آیه 85 سوره اعراف

از دانشنامه‌ی اسلامی
نسخهٔ تاریخ ‏۱۲ فوریهٔ ۲۰۱۹، ساعت ۰۷:۳۵ توسط مهدی موسوی (بحث | مشارکت‌ها)
(تفاوت) → نسخهٔ قدیمی‌تر | نمایش نسخهٔ فعلی (تفاوت) | نسخهٔ جدیدتر ← (تفاوت)
پرش به ناوبری پرش به جستجو
مشاهده آیه در سوره

وَإِلَىٰ مَدْيَنَ أَخَاهُمْ شُعَيْبًا ۗ قَالَ يَا قَوْمِ اعْبُدُوا اللَّهَ مَا لَكُمْ مِنْ إِلَٰهٍ غَيْرُهُ ۖ قَدْ جَاءَتْكُمْ بَيِّنَةٌ مِنْ رَبِّكُمْ ۖ فَأَوْفُوا الْكَيْلَ وَالْمِيزَانَ وَلَا تَبْخَسُوا النَّاسَ أَشْيَاءَهُمْ وَلَا تُفْسِدُوا فِي الْأَرْضِ بَعْدَ إِصْلَاحِهَا ۚ ذَٰلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ

مشاهده آیه در سوره


<<84 آیه 85 سوره اعراف 86>>
سوره : سوره اعراف (7)
جزء : 8
نزول : مکه

ترجمه های فارسی

و به اهل مدین برادر آنها شعیب را فرستادیم، گفت: ای قوم، خدای یکتا را بپرستید که شما را جز او خدایی نیست، اکنون از جانب پروردگارتان بر شما برهانی روشن آمد پس در سنجش، کیل و وزن را تمام دهید و به مردم کم‌فروشی نکنید، و در زمین پس از نظم و اصلاح آن (با آمدن قوانین آسمانی)، به فساد برنخیزید. این کار (یعنی خدا را به یگانگی پرستیدن و با خلق به عدالت کوشیدن و در وزن خیانت نکردن) برای شما بسیار بهتر است اگر (به خدا و روز قیامت) ایمان دارید.

و به سوی مردم مدین، برادرشان شعیب را [فرستادیم،] گفت: ای قوم من! خدا را بپرستید که شما را جز او معبودی نیست، یقیناً برهانی روشن از سوی پروردگارتان برای شما آمد، پس پیمانه و ترازو را تمام و کامل بدهید، و از اجناس و اموال و حقوق مردم مکاهید، و در زمین پس از اصلاح آن [به وسیله رسالت پیامبران] فساد مکنید، این [امور] برای شما بهتر است، اگر مؤمنید.

و به سوى [مردم‌] مدين، برادرشان شعيب را [فرستاديم‌]؛ گفت: «اى قوم من، خدا را بپرستيد كه براى شما هيچ معبودى جز او نيست. در حقيقت، شما را از جانب پروردگارتان برهانى روشن آمده است. پس پيمانه و ترازو را تمام نهيد، و اموال مردم را كم مدهيد، و در زمين، پس از اصلاح آن فساد مكنيد. اين [رهنمودها] اگر مؤمنيد براى شما بهتر است.»

و بر مردم مدين برادرشان شعيب را فرستاديم. گفت: اى قوم من، اللّه را بپرستيد، شما را خدايى جز او نيست، از جانب پروردگارتان نشانه‌اى روشن آمده است. پيمانه و ترازو را تمام ادا كنيد و به مردم كم مفروشيد و از آن پس كه زمين به صلاح آمده است در آن فساد مكنيد، كه اگر ايمان آورده‌ايد، اين برايتان بهتر است.

و به سوی مدین، برادرشان شعیب را (فرستادیم)؛ گفت: «ای قوم من! خدا را بپرستید، که جز او معبودی ندارید! دلیل روشنی از طرف پروردگارتان برای شما آمده است؛ بنابر این، حق پیمانه و وزن را ادا کنید! و از اموال مردم چیزی نکاهید! و در روی زمین، بعد از آنکه (در پرتو ایمان و دعوت انبیاء) اصلاح شده است، فساد نکنید! این برای شما بهتر است اگر با ایمان هستید!

ترجمه های انگلیسی(English translations)

And to [the people of] Midian [We sent] Shu‘ayb, their brother. He said, ‘O my people, worship Allah! You have no other god besides Him. There has certainly come to you a manifest proof from your Lord. Observe fully the measure and the balance, and do not cheat the people of their goods, and do not cause corruption on the earth after its restoration. That is better for you, if you are faithful.

And to Madyan (We sent) their brother Shu'aib. He said: O my people! serve Allah, you have no god other than Him; clear proof indeed has come to you from your Lord, therefore give full measure and weight and do not diminish to men their things, and do not make mischief in the land after its reform; this is better for you if you are believers:

And unto Midian (We sent) their brother, Shu'eyb. He said: O my people! Serve Allah. Ye have no other Allah save Him. Lo! a clear proof hath come unto you from your Lord; so give full measure and full weight and wrong not mankind in their goods, and work not confusion in the earth after the fair ordering thereof. That will be better for you, if ye are believers.

To the Madyan people We sent Shu'aib, one of their own brethren: he said: "O my people! worship Allah; Ye have no other god but Him. Now hath come unto you a clear (Sign) from your Lord! Give just measure and weight, nor withhold from the people the things that are their due; and do no mischief on the earth after it has been set in order: that will be best for you, if ye have Faith.

معانی کلمات آیه

مدين: نام شهرى بود كه شعيب بر اهل آن مبعوث شد. اين لفظ ده بار در قرآن مجيد آمده است. در قاموس كتاب مقدس آن را مديان نوشته و گويد: به قول بعضى زمين مديان از خليج عقبه تا موآب و كوه سينا امتداد داشت و گويند از شبه جزيره سينا تا فرات امتداد داشت. على هذا آن نام مملكتى بوده است. در فرهنگ قصص قرآن است: اين شهر در شرق خليج عقبه بوده، مردم آن، عرب و از اولاد اسماعيل عليه السّلام بودند... نام فعلى آن معان است.

شعيب: يكى از پيامبران معروف است، نام مباركش يازده بار در قرآن مجيد آمده است. او به مردم مدين و «ايكه» مبعوث شد. عده اى به او ايمان آوردند و گروهى او را تكذيب كردند. بالاخره مؤمنان نجات يافته، كفار به عذاب الهى گرفتار شدند. او همان است كه دختر خويش را به موسى عليه السّلام تزويج كرد كه در سوره قصص نقل شده و مسلم گرفته اند كه مراد از «شيخ كبير» شعيب است. نام اين پيامبر در تورات فعلى رعوئيل است كه دختر خويش را به موسى داد. (تورات باب 2 آيه 18)

الكيل: كيل: پيمانه كردن و پيمانه. مصدر و اسم هر دو آمده است. مراد، معناى دوم است.

لا تبخسوا: بخس: كم كردن، خواه كمّى باشد، مثل كم كردن از چيزى، خواه كيفى باشد، مثل عيب گذاردن بر چيزى. مراد از آن در آيه، ظاهرا معناى دوم است.[۱]

تفسیر آیه

تفسیر نور (محسن قرائتی)


وَ إِلى‌ مَدْيَنَ أَخاهُمْ شُعَيْباً قالَ يا قَوْمِ اعْبُدُوا اللَّهَ ما لَكُمْ مِنْ إِلهٍ غَيْرُهُ قَدْ جاءَتْكُمْ بَيِّنَةٌ مِنْ رَبِّكُمْ فَأَوْفُوا الْكَيْلَ وَ الْمِيزانَ وَ لا تَبْخَسُوا النَّاسَ أَشْياءَهُمْ وَ لا تُفْسِدُوا فِي الْأَرْضِ بَعْدَ إِصْلاحِها ذلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ «85»

و به سوى (مردم) مَديَن، برادرشان شعيب را (فرستاديم. آن حضرت) گفت: اى قوم من! (تنها) خدا را بپرستيد، جز او خدايى براى شما نيست. همانا از طرف پروردگارتان (معجزه و) دليلى‌ روشن برايتان آمده است. پس پيمانه و ترازو را (در داد و ستدها) تمام ادا كنيد و كالاهاى مردم را كم نگذاريد و در زمين پس از اصلاح آن فساد نكنيد. اين (رهنمودها) برايتان بهتر است، اگر مؤمن باشيد.

نکته ها

اين پنجمين داستان پيامبران در اين سوره است. داستان شعيب عليه السلام در سوره‌هاى متعدّدى از جمله در سوره هود، شعراء نيز بيان شده است.

مَديَن يكى از شهرهاى شام بود كه در جغرافياى امروز، نزديك اردن و نامش معان است، منطقه‌اى سرسبز، داراى مردمى بت‌پرست ومرفّه كه در معامله و تجارت كم‌فروش بودند.

حضرت شعيب عليه السلام بر آنان مبعوث شد، امّا سرانجام آنها به خاطر لجاجت و نافرمانى از او هلاك شدند. سپس آن حضرت بر مردم «ايكه» مبعوث شد و به ارشاد آنان پرداخت، امّا آنها نيز دستورهاى الهى را نپذيرفتند وسرانجام هلاك شدند. كَذَّبَ أَصْحابُ الْأَيْكَةِ الْمُرْسَلِينَ إِذْ قالَ لَهُمْ شُعَيْبٌ‌ ... «1»

البتّه احتمال دارد «مَديَن» همان «ايْكه» باشد، چون ايكه به منطقه‌ى پر درخت و بيشه‌زار و نخلستان مى‌گويند. يعنى شهر شعيب دو نام داشته است: مَديَن و ايكه.


«1». شعراء، 176- 189.

جلد 3 - صفحه 112

انسان بى‌ايمان همواره گرفتار انحراف و فساد است، امّا در هر زمانى به گونه‌اى. مثلًا در زمان حضرت لوط، لواط و فساد اخلاقى و در زمان حضرت شعيب، كم فروشى و فساد اقتصادى رواج داشته است.

پیام ها

1- رفتار حضرت شعيب نسبت به مردم، دلسوزانه و برادرانه بود و شايد نسبتى با اهل مدين داشته است. «أَخاهُمْ شُعَيْباً»

2- تبليغ و تربيت بايد همراه با عاطفه و محبّت باشد. «قالَ يا قَوْمِ»

3- توحيد و يكتاپرستى، محور دعوت انبياست. اعْبُدُوا اللَّهَ‌ ...

4- معجزه و دليل‌هاى انبيا، در مسير رشد و تربيت مردم و وابسته به ربوبيّت خداوند است. «بَيِّنَةٌ مِنْ رَبِّكُمْ»

5- پس از شرك و انحراف عقيدتى، انحراف‌هاى اقتصادى مهم‌ترين مسأله‌ى قوم حضرت شعيب بوده است. اعْبُدُوا اللَّهَ‌ ... فَأَوْفُوا الْكَيْلَ‌

6- كم‌فروشى، تقلّب در معامله، كم ارزش جلوه دادن اجناس مردم و ايجاد خلل در اقتصاد، حرام و از مصاديق فساد است. «لا تَبْخَسُوا النَّاسَ أَشْياءَهُمْ وَ لا تُفْسِدُوا»

7- پيامبران، بر مسائل اقتصادى جامعه نيز نظارت داشته و درصدد سلامت و بهبود زندگى مردم بودند. «لا تَبْخَسُوا النَّاسَ أَشْياءَهُمْ» دين و برنامه‌هاى آن، از زندگى دنيا جدا نيست.

8- كم كارى هم مثل كم فروشى است، به جاى «أَمْوالَهُمْ» فرمود: «أَشْياءَهُمْ» تا شامل همه چيز بشود.

9- ايمان كامل واقتصاد سالم، تأمين‌كننده سعادت دنيا وآخرت است. «ذلِكُمْ خَيْرٌ»

10- هشدار و دستورهاى انبيا، سراسر خير است و موجب سعادت انسان مى‌شود. «ذلِكُمْ خَيْرٌ»

11- ايمان، ضامن كسب وكار صحيح وعدالت اجتماعى است. لا تَبْخَسُوا النَّاسَ‌ ... إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ‌

تفسير نور(10جلدى)، ج‌3، ص: 113

تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)



وَ إِلى‌ مَدْيَنَ أَخاهُمْ شُعَيْباً قالَ يا قَوْمِ اعْبُدُوا اللَّهَ ما لَكُمْ مِنْ إِلهٍ غَيْرُهُ قَدْ جاءَتْكُمْ بَيِّنَةٌ مِنْ رَبِّكُمْ فَأَوْفُوا الْكَيْلَ وَ الْمِيزانَ وَ لا تَبْخَسُوا النَّاسَ أَشْياءَهُمْ وَ لا تُفْسِدُوا فِي الْأَرْضِ بَعْدَ إِصْلاحِها ذلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ (85)

«قصه پنجم- قوم شعيب» وَ إِلى‌ مَدْيَنَ أَخاهُمْ شُعَيْباً: و فرستاديم به سوى اهل مدين و نواحى آن، برادر نسبى ايشان شعيب پيغمبر عليه السّلام را به رسالت خود. قالَ يا قَوْمِ اعْبُدُوا اللَّهَ‌: فرمود شعيب: اى قوم من، عبادت كنيد ذات احديت اللّه را كه مستجمع تمام صفات كماليه و منزه از كليه نقائص مى‌باشد، ما لَكُمْ مِنْ إِلهٍ غَيْرُهُ‌: نيست براى شما معبودى غير از ذات احديت او سبحانه، قَدْ جاءَتْكُمْ بَيِّنَةٌ مِنْ رَبِّكُمْ‌: بتحقيق آمد شما را حجتى ساطع و برهانى قاطع از جانب پروردگار شما بر معبوديت و توحيد الهى و بر صدق رسالت من. يا مراد بيّنه احكام خدا كه يكى از آن امر به عبادت خدا مى‌باشد.

فَأَوْفُوا الْكَيْلَ وَ الْمِيزانَ‌: پس وفا كنيد مكيلات را بكماله و موزونات را بتمامه. چون اهل مدين در كيل و وزن زياد مى‌گرفتند و كم مى‌دادند، لذا بعد از توحيد، امر به وفا و نهى از نقصان فرمود. وَ لا تَبْخَسُوا النَّاسَ أَشْياءَهُمْ‌: و تنقيص و تقليل و ظلم و تخسير منمائيد حقوق اشياء موزونى و مكيلى مردم را، چه نقصان در كيل و وزن، خدعه و فريب و خيانت، و آنها عقلا و شرعا در جميع ملل و نحل منهى مى‌باشد. زمخشرى گفته: به اعتبار عموميت بخس و نقص، تمام انواع اشياء را شامل خواهد بود در كليه معاملات. و بعض علماء فرموده‌اند

جلد 4 صفحه 135

كه در بخس و تطفيف داخل است جميع امور ممنوعه از جبر و ظلم و غصب و سرقت و رشوه و قطع و انتزاع اموال به جميع اقسام و اخذ بدون رضا.

تنبيه: قدرى به چشم بصيرت و تأمل ملاحظه نما عدل و انصاف و مهربانى خالق متعال را در اهتمام و انتظام عالم و آدم به نقصان و زيادتى جزئى در معاملات، به حدى كه بهمين سبب متمردين را معذب و جمعى را مسخ فرمود؛ پس اين عادل حكيم خبير، چگونه به زدن و كشتن و غارت كردن و اسيرى مردم به ناحق، راضى و آنها را به مقتضاى عدل جزا و سزا ندهد، البته دار جزائى، محقق و ميزان و حسابى مسلم خواهد بود.

وَ لا تُفْسِدُوا فِي الْأَرْضِ بَعْدَ إِصْلاحِها: و افساد مكنيد در زمين به كفر و خيانت و معاصى بعد از اصلاح آن زمين به بعث انبياء و نصب اوصياء و انزال صحف و كتب، زيرا به زحمات ايشان زمين و اهل آن به صلاح و فلاح دينى و دنيوى و آخرتى آمده‌اند. آيه شريفه منع عام است از جميع مفاسد دين و دنيا و آخرت. ذلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ‌: اين امور خمسه از عبادت الهى و توحيد سبحانى و نبوت و رسالت شعيب و نهى از نقصان در كيل و وزن و نهى از افساد در زمين، بهتر است براى شما در دنيا و عقبى. إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ‌: اگر شما ايمان داريد به خدا و رسول و دين او، چه در دنيا به سبب عمل به آنها تكثير نعماء و اموال و نسل و رهائى از عذاب استئصال، و در عقبى ثواب ابدى و خلاص از عذاب سرمدى براى شما بهتر است در دنيا و آخرت اگر تصديق واقعى به ما داريد.

مروى است كه قوم شعيب اموال و اشياء مردم را مى‌گرفتند جبرا و قهرا و منع مى‌نمودند از رفتن نزد شعيب به توعيد و تهديد خود، لذا نهى فرمود از آن.


تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)


سوره الأعراف «7»: آيات 85 تا 86

وَ إِلى‌ مَدْيَنَ أَخاهُمْ شُعَيْباً قالَ يا قَوْمِ اعْبُدُوا اللَّهَ ما لَكُمْ مِنْ إِلهٍ غَيْرُهُ قَدْ جاءَتْكُمْ بَيِّنَةٌ مِنْ رَبِّكُمْ فَأَوْفُوا الْكَيْلَ وَ الْمِيزانَ وَ لا تَبْخَسُوا النَّاسَ أَشْياءَهُمْ وَ لا تُفْسِدُوا فِي الْأَرْضِ بَعْدَ إِصْلاحِها ذلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ (85) وَ لا تَقْعُدُوا بِكُلِّ صِراطٍ تُوعِدُونَ وَ تَصُدُّونَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ مَنْ آمَنَ بِهِ وَ تَبْغُونَها عِوَجاً وَ اذْكُرُوا إِذْ كُنْتُمْ قَلِيلاً فَكَثَّرَكُمْ وَ انْظُرُوا كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ الْمُفْسِدِينَ (86)

ترجمه‌

و فرستاديم بسوى مدين برادرشان شعيب را گفت اى قوم من عبادت كنيد خدا را نيست مر شما را خدائى جز او بتحقيق آمد شما را معجزه از پروردگارتان پس تمام كنيد پيمانه و ترازو را و كم مكنيد از مردم چيزهاى ايشانرا و فساد مكنيد در زمين بعد از اصلاحش اين بهتر است از براى شما اگر هستيد گروندگان‌

و منشينيد بهر راهى كه بيم دهيد و بازداريد از راه خدا كسيرا كه ايمان آورد بآن و بجوئيد آنرا بكجى و ياد كنيد وقتى را كه بوديد اندك پس بسيار كرد شما را و بنگريد چگونه بود انجام كار فساد كنندگان.

تفسير

خداوند فرستاد براى هدايت اهل مدين كه قمى ره فرموده آن نام بلدى است در راه شام شعيب (ع) را كه گفته‌اند از اولاد مدين بن ابراهيم خليل (ع) بوده كه آن آبادى و آن قبيله بنام او خوانده شده بود و آنحضرت ملقّب بخطيب الانبياء بوده و بنابر اين وجه اطلاق برادر بر او قوميّت است چنانچه سابقا بيان شد و در اكمال از امام باقر (ع) نقل نموده كه آن بلد بچهل خانوار نميرسيد در هر حال ماموريت او هم دعوت بتوحيد بود و معجزه او فيض ره فرموده كه در قرآن ذكر نشده و در اخبار نيافتم ولى در منهج فرموده كه نقل شده است كه عصاى حضرت موسى با همه آن خصوصيات كه اژدها مى‌شد و مانند چراغ نور ميداد و مانند درخت هر ميوه كه ميخواست ميداد از حضرت شعيب باو رسيده بود و چون ميخواست از كوه بالا رود كوه براى او فرود مى‌آمد تا بسهولت صعود نمايد و در مجمع تاريخ اين عصا ذكر شده است و قوم او كم فروش بودند و در كيل كه مراد از آن مكيال‌

جلد 2 صفحه 450

است و در ترازو خيانت ميكردند و تمام نميدادند و آنحضرت ايشانرا نهى مى‌فرمود از آن عمل و فساد كه مراد كفر و ظلم و جور است بعد از آنكه انبياء عظام اصلاح نموده بودند زمين را باصلاح اهلش و اقامه شرائع و سنن و تمام شده بود حجّت از حق بر خلق با آنكه خير و صلاح دنيوى و اخروى آنها در اجتناب از اين امور بود اگر ميفهميدند صلاح خودشان را و تصديق مينمودند پيغمبرشان را گويا مى‌خواهد بفرمايد پس بفهميد و تصديق كنيد و عمل نمائيد تا بخير و اصل شويد از خيانت و كم‌فروشى كسى ترقى نكرده هر كس بجائى رسيده از درستى و صحّت عمل بوده و نيز نهى فرمود آنها را از آنكه مانند شيطان سر راه مردم ننشينند و آنها را از متابعت آنحضرت نترسانند و از راه هدايت باز ندارند و القاء شبهات بر مردم نكنند تا راه راست را بكجى معرّفى ننموده باشند چون گفته شده است كه آنها اينكارها را ميكردند و در خاتمه يادآورى فرموده از موهبت الهى كه شامل حال آنها شده بود چون گفته‌اند مدين جدّ آنها دختر لوط (ع) را بزنيّت اختيار نمود و خداوند بنسل او بركت داد و بزودى زياد شدند و تحذير فرموده است از عاقبت امر كسانيكه با انبياء مخالفت نمودند و فساد كردند در زمين مانند قوم نوح و هود و صالح و لوط و امثال آنها كه بعذاب‌هاى گوناگون مبتلا شدند و قريب العهد بآنها بودند ..

اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)


وَ إِلي‌ مَديَن‌َ أَخاهُم‌ شُعَيباً قال‌َ يا قَوم‌ِ اعبُدُوا اللّه‌َ ما لَكُم‌ مِن‌ إِله‌ٍ غَيرُه‌ُ قَد جاءَتكُم‌ بَيِّنَةٌ مِن‌ رَبِّكُم‌ فَأَوفُوا الكَيل‌َ وَ المِيزان‌َ وَ لا تَبخَسُوا النّاس‌َ أَشياءَهُم‌ وَ لا تُفسِدُوا فِي‌ الأَرض‌ِ بَعدَ إِصلاحِها ذلِكُم‌ خَيرٌ لَكُم‌ إِن‌ كُنتُم‌ مُؤمِنِين‌َ (85)

و فرستاديم‌ بسوي‌ مدين‌ برادر ‌آنها‌ شعيب‌ ‌را‌ فرمود اي‌ قوم‌ ‌من‌ عبادت‌ كنيد اللّه‌ ‌را‌ نيست‌ ‌از‌ ‌براي‌ ‌شما‌ خدايي‌ ‌غير‌ ‌از‌ ‌او‌ بتحقيق‌ آمد ‌شما‌ ‌را‌ بيّنه‌ و دليل‌ ‌از‌ جانب‌ پروردگارتان‌ ‌پس‌ تمام‌ دهيد كيل‌ و وزن‌ ‌را‌ ‌در‌ معاملات‌ و كم‌فروشي‌ نكنيد ‌با‌ مردم‌ ‌در‌ اجناس‌ مردم‌ و افساد ‌در‌ زمين‌ نكنيد ‌پس‌ ‌از‌ آنكه‌ اصلاح‌ ‌شده‌ ‌اينکه‌ ‌براي‌ ‌شما‌ بهتر ‌است‌ ‌اگر‌ بوديد ايمان‌ ميآورديد.

وَ إِلي‌ مَديَن‌َ أَخاهُم‌ شُعَيباً عطف‌ ‌بما‌ قبل‌ ‌است‌ ‌يعني‌ و ارسلنا ‌الي‌ مدين‌ گفتند مدين‌ اسم‌ فرزند ابراهيم‌ ‌بود‌ و جدّ حضرت‌ شعيب‌ بيك‌ واسطه‌ ‌ يا ‌ بدو واسطه‌ چون‌ شعيب‌ فرزند ميكيل‌ فرزند يشحب‌ فرزند مدين‌ بوده‌ و بعضي‌ گفتند يوئب‌ و بعضي‌ گفتند فرزند توته‌ و ‌بر‌ ‌هر‌ تقدير مدين‌ جدّ شعيب‌ ميشود و جدّه‌ شعيب‌ ‌که‌ مادر پدر شعيب‌ ميكيل‌ دختر حضرت‌ لوط بوده‌ ‌که‌ شعيب‌ ‌از‌ طرف‌ پدر پدر بحضرت‌ ابراهيم‌ ميرسد و ‌از‌ طرف‌ مادر پدر بحضرت‌ لوط منتهي‌ ميشود سپس‌ ‌اينکه‌ قبيله‌ ‌را‌ بنام‌ جدّشان‌ مدين‌ ناميدند، و بعضي‌ گفتند شهر ‌خود‌ ‌را‌ بنام‌ مدين‌ ناميدند، و حضرت‌ شعيب‌ ‌هم‌ ‌بر‌ دو قبيله‌ مبعوث‌ شد يكي‌ قبيله‌ ‌خود‌ مدين‌ و يكي‌ اصحاب‌ ايكه‌، و گفتند ايكه‌ درختي‌ ‌را‌ گويند ‌که‌ قامه‌ها و شاخه‌هاي‌ ‌آن‌ بهم‌ پيچيده‌ ‌شده‌، و اصحاب‌ ايكه‌ ‌اينکه‌ درخت‌ ‌را‌ ميپرستيدند و اصحاب‌ مدين‌ بصيحه‌ هلاك‌ شدند و اصحاب‌ ايكه‌ بعذاب‌ يوم الظلّه‌، و ‌در‌ مجمع‌ البحرين‌ شعيب‌ ‌را‌ فرزند ميكد

جلد 7 - صفحه 381

فرزند يشخره‌ فرزند مدين‌ شمرده‌ و ‌اينکه‌ اخوة اخوة نسبي‌ ‌است‌ نه‌ ديني‌ چنانچه‌ گذشت‌ قال‌َ يا قَوم‌ِ اعبُدُوا اللّه‌َ اولين‌ دعوت‌ تمام‌ انبياء دعوت‌ بتوحيد ‌است‌.

تنبيه‌‌-‌ اينجا معلوم‌ ميشود ‌که‌ امم‌ سابقه‌ معتقد بوجود خداوند بودند فقط توحيد عبادتي‌ نداشتند، و اما امروز ميتوان‌ ‌گفت‌ ‌که‌ اكثر افراد روي‌ زمين‌ طبيعي‌ و دهري‌ و ‌لا‌ مذهب‌ و منكر وجود حق‌ تبارك‌ و ‌تعالي‌ هستند.

ما لَكُم‌ مِن‌ إِله‌ٍ غَيرُه‌ُ الوهيت‌ مختص‌ بذات‌ مقدس‌ ‌او‌ ‌است‌ پرستش‌ ‌را‌ ‌غير‌ ‌او‌ لياقت‌ ندارند چه‌ ملائكه‌ باشند چه‌ انبياء فضلا ‌از‌ گوساله‌ و بت‌ و درخت‌ و آتش‌ و امثال‌ اينها بلكه‌ توحيد افعالي‌ خالقيت‌ و رازقيت‌ و محيي‌ و مميت‌ و معزّ و مذل‌ و ساير افعال‌ ربوبي‌ چه‌ رسد بتوحيد ذاتي‌ و صفاتي‌ جميع‌ مراتب‌ توحيد ‌را‌ بايد معتقد باشيم‌.

قَد جاءَتكُم‌ بَيِّنَةٌ مِن‌ رَبِّكُم‌ ‌در‌ آيات‌ شريفه‌ و اخبار بياني‌ نيافتيم‌ ‌که‌ معجزه‌ حضرت‌ شعيب‌ چه‌ بوده‌ و لذا بعضي‌ انكار كردند ‌که‌ معجزه‌ نداشته‌ لكن‌ ‌اينکه‌ دعوي‌ فاسد ‌است‌ زيرا يكي‌ ‌از‌ شرائط عقليه‌ ‌در‌ باب‌ نبوت‌ دارا بودن‌ دليل‌ قطعي‌ ‌بر‌ صدق‌ دعوي‌ ‌است‌ ‌ يا ‌ باقامه‌ معجزه‌ ‌ يا ‌ بنص‌ قطعي‌ باخبار نبي‌ّ ثابت‌ النبوة ‌ يا ‌ ثابت‌ الوصاية ‌ يا ‌ ثابت‌ العصمة ‌تا‌ حجت‌ ‌بر‌ خلق‌ تمام‌ ‌باشد‌ و عدم‌ ذكر معجزه‌ دليل‌ ‌بر‌ نبودن‌ نيست‌ چه‌ بسيار ‌از‌ معجزات‌ صادره‌ ‌از‌ انبياء ‌حتي‌ ‌از‌ نبي‌ّ ‌ما صلّي‌ اللّه‌ ‌عليه‌ و آله‌ و سلّم‌ و ‌از‌ ائمه‌ (ع‌) ذكر نشده‌ و ضبط نگرديده‌ بعلاوه‌ ‌اينکه‌ جمله‌ نص‌ ‌است‌ ‌که‌ حضرت‌ شعيب‌ بيّنه‌ و معجزه‌ داشته‌ اما چه‌ بوده‌ معلوم‌ نيست‌.

فَأَوفُوا الكَيل‌َ وَ المِيزان‌َ ايفاء تمام‌ دادن‌ و تمام‌ نمودن‌ ‌است‌ مثلا ايفاء دين‌ آنكه‌ ‌تا‌ دينار آخر ‌از‌ مديون‌ اخذ شود و وفاء بعقد و عهد و نذر و قسم‌ و شرط آنست‌ ‌که‌ ‌بر‌ طبق‌ قرارداد عمل‌ كنند و ذكر كيل‌ و ميزان‌ ‌از‌ باب‌ مثال‌ ‌است‌ و الّا بعضي‌ ‌از‌ اشياء بعدد مقدارش‌ معين‌ ميشود بعضي‌ بمساحت‌ معلوم‌ ميشود و بالجمله‌

جلد 7 - صفحه 382

‌هر‌ شيئي‌ ‌که‌ بهر مقداري‌ بايد معين‌ كرد بكيل‌ ‌ يا ‌ وزن‌ ‌ يا ‌ عدد ‌ يا ‌ ذرع‌ ‌ يا ‌ مساحت‌ بايد معلوم‌ ‌باشد‌ لذا ‌در‌ شرائط بيع‌ بايد عوضين‌ ‌از‌ جميع‌ خصوصيات‌ معلوم‌ و معين‌ ‌باشد‌ و بايد وفاء نمود و تمام‌ داد ناقص‌ نباشد.

وَ لا تَبخَسُوا النّاس‌َ أَشياءَهُم‌ بخس‌ بمعني‌ كم‌فروشي‌ ‌است‌ و يكي‌ ‌از‌ گناهان‌ كبيره‌ ‌است‌ ‌که‌ وعده‌ عذاب‌ صريحا ‌در‌ قرآن‌ و اخبار داده‌ ‌شده‌ وَيل‌ٌ لِلمُطَفِّفِين‌َ الَّذِين‌َ إِذَا اكتالُوا عَلَي‌ النّاس‌ِ يَستَوفُون‌َ وَ إِذا كالُوهُم‌ أَو وَزَنُوهُم‌ يُخسِرُون‌َ مطففين‌ ‌آيه‌ 1 و 2 و 3، بعلاوه‌ اشتغال‌ ذمه‌ و ظلم‌ و جنبه‌ حق‌ الناسي‌ ‌هم‌ دارد.

وَ لا تُفسِدُوا فِي‌ الأَرض‌ِ فساد ‌در‌ زمين‌ قتل‌ و غارت‌ و اذهاب‌ نفوس‌ و اموال‌ و اعراض‌ و اشاعه‌ فواحش‌ و ظلم‌ و اذيت‌ و طغيان‌ و سركشي‌ و امثال‌ اينها ‌است‌ بَعدَ إِصلاحِها ‌که‌ كار انبياء و اولياء ‌است‌ ‌که‌ بايد فساد ‌را‌ ريشه‌كن‌ كنند و صلاح‌ ‌را‌ سرتاسر دنيا رواج‌ دهند ‌که‌ يكي‌ ‌از‌ ادله‌ لزوم‌ ارسال‌ رسل‌ و احتياج‌ بوجود انبياء همين‌ ‌است‌ ‌که‌ ‌در‌ باب‌ نبوت‌ عامه‌ مذكور ‌است‌ و قيد ‌بعد‌ اصلاحها قيد توضيحي‌ ‌است‌ زيرا ‌در‌ مفهوم‌ افساد مندرج‌ ‌است‌ زيرا افساد فاسد تحصيل‌ حاصل‌ ‌است‌ ‌تا‌ صلاح‌ وجود نداشته‌ ‌باشد‌ افساد معني‌ ندارد.

ذلِكُم‌ خَيرٌ لَكُم‌ البته‌ ‌بعد‌ ‌از‌ اينكه‌ بحكم‌ عقل‌ و شرع‌ فساد شرّ ‌است‌ صلاح‌ خير ‌است‌ إِن‌ كُنتُم‌ مُؤمِنِين‌َ ‌يعني‌ ‌اگر‌ مي‌پذيريد و بنبوت‌ ‌من‌ اقرار و اعتراف‌ داريد و خداوند ‌را‌ بوحدانيت‌ ستايش‌ ميكنيد دستور الهي‌ و فرمان‌ پروردگار ‌شما‌ ‌اينکه‌ ‌است‌ و صلاح‌ ‌شما‌ ‌است‌، و اما ‌اگر‌ بشرك‌ و كفر باقي‌ هستيد ‌هر‌ غلطي‌ ميخواهيد بكنيد عذاب‌ ‌شما‌ زيادتر ميشود فَذَرهُم‌ يَخُوضُوا وَ يَلعَبُوا حَتّي‌ يُلاقُوا يَومَهُم‌ُ الَّذِي‌ يُوعَدُون‌َ زخرف‌ ‌آيه‌ 83 و معارج‌ ‌آيه‌ 42.

383

برگزیده تفسیر نمونه


(آیه 85)- رسالت شعیب در مدین: شعیب که نسبش طبق تواریخ با چندین واسطه به «ابراهیم» می‌رسید، به سوی اهل مدین مبعوث گردید، «مدین» از

ج2، ص67

شهرهای شام بود و مردمی تجارت پیشه و مرفّه داشت، که در میان آنها بت پرستی و همچنین تقلب و کم فروشی در معامله کاملا رایج بود- شرح درگیری این پیامبر بزرگ با اهل «مدین» در سوره‌های متعددی از قرآن مخصوصا سوره «هود» و «شعرا» آمده است.

در این آیه خداوند می‌فرماید: «ما به سوی مردم مدین، برادر آنها شعیب را فرستادیم» (وَ إِلی مَدْیَنَ أَخاهُمْ شُعَیْباً).

سپس اضافه می‌کند که شعیب دعوت خود را همانند پیامبران دیگر از مسأله توحید شروع کرد و «صدا زد ای قوم من! خداوند یگانه را بپرستید که هیچ معبودی جز او برای شما نیست» (قالَ یا قَوْمِ اعْبُدُوا اللَّهَ ما لَکُمْ مِنْ إِلهٍ غَیْرُهُ).

و گفت این حکم علاوه بر این که فرمان عقل است به وسیله «دلایل روشنی که از طرف خداوند برای شما آمده» نیز اثبات شده است (قَدْ جاءَتْکُمْ بَیِّنَةٌ مِنْ رَبِّکُمْ).

پس از دعوت به توحید، به مبارزه با مفاسد اجتماعی و اخلاقی و اقتصادی آنها برخاسته نخست آنان را که آلوده کم فروشی و تقلب و تزویر در معامله بودند از این کار باز می‌دارد و می‌گوید: اکنون که راه خدا برای شما آشکار شده «حق پیمانه و وزن را ادا کنید و از حقوق مردم چیزی کم نگذارید» (فَأَوْفُوا الْکَیْلَ وَ الْمِیزانَ وَ لا تَبْخَسُوا النَّاسَ أَشْیاءَهُمْ).

سپس به یکی دیگر از کارهای خلاف آنها اشاره کرده، می‌گوید: «در روی زمین بعد از آن که (در پرتو ایمان و کوششهای انبیاء) اصلاح شده است، فساد نکنید» (وَ لا تُفْسِدُوا فِی الْأَرْضِ بَعْدَ إِصْلاحِها).

مسلم است که از تولید فساد، اعم از فساد اخلاقی یا بی‌ایمانی یا ناامنی، هیچ کس بهره‌ای نمی‌گیرد، لذا در آخر آیه اضافه می‌کند: «این به سود شماست اگر ایمان داشته باشید» (ذلِکُمْ خَیْرٌ لَکُمْ إِنْ کُنْتُمْ مُؤْمِنِینَ).

سایرتفاسیر این آیه را می توانید در سایت قرآن مشاهده کنید:

تفسیر های فارسی

ترجمه تفسیر المیزان

تفسیر خسروی

تفسیر عاملی

تفسیر جامع

تفسیر های عربی

تفسیر المیزان

تفسیر مجمع البیان

تفسیر نور الثقلین

تفسیر الصافی

تفسیر الکاشف

پانویس

  1. تفسیر احسن الحدیث، سید علی اکبر قرشی

منابع