه آل البیت علیهم السلام لاحیاء التراث، در سال 1417 ق، به قطع وزیری چاپ و منتشر شده است. همچنین این کتاب به همت استاد عزیزالله عطاردی به فارسی ترجمه و منتشر شده است.
+
ارکان چهارگانه کتاب، عبارتند از:
  
'''پیوندها'''
+
* ۱. الرکن الاول من الکتاب، فى ذکر النبى المصطفى [[پیامبر اسلام|محمد]] (صلی الله علیه وآله): این رکن، مشتمل بر مطالب زیر است: ذکر نسب و مولد و مدت حیات و وقت وفات آن حضرت؛ ذکر [[معجزات]] آن حضرت؛ ذکر مختصرى از حالات او از لحظه [[بعثت]] تا زمان [[هجرت پیامبر اسلام به مدینه|هجرت به مدینه]]، سپس تا زمانى که دستور جهاد را صادر فرمود و...  در پایان این رکن، به خلاصه‌ای از زندگی [[حضرت زهرا]] (علیها السلام) اشاره نموده است.
 +
* ۲. الرکن الثانى فى ذکر امیرالمؤمنین [[امام علی علیه السلام|على بن ابى‌طالب]] (علیه السلام): این رکن، شامل مباحث زیر است: ذکر میلاد، اسماء و القاب و وقت وفات و مدت خلافت و تاریخ عمر آن حضرت؛ ذکر نصوصى که دلالت بر [[امامت]] بلافصل وى پس از پیامبر مى‌کنند؛ ذکر پاره‌اى از نشانه ‌ها و معجزات مؤید امامت وى و...
 +
* ۳. الرکن الثالث، فى ذکر الائمة من ابناء [[امیرالمومنین|امیرالمؤمنین]] (علیه السلام): این رکن، داراى مباحث زیر است: زمان ولادت، مقدار عمر، مدت خلافت، لحظه وفات، جایگاه قبر و... حضرت [[امام حسن]] (علیه السلام)؛ تاریخ ولادت، مقدار عمر، دلایل امامت و...[[ امام حسین]] (علیه السلام)؛ القاب و کنیه و تاریخ ولادت و مقدار عمر و وقت وفات و موضع قبر و... تا [[امام حسن عسکری]] (علیه السلام) است.
 +
* ۴. الرکن الرابع من الکتاب، فى ذکر امامة الاثنى عشر و الامام الثانى عشر: این رکن، واجد مطالب زیر است: ذکر پاره‌اى از اخبار که از طریق اهل سنت روایت شده ‌اند و تصریح به تعداد [[ائمه اطهار|ائمه دوازده‌گانه]] نموده ‌اند؛ ذکر برخى از اخبار که از طریق شیعه روایت شده ‌اند و تصریح به امامت دوازده تن از آل محمد (علیهم السلام) دارند؛ ذکر اسم و کنیه و لقب و مولد و زمان ولادت و... [[امام زمان]] (علیه السلام).
  
* '''[http://lib.ahlolbait.ir/parvan/resource.do?action=resource&id=42793&scope=Z-ljg0Zl-MvCcLIVO4lnpRhWoOyTTbmP&flowLastAction=view&from=search&query=%D8%A7%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85%20%D8%A7%D9%84%D9%88%D8%B1%D9%8A&field=&collectionPID=0&lang=&count=20&execute=true کتاب اعلام الورى]'''
+
==ویژگی‌های کتاب==
[[رده:منابع حدیثی]]
+
 
[[رده:منابع تاریخ زندگی اومه(ع)]]
+
* چون [[شیخ طبرسی]] در دوره‌ای زندگی می‌کرده که [[شیعه|شیعیان]] گرچه در [[ایران]] فراوان بوده‌اند، ولی حکومت در بیشتر نقاط در دست [[اهل سنت]] بوده است، نوشته‌های وی به‌صورتی معتدل نگاشته شده تا باعث تحریک دیگران بر ضد شیعه نشود؛ لذا در شرح زندگی [[حضرت زهرا]](س) در این کتاب، اشاره‌ای به برخورد وی با حاکمیت و روابط میان آن حضرت با دو خلیفه اول ([[ابوبکر]] و [[عمر بن خطاب|عمر]]) نشده است.
 +
* إعلام الورى، یکى از مشهورترین کتب شرح حال و سیره [[پیامبر اسلام|رسول اکرم]] و [[اهل البیت|اهل‌ بیت]] (ع) است، در این کتاب مطالبى ذکر شده که در کتب مشابه آن دیده نمی‌شود. مرحوم طبرسى که در هر موضوعى از مباحث [[دین]] محقق و صاحب‌نظر است، در این باب نیز بسیار با ذوق و سلیقه عمل کرده است. در شرح مطالب نه طریق افراط را پیموده که خوانندگان را خسته کند و نه طریق تفریط را در پیش گرفته که موضوعات را ناقص بگذارد و خواننده چیزى درک نکند.
 +
* إعلام الورى، از روز نخست در میان علماى شیعه مورد توجه قرار گرفته و همه مؤلفین در کتب خود از آن نقل می‌کنند، [[علامه مجلسى]] در مطاوى «[[بحارالأنوار (کتاب)|بحار الأنوار]]» تمام این کتاب را نقل کرده و آن را یکى از مآخذ معتبر دانسته است.
 +
* یکی دیگر از ویژگی‌های این کتاب این است که طبرسی کتاب خود را به گونه ‌اى گرد آورده که مورد قبول [[شیعه]] و [[سنی|سنى]] باشد و به همین خاطر تنها از منابع شیعه نقل نکرده، بلکه از حدود ۲۰ کتاب که منابع او مى‌باشند، ۸ کتاب از کتب اهل سنت است و ۱۲ کتاب از کتب شیعه. برخی منابع سنی او عبارت است از: [[صحیح بخاری (کتاب)|صحیح بخاری]]، [[صحیح مسلم]]، دلائل النبوة ابوبکر بیهقى، کتاب المعرفة [[ابن منده]]، عیون الأخبار [[ابن قتیبه دینوری|ابن قتیبه]]، و [[مقاتل الطالبیین (کتاب)|مقاتل الطالبیین]] [[ابوالفرج اصفهانی]].
 +
==منابع==
 +
*کتابشناسی تفصیلی مذاهب اسلامی، محمدرضا ضمیری، ص ۳۰۷-۳۰۸.
 +
*[[نرم افزار جامع الاحادیث ۵ / ۳|نرم افزار جامع الاحادیث]] [لوح فشرده]، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی.
 +
 
 +
[[رده:منابع تاریخ زندگی ائمه (ع)]][[رده:منابع با موضوع اهل البیت علیهم السلام]][[رده:سرگذشت نامه ها]][[رده:آثار فضل بن حسن طبرسی]]
 +
{{حدیث}}

نسخهٔ کنونی تا ‏۲۴ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۴:۲۲

اعلام الورى.jpg
نویسنده فضل بن حسن طبرسى
موضوع سرگذشتنامه چهارده معصوم
زبان عربی
تعداد جلد ۲

إعلام الورى

کتاب «إعلام الورى بأعلام الهدى»، نوشته فضل بن حسن طبرسى (م، ۵۴۸ ق)، درباره زندگی‌نامه و فضایل چهارده معصوم (علیهم‌السلام) به زبان عربى است. طبرسی کتاب خود را به گونه‌اى گرد آورده که مورد قبول شیعه و سنى باشد و به همین خاطر از منابع اهل سنت نیز نقل کرده است.

مؤلف

امین‌الاسلام فضل بن حسن طبرسى (۵۴۸-۴۶۸ ق)، مفسر، فقیه، متکلم و محدث نامدار شیعه در سده ششم قمرى است. از اساتید ایشان مى‌توان به: ابوعلى بن شیخ طوسی و شیخ جعفر دوریستى اشاره نمود. و عالمان بزرگی چون قطب راوندی، ابن شهر آشوب، شیخ منتجب الدین رازی، ابن شهر آشوب، قطب الدین راوندى، شاذان بن جبرئیل قمی، از شاگردان او هستند.

از دیگر تألیفات مهم وی علاوه بر «اعلام الوری»، تفسیر مجمع البیان و جوامع الجامع، تاج الموالید، نثر اللآلی و اسرار الإمامة می باشد.

علمای شیعه مانند علامه حلی، علامه مجلسی و سید محسن امین، هر یک به زبانی در عدالت و وثاقت و فضل و جلالت او سخن گفته اند. امین‌الاسلام طبرسى در سال ۵۴۸ هجرى در سبزوار از دنیا رفت در مشهد مقدس به خاک سپرده شد.

محتوای کتاب

مرحوم طبرسى کتابش را در چهار رکن تدوین کرده است که هر رکن شامل ابوابی و هرکدام از ابواب، مشتمل بر فصول مختلفی است. از شرح زندگانی پیامبر اکرم (صلی الله علیه وآله) تا بیان زندگی امام صادق (علیه السلام) در جلد اول و بقیه محتویات کتاب در جلد دوم است.

ارکان چهارگانه کتاب، عبارتند از:

  • ۱. الرکن الاول من الکتاب، فى ذکر النبى المصطفى محمد (صلی الله علیه وآله): این رکن، مشتمل بر مطالب زیر است: ذکر نسب و مولد و مدت حیات و وقت وفات آن حضرت؛ ذکر معجزات آن حضرت؛ ذکر مختصرى از حالات او از لحظه بعثت تا زمان هجرت به مدینه، سپس تا زمانى که دستور جهاد را صادر فرمود و... در پایان این رکن، به خلاصه‌ای از زندگی حضرت زهرا (علیها السلام) اشاره نموده است.
  • ۲. الرکن الثانى فى ذکر امیرالمؤمنین على بن ابى‌طالب (علیه السلام): این رکن، شامل مباحث زیر است: ذکر میلاد، اسماء و القاب و وقت وفات و مدت خلافت و تاریخ عمر آن حضرت؛ ذکر نصوصى که دلالت بر امامت بلافصل وى پس از پیامبر مى‌کنند؛ ذکر پاره‌اى از نشانه ‌ها و معجزات مؤید امامت وى و...
  • ۳. الرکن الثالث، فى ذکر الائمة من ابناء امیرالمؤمنین (علیه السلام): این رکن، داراى مباحث زیر است: زمان ولادت، مقدار عمر، مدت خلافت، لحظه وفات، جایگاه قبر و... حضرت امام حسن (علیه السلام)؛ تاریخ ولادت، مقدار عمر، دلایل امامت و...امام حسین (علیه السلام)؛ القاب و کنیه و تاریخ ولادت و مقدار عمر و وقت وفات و موضع قبر و... تا امام حسن عسکری (علیه السلام) است.
  • ۴. الرکن الرابع من الکتاب، فى ذکر امامة الاثنى عشر و الامام الثانى عشر: این رکن، واجد مطالب زیر است: ذکر پاره‌اى از اخبار که از طریق اهل سنت روایت شده ‌اند و تصریح به تعداد ائمه دوازده‌گانه نموده ‌اند؛ ذکر برخى از اخبار که از طریق شیعه روایت شده ‌اند و تصریح به امامت دوازده تن از آل محمد (علیهم السلام) دارند؛ ذکر اسم و کنیه و لقب و مولد و زمان ولادت و... امام زمان (علیه السلام).

ویژگی‌های کتاب

  • چون شیخ طبرسی در دوره‌ای زندگی می‌کرده که شیعیان گرچه در ایران فراوان بوده‌اند، ولی حکومت در بیشتر نقاط در دست اهل سنت بوده است، نوشته‌های وی به‌صورتی معتدل نگاشته شده تا باعث تحریک دیگران بر ضد شیعه نشود؛ لذا در شرح زندگی حضرت زهرا(س) در این کتاب، اشاره‌ای به برخورد وی با حاکمیت و روابط میان آن حضرت با دو خلیفه اول (ابوبکر و عمر) نشده است.
  • إعلام الورى، یکى از مشهورترین کتب شرح حال و سیره رسول اکرم و اهل‌ بیت (ع) است، در این کتاب مطالبى ذکر شده که در کتب مشابه آن دیده نمی‌شود. مرحوم طبرسى که در هر موضوعى از مباحث دین محقق و صاحب‌نظر است، در این باب نیز بسیار با ذوق و سلیقه عمل کرده است. در شرح مطالب نه طریق افراط را پیموده که خوانندگان را خسته کند و نه طریق تفریط را در پیش گرفته که موضوعات را ناقص بگذارد و خواننده چیزى درک نکند.
  • إعلام الورى، از روز نخست در میان علماى شیعه مورد توجه قرار گرفته و همه مؤلفین در کتب خود از آن نقل می‌کنند، علامه مجلسى در مطاوى «بحار الأنوار» تمام این کتاب را نقل کرده و آن را یکى از مآخذ معتبر دانسته است.
  • یکی دیگر از ویژگی‌های این کتاب این است که طبرسی کتاب خود را به گونه ‌اى گرد آورده که مورد قبول شیعه و سنى باشد و به همین خاطر تنها از منابع شیعه نقل نکرده، بلکه از حدود ۲۰ کتاب که منابع او مى‌باشند، ۸ کتاب از کتب اهل سنت است و ۱۲ کتاب از کتب شیعه. برخی منابع سنی او عبارت است از: صحیح بخاری، صحیح مسلم، دلائل النبوة ابوبکر بیهقى، کتاب المعرفة ابن منده، عیون الأخبار ابن قتیبه، و مقاتل الطالبیین ابوالفرج اصفهانی.

منابع

  • کتابشناسی تفصیلی مذاهب اسلامی، محمدرضا ضمیری، ص ۳۰۷-۳۰۸.
  • نرم افزار جامع الاحادیث [لوح فشرده]، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی.