سیدعلی موسوی گرمارودی

«سید علی موسوی گرمارودی» (متولد ۱۳۲۰ ش)، شاعر، ادیب، نویسنده، مترجم و محقق معاصر ایرانی و از شاگردان شهید مرتضی مطهری و شهید بهشتی است. او چهره ماندگار شعر در سال ۱۳۸۵ و برنده جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی ایران برای ترجمه قرآن در سال ۱۳۹۰ و مدیر ماهنامه ادبی "گلچرخ" بوده است. موسوی گرمارودی از پیشگامان شعر نو شیعی و انقلابی و از پایه‌گذاران شعر آیینی و مقاومت به شمار می‌رود. ترجمه قرآن، نهج‌البلاغه و صحیفه سجادیه از مهمترین آثار اوست.


نام کامل	سید علی موسوی گرمارودی
زادروز	۱۳۲۰ شمسی
زادگاه	قم



اساتید	محمدتقى ادیب نیشابورى، شیخ مجتبى قزوینى، مرتضی مطهری، شهید بهشتی، شهید دکتر مفتح،...

آثار	ترجمه قرآن، ترجمه نهج‌البلاغه، ترجمه صحیفه سجادیه، داستان پیامبران، در سایه‌سار نخل ولایت، غوطه در مهتاب، پرتو انسان‌ها،...

زندگی‌نامه

ولادت و خاندان:

سید علی موسوی گرمارودی در ۳۱ فروردین‌ ۱۳۲۰ شمسی (۲۲ ربیع‌الاول ۱۳۶۰ ق) در محله چهارمردان قم متولد شد. نیاکان پدری او از سادات روستای "میخسار" کجور مازندران بودند که در دوره قاجاریه به الموت و سپس به گرمارود کوچ کرده بودند.

پدرش، حجت‌الاسلام سید محمدعلی موسوی گرمارودی، از بزرگان اهل گرمارود الموت قزوین بود. وی ابتدا در مسجد جامع گرمارود به ارشاد مردم می‌پرداخت، سپس در دوران جوانی به قم و پس از آن به نجف مهاجرت کرد و سرانجام در قم ساکن شد.

تحصیلات و اساتید:

سید علی موسوی گرمارودی تحصیلات خود را از پنج‌سالگی نزد پدر آغاز کرد و کتاب‌هایی چون قرآن، نصاب الصبیان، گلستان سعدی، طاقدیس ملا احمد نراقی و گزیده‌هایی از خمسه نظامی را فراگرفت. سپس وارد دبستان ملی باقریه شد. دوره متوسطه را در دبیرستان دین و دانش قم گذراند و از محضر استادانی چون آیت‌الله شهید بهشتی، على‌اصغر فقیهى، دکتر حسین اشراقى، شهید دکتر مفتح، دکتر بزرگ‌نیا، دکتر مظاهر مصفا و بهره برد. در ۱۳۳۸ش، همراه پدر به مشهد رفت، مدت چهار سال در آنجا اقامت گزید. او در حوزه علمیه مشهد نزد شیخ مجتبى قزوینى و محمدتقى ادیب نیشابورى مشهور به ادیب ثانى تلمذ کرد و کتاب‌هاى «سیوطى»، «مُغنى» و «مطوّل» را خواند. همچنین منطق و مقدمات اصول و فقه را نزد مدرسان دیگر حوزه مشهد ازجمله مرحوم واعظ طبسى آموخت. مدتى نیز نزد شهید مرتضى مطهرى «شرح منظومه» را آموخت.

دکتر موسوى گرمارودى مدت یک سال در حوزه «فردوس» به تدریس پرداخت. سرانجام پس از بهره‌گیرى از اساتید برجسته حوزه علمیه مشهد، به قم بازگشت. با قیام ۱۵ خردادماه ۱۳۴۲ش و دستگیرى امام خمینى(ره)، همراه پدر به تهران آمد و در دبیرستان «علوى» به تدریس پرداخت.

او در ۱۳۴۵ش، به دانشکده حقوق دانشگاه تهران رفت و در رشته علوم قضایى مشغول تحصیل شد. در این ایام با برخى از چهره‌هاى فعال سیاسى چون شهید رجایى و شهید باهنر آشنا گردید. در ۱۳۴۸ش، در مسابقه شعرى که در مجله ادبى «یغما» به مناسبت آغاز پانزدهمین قرن بعثت برگزار شده بود، در زمینه «شعر نو» شرکت کرد و منظومه «خاستگاه نور» را ارائه داد و رتبه اول را کسب کرد.

موسوى گرمارودى از ۱۳۴۸ش، به‌عنوان دبیر در اداره آموزش و پرورش به کار پرداخت. همچنین در اداره برنامه‌ها در وزارت آموزش و پرورش «برنامه آئین نگارش کل کشور» را نوشت.

فعالیت‌های اجتماعی:

سید علی موسوى گرمارودى در ۱۳۵۲ ش، به واسطه فعالیت‌های انقلابى علیه رژیم پهلوى، توسط ساواک دستگیر شد و چهار سال به زندان افتاد. او پس از رهایى، شرح ماجراى دستگیرى و زندانى شدن خود را طى مقاله‌اى در روزنامه «کیهان» تحت عنوان «از دوزخ بگو» در ۱۳۵۷ش، منتشر کرد. او پس از آزادى، چاپ دوم مجموعه شعر «عبور» و سپس «سایه‌سار نخل ولایت» و آنگاه «سرود رگبار» را منتشر کرد.

گرمارودى تحصیلات خود را در مقطع فوق لیسانس در رشته ادبیات در دانشگاه تهران ادامه داد. پایان‌نامه او با عنوان «جوشش و کوشش در شعر» بود که با راهنمایى استاد سید ضیاءالدین سجادى به انجام رسید. بعد تحصیلات خود را در مقطع دکترا در همان دانشگاه پى گرفت و موفق به اخذ دانشنامه دکتراى ادبیات شد. موضوع رساله دکتراى وى، «زندگى و شعر ادیب‌الممالک فراهانى» بود که با راهنمایى دکتر سید جعفر شهیدى به انجام رسید. این اثر بعدها به‌صورت کتاب منتشر شد و تاکنون نیز دو بار تجدید چاپ گردیده است.

دکتر موسوى گرمارودى با پیروزى انقلاب اسلامى، همراه طاهره صفارزاده، شاعر معاصر، «کانون فرهنگى نهضت اسلامى» را تأسیس کرد و به سمت دبیرى کانون منصوب شد. مدتى نیز سرپرست انتشارات فرانکلین و مدیر عامل افست گردید. حدود هشت ماه نیز مشاور فرهنگى و سخنگوى وزارت پست و تلگراف و تلفن شد.

از ۱۵ فروردین‌ ۱۳۵۹ش، با سمت مشاور مطبوعاتى و فرهنگى رئیس جمهور در دوران ریاست جمهورى بنى‌صدر مشغول به کار گردید، اما چند ماه بعد، از سمت مشاور مطبوعاتى استعفا داد. پس از فرار ابوالحسن بنى‌صدر، به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى بازگشت؛ زیرا کارمند رسمى آنجا بود. مدت دو سال بر اثر همکارى که سابقاً با بنى‌صدر داشت، مورد آزار و اذیت قرار گرفت و خانه‌نشین شد.

از دیگر مناصب و مسئولیت‌های ایشان، مدیریت تالار وحدت تهران و رایزن فرهنگی ایران در تاجیکستان (۱۳۷۸-۱۳۸۲ش) را می‌توان نام برد. وی بنیان‌گذار و مسئول ماهنامه ادبی "گلچرخ" بود. در سال ۱۳۸۵ش. به عنوان چهره ماندگار بخش شعر انتخاب شد و در سال ۱۳۹۰ش. نیز انجمن آثار و مفاخر فرهنگی وی را به عنوان یکی از مفاخر ایران‌زمین معرفی کرد. اجرای صوتی کلیه غزل‌های حافظ (بر اساس نسخه قزوینی و غنی) از دیگر فعالیتهای اوست.

آثار و تألیفات

شعر:

عبور، اولین دفتر شعر (۱۳۴۸)
در سایه‌سار نخل ولایت (۱۳۵۶)
سرود رگبار
چمن لاله (۱۳۶۳)
خط خون (۱۳۶۳)
تا ناکجا (ترجمه شده به ایتالیایی)
دستچین (۱۳۶۸)
باران اخم (۱۳۷۳)
گزیده شعر نیستان
در فصل مردن سرخ (۱۳۵۸)
آغاز روشنایی آیینه
گوشواره عرش (مجموعه کامل اشعار آیینی)
تا محراب آن دو ابرو
برآشفتن گیسوی تاک
سفر به فطرت گل‌سنگ
پیوند زیتون بر شاخه ترنج
خواب ارغوانی
ما کجا، آن خوب، آن زیبا کجا (۱۳۷۲)
گزیده اشعار گرمارودی (۱۳۷۵)
سایه بد (۱۳۴۸)

کتاب‌های ادبی و پژوهشی:

غوطه در مهتاب؛ بررسی و نقد شعر ۳۲ شاعر معاصر
شعر و زندگی ادیب‌الممالک فراهانی (رساله دکتری)
از ساقه تا صدر (تذکره شعرای قرن بیستم تاجیکستان)
دگرخند؛ بررسی طنز و هزل و هجو در ادب فارسی
جوشش و کوشش در شعر (پایان‌نامه کارشناسی ارشد)
زندگی حاج شیخ محمدتقی بافقی
صدای سبز (مجموعه‌اشعار و زندگی‌نامه خودنوشت)
اختر چرخ ادب (مقدمه و انتخاب اشعار پروین اعتصامی)
به‌گزین علی‌نامه (کهن‌ترین منظومه شیعه فارسی)

داستان:

پرتو انسان‌ها (۲ جلد)
در مسلخ عشق
صلیب نخل
داستان پیامبران (۲ جلد)
بابا تاریخ (داستان برای نوجوانان)
با دل شیر
نواب صفوی
به کوتاهی آه به بلندای ماه (زندگی حضرت زهرا(س))

ترجمه:

قرآن کریم (برنده کتاب سال ۱۳۹۰)
نهج‌البلاغه (مورد تقدیر در جایزه کتاب سال)
صحیفه سجادیه
در کرانه با دریا
منشور دادگری (عهدنامه مالک اشتر)

مقالات و پژوهش‌های ادبی

مقالات متعدد درباره جریان شعر معاصر تاجیکستان
مقاله "از دوزخ بگو" در روزنامه کیهان (۱۳۵۷)
مقالات تحقیقی متعدد در زمینه ادبیات فارسی

آثار درباره موسوی گرمارودی:

بزرگداشت‌نامه دکتر سید علی موسوی گرمارودی (انجمن آثار و مفاخر فرهنگی)
مجموعه زندگینامه‌ها دکتر سید علی موسوی گرمارودی
به جرم شاعری (نوشته مجید شفیعی)
مستند "آفریدگار کلام" (شبکه چهار صدا و سیما)
مجموعه مقالات بزرگداشت استاد دکتر سیدعلی موسوی گرمارودی، در پایگاه تخصصی مجلات نورمگز

منابع

انجمن آثار و مفاخر فرهنگى، در تاریخ ۱۸ تیرماه ۱۳۹۲.
زندگی و آثار علی موسوی گرمارودی، گلشن ادب، مباحث و مسائل ادبی (گروه ادبيات فارسی متوسطه شهرستان دهاقان).
مجموعه مقالات بزرگداشت استاد دکتر سیدعلی موسوی گرمارودی، در پایگاه تخصصی مجلات نورمگز.