شهید سید ابوالحسن شمس آبادی

«شهید آیت‌‌الله سید ابوالحسن موسوی شمس‌آبادی» (۱۲۸۱-۱۳۵۵ ش)، فقیه اصولی، عالم مجاهد شیعه معاصر و از شاگردان سید ابوالحسن اصفهانی و سید جمال الدین گلپایگانی بود. ایشان وکیل آیت‌الله بروجردی و رئیس حوزه علمیه در اصفهان بود و علاوه بر تدریس و تبلیغ و اقامه نماز جماعت، به ساخت مساجد و مدارس و درمانگاه‌ها و مؤسسات خیریه می‌پرداخت.

نام کامل	سید ابوالحسن موسوی شمس‌آبادی
زادروز	۱۲۸۱ شمسی
زادگاه	اصفهان
وفات	۱۳۵۵ شمسی
مدفن	گلستان شهدای اصفهان
اساتید	سید ابوالحسن اصفهانی، سید جمال الدین گلپایگانی، سید عبدالهادی شیرازی، میرزا محمدحسین نایینی،...
شاگردان	اسدالله الهی حسین‌آبادی، شیخ محمدعلی فشارکی، سید محمدتقی حجازی فروشانی، سید ابوالفضل طباطبایی خوراسگانی،...
آثار	رساله‌ در اصول دین، موعظه ابراهیم علیه‌السلام، شرح صحیفه سجادیه، دیوان اشعار در فضایل و مصائب ائمه اطهار،...

ولادت و خاندان

سید ابوالحسن شاهان دشتی آل‌رسول معروف به شمس‌آبادی در سال ۱۳۱۹ قمری (۱۲۸۱ خورشیدی) در اصفهان دیده به جهان گشود. خاندان وی تا چندین نسل، همگی از علمای خدمتگزار و مروج دین بودند.

پدر بزرگوار ایشان، آیت‌الله آقا سید محمدابراهیم،‌ از شاگردان علمای بزرگانی همچون آقا نجفی اصفهانی، ملا محمدباقر فشارکی، جهانگیرخان قشقایی، آخوند کاشی و سید محمدهاشم چهارسوقی بود.

جد اعلای ایشان، آیت‌الله آقا سید محمد موسوی شاهاندشتی (م ۱۲۴۸ ق) بود، که از لاریجان مازندران به اصفهان کوچید و از محضر آیت‌الله آقا محمد بیدآبادی بهره‌های شایان برد.

تحصیل و استادان

سید ابوالحسن پس از دوران کودکی و نوجوانی، به فراگیری دانش اسلامی همت گماشت. وی در آغاز، کتاب‌های جامع المقدمات، مُغنی، مطول، قوانین، شرایع، شرح لمعه و معالم را نزد استادانی همچون: شیخ ابوالقاسم زفره‌ای، جلال‌الدین همایی، میرزا احمد مدرس شهیدی، شیخ عبدالوهاب زاهدی، شیخ محمدحسن داورپناه و خط را نزد میرزا اسداله رجالیان فرا گرفت، وی باقی‌مانده سطح و خارج فقه و اصول را نزد آیات عظام: سید محمد نجف‌آبادی، سید علی نجف آبادی و آخوند ملا محمدحسین فشارکی فرا گرفت.

سال ۱۳۱۱ ش. (۱۳۵۵ ق) در سن ۲۵ سالگی به حوزه علمیه نجف اشرف مهاجرت کرد و در آن مهد دانش از محضر برخی بزرگان حوزه بهره برد. وی با جدیت و تلاش فراوان به مدت یازده سال مبانی فقه و اصول خویش را استوار ساخت، و موفق به کسب اجازات متعدد روایتی و اجتهادی از استادانش شد. مهمترین اساتید او در نجف عبارتند از:

• سید ابوالحسن موسوی اصفهانی
• آقا ضیاءالدین عراقی
• میرزا محمدحسین نایینی
• سید عبدالهادی شیرازی
• شیخ محمدکاظم شیرازی
• سید جمال الدین گلپایگانی
• میرزا ابوالحسن مشکینی

تدریس و شاگردان

آیت‌‌الله سید ابوالحسن شمس‌آبادی در سال ۱۳۶۶ ق، به اصفهان بازگشت و در مدرسه صدر بازار به تدریس فقه و اصول و تعلیم و ارشاد طلاب می پرداخت. وی «کفایة» آخوند خراسانی را تدریس می ­کرد و یک روز در هفته را هم در مدرسه درب کوشک (باقریه) برای امر تدریس و مباحثه علوم می ­رفت. برخی از شاگردان او عبارتند از:

• میرزا محمدحسین رشتی
• سید ابوالفضل طباطبایی خوراسگانی
• سید ابوالحسن درچه‌ای‌زاده
• شیخ محمدعلی فشارکی
• شیخ اسدالله الهی حسین‌آبادی
• سید تقی هاشمی ده‌سرخی
• سید محمدتقی حجازی فروشانی
• سیدمحمدتقی مدنی چهارسویی
• سید مجتبی مهدوی هرستانی
• سید محمدتقی حجازی فروشانی
• سید ناصر موسوی مهدوی

آثار و تألیفات

از آیت‌‌الله سید ابوالحسن شمس‌آبادی آثار علمی زیر به جای مانده است:

• تقریرات درس فقه و اصول استادان خویش
• دیوان اشعار، در فضایل و مصائب ائمه اطهار (علیهم السلام)
• رساله‌ای مختصر در اصول دین
• موعظه ابراهیم (علیه السلام)
• شرح صحیفه سجادیه.

فعالیت‌های اجتماعی و سیاسی

خدمات فرهنگی:

آیت‌الله شمس‌آبادی در اصفهان به وعظ و ارشاد، اقامه نماز جماعت در مسجد سرتیپ چهارسوق و مسجد شیخ بهایی، دستگیری از درماندگان و ساخت مساجد و درمانگاه‌ها و مدارس و مؤسسات خیریه، و ریاست حوزه علمیه اصفهان پرداخت. او وکیل مطلق مرحوم آیت‌الله بروجردی بود و پس از ایشان، به وکالت تامه‌ مراجع تقلید برگزیده شد و تا هنگام شهادت، پرداخت شهریه طلاب حوزه اصفهان را بر عهده داشت.

آیت‌الله شمس‌آبادی در بنیاد نهادن و نظارت بر چندین مؤسسه شرکت کرد که همه آنها هم‌اکنون نیز به فعالیت خود ادامه می‌دهند و عبارتند از:

انجمن مددکاری امام زمان عجل الله تعالی فرجه - مخصوص ایتام

• مؤسسه آموزشی ابابصیر؛ این مؤسسه، نابینایان را در هر سنی، تحت سرپرستی خود می‌گیرد و زمینه‌های رشد و کمال مادی و معنوی آنان را فراهم می‌سازد. ایجاد زمینه تحصیل، اشتغال، ازدواج و مسکن نابینایان بر عهده این مؤسسه است. این مجتمع به قصد مبارزه با آموزشگاه نابینایان «کریستوفر» که ارامنه تأسیس کرده بودند و نابینایان مسلمان را گمراه می‌کردند، تأسیس شد.
• انجمن مددکاری امام زمان عجل‌الله تعالی فرجه؛ این بنیاد به امور مادی و معنوی فقیران، درماندگان و یتیمان رسیدگی می‌کند و زمینه‌های آموزش، اشتغال، ازدواج و مسکن آنان را فراهم می‌سازد.
• بیمارستان عسکریه
• آزمایشگاه مهدیه
• مؤسسه خیریه و دبیرستان احمدیه؛ بنابر گزارش ساواک در تاریخ ۱۹ اسفند ۱۳۴۸، این مؤسسه اقدام به اعزام طلاب و روحانیان به روستاهای اطراف می‌کند و به مبلغان اعلام شده است که هیچ پولی از مردم نگیرند و مؤسسه خرج سفر و حق منبر ایشان را تقبل می‌کند.
• حسینیه و مسجد دهستان «تاروکشه» از توابع کاشان؛ در این روستا برخی از افراد گمراه و منسوب به فرقه ضاله «ازلی» نفوذ کرده بودند. آیت‌الله شمس‌آبادی با فرستادن نمایندگان و تبلیغات گسترده و مسافرت خویش (همراه با مؤمنان و متدینان) اعمال آنان را خنثی کرد، عده‌ای از آنان را به راه راست هدایت، و باقی‌مانده آنها را از آن محل بیرون کرد. ایشان در مبارزه با بهائیت در اصفهان و شهرهای اطراف نیز سر از پای نمی‌شناخت.
• حسینیه و زائرسرای اصفهانی‌ها در مشهد مقدس
• ساختمان قائمیه.

مواضع سیاسی:

آیت‌الله شمس‌آبادی در کنار فعالیت‌های دینی و خدمات اجتماعی، از فعالیت‌های سیاسی برکنار نبود.

• در خرداد ۱۳۴۲ در حمایت از امام خمینی و آیت‌الله بهاءالدین محلاتی و علمایی که دستگیر شده بودند، اعلامیه‌ای با امضای وی و دیگر عالمان اصفهان منتشر شد.
• در ۲۰ تیر ۱۳۴۲ نیز برای اعتراض به دستگیری حضرت امام و پیوستن به جمع علمای معترض کشور، به تهران عزیمت کرد و تا آزادی امام، در آنجا ماند.
• وی در ۲۵ تیر ۱۳۴۷ در اعتراض به دستگیری و محکومیت آقایان حسین‌علی منتظری و ربانی شیرازی، به همراه عده‌ای از علمای اصفهان، تلگرام‌هایی به مراجع تقلید و علمای شهرها فرستادند.
• همچنین در سال ۱۳۵۳ به گروهی از طلاب که به خدمت در اداره اوقاف رژیم پهلوی درآمده و سپاه دین نام گرفته بودند، پیغام فرستاد و برخی از آنان را به منزل خود دعوت کرد. ایشان از آنان خواست تا از خدمت در اوقاف استعفا کنند و قول داد چنانچه از حقوق دولت چشم‌پوشی کنند، حقوق بیشتری به آنان خواهد داد.

ویژگی‌های اخلاقی

مرحوم آیت‌الله شمس‌آبادی زندگی بسیار ساده و خانه‌ای محقر داشت. با آنکه ماهانه میلیون‌ها تومان از وجوهات شرعیه به دست ایشان می‌رسد،‌ خود مانند طلبه‌ای زاهد زندگی می‌کرد.

تهجد و شب‌‌زنده‌داری، سخاوت، تواضع، انس با قرآن و دعا، بزرگداشت و تجلیل عالمان و فقیهان، از دیگر ویژگی‌های آن مرد بزرگ بود.

شهادت

شهید آیت‌الله ابوالحسن شمس‌آبادی در صبحدم چهارشنبه هفتم ربیع‌الثانی ۱۳۹۶ ق، (۱۸ فروردین ۱۳۵۵ ش) در ۷۸ سالگی، هنگامی که برای ادای نماز صبح از خانه خارج می‌شد، باند سید مهدی هاشمی ایشان را ربودند و در میانه راه، او را خفه کرده و جنازه‌اش را در راه درچه‌ در زیر پل یکی از رودها پنهان کردند. پیش از طلوع آفتاب، رهگذران متوجه شدند و خبر به شهر رسید. انبوه مردم به صورت دسته‌های عزادار به محل وقوع فاجعه حرکت کردند و پیکر پاکش را - به مدت شش ساعت - با کمال احترام بر سر دوش به شهر آورند. سپس در روز پنج‌شنبه با تشییع باشکوه، در تکیه کوهی تخت فولاد دفن کردند.

شهید شمس آبادی اولین شهیدی بود که در این قسمت تخت فولاد (گلستان شهدا) دفن شد و بعدا شهدای کردستان پس از انقلاب دفن شدند؛ و بعد هم مزار عمومی عمده شهدای اصفهان شد.

منابع

• اسناد انقلاب اسلامی، تدوین مرکز اسناد انقلاب اسلامی، تهران، ۱۳۷۵ش.
• تاریخ علمی و اجتماعی اصفهان در دو قرن اخیر، سید مصلح‌الدین مهدوی، نشر الهدایة، قم، ۱۳۶۷.
• خاطرات سیاسی، ‌محمد محمدی ری‌شهری،‌ مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی، تهران، چاپ سوم، ۱۳۶۹.
• دانشمندان و بزرگان اصفهان، سید مصلح‌الدین مهدوی.
• گنجینه دانشمندان، محمد شریف رازی، کتابفروشی اسلامیه، تهران، ۱۳۵۸.

آرشیو عکس و تصویر

• 

  شهید سید ابوالحسن موسوی شاهان دشتی آل رسول (شمس آبادی) در جوانی

• 

  از راست: ناشناس، شهید سید ابوالحسن موسوی شاهان دشتی آل رسول (شمس آبادی)، ناشناس و رحیم ارباب چرمهینی

• 

  شهید سید ابوالحسن موسوی شاهان دشتی آل رسول (شمس آبادی) و سید اسماعیل هاشمی

• 

  شهید سید ابوالحسن موسوی شاهان دشتی آل رسول (شمس آبادی)

• 

  از راست: شهید محمد صدوقی، شهید سید ابوالحسن موسوی شاهان دشتی آل رسول (شمس آبادی) و مهدی مظاهری

• 

  ابوالفضل خوانساری و شهید سید ابوالحسن موسوی شاهان دشتی آل رسول (شمس آبادی)

• 

  اعلامیه مردمی شهید سید ابوالحسن موسوی شاهان دشتی آل رسول (شمس آبادی)

• 

  سید علی حسینی خامنه ای بر سر مزار شهید سید ابوالحسن موسوی شاهان دشتی آل رسول (شمس آبادی)

• 

  آرامگاه شهید سید ابوالحسن موسوی شاهان دشتی آل رسول (شمس آبادی) در گلستان شهدای اصفهان