شرح الأخبار فی فضائل الأئمة الأطهار (کتاب)
 | |
| نویسنده | قاضی نعمان مغربی |
| موضوع | زبان عربی |
| زبان | عربی |
| تعداد جلد | ۳ |
|
| |
کتاب «شرح الأخبار فى فضائل الأئمة الأطهار»، تألیف قاضى نعمان مغربى (م، ۳۶۳ ق)، شامل یک دوره تاریخ زندگى ائمه اطهار علیهمالسلام -از امام علی علیهالسلام تا پایان حیات امام صادق علیهالسلام- به همراه فضائل و مناقب ایشان است.
معرفی کتاب
کتاب «شرح الأخبار فى فضائل الأئمة الأطهار» از منابع اصلى حدیث و تاریخ شیعه به شمار مى رود، که بر خلاف نامش منحصر به فضائل و مناقب ائمه اطهار علیهمالسلام نیست؛ بلکه یک دوره تاریخ ائمه از امیرالمؤمنین علی علیهالسلام تا پایان زندگى امام صادق علیهالسلام است.
عالمان و نویسندگان قدیم و جدید شیعه از این کتاب نقل کرده و به آن اهتمام ورزیدهاند. نقل اخبار واقعه غدیر از کتاب «الولایة» محمد بن جریر طبری که اکنون در دست نیست، بر اهمیت این اثر مى افزاید.
مؤلف این کتاب -قاضى نعمان مغربى-، بر مذهب اسماعیلیه است. راویان مؤلف همانند کتب امامى، راویان ائمه (علیهم السلام) هستند، چنانکه اصل روایات و مطالب این کتاب درباره اهل بیت و فضائل آنان، همانند روایات امامیه است. حتى در بخش آخر این کتاب که به موضوع «مهدى» پرداخته شده، روایات امامیه درباره امام مهدی (علیهالسلام) نقل شده است، لیکن مؤلف با هدف برداشت خاص از این روایات آنها را نقل مىکند، بهگونه اى که تا مدتها پیش، کسى به اسماعیلى بودن قاضى نعمان اطمینان نداشت.
محتواى کتاب
کتاب «شرح الأخبار» از شانزده جزء تشکیل شده است. در ترتیب این اجزاء قدرى آشفتگى وجود دارد و مؤلف یک مطلب را در اجزاى مختلف پراکنده است. مثلاً در جزء نخست احادیثى از پیامبر (صلی الله علیه وآله) در فضیلت امام علی (علیهالسلام) آورده، ولى حدیث سد الابواب را در جزء هفتم نقل کرده است.
روش قاضى نعمان در این کتاب، حدیثى است و سلسله اسناد روایات خود را کامل آورده است. البته مؤلف روایات را پیوسته و بدون عنوان و تبویب در کنار هم آورده و محقق کتاب عناوینى را جهت تنظیم ابواب و اجزاء قرار داده است.
مؤلف پس از شرح زندگى و مناقب امام صادق (علیهالسلام)، به مهدى مغربى و مطالبى درباره اسماعیلیه و فاطمیان پرداخته و شرح حال بقیه ائمه را ذکر نکرده است. در عین حال این کتاب از آثار کهن در زندگى امامان شیعه بخصوص امیرمؤمنان علیهالسلام به شمار مى رود که با توجه به اشتراک عقیده مؤلف تا امام ششم، مباحثى که در آن آمده کاملاً با روایات شیعه امامیه مطابق است.
جلد اول و دوم کتاب، اختصاص به زندگى و فضائل امام علی علیهالسلام دارد و در جلد سوم به بقیه اهل بیت و مباحث خاص دیگر پرداخته است.
یازده جزء کتاب که دو جلد کنونى را تشکیل مىدهد، به مناقب و تاریخ زندگانى امیرمؤمنان علیهالسلام پرداخته و در اجزاى بعدى از فضائل کلى اهل بیت، حضرت خدیجه و حضرت زهرا، امام حسن و امام حسین علیهمالسلام و تاریخ کربلا سخن گفته است. وى همچنین بخشى از جزء سیزدهم را به خاندان ابوطالب اختصاص داده و به نام شهداى کربلا بازگشته است. سپس تا امام صادق علیهالسلام مطالبى آورده و فرقههاى شیعه را شرح مىدهد که پس از آن حضرت بوجود آمدند.
شرح قیام بنى الحسن علیهالسلام و پس از آن موضوع مهدى و ظهور مهدى فاطمى و دعوت فاطمیان در یمن و افریقا از مباحث بعدى است. جزء آخر کتاب -یعنى شانزدهم- به صفات شیعیان در بیان معصومین اختصاص دارد.
منابع
- نرم افزار سیره معصومان، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی.
