سید محمدصادق لواسانی: تفاوت بین نسخه‌ها

از دانشنامه‌ی اسلامی
پرش به ناوبری پرش به جستجو
 
(۱۵ نسخه‌ٔ میانی ویرایش شده توسط ۴ کاربر نشان داده نشده)
سطر ۱: سطر ۱:
 
{{بخشی از یک کتاب}}
 
{{بخشی از یک کتاب}}
'''منبع:''' ستارگان حرم، جلد 4
 
  
'''نویسنده:''' على احمدپور تركمانى
+
'''آیت الله سید محمدصادق لواسانى''' (۱۲۸۰-۱۳۶۹ ش)، از علمای مجاهد [[شیعه]] در قرن ۱۴ هجری و از شاگردان [[شیخ عبد الکریم حائری یزدی|شیخ عبدالکریم حائرى]] بود. وی از یاران دیرین [[امام خمینی]] و نماینده تام الاختیار ایشان بود و نقش مهمی در مبارزه با رژیم طاغوت و پیروزی انقلاب اسلامی [[ایران]] داشت.{{شناسنامه عالم
 +
||نام کامل = سید محمدصادق حسینی لواسانى
 +
||تصویر= [[پرونده:Lavasani.jpg|230px]]
 +
||زادروز =  ۱۲۸۰ شمسی
 +
|زادگاه = [[نجف]]
 +
|وفات =  ۱۳۶۹ شمسی
 +
|مدفن =  [[قم]]، [[حرم حضرت معصومه علیها السلام|حرم حضرت معصومه]]
 +
|اساتید =  [[شیخ عبد الکریم حائری یزدی|شیخ عبدالکریم حائرى]]، [[سید محمدتقی خوانساری|سید محمدتقى خوانسارى]]، [[سید محمد حجت کوه کمره ای|سید محمد حجت کوه‌کمره اى]]، [[آیت الله محمدعلی شاه آبادی|آیت الله شاه آبادى]]،...
 +
|شاگردان =
 +
|آثار =
 +
}}
 +
==ولادت و خاندان==
 +
سید محمدصادق در ماه [[صفر]] ۱۳۲۴ هجرى قمرى، (مطابق با ۱۲۸۰ شمسى) در شهر [[نجف]] اشرف و جوار بارگاه ملکوتى حضرت [[امام على]] علیه السلام دیده به جهان گشود. پدرش آیت الله حاج سید ابوالقاسم حسینى از شاگردان بزرگانی چون [[آخوند خراسانی|آخوند خراسانى]] (متوفى ۱۳۲۹ هـ.ق) و [[شیخ محمد بهاری|شیخ محمد بهارى]] (متوفى ۱۳۲۵ هـ.ق) بود. وی در ۱۳۶۳ قمرى به دیار باقى شتافت و پیکر پاکش در جوار صحن حضرت [[امام على]] علیه السلام به خاک سپرده شد. 
  
(يار ديرين امام)
+
==تحصیلات و استادان==
 +
محمدصادق لواسانی با تشویق و راهنمایی‌هاى پدر، تحصیلات ابتدایى را در زادگاهش شروع کرد و به مدت هفت سال در [[نجف]] در محضر پدرش، آیت الله سید ابوالقاسم لواسانى و برادر بزرگش سید احمد لواسانى دروس حوزوى را فراگرفت.
  
'''خاندان علم و سيادت '''
+
'''ورود به همدان:'''
  
پدر آيت الله سيد محمدصادق لواسانى، آيت الله سيد محمدصادق برخاسته از خاندان [[علم]] و سيادت بود، پدرش با آيت الله حاج سيد ابوالقاسم حسينى در سال 1276 هجرى قمرى در خانواده علم و سياست ديده  به جهان گشود. تحصيلات ابتدايى و سطح را در مكتب دانشمندان آن دوره فراگرفت. آن گاه به [[نجف]] اشرف مهاجرت كرد و از محضر آيات عظام: آخوند ملا محمدكاظم خراسانى (متوفى 1329 هـ.ق) و آقا سيد محمدكاظم طباطبايى يزدى (متوفى  1337 هـ.ق) استفاده كرد و به دريافت درجه [[اجتهاد]] موفق شد.  
+
سید محمدصادق در سال ۱۲۹۵ هـ.ش در پانزده سالگی، به همراه پدر به ایران آمد.<ref>گنجینه دانشمندان، جلد ۴، ص ۵۵۰.</ref> پدر چون بیشتر درس‌هاى [[اخلاق|اخلاقى]] و [[عرفان|عرفانى]] را از اساتید به نام حوزه نجف که از دیار همدان برخاسته بودند، آموخته بود به همراه فرزندش وارد همدان شد و محمدصادق در حدود یک سال در کنار پدر ماند و از محضر او و برادر استفاده برد.
  
سيد در عتبات از محضر بزرگانى چون فقيه وارسته آيت الله حاج شيخ محمد بهارى همدانى (متوفى 1325 هـ.ق) و آيت الله حاج سيد احمد تهرانى كربلايى (متوفى 1332 هـ.ق) كه از شاگردان مرحوم آيت الله آخوند حسين‌قلى همدانى (متوفى 1311 هـ.ق) به شمار مى رفتند بهره برد؛ مدارج عالى اخلاقى را كسب كرد. آن گاه به ايران بازگشت. هنگام ورود به همدان و استقبال شايسته اى از طرف مردم آن سامان صورت گرفت و بنا بر درخواست آن ها در همدان رحل اقامت افكند.
+
'''سفر به اراک:'''
  
وى سرانجام بعد از يك عمر خدمت در 28 ماه [[رمضان]] سال 1363؛ در سن 87 سالگى دعوت حق را لبيك گفت و به ديار باقى شتافت و پيكر پاكش را در تهران باشكوه ويژه اى تشييع و بعد به [[نجف]] اشرف منتقل كردند و در جوار صحن حضرت [[امام على]] علیه السلام به خاك سپردند. آيت الله سيد ابوالقاسم لواسانى.(1) از خود ده فرزند به يادگار گذاشتند همه از بزرگان و علماء بودند. نام‌های آن ها چنين است: آيت الله سيد محمدصادق، آيت الله سيد احمد، سيد على، سيد زين‌العابدين، سيد محمود، حاج سيد رضا، سيد يحيى، سيد حسين، سيد حسن و سيد محسن لواسانى، در اين مقاله به بخشى از زندگى و فعاليت هاى آيت الله سيد محمدصادق لواسانى مى پردازيم.
+
هنگامى که در سال ۱۳۳۲ هـ.ق، آیت الله [[شیخ عبد الکریم حائری یزدی|شیخ عبدالکریم حائرى]]، از مجتهدین به نام حوزه نجف به اراک وارد شد، از مکتب‌خانه و حوزه هاى علوم دینى پررونق خبرى نبود، اما با ورود حاج شیخ در مدتى اندک آوازه مکتبش به بسیارى از شهرهاى [[ایران|ایران]] رسید و دیرى نپایید که شیفتگان دانش از سراسر کشور به سوى اراک رهسپار شدند و به این ترتیب [[حوزه علمیه]] اراک به عنوان بزرگترین مجمع علمى ایران شناخته شد.<ref>شیخ عبدالکرمیم حائرى نگهبان بیدار، سعید عباس زاده.</ref> همین دوران بود که سید محمد به همراه برادرش سید احمد براى ادامه تحصیل از همدان به اراک آمد. در این سال‌ها نیز سید محمد بیشتر از محضر برادرش کسب فیض مى کرد.
  
'''تولد'''
+
در سال ۱۳۴۰ هـ.ق؛ (مطابق با ۱۲۹۶ هـ.ش) حاج شیخ عبدالکریم براى [[زیارت]] به [[قم]] آمده بود، با دعوت علماء از جمله [[شیخ محمدتقی بافقی|آیت الله بافقى]] (متوفى ۱۳۶۵ هـ.ق) مبنى بر ماندن در حوزه قم با توجه به مشکلات زیادى که [[حوزه علمیه قم]] را تهدید مى کرد، موافقت کرد و حوزه اراک را به شهر مقدس قم انتقال داد.
  
سيد محمد در ماه [[صفر]] 1324 هجرى قمرى، مطابق با 1280 هجرى شمسى در شهر [[نجف]] اشرف و جوار بارگاه ملكوتى حضرت [[امام على]] علیه السلام(2) ديده به جهان گشود. وى در محيط آرام و صميمى تحت تربيت پدر و مادر مؤمنه اش روزهاى كودكى را سپرى كرد. او از همان ايام نبوغ و استعداد شگرفش را نماياند. با تشويق و راهنمايي‌هاى پدر تحصيلات ابتدايى را در زادگاهش شروع كرد و به مدت هفت سال در [[نجف]] در محضر پدرش، آيت الله سيد ابوالقاسم لواسانى و برادر بزرگش سيد احمد لواسانى دروس حوزوى را فراگرفت.
+
'''مهاجرت به قم:'''
  
'''سفر به همدان '''
+
با هجرت آیت الله حاج شیخ عبدالکریم به شهر مقدس قم، سید محمد نیز در سال ۱۲۹۷ هـ.ش در سن ۱۷ سالگى در حالى که به مدت نُه سال مقدمات و سطح حوزه را از محضر پدر و برادرش در نجف، همدان و اراک فراگرفته بود، مانند دیگر طلاب و فضلا به قم عزیمت کرد.
  
سيد محمد در سال 1295 هـ.ش در حالى كه پانزدهمين بهار زندگيش را پشت سر مى گذاشت، به همراه پدر به ايران آمد.(3) پدر چون بيشتر درس‌هاى اخلاقى و عرفانى را از اساتيد به نام حوزه [[نجف]] كه از ديار همدان برخاسته بودند، آموخته بود به همراه فرزندش وارد همدان شد و محمدصادق در حدود يك سال در كنار پدر ماند و از محضر او و برادر استفاده برد.
+
'''آشنایى با امام خمینی:'''
  
'''سفر به اراك'''
+
سید محمد بعد از ورود به [[قم]] در [[مدرسه فیضیه|مدرسه فیضیه]] و دارالشفاء ساکن شد و در همان روزهاى ورود با حاج آقا [[امام خمینی|روح الله خمینى]] آشنا و پس از مدتى هم بحث و هم حجره ایشان شد. سید با شروع دروس حوزه در درس خارج [[فقه]] و [[اصول فقه‌‌‌‌|اصول]] بزرگانى همچون آیت الله العظمى حاج شیخ عبدالکریم حائرى، [[سید محمدتقی خوانساری|سید محمدتقى خوانسارى]] (متوفى ۱۳۷۱ هـ.ق) و مرحوم آیت الله [[سید محمد حجت کوه کمره ای|سید محمد حجت کوه‌کمره اى]] (متوفى ۱۳۷۲ هـ.ق) شرکت کرد.
  
هنگامى كه در سال 1332 هـ.ق مطابق با 1288 آيت الله حاج شيخ عبدالكريم حائرى، از مجتهدين به نام حوزه نجف به شكر اراك وارد شد، از مكتب‌خانه و حوزه هاى علوم دينى پررونق خبرى نبود اما با ورود حاج شيخ در مدتى اندك آوازه مكتبش به بسيارى از شهرهاى ايران رسيد و ديرى نپاييد كه شيفتگان دانش از سراسر كشور به سوى اراك رهسپار شدند و به اين ترتيب حوزه علميه اراك به عنوان بزرگترين مجمع علمى ايران شناخته شد.(4) همين دوران بود كه سيد محمد به همراه برادرش سيد احمد بارى ادامه تحصيل از همدان به اراك آمد. در اين سال‌ها نيز سيد محمد بيشتر از محضر برادرش كسب فيض مى كرد.
+
همچنین از محضر درس مرحوم آیت الله [[آیت الله محمدعلی شاه آبادی|شیخ محمدعلى شاه آبادى]] (متوفى ۱۳۶۹ هـ.ق) دروس [[عرفان]]، [[سیر و سلوک|سیر و سلوک]]، [[حکمت]]، [[فلسفه]]، کتب «مفاتیح الغیب»، «شرح فصوص» و «منازل السائرین» را آموخت. دو سال نیز از درس [[اخلاق]] عارف الهى، مرحوم آیت الله [[میرزا جواد آقا ملکی تبریزی|میرزا جواد آقا ملکى تبریزى]] (متوفى ۱۳۴۳) بهره مند شد.
  
در سال 1340 هـ.ق؛ مطابق با 1296 هـ.ش حاج شيخ عبدالكريم براى [[زيارت]] به [[قم]] آمده بود، با دعوت علماء از جمله آيت الله بافقى (متوفى 1365 هـ.ق) مبنى بر ماندن در حوزه قم با توجه به مشكلات زيادى كه [[حوزه علميه]] قم را تهديد مى كرد، موافقت كرد و حوزه اراك را به شهر مقدس قم انتقال داد.
+
سید محمد در طول نُه سال اقامت خود در قم، اکثر این دروس را با حاج آقا [[امام خمینی|روح الله خمینى]] مباحثه کرد. خود در این باره می‌گوید: حتى در سفرها و [[زیارت]] که گاهى [[مشهد]] مشرف مى شدیم، در راه و هر فرصتى که حاصل مى شد مشغول مباحثات علمى فلسفى مى شدیم... در [[مدرسه فیضیه]] صبح‌هاى زود در کنار رودخانه ساحلى مشغول مباحثه مى شدیم؛ حتى روزهاى سرد هم این کار انجام مى شد و چقدر زیبا و با لطف و صفا صورت می‌گرفت.<ref>مصاحبه با آیت الله لواسانى، روزنامه رسالت، ۱۳۶۸/۴/۲۰.</ref>
  
'''مهاجرت به قم '''
+
'''عزیمت به نجف:'''
  
با هجرت آيت الله حاج شيخ عبدالكريم به شهر مقدس قم سيد محمد نيز در سال 1297 هـ.ش در سن 17 سالگى در حالى كه به مدت نُه سال مقدمات و سطح حوزه را از محضر پدر و برادرش در نجف، همدان و اراك فراگرفته بود، مانند ديگر طلاب و فضلا به قم عزيمت كرد.
+
آیت الله سید محمدصادق لواسانى به شوق زیارت بارگاه [[امام على]] علیه السلام، و استفاده بیشتر از علماى حوزه [[نجف]]، در سال ۱۳۰۴ هـ.ش عازم [[عراق]] شد و از مکتب درسى اساتید بزرگى همچون، مرحوم آیت الله [[میرزا ابوالحسن مشکینی|میرزا ابوالحسن مشکینى]] (متوفى ۱۳۵۸ هـ.ق) و آیت الله [[آقا ضیاءالدین عراقی|آقا ضیاءالدین عراقى]]، عالم بزرگ علم اصول و فقه (متوفى ۱۳۵۹ هـ.ق) استفاده کرد و بعد از مدتى به خاطر کسالت و به امر پدر به شهر مقدس قم بازگشت.  
  
'''آشنايى با امام '''
+
وى در سن ۳۲ سالگى (سال  ۱۳۱۲ هـ.ش) در نتیجه سال‌ها تحقیق و فعالیت‌هاى علمى به مدارج عالیه [[اجتهاد]] دست یافت. در این فاصله زمانى مدتى هم در [[مشهد]] دروس [[فقه]] و [[اصول فقه‌‌‌‌|اصول]] و [[حکمت]] را از محضر آیت الله [[سید حسین طباطبائی قمی|حاج آقا حسین قمى]] (متوفى ۱۳۶۶) خارج فقه و اصول، و [[تفسیر قرآن|تفسیر]] را نزد آیت الله [[شیخ مرتضی آشتیانی|شیخ مرتضى آشتیانى]] (متفی ۱۳۶۵ هـ.ق) آیت الله میرزا محمد آقازاده کفائى (متوفى ۱۳۵۶) فراگرفت.
  
سيد محمد بعد از ورود به [[قم]] در مدرسه علوم دينى فيضيه و دارالشفاء ساكن شد و در همان روزهاى ورود با حاج آقا روح الله آشنا و پس از مدتى هم بحث و هم حجره ايشان شد. سيد با شروع دروس حوزه در درس خارج [[فقه]] و [[اصول]] بزرگانى همچون آيت الله العظمى حاج شيخ عبدالكريم حائرى.(5)(6) سيد محمدتقى خوانسارى(7) (متوفى 1371 هـ.ق)(8) و مرحوم آيت الله العظمى سيد محمد حجت كوه‌كمره اى(9) (متولد 1310 هـ.ق و متوفى 1372 هـ.ق)(10) شركت كرد.
+
==فعالیتهای اجتماعی و سیاسی==
 +
'''تصدى مدارس علمیه:'''
  
همچنين از محضر درس مرحوم آيت الله العظمى شيخ محمدعلى شاه آبادى(11) (متولد 1292 و متوفى 1369 هـ.ق) دروس [[عرفان]]، [[سير و سلوك]]، [[حكمت]]، [[فلسفه]]، «مفاتيح الغيب»، «شرح فصوص» و «منازل السائرين» را آموخت. دو سال نيز از درس اخلاق عارف الهى، مرحوم آيت الله حاج ميرزا جواد آقا ملكى تبريزى(12) (متوفى 1343)(13) بهره مند شد.
+
در سال ۱۳۱۴ هـ.ش به جهت توطئه هاى گوناگونى مانند اعلام کشف [[حجاب]]، به گلوله بستن مردم در [[مسجد گوهرشاد]]، تبعید علما و بزرگان [[مشهد]]، مصوبه هاى اتحاد شکل لباس، لزوم جواز پروانه و گواهینامه و تفتیش و رسیدگى به امور روحانیون و دهها مورد دیگر که از سوى رضاخان علیه حوزه هاى علمیه، خصوصاً حوزه [[قم]] انجام مى گرفت، از طرف آیات ثلاث عظام، [[سید محمد حجت کوه کمره ای|سید محمد حجت]]، [[سید محمدتقی خوانساری|سید محمدتقى خوانسارى]] و [[سید صدرالدین صدر|سید صدرالدین صدر]] به تولیت مدارس [[مدرسه فیضیه|فیضیه]]، دارالشفاء و عبدالله خان منصوب شد.<ref>آثار الحجه، جلد دوم، ص ۲۵۶، محمد شریف رازى.</ref>
  
سيد محمد در طول نُه سال اقامت خود در قم اكثر اين دروس را با حاج آقا روح الله خمينى مباحثه كرد. خود در اين باره مي‌گويد: حتى در سفرها و [[زيارت]] كه گاهى [[مشهد]] مشرف مى شديم، در راه و هر فرصتى كه حاصل مى شد مشغول مباحثات علمى فلسفى مى شديم... در [[مدرسه فيضيه]] صبح‌هاى زود در كنار رودخانه ساحلى مشغول مباحثه مى شديم؛ حتى روزهاى سرد هم اين كار انجام مى شد و چقدر زيبا و با لطف و صفا صورت مي‌گرفت.(14)
+
این دو حوزه علمیه در طول شش سال مدیریت ایشان به بهترین وجه اداره شد و در روزگارى که طلاب حق پوشیدن لباس روحانى را نداشتند، زیر نظر بزرگان ضمن حل و فصل امور طلاب به تدریس دروس سطح حوزه پرداخت و تا سال ۱۳۲۰ هـ.ش مشغول این امر مهم شد.
  
'''عزيمت به نجف '''
+
'''اقامت در تهران:'''
  
آيت الله سيد محمدصادق لواسانى به شوق زيارت بارگاه [[امام على]] علیه السلام، تجديد ميثاق با جد بزرگوارش و استفاده بيشتر از علماى آن حوزه، در سال 1304 هـ.ش عازم [[عراق]] شد و از مكتب درسى اساتيد بزرگى همچون، مرحوم آيت الله حاج ميرزا ابوالحسن مشكينى، (متوفى 1358 هـ.ق مدفن نجف اشرف)(15) و آيت الله آقا ضياءالدين عراقى(16)، عالم بزرگ علم اصول و فقه (متوفى 1359 هـ.ق) استفاده كرد و بعد از مدتى به خاطر كسالت و به امر پدر به شهر مقدس قم بازگشت.  
+
آیت الله لواسانى در سال ۱۳۲۱ هـ.ش براى نشر معارف الهى عازم [[تهران]] شد و در مسجد مدرسه میرزا ابوالحسن معمار به اقامه [[نماز جماعت|جماعت]] و خدمات دینى پرداخت. با این حال همچنان با [[امام خمینی]] که در [[قم]] بود، ارتباط نزدیک داشت. دکتر محمدتقى لواسانى؛ فرزند آیت الله لواسانى از آن ایام چنین یاد مى کند: «آیت الله لواسانى به تهران مهاجرت مى نمایند. از همان سال مرحوم امام قدس سره سالى دو تا سه بار به تهران تشریف و میهمان آیت الله لواسانى بودند».<ref>مصاحبه با آیت الله لواسانى، نقل از دکتر محمدتقى لواسانى، روزنامه رسالت، ۱۳۶۸/۴/۲۰.</ref>
  
وى در سن 32 سالگى (سال  1312 هـ.ش) در نتيجه سال‌ها تحقيق و فعاليت‌هاى علمى به مدارج عاليه [[اجتهاد]] دست يافت. در اين فاصله زمانى مدتى هم در [[مشهد]] دروس [[فقه]] و [[اصول]] و [[حكمت]] را از محضر آيت الله العظمى حاج آقا حسين قمى(17) (متولد 1282 هـ.ق و متوفى 1366) خارج [[فقه]] و [[اصول]] تفسير را نزد آيت الله حاج شيخ مرتضى آشتيانى(18) (متولد 1381 هـ.ق) آيت الله ميرزا محمد آقازاده كفائى(19) (متوفى 1356) فراگرفت.
+
'''سرآغاز مبارزات:'''
  
'''تصدى مدارس حوزه علميه قم '''
+
در سال ۱۳۴۱ هـ.ش که حضرت امام براى دیدار با آیت الله لواسانى به تهران آمده بود، موضوع لایحه انجمن‌هاى ایالتى و ولایتى مطرح شد. امام خمینی اولین مرجع تقلید جهان [[اسلام]] بود که به مخالفت با آن لایحه برخاست. بعد از سخنرانى تاریخى امام در [[مدرسه فیضیه]] در سال ۴۲، رژیم پهلوى امام را دستگیر کرده، به تهران منتقل کرد. مدتى بعد که امام آزاد شد، سراغ یار دیرین و مجاهد خود را گرفت.
  
در سال 1314 هـ.ش (20) به جهت توطئه هاى گوناگونى مانند اعلام كشف حجاب، به گلوله بستن مردم در [[مسجد گوهرشاد]]، تبعيد علماء و بزرگان مشهد، مصوبه هاى اتحاد شكل لباس، لزوم جواز پروانه و گواهينامه و تفتيش و رسيدگى به امور روحانيون و دهها مورد ديگر كه از سوى رضاخان عليه حوزه هاى علميه، خصوصاً حوزه [[قم]] انجام مى گرفت. از طرف آيات ثلاث عطام، سيد محمد حجت، سيد محمدتقى خوانسارى و سيد صدرالدين صدر به توليت مدارس فيضيه، دارالشفاء و عبدالله خان(21) منصوب شد.  
+
حجت الاسلام سید محمدرضا لواسانى در این رابطه مى گوید: «امام پس از آزادى به اولین کسى که تلفن زدند و خواستار ملاقات با ایشان شدند، آیت الله لواسانى بود و از همین تاریخ هم بود که حضرت امام وکالت تام الاختیارى را در تهران به ایشان واگذار نمودند، به صورتى که وقتى افرادى به حضرت امام مراجعه مى نمودند و سؤال مى کردند در تهران به چه کسى مراجعه مى نماییم، امام مى فرمود: به آقاى لواسانى مراجعه نمایید. دست ایشان دست من است و توهین به ایشان توهین به من است و این مطلب را حضرت امام قبلا از تبعید به [[ترکیه|ترکیه]] و [[نجف]] مى فرمودند و هم بعد از آن که نامه هاى کتبى افراد در این رابطه گویاى این مطلب است».<ref>حجت الاسلام محمدرضا لواسانى؛ فرزند آیت الله لواسانى کیهان، ۱۳۶۹/۸/۱۷.</ref>
  
اين دو حوزه علميه در طول شش سال مديريت ايشان به بهترين وجه اداره شد و در روزگارى كه طلاب حق پوشيدن لباس روحانى را نداشتند، زير نظر بزرگان ضمن حل و فصل امور طلاب به تدريس دروس سطح حوزه پرداخت و تا سال 1320 هـ.ش مشغول اين امر مهم شد.
+
'''نقش آیت الله لواسانى بعد از تبعید امام:'''
  
'''اقامت در تهران '''
+
چند ماه بعد از آزادى امام، قانون کاپیتولاسیون و مصونیت قضایى اتباع آمریکایى در [[ایران|ایران]] مطرح شد. امام در سخنرانى خود در [[قم]] ارکان دولت شاهنشاهى را به لرزه درآورد. در پى آن در شب ۱۳ آبان ۱۳۴۳ دژخیمان پهلوى به خانه امام هجوم آورد، ایشان را دستگیر و به تهران منتقل و بلافاصله به ترکیه تبعید کردند.
  
آيت الله لواسانى در سال 1321 هـ.ش براى نشر معارف الهى عازم تهران شد و در مسجد مدرسه ميرزا ابوالحسن معمار(22) به اقامه جماعت و خدمات دينى پرداخت. با اين حال همچنان با امام كه در [[قم]] بود، ارتباط نزديك داشت. دكتر محمدتقى لواسانى؛ فرزند آيت الله لواسانى از آن ايام چنين ياد مى كند: «آيت الله لواسانى به تهران مهاجرت مى نمايند. از همان سال مرحوم امام قدس سره سالى دو تا سه بار به تهران تشريف و ميهمان آيت الله لواسانى بودند».(23)
+
نقش آیت الله لواسانى در حفظ و حمایت از امام و انقلاب در این دوران آن چنان برجسته است که همه یاران امام و انقلاب بر آن شهادت داده اند. در این بین [[سید احمد خمینی|حاج سید احمد]] یادگار امام قدس سره مى نویسد: او (آیت الله لواسانى) به حق در زمان تبعید امام قدس سره پدرى دلسوز و مربى‌اى صادق برایم بود. محبت‌هاى خالصانه او در تنهایى‌هایم موجب دلگرمى بود. در مدت تبعید و زندانى امام، آیت الله لواسانى در مقابل [[طاغوت]] و طاغوتیان ایستاد و از امام دفاع کرد و زمانى که نام امام مساوى با زندان و اعدام بود، یک تنه مسئولیت نمایندگى على الاطلاق حضرت امام را پذیرفت و مسئول شهریه در [[قم]] و تهران و سایر حوزه ها شد و با شهامت تا دم [[مرگ]] از این مسئولیت دفاع کرد و پذیراى زندان و شکنجه و تبعید و دربدرى شد. او کسى بود که امام بارها گفته بود؛ دست او دست من است. او رفیق بى‌بدیل من است، توهین به او توهین به من است و او راستى چنین بود...».<ref>یادگار امام، رسالت، ۶۹/۸/۹.</ref>
  
'''سرآغاز مبارزات '''
+
'''استمرار مبارزات:'''  
  
در سال 1341 هـ.ش كه حضرت امام براى ديدار با آيت الله لواسانى به تهران آمده بود، موضوع لايحه انجمن‌هاى ايالتى و ولايتى مطرح شد. امام اولين مرجع تقليد جهان [[اسلام]] بود كه به مخالفت با آن لايحه برخاست. بعد از سخنرانى تاريخى امام در [[مدرسه فيضيه]] در سال 42، رژيم پهلوى امام را دستگير كرده، به تهران منتقل كرد. مدتى بعد كه امام آزاد شد، سراغ يار ديرين و مجاهد خود را گرفت.
+
در سال ۱۳۴۳، رژیم ستمشاهى ایشان را ممنوع الخروج کرد و در تهران تحت نظر قرار گرفت.<ref>دکتر محمدتقى لواسانى، فرزند آیت الله لواسانى، رسالت، ۱۳۶۸/۴/۲.</ref> وجود ایشان در تهران و مساعدت‌هاى فکرى و مالى به خانواده هاى زندانیان و تبعیدی‌ها و تقویت نیروها توجه آحاد مردم به ایشان، ارتباط نزدیک از تهران با تبعیدگاه امام در [[نجف]] و پیوند امام با امت و وکالت تام الاختیارى امام، باعث حساسیت ویژه رژیم پهلوى به معظم له و متعاقب آن فشارهاى مختلفى بود که به ایشان مى آوردند.  
  
حجت الاسلام سيد محمدرضا لواسانى در اين رابطه مى گويد: «امام پس از آزادى به اولين كسى كه تلفن زدند و خواستار ملاقات با ايشان شدند، آيت الله لواسانى بود و از همين تاريخ هم بود كه حضرت امام وكالت تام الاختيارى را در تهران به ايشان واگذار نمودند، به صورتى كه وقتى افرادى به حضرت امام مراجعه مى نمودند و سؤال مى كردند در تهران به چه كسى مراجعه مى نماييم، امام مى فرمود: به آقاى لواسانى مراجعه نماييد. دست ايشان دست من است و توهين به ايشان توهين به من است و اين مطلب را حضرت امام قبلا از تبعيد به تركيه و نجف مى فرمودند و هم بعد از آن كه نامه هاى كتبى افراد در اين رابطه گوياى اين مطلب است».(24)
+
با این همه آیت الله لواسانى همچنان به انجام مسئولیت‌هاى خود ادامه مى داد تا این که رژیم در بهمن ۱۳۵۱ هـ.ش ایشان را در سن ۷۱ سالگى دستگیر و به زندان انفرادى کمیته شهربانى تهران انتقال داده اما مدتى بعد با وساطت مراجع عظام از زندان آزاد شد. پس از آزادى به خاطر استمرار مبارزه براى دومین بار در سال ۱۳۵۳ تیر ماه، دستگیر و به مدت سه سال به «هشت پر» طالش تبعید شد.  
  
'''نقش آيت الله لواسانى بعد از تبعيد امام '''
+
آیت الله لواسانى به دلیل نامناسب بودن هوا و اقامت دچار بیمارى شد به این دلیل ایشان به تهران منتقل شد. شش ماه تحت درمان قرار گرفت. وقتى در بیمارستان از طرف ساواک به ایشان اعلام شد که اگر مى خواهید به تبعیدگاه برنگردید، دست از حمایت خمینى بردارید. ایشان در جواب به یک جمله بسنده کرد و گفت: به تبعیدگاه برمى گردم.<ref>حجت الاسلام سید محمدرضا لواسانى؛ فرزند آیت الله لواسانى، کیهان، ۶۹/۸/۱۷.</ref>
  
چند ماه بعد از آزادى امام قانون كاپيتولاسيون و مصونيت قضايى اتباع آمريكايى در ايران مطرح شد. امام در سخنرانى خود در [[قم]] اركان دولت شاهنشاهى را به لرزه درآورد. در پى آن در شب 13 آبان 1343 دژخيمان پهلوى به خانه امام هجوم آورد، ايشان را دستگير و به تهران منتقل و بلافاصله به تركيه تبعيد كردند.
+
آیت الله لواسانى در سال ۱۳۵۷ در سن هفتاد و هفت سالگى بعد از [[زیارت]] [[عتبات عالیات|عتبات عالیات]] براى تجدید دیار با امام، عازم فرانسه شد و پس از تبادل اندیشه پیرامون حکومت اسلامى و آینده ایران و... قبل از امام به ایران مراجعت کرد.  
  
نقش آيت الله لواسانى در حفظ و حمايت از امام و انقلاب در اين دوران آن چنان برجسته است كه همه ياران امام و انقلاب بر آن شهادت داده ند. در اين بين يادگار امام قدس سره مى نويسد: حاج سيد احمد. او (آيت الله لواسانى) به حق در زمان تبعيد امام قدس سره پدرى دلسوز و مربى‌اى صادق برايم بود.
+
'''بعد از پیرزوی انقلاب:'''
  
محبت‌هاى خالصانه او در تنهايى‌هايم موجب دلگرمى بود. در مدت تبعيد و زندانى امام، آيت الله لواسانى در مقابل طاغوت و طاغوتيان ايستاد و از امام دفاع كرد و زمانى كه نام امام مساوى با زنان و اعدام بود، يك تنه مسئوليت نمايندگى على الاطلاق حضرت امام را پذيرفت و مسئول شهريه در [[قم]] و تهران و ساير حوزه ها شد و با شهادمت تا دم [[مرگ]] از اين مسئوليت دفاع كرد و پذيراى زندان و شكنجه و تبعيد و دربدرى شد. او كسى بود كه امام بارها گفته بود؛ دست او دست من است. او رفيق بى‌بديل من است، توهين به او توهين به من است و او راستى چنين بود...».(25)
+
آیت الله لواسانى بعد از ورود امام به ایران اسلامى بى هیچ نام و عنوانى در کنار امام قرار گرفت‌. او در طول ده سال بعد از پیروزى انقلاب نیز تا آخرین لحظه با امام همراه شد. حجت الاسلام سید محمدرضا لواسانى فرزند آیت الله لواسانى در این باره مى نویسد: «پس از انقلاب، آیت الله لواسانى حداقل هفته اى یکبار بدون هیچگونه تشریفاتى به ملاقات حضرت امام مى رفتند و اگر به واسطه عذرى نمى توانستند بروند، حضرت امام توسط یادگارشان جناب آقاى حاج احمد آقا از حال آیت الله لواسانى سؤال مى کردند و علت نیامدن را مى پرسیدند».<ref>همان.</ref>
  
در زمان تبعيد امام به دست شاه خائن او راهى تركيه شد، از اين شهر به آن شهر، تا بلكه يارش را بيابد ولى دون صفتان نامرد به هيچ وجه به او يارى نكردند. تا با دلى آكنده از درد و رنج از تركيه مراجعت كرد.(26)
+
یادگار امام، حجت الاسلام آقاى حاج احمد آقا در پیرامون این موضوع مى نویسد: «...با این که او نماینده تام الاختیار حضرت امام بود، هرگز از زندگى زاهدانه اش دست نکشید و تا آخر در همان منزل که قریب پنجاه سال پیش خریده بود، زندگى کرد و در آخر عمر با آن که تمامى دوستانش او را به زندگى اى بهتر فرامى خواندند، ولى او با خداى خود عهد کرده بود تا چون محرومین و پابرهنه ها زندگى کند. او هشتاد سال با خمینى بود و براى همه کسانى که او را مى شناختند بوى امام را مى داد هر هفته در تمامى مدت بعد از انقلاب یک روز از آن ملاقات او با امام بود و او در برف و سرما هم این ملاقات را ترک نکرد. آخر دل امام به او خوش بود...».<ref>یادگار امام، رسالت، ۶۹/۸/۹.</ref>
  
'''استمرار مبارزات '''
+
==ویژگی‌هاى اخلاقى==
 +
با نگرش اجمالى به نظریات امام خمینی، آیت الله خامنه اى، یادگار امام، فرزندان و نزدیکان آیت الله لواسانى مى تون به خصوصیات ویژه این مرد الهى پى برد که از جمله آن‌هاست: عمل به تکلیف، ساده‌زیستى، انجام فرائض در اول وقت، تقید به [[نماز شب]]، خلوص در زندگى، سعى در حل مشکلات مردم، [[صله رحم]]، [[تواضع]] و فروتنى، قرائت چند نوبت [[قرآن]] در روزها، شهامتِ دفاع از [[حق]]، سلام دادن به کوچک و بزرگ، [[حسن خلق|حسن خُلق]] در زندگى با همسر و فرزندان و مردم، احترام به بندگان خدا، شنیدن نظریات دیگران و... .
  
بعد از بازگشت آيت الله لواسانى در سال 1343 از تركيه به ايران، رژيم ستم شاهى ايشان را ممنوع الخروج كرد و در تهران تحت نظر نگهدارى مى كنند.(27) وجود ايشان در تهران و مساعدت‌هاى فكرى و مالى به خانواده هاى زندانيان و تبعيدي‌ها و تقويت نيروها توجه آحاد مردم به ايشان. ارتباط نزديك از تهران با تبعيدگاه امام در [[نجف]] و پيوند امام با امت و وكالت تام الاختيارى امام، باعث حساسى ويژه رژيم پهلوى به معظم له و متعاقب آن فشارهاى مختلفى بود كه به ايشان مى آوردند.  
+
==وفات==
 +
مرحوم آیت الله لواسانى قبل از رحلت امام در بیمارستان بار دیگر با دوست دیرین خود ملاقات کرد. ارتحال امام اثر عمیقى بر روح آن عزیز مى گذارد و سرانجام بعد از یک دوران بیمارى نسبتا طولانى، روز هشتم مهر ۱۳۶۹ در ۸۹ سالگى دار فانى را وداع گفت. پیکر مطهرش از مسجد ایشان [[تشییع جنازه|تشییع]] و به شهر مقدس [[قم]] منتقل گردیید. آن گاه در جوار [[حرم حضرت معصومه علیها السلام|حرم حضرت معصومه]] سلام الله علیها به خاک سپرده شد.
  
با اين همه آيت الله لواسانى همچنان به انجام مسئوليت‌هاى خود ادامه مى داد تا اين كه رژيم در بهمن 1351 هـ.ش ايشان را در سن 71 سالگى دستگير(28) و به زندان انفرادى كميته شهربانى تهران انتقال داده اما مدتى بعد با وساطت مراجع عظام از زندان آزاد شد. پس از آزادى به خاطر استمرار مبارزه براى دومين بار در سال 1353 تير ماه، دستگير و به مدت سه سال به «هشت پر» طالش تبعيد شد.  
+
بخشی از پیام [[سید علی حسینی خامنه ای|رهبر معظم انقلاب]] به مناسبت ارتحال آیت الله سید محمدصادق لواسانى: بسم الله الرحمن الرحیم انا لله و انا الیه راجعون. عالم ربانى و فقیه پرهیزکار و بزرگوار، آیت الله آقاى حاج سید محمدصادق لواسانى رضوان الله تعالى علیه دعوت حق را لبیک گفته و به لقاءالله پیوست. آن روحانى عالیقدر هم به موجب مدارج و مقامات عالیه علم و عمل و عمر طولانى و پربرکتى که تماما در صراط مستقیم حق سپرى شد و هم به خاطر پیوند مودت و صداقت با امام عزیز و بزرگوارمان که حدود هفتاد سال استمرار و استحکام داشت، یکى از شخصیت هاى محبوب و چهره هاى شاخص بشمار مى آمد و فقدان ایشان ضایعه اى تأسف انگیز و خسارت بار است. این جانب خود سالیان متمادى آن شخصیت عزیز را از نزدیک به طهارت و صداقت و وارستگى مى شناختم... .
 +
==پانویس==
 +
{{پانویس}}
 +
==منابع==
 +
*[[ستارگان حرم (کتاب)|ستارگان حرم]]، جلد ۴، على احمدپور ترکمانى.
 +
==آرشیو عکس و تصویر==
 +
<gallery mode="packed" heights="170">
 +
پرونده:لواسانی (1).jpg|سید محمدصادق حسینی لواسانی در کودکی
 +
پرونده:خمینی (2).jpg|alt=آیت الله لواسانی در اوایل طلبگی|از راست: سید محمدصادق حسینی لواسانی [[امام خمینی|سید روح الله موسوی مصطفوی خمینی]] در دوران بلوغ
 +
پرونده:خمینی000.jpg|از راست: سید محمدصادق حسینی لواسانی و سید روح الله موسوی مصطفوی خمینی در جوانی
 +
پرونده:خمینی0.jpg|alt=آیت الله لواسانی، امام خمینی و آیت الله العظمی شبیری زنجانی|ردیف بالا از راست: سیّد ابوالحسن طهرانی، سیّد محمّد ولائی زنجانی، سید روح الله موسوی مصطفوی خمینی، سیّد علینقی طهرانی، سیّد احمد حسینی لواسانی، سیّد محمّد حسینی لواسانی، سیّد محمّدصادق حسینی لواسانی - ردیف پایین از راست: مهدی طهرانی، عبّاس طهرانی، محمّدعلی ادیب طهرانی، [[سید احمد شبیری زنجانی|سید احمد شبیری (حسینی) زنجانی]]، عبدالل‍ه آل آقا طهرانی، عبدالحسین فقیهی رشتی، [[سید موسی شبیری زنجانی|سیّد موسی شبیری (حسینی) زنجانی]]
 +
پرونده:لواسانی (4).jpg|سید محمدصادق حسینی لواسانی
 +
پرونده:لواسانی (5).jpg|سید محمدصادق حسینی لواسانی
 +
پرونده:لواسانی (7).jpg|سید محمدصادق حسینی لواسانی
 +
پرونده:ابوالقاسم خزعلی (115).jpg|از راست: محمدعلی جاودان، سید محمدصادق حسینی لواسانی و [[ابوالقاسم خزعلی]]
 +
پرونده:لواسانی (2).jpg|از راست: سید محمدحسین علوی بروجردی، سید هادی خسروشاهی، سید رضی شیرازی، سید محمدصادق حسینی لواسانی و مرتضی امامی ساروی تلارمی
 +
پرونده:لواسانی (8).jpg|سید محمدصادق حسینی لواسانی در زندان ساواک
 +
پرونده:عزالدین (12).jpg|از راست: ناشناس، عبدالنبی کاشانی، [[محمدتقی فلسفی]]، سید محمدصادق حسینی لواسان، [[عزالدین حسینی زنجانی|سید محمد عزالدین حسینی موسوی زنجانی]] و محمدآقا امامی (امامی کاشانی)
 +
پرونده:لواسانی (3).jpg|سید محمدصادق حسینی لواسانی
 +
پرونده:لواسانی (6).jpg|از راست: سید محمدرضا حسینی لواسانی، سید روح الله موسوی مصطفوی خمینی و سید محمدصادق حسینی لواسانی
 +
پرونده:لواسانی (9).jpg|تشییع پیکر سید محمدصادق حسینی لواسانی در [[قم]]
 +
پرونده:لواسانی (10).jpg|قبر سید محمدصادق حسینی لواسانی در [[حرم حضرت معصومه علیها السلام|حرم حضرت معصومه سلام الله علیها]]
 +
</gallery>
  
لواسانى كيفيت دستگيرى و منطقه تبعيد خود را اين گونه ترسيم مى كند: «روز جمعه 1353/4/7 مطابق [[جمادى الثانى]] 1394 نيم ساعت به ظهر چهار نفر به منزل ما ريختند و مرا به شهربانى جلب و در سلول انفرادى بازداشت نمودند. روز بعد، شنبه ساعت 10 صبح به بنده گفتند كه شما اخلال در نظم مى كنيد و تبعيد هستيد. پس دستبند به دست من زده و بدون اين كه بگويند به كجا مى برند سوار ماشين كرده و حركت نموده و در شهر هشت پر از توابع طالش واقع در هيجده فرسخى رشت و نزديك آستارا كه اكثريت اهل محل از اهل تسنن بودند و تناسبى با يك عالم شيعى نداشت، فرود آوردند در آن جا به بنده گفتند كه به مدت سه سال تبعيد هستيد. بنده چون در آن جا كسيرا نمى شناختم و جايى براى سكونت نداشتم، رفتم و در مسجد آن جا اقامت كردم.
+
[[رده:علمای معاصر|لواسانی،سید محمدصادق]]
 
+
[[رده:مبارزان علیه پهلوی]]
هشت روز در اين مسجد به سر بردم، سپس روز 53/4/16 چون در مسجد راحت نبودم، منتقل به مسافرخانه شدم و يك ماه نيز در آن مسافرخانه ماندم و از آن جا نيز روز چهارده [[رجب]] سال 1394 قمرى به دعوت آقاى سيد فضائل خلخالى به منزلايشان رفته، تا اين كه در بيست و چهار [[شعبان]] مطابق 43/6/21 خانه اى اجاره اجاره و به آن جا منتقل شدم و 31 ماه مدت اقامت و تبعيد طول كشيد».(29)
+
[[رده:مدفونین در حرم حضرت معصومه (س)]]
 
 
آيت الله لواسانى به دليل نامناسب بودن هوا و اقامت دچار بيمارى شد به اين دلیل ايشان به تهران منتقل شد. شش ماه تحت درمان قرار گرفت. وقتى در بيمارستان از طرف ساواك به ايشان اعلام شد كه اگر مى خواهيد به تبعيدگاه برنگرديد، دست از حمايتى خمينى برداريد. ايشان در جواب به يك جمله بسنده كرد و گفت: به تبعيدگاه برمى گردم.(30)
 
 
 
آيت الله لواسانى در سال 1357 در سن هفتاد و هفت سالگى بعد از [[زيارت]] عتبارت عاليات براى تجديد ديار با امام، عازم فرانسه شد و پس از تبادل انديشه پيرامون حكومت اسلامى و آينده ايران و... قبل از امام به ايران مراجعت كرد.
 
 
 
'''سنگ صبور انقلاب '''
 
 
 
آيت الله لواسانى بعد از ورود امام به ايران اسلامى بى هيچ نام و عنوانى در كنار امام قرار گرفت‌. او در طول ده سال بعد از پيروزى انقلاب نيز تا آخرى لحظه با امام همراه شد. حجت الاسلام سيد محمدرضا لواسانى فرزند آيت الله لواسانى در اين باره مى نويسد: «پس از انقلاب آيت الله لواسانى حداقل هفته اى يكبار بدون هيچگونه تشريفاتى به ملاقات حضرت امام مى رفتند و اگر به واسطه عذرى نمى توانستند بروند، حضرت امام توسط يادگارشان جناب آقاى حاج احمد آقا از حال آيت الله لواسانى سؤال مى كردند و علت نيامدن را مى پرسيدند».(31)
 
 
 
يادگار امام، حجت الاسلام آقاى حاج احمد آقا در پيرامون اين موضوع مى نويسد: «...با اين كه او نماينده ام الاختيار حضرت امام بود، هرگز از زندگى زاهدانه اش دست نكشيد و تا آخر در همان منزل كه قريب پنجاه سال پيش خريده بود، زندگى كرد و در آخر عمر با آن كه تمامى دوستانش او را به زندگى اى بهتر فرامى خواندند، ولى او با خداى خود عهد كرده بود تا چون محرومين و پابرهنه ها زندگى كند. او هشتاد سال با خمينى بود و براى همه كسانى كه او را مى شناختند بوى امام را مى داد هر هفته در تمامى مدت بعد از انقلاب يك روز از آن ملاقات او با امام بود و او در برف و سرما هم اين ملاقات را ترك نكرد. آخر دل امام به او خوش بود...».(32)
 
 
 
'''ويژگي‌هاى اخلاقى '''
 
 
 
با نگرش اجمالى به نظريات امام قدس سره آيت الله خامنه اى، يادگام امام قدس سره فرزندان و نزديكان آيت الله لواسانى مى تون به خصوصيات ويژه اين مرد الهى پى برد كه از جمله آن‌هاست: عمل به تكليف، ساده‌زيستى، انجام فرائض در اول وقت، تقيد به [[نماز شب]]، خلوص در زندگى، سعى در حل مشكلات مردم، [[صله رحم]]، [[تواضع]] و فروتنى، قرائت چند نوبت [[قرآن]] در روزها، شهامتِ دفاع از حق، سلام دادن به كوچك و بزرگ، حسن خُلق در زندگى با همسر و فرزندان و مردم، احترام به بندگان خدا، شنيدن نظريات ديگران و...
 
 
 
'''عروج '''
 
 
 
آيت الله لواسانى قبلا از رحلت امام در بيمارستان بار ديگر با دوست ديرين خود ملاقات كرد. ارتحال امام اثر عميقى بر روح آن عزيز مى گذارد و سرانجام بعد از يك دوران بيمارى نسبتا طولانى شانزده ماه بعد از ارتحال امام قدس سره روز هشتم مهر 1369 در 89 سالگى دارفانى را وداع گفت وبه ملكوت اعلى پيوست.
 
 
 
پيكر مطهرش با حضور هزاران نفر از مردم عزادار تهران و نماينده هاى رهبر معظم انقلاب، رئيس جمهور و با حضور يادگار امام، حضرت حجت الاسلام آقاى حاج احمد آقا در ميان حزن و اندوه امت حزب الله از مسجد ايشان تشييع و به شهر مقدس [[قم]] منتقل گردييد. آن گاه در جوار حرم [[حضرت معصومه]] سلام الله علیها به خاك سپرده شد.
 
 
 
'''پيام رهبر معظم انقلاب '''
 
 
 
به مناسبت ارتحال آيت الله سيد محمدصادق لواسانى پيام‌هاى متعددى از سوى [[شخصیت ها]]ى مختلف(33) صادر شد. متن پيام‌هاى رهبر معظم انقلاب، رياست جمهورى و يادگار امام قدس سره چنين بود: بسم الله الرحمن الرحيم انا لله و انا اليه راجعون. عالم ربانى و فقيه پرهيزكار و بزرگوار، آيت الله آقاى حاج سيد محمدصادق لواسانى رضوان الله تعالى عليه دعوت حق را لبيك گفته و به لقاءالله پيوست. آن روحانى عاليقدر هم به موجب مدارج و مقامات عاليه علم و عمل و عمر طولانى و پربركتى كه تماما در صراط مستقيم حق سپرى شد و هم به خاطر پيوند مودت و [[صداقت]] با امام عزيز و بزرگوارمان كه حدود هفتاد سال استمرار و استحكام داشت، يكى از شخصيت هاى محبوب و چهره هاى شاخص بشمار مى آمد و فقدان ايشان ضايعه اى تأسف انگيز و خسارت بار است. اين جانب كه خود ساليان متمادى آن شخصيت عزيز را از نزديك به طهارت و صداقت و وارستگى مى شناختم، اين مصيبت را به خانواده محترم، مخصوصا فرزندان مكرم ايشان و نيز به جامع علمى و مردم تهران تسليت عرض مى كنم و رحمت و فضل الهى را براى روح مطهرشان مسئلت مى نمايم. 69/7/8. سيد على خامنه اى .
 
 
 
'''پيام آيت الله هاشمى رفسنجانى'''(34)
 
 
 
بسم الله الرحمن الرحيم . انا لله و انا اليه راجعون ، رحلت عالم جليل القدر، آيت الله آقاى حاج سيد محمدصادق لواسانى رحمة الله عليه كه عمر پربركتش در راه خدمت به اسلام و ترويج [[اهل بيت]] اطهار سپرى شد، را به حوزه هاى علميه مردم تهران و خانواده آن مرحوم به ويژه فرزندان گراميشان تسليت مى گويم. آن روحانى خدمتگزار با پيوند علمى، فكرى و عملى كه با حضرت امام قدس سره الشريف داشت، خدمات بسيارى به انقلاب اسلامى نمود. از خداى متعال براى آن عالم عامل علو درجات و براى بازماندگان صبر و مسئلت دارم . اكبر هاشمى رفسنجانى رئيس جمهور.
 
 
 
'''پيام تسليت حجت الاسلام حاج سيد احمد خمينى به فرزند آن مرحوم'''(35)
 
 
 
بسم الله الرحمن الرحيم . جناب حجت الاسلام والمسلمين حاج سيد محمدرضا لواسانى دامت افاضاته با قلبى خسته و پراندوه خبر عروج ملكوتى يار وفادار امام، زاهدى عاليقدر پرسانى مبارز و پرهيزكارى عزيز؛ حضرت آيت الله آقاى حاج سيد محمدصادق لواسانى را شنيدم، او به حق در زمان تبعيد امام قدس سره پدرى دلسوز و مربى‌اى صادق برايم بود. محبت هاى خالصانه او در تنهايى هايم موجب دلگرمى بود. در طول مدت تبعيد و زندان امام در مقابل طاغوت و طاغوتيان ايستاد و از امام دفاع كرد.
 
 
 
در زمانى كه نام امام مساوى با زندان و اعدام بود؛ يك تنه مسئوليت نمايندى على الاطلاق حضرت امام را پذيرفت و مسئول شهريه در [[قم]] و [[تهران]] و ساير حوزه ها شد و با شهامت تا دم [[مرگ]] از اين مسئوليت ها دفاع كرد و پذيراى زندان و شكنجه و تبعيد و دربدرى شد.
 
 
 
او كسى بود كه امام بارها گفته بود: دست او دست من است. او رفيق بى‌بديل من است. توهين به او توهين به من است. و او براستى چنين بود. در زمان تبعيد امام به دست شاه خائن، او راهى تركيه شد. از اين شهر به آن شهر تا بلكه يارش را بيابد، ولى دون صفتان نامرد به هيچ وجه به او يارى نكردند تا با دلى آكنده از درد و رنج از تركيه مراجعت كرد.
 
 
 
با اين كه او نماينده تام الاختيار حضرت امام بود، هرگز از زندگى زاهدانه اش دست نكشيد و تا آخر در همان منزل كه قريب پنجاه سال پيش خريده بود، زندگى كرد و در آخر عمر با آن  كه تمامى دوستانش او را به زندگى‌اى بهتر فرامى خواندند، ولى او با خداى خود عهد كرده بود تا چون محرومين و پابرهنه ها زندگى كند.
 
 
 
او هفتاد سال با خمينى بود و براى همه كسانى كه او مى شناختند بوى امام را مى داد هر هفته در تمامى مدت بعد از انقلاب يك روز از آن ملاقات او با امام بود و او در برف و سرما هم اين ملاقات را ترك نكرد. آخر دل امام به او خوش بود. باور كن كه من در حد تو و برادرانت متأثرم و اگر نبود كه سنت (الله) بر اين تعلق گرفته است، هيچ چيز و كس نمى توانست آرامم كند.
 
 
 
من به شما كه دوست عزيز و برادرم هستى و به برادران بزرگوار و شريف؛ جناب آقاى دكتر محمدتقى لواسانى و جناب آقاى دكتر محمدحسين لواسانى و برادران و خواهران و فاميل شريف و بزرگوارتان تسليت عرض مى كنم و از خداوند مى خواهم كه به همه ما تحمل اين درد و رنج را عطا فرمايد. والسلام عليكم احمد خمينى .
 
 
 
پى نوشت
 
 
 
(1). گنجينه دانشمندان، جلد 9، ص 296.
 
 
 
(2). گنجينه دانشمندان، جلد 4، ص 550.
 
 
 
(3). همان.
 
 
 
(4). شيخ عبدالكرميم حائرى نگهبان بيدار، سعيد عباس زاده.
 
 
 
(5). متولد 1267 هـ.ق و متوفى 1355، مدفن حرم مطهر [[حضرت معصومه]] عليهاالسلام .
 
 
 
(6). همان.
 
 
 
(7). ديدار با ابزار، زندگينامه آيت الله خوانسارى.
 
 
 
(8). مدفن حرم مطهر حضرت معصومه عليهاالسلام.
 
 
 
(9). علماى بزرگ از كلينى تا خمينى، جلد اول، ص 420.
 
 
 
(10). مدفن مدرسه حجتيه.
 
 
 
(11). سيماى فرزانگان، جلد سوم، ص 88.
 
 
 
(12). همان، ص 70.
 
 
 
(13). مدفن قبرستان شيعيان صاحب كتب ارزشمند امرار الصلوة، المراقبات، اعمال السنه، رساله لقاءالله.
 
 
 
(14). مصاحبه با آيت الله لواسانى، روزنامه رسالت، 1368/4/20.
 
 
 
(15). گنجينه دانشمندان، جلد هفتم، ص 75.
 
 
 
(16). گنجينه دانشمدان، جلد سوم، ص 54.
 
 
 
(17). حاج آقا حسين قمى، قامت قيامت، ص 170.
 
 
 
(18). گنجينه دانشمندان.
 
 
 
(19). همان.
 
 
 
(20). تاريخ سياسى معاصر ايران، جلد اول.
 
 
 
(21). آثار الحجه، جلد دوم، ص 256، محمد شريف رازى.
 
 
 
(22). واقع در محله امامزاده يحيى.
 
 
 
(23). مصاحبه با آيت الله لواسانى، نقل از دكتر محمدتقى لواسانى، روزنامه رسالت، 1368/4/20.
 
 
 
(24). حجت الاسلام محمدرضا لواسانى؛ فرزند آيت الله لواسانى كيهان، 1369/8/17.
 
 
 
(25). يادگار امام، رسالت، 69/8/9.
 
 
 
(26). همان.
 
 
 
(27). دكتر محمدتقى لواسانى، فرزند آيت الله لواسانى، رسالت، 1368/4/2.
 
 
 
(28). تاريخ و فرهنگ معاصر، جلد اول، ص 627.
 
 
 
(29). نهضت روحانيون، جلد شش، ص 199، على دوانى.
 
 
 
(30). حجت الاسلام سيد محمدرضا لواسانى؛ فرزند آيت الله لواسانى، كيهان، 69/8/17.
 
 
 
(31). همان.
 
 
 
(32). يادگار امام، رسالت، 69/8/9.
 
 
 
(33). پيام رهبر فرزانه انقلاب به مناسبت ارتحال آيت الله لواسانى، حديث ولايت، جلد پنجم، ص 209، 69/7/8.
 
 
 
(34). پيام رئيس جمهور وقت، آيت الله هاشمى رفسنجانى، رسالت، 69/7/8.
 
 
 
(35). پيام حجت الاسلام حاج احمد آقا خمينى، يادگار امام، به مناسبت ارتحال آيت الله لواسانى، 69/7/8 رسالت.
 
[[رده:علمای قرن چهاردهم]]
 

نسخهٔ کنونی تا ‏۱۸ ژانویهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۰۸:۱۳

این مدخل از دانشنامه هنوز نوشته نشده است.

Icon book.jpg

محتوای فعلی بخشی از یک کتاب متناسب با عنوان است.

(احتمالا تصرف اندکی صورت گرفته است)


آیت الله سید محمدصادق لواسانى (۱۲۸۰-۱۳۶۹ ش)، از علمای مجاهد شیعه در قرن ۱۴ هجری و از شاگردان شیخ عبدالکریم حائرى بود. وی از یاران دیرین امام خمینی و نماینده تام الاختیار ایشان بود و نقش مهمی در مبارزه با رژیم طاغوت و پیروزی انقلاب اسلامی ایران داشت.

Lavasani.jpg
نام کامل سید محمدصادق حسینی لواسانى
زادروز ۱۲۸۰ شمسی
زادگاه نجف
وفات ۱۳۶۹ شمسی
مدفن قم، حرم حضرت معصومه

Line.png

اساتید

شیخ عبدالکریم حائرى، سید محمدتقى خوانسارى، سید محمد حجت کوه‌کمره اى، آیت الله شاه آبادى،...



ولادت و خاندان

سید محمدصادق در ماه صفر ۱۳۲۴ هجرى قمرى، (مطابق با ۱۲۸۰ شمسى) در شهر نجف اشرف و جوار بارگاه ملکوتى حضرت امام على علیه السلام دیده به جهان گشود. پدرش آیت الله حاج سید ابوالقاسم حسینى از شاگردان بزرگانی چون آخوند خراسانى (متوفى ۱۳۲۹ هـ.ق) و شیخ محمد بهارى (متوفى ۱۳۲۵ هـ.ق) بود. وی در ۱۳۶۳ قمرى به دیار باقى شتافت و پیکر پاکش در جوار صحن حضرت امام على علیه السلام به خاک سپرده شد.

تحصیلات و استادان

محمدصادق لواسانی با تشویق و راهنمایی‌هاى پدر، تحصیلات ابتدایى را در زادگاهش شروع کرد و به مدت هفت سال در نجف در محضر پدرش، آیت الله سید ابوالقاسم لواسانى و برادر بزرگش سید احمد لواسانى دروس حوزوى را فراگرفت.

ورود به همدان:

سید محمدصادق در سال ۱۲۹۵ هـ.ش در پانزده سالگی، به همراه پدر به ایران آمد.[۱] پدر چون بیشتر درس‌هاى اخلاقى و عرفانى را از اساتید به نام حوزه نجف که از دیار همدان برخاسته بودند، آموخته بود به همراه فرزندش وارد همدان شد و محمدصادق در حدود یک سال در کنار پدر ماند و از محضر او و برادر استفاده برد.

سفر به اراک:

هنگامى که در سال ۱۳۳۲ هـ.ق، آیت الله شیخ عبدالکریم حائرى، از مجتهدین به نام حوزه نجف به اراک وارد شد، از مکتب‌خانه و حوزه هاى علوم دینى پررونق خبرى نبود، اما با ورود حاج شیخ در مدتى اندک آوازه مکتبش به بسیارى از شهرهاى ایران رسید و دیرى نپایید که شیفتگان دانش از سراسر کشور به سوى اراک رهسپار شدند و به این ترتیب حوزه علمیه اراک به عنوان بزرگترین مجمع علمى ایران شناخته شد.[۲] همین دوران بود که سید محمد به همراه برادرش سید احمد براى ادامه تحصیل از همدان به اراک آمد. در این سال‌ها نیز سید محمد بیشتر از محضر برادرش کسب فیض مى کرد.

در سال ۱۳۴۰ هـ.ق؛ (مطابق با ۱۲۹۶ هـ.ش) حاج شیخ عبدالکریم براى زیارت به قم آمده بود، با دعوت علماء از جمله آیت الله بافقى (متوفى ۱۳۶۵ هـ.ق) مبنى بر ماندن در حوزه قم با توجه به مشکلات زیادى که حوزه علمیه قم را تهدید مى کرد، موافقت کرد و حوزه اراک را به شهر مقدس قم انتقال داد.

مهاجرت به قم:

با هجرت آیت الله حاج شیخ عبدالکریم به شهر مقدس قم، سید محمد نیز در سال ۱۲۹۷ هـ.ش در سن ۱۷ سالگى در حالى که به مدت نُه سال مقدمات و سطح حوزه را از محضر پدر و برادرش در نجف، همدان و اراک فراگرفته بود، مانند دیگر طلاب و فضلا به قم عزیمت کرد.

آشنایى با امام خمینی:

سید محمد بعد از ورود به قم در مدرسه فیضیه و دارالشفاء ساکن شد و در همان روزهاى ورود با حاج آقا روح الله خمینى آشنا و پس از مدتى هم بحث و هم حجره ایشان شد. سید با شروع دروس حوزه در درس خارج فقه و اصول بزرگانى همچون آیت الله العظمى حاج شیخ عبدالکریم حائرى، سید محمدتقى خوانسارى (متوفى ۱۳۷۱ هـ.ق) و مرحوم آیت الله سید محمد حجت کوه‌کمره اى (متوفى ۱۳۷۲ هـ.ق) شرکت کرد.

همچنین از محضر درس مرحوم آیت الله شیخ محمدعلى شاه آبادى (متوفى ۱۳۶۹ هـ.ق) دروس عرفان، سیر و سلوک، حکمت، فلسفه، کتب «مفاتیح الغیب»، «شرح فصوص» و «منازل السائرین» را آموخت. دو سال نیز از درس اخلاق عارف الهى، مرحوم آیت الله میرزا جواد آقا ملکى تبریزى (متوفى ۱۳۴۳) بهره مند شد.

سید محمد در طول نُه سال اقامت خود در قم، اکثر این دروس را با حاج آقا روح الله خمینى مباحثه کرد. خود در این باره می‌گوید: حتى در سفرها و زیارت که گاهى مشهد مشرف مى شدیم، در راه و هر فرصتى که حاصل مى شد مشغول مباحثات علمى فلسفى مى شدیم... در مدرسه فیضیه صبح‌هاى زود در کنار رودخانه ساحلى مشغول مباحثه مى شدیم؛ حتى روزهاى سرد هم این کار انجام مى شد و چقدر زیبا و با لطف و صفا صورت می‌گرفت.[۳]

عزیمت به نجف:

آیت الله سید محمدصادق لواسانى به شوق زیارت بارگاه امام على علیه السلام، و استفاده بیشتر از علماى حوزه نجف، در سال ۱۳۰۴ هـ.ش عازم عراق شد و از مکتب درسى اساتید بزرگى همچون، مرحوم آیت الله میرزا ابوالحسن مشکینى (متوفى ۱۳۵۸ هـ.ق) و آیت الله آقا ضیاءالدین عراقى، عالم بزرگ علم اصول و فقه (متوفى ۱۳۵۹ هـ.ق) استفاده کرد و بعد از مدتى به خاطر کسالت و به امر پدر به شهر مقدس قم بازگشت.

وى در سن ۳۲ سالگى (سال ۱۳۱۲ هـ.ش) در نتیجه سال‌ها تحقیق و فعالیت‌هاى علمى به مدارج عالیه اجتهاد دست یافت. در این فاصله زمانى مدتى هم در مشهد دروس فقه و اصول و حکمت را از محضر آیت الله حاج آقا حسین قمى (متوفى ۱۳۶۶) خارج فقه و اصول، و تفسیر را نزد آیت الله شیخ مرتضى آشتیانى (متفی ۱۳۶۵ هـ.ق) آیت الله میرزا محمد آقازاده کفائى (متوفى ۱۳۵۶) فراگرفت.

فعالیتهای اجتماعی و سیاسی

تصدى مدارس علمیه:

در سال ۱۳۱۴ هـ.ش به جهت توطئه هاى گوناگونى مانند اعلام کشف حجاب، به گلوله بستن مردم در مسجد گوهرشاد، تبعید علما و بزرگان مشهد، مصوبه هاى اتحاد شکل لباس، لزوم جواز پروانه و گواهینامه و تفتیش و رسیدگى به امور روحانیون و دهها مورد دیگر که از سوى رضاخان علیه حوزه هاى علمیه، خصوصاً حوزه قم انجام مى گرفت، از طرف آیات ثلاث عظام، سید محمد حجت، سید محمدتقى خوانسارى و سید صدرالدین صدر به تولیت مدارس فیضیه، دارالشفاء و عبدالله خان منصوب شد.[۴]

این دو حوزه علمیه در طول شش سال مدیریت ایشان به بهترین وجه اداره شد و در روزگارى که طلاب حق پوشیدن لباس روحانى را نداشتند، زیر نظر بزرگان ضمن حل و فصل امور طلاب به تدریس دروس سطح حوزه پرداخت و تا سال ۱۳۲۰ هـ.ش مشغول این امر مهم شد.

اقامت در تهران:

آیت الله لواسانى در سال ۱۳۲۱ هـ.ش براى نشر معارف الهى عازم تهران شد و در مسجد مدرسه میرزا ابوالحسن معمار به اقامه جماعت و خدمات دینى پرداخت. با این حال همچنان با امام خمینی که در قم بود، ارتباط نزدیک داشت. دکتر محمدتقى لواسانى؛ فرزند آیت الله لواسانى از آن ایام چنین یاد مى کند: «آیت الله لواسانى به تهران مهاجرت مى نمایند. از همان سال مرحوم امام قدس سره سالى دو تا سه بار به تهران تشریف و میهمان آیت الله لواسانى بودند».[۵]

سرآغاز مبارزات:

در سال ۱۳۴۱ هـ.ش که حضرت امام براى دیدار با آیت الله لواسانى به تهران آمده بود، موضوع لایحه انجمن‌هاى ایالتى و ولایتى مطرح شد. امام خمینی اولین مرجع تقلید جهان اسلام بود که به مخالفت با آن لایحه برخاست. بعد از سخنرانى تاریخى امام در مدرسه فیضیه در سال ۴۲، رژیم پهلوى امام را دستگیر کرده، به تهران منتقل کرد. مدتى بعد که امام آزاد شد، سراغ یار دیرین و مجاهد خود را گرفت.

حجت الاسلام سید محمدرضا لواسانى در این رابطه مى گوید: «امام پس از آزادى به اولین کسى که تلفن زدند و خواستار ملاقات با ایشان شدند، آیت الله لواسانى بود و از همین تاریخ هم بود که حضرت امام وکالت تام الاختیارى را در تهران به ایشان واگذار نمودند، به صورتى که وقتى افرادى به حضرت امام مراجعه مى نمودند و سؤال مى کردند در تهران به چه کسى مراجعه مى نماییم، امام مى فرمود: به آقاى لواسانى مراجعه نمایید. دست ایشان دست من است و توهین به ایشان توهین به من است و این مطلب را حضرت امام قبلا از تبعید به ترکیه و نجف مى فرمودند و هم بعد از آن که نامه هاى کتبى افراد در این رابطه گویاى این مطلب است».[۶]

نقش آیت الله لواسانى بعد از تبعید امام:

چند ماه بعد از آزادى امام، قانون کاپیتولاسیون و مصونیت قضایى اتباع آمریکایى در ایران مطرح شد. امام در سخنرانى خود در قم ارکان دولت شاهنشاهى را به لرزه درآورد. در پى آن در شب ۱۳ آبان ۱۳۴۳ دژخیمان پهلوى به خانه امام هجوم آورد، ایشان را دستگیر و به تهران منتقل و بلافاصله به ترکیه تبعید کردند.

نقش آیت الله لواسانى در حفظ و حمایت از امام و انقلاب در این دوران آن چنان برجسته است که همه یاران امام و انقلاب بر آن شهادت داده اند. در این بین حاج سید احمد یادگار امام قدس سره مى نویسد: او (آیت الله لواسانى) به حق در زمان تبعید امام قدس سره پدرى دلسوز و مربى‌اى صادق برایم بود. محبت‌هاى خالصانه او در تنهایى‌هایم موجب دلگرمى بود. در مدت تبعید و زندانى امام، آیت الله لواسانى در مقابل طاغوت و طاغوتیان ایستاد و از امام دفاع کرد و زمانى که نام امام مساوى با زندان و اعدام بود، یک تنه مسئولیت نمایندگى على الاطلاق حضرت امام را پذیرفت و مسئول شهریه در قم و تهران و سایر حوزه ها شد و با شهامت تا دم مرگ از این مسئولیت دفاع کرد و پذیراى زندان و شکنجه و تبعید و دربدرى شد. او کسى بود که امام بارها گفته بود؛ دست او دست من است. او رفیق بى‌بدیل من است، توهین به او توهین به من است و او راستى چنین بود...».[۷]

استمرار مبارزات:

در سال ۱۳۴۳، رژیم ستمشاهى ایشان را ممنوع الخروج کرد و در تهران تحت نظر قرار گرفت.[۸] وجود ایشان در تهران و مساعدت‌هاى فکرى و مالى به خانواده هاى زندانیان و تبعیدی‌ها و تقویت نیروها توجه آحاد مردم به ایشان، ارتباط نزدیک از تهران با تبعیدگاه امام در نجف و پیوند امام با امت و وکالت تام الاختیارى امام، باعث حساسیت ویژه رژیم پهلوى به معظم له و متعاقب آن فشارهاى مختلفى بود که به ایشان مى آوردند.

با این همه آیت الله لواسانى همچنان به انجام مسئولیت‌هاى خود ادامه مى داد تا این که رژیم در بهمن ۱۳۵۱ هـ.ش ایشان را در سن ۷۱ سالگى دستگیر و به زندان انفرادى کمیته شهربانى تهران انتقال داده اما مدتى بعد با وساطت مراجع عظام از زندان آزاد شد. پس از آزادى به خاطر استمرار مبارزه براى دومین بار در سال ۱۳۵۳ تیر ماه، دستگیر و به مدت سه سال به «هشت پر» طالش تبعید شد.

آیت الله لواسانى به دلیل نامناسب بودن هوا و اقامت دچار بیمارى شد به این دلیل ایشان به تهران منتقل شد. شش ماه تحت درمان قرار گرفت. وقتى در بیمارستان از طرف ساواک به ایشان اعلام شد که اگر مى خواهید به تبعیدگاه برنگردید، دست از حمایت خمینى بردارید. ایشان در جواب به یک جمله بسنده کرد و گفت: به تبعیدگاه برمى گردم.[۹]

آیت الله لواسانى در سال ۱۳۵۷ در سن هفتاد و هفت سالگى بعد از زیارت عتبات عالیات براى تجدید دیار با امام، عازم فرانسه شد و پس از تبادل اندیشه پیرامون حکومت اسلامى و آینده ایران و... قبل از امام به ایران مراجعت کرد.

بعد از پیرزوی انقلاب:

آیت الله لواسانى بعد از ورود امام به ایران اسلامى بى هیچ نام و عنوانى در کنار امام قرار گرفت‌. او در طول ده سال بعد از پیروزى انقلاب نیز تا آخرین لحظه با امام همراه شد. حجت الاسلام سید محمدرضا لواسانى فرزند آیت الله لواسانى در این باره مى نویسد: «پس از انقلاب، آیت الله لواسانى حداقل هفته اى یکبار بدون هیچگونه تشریفاتى به ملاقات حضرت امام مى رفتند و اگر به واسطه عذرى نمى توانستند بروند، حضرت امام توسط یادگارشان جناب آقاى حاج احمد آقا از حال آیت الله لواسانى سؤال مى کردند و علت نیامدن را مى پرسیدند».[۱۰]

یادگار امام، حجت الاسلام آقاى حاج احمد آقا در پیرامون این موضوع مى نویسد: «...با این که او نماینده تام الاختیار حضرت امام بود، هرگز از زندگى زاهدانه اش دست نکشید و تا آخر در همان منزل که قریب پنجاه سال پیش خریده بود، زندگى کرد و در آخر عمر با آن که تمامى دوستانش او را به زندگى اى بهتر فرامى خواندند، ولى او با خداى خود عهد کرده بود تا چون محرومین و پابرهنه ها زندگى کند. او هشتاد سال با خمینى بود و براى همه کسانى که او را مى شناختند بوى امام را مى داد هر هفته در تمامى مدت بعد از انقلاب یک روز از آن ملاقات او با امام بود و او در برف و سرما هم این ملاقات را ترک نکرد. آخر دل امام به او خوش بود...».[۱۱]

ویژگی‌هاى اخلاقى

با نگرش اجمالى به نظریات امام خمینی، آیت الله خامنه اى، یادگار امام، فرزندان و نزدیکان آیت الله لواسانى مى تون به خصوصیات ویژه این مرد الهى پى برد که از جمله آن‌هاست: عمل به تکلیف، ساده‌زیستى، انجام فرائض در اول وقت، تقید به نماز شب، خلوص در زندگى، سعى در حل مشکلات مردم، صله رحم، تواضع و فروتنى، قرائت چند نوبت قرآن در روزها، شهامتِ دفاع از حق، سلام دادن به کوچک و بزرگ، حسن خُلق در زندگى با همسر و فرزندان و مردم، احترام به بندگان خدا، شنیدن نظریات دیگران و... .

وفات

مرحوم آیت الله لواسانى قبل از رحلت امام در بیمارستان بار دیگر با دوست دیرین خود ملاقات کرد. ارتحال امام اثر عمیقى بر روح آن عزیز مى گذارد و سرانجام بعد از یک دوران بیمارى نسبتا طولانى، روز هشتم مهر ۱۳۶۹ در ۸۹ سالگى دار فانى را وداع گفت. پیکر مطهرش از مسجد ایشان تشییع و به شهر مقدس قم منتقل گردیید. آن گاه در جوار حرم حضرت معصومه سلام الله علیها به خاک سپرده شد.

بخشی از پیام رهبر معظم انقلاب به مناسبت ارتحال آیت الله سید محمدصادق لواسانى: بسم الله الرحمن الرحیم انا لله و انا الیه راجعون. عالم ربانى و فقیه پرهیزکار و بزرگوار، آیت الله آقاى حاج سید محمدصادق لواسانى رضوان الله تعالى علیه دعوت حق را لبیک گفته و به لقاءالله پیوست. آن روحانى عالیقدر هم به موجب مدارج و مقامات عالیه علم و عمل و عمر طولانى و پربرکتى که تماما در صراط مستقیم حق سپرى شد و هم به خاطر پیوند مودت و صداقت با امام عزیز و بزرگوارمان که حدود هفتاد سال استمرار و استحکام داشت، یکى از شخصیت هاى محبوب و چهره هاى شاخص بشمار مى آمد و فقدان ایشان ضایعه اى تأسف انگیز و خسارت بار است. این جانب خود سالیان متمادى آن شخصیت عزیز را از نزدیک به طهارت و صداقت و وارستگى مى شناختم... .

پانویس

  1. گنجینه دانشمندان، جلد ۴، ص ۵۵۰.
  2. شیخ عبدالکرمیم حائرى نگهبان بیدار، سعید عباس زاده.
  3. مصاحبه با آیت الله لواسانى، روزنامه رسالت، ۱۳۶۸/۴/۲۰.
  4. آثار الحجه، جلد دوم، ص ۲۵۶، محمد شریف رازى.
  5. مصاحبه با آیت الله لواسانى، نقل از دکتر محمدتقى لواسانى، روزنامه رسالت، ۱۳۶۸/۴/۲۰.
  6. حجت الاسلام محمدرضا لواسانى؛ فرزند آیت الله لواسانى کیهان، ۱۳۶۹/۸/۱۷.
  7. یادگار امام، رسالت، ۶۹/۸/۹.
  8. دکتر محمدتقى لواسانى، فرزند آیت الله لواسانى، رسالت، ۱۳۶۸/۴/۲.
  9. حجت الاسلام سید محمدرضا لواسانى؛ فرزند آیت الله لواسانى، کیهان، ۶۹/۸/۱۷.
  10. همان.
  11. یادگار امام، رسالت، ۶۹/۸/۹.

منابع

آرشیو عکس و تصویر