آیه 48 سوره طور: تفاوت بین نسخه‌ها

از دانشنامه‌ی اسلامی
پرش به ناوبری پرش به جستجو
(تفسیر آیه)
(معانی کلمات آیه)
 
سطر ۴۱: سطر ۴۱:
 
</tabber>
 
</tabber>
 
==معانی کلمات آیه==
 
==معانی کلمات آیه==
«لِحُکْمِ رَبِّکَ»: برابر فرمان پروردگارت. در راه ابلاغ فرمان پروردگارت. بر قوانین و مقررات پروردگارت پایدار باش. «بِأَعْیُنِنَا»: زیر نظر ما. تحت مراقبت و محافظت ما. «حِینَ تَقُومُ»: وقتی که سحرگاهان برمی‌خیزی. وقتی که از جا، و از مکانی، و از مجلسی برمیخیزی. چرا که پیغمبر به هنگام برخاستن از هر جائی، می‌فرمود: سُبْحانَکَ اللّهُمَّ وَ بِحَمْدِکَ، أَشْهَدُ أَنْ لا إِلهَ إِلاّ أَنْتَ، أَسْتَغْفِرُکَ وَ أَتُوبُ إِلَیْکَ (نگا: المراغی، نمونه).
+
«لِحُکْمِ رَبِّکَ»: برابر فرمان پروردگارت. در راه ابلاغ فرمان پروردگارت. بر قوانین و مقررات پروردگارت پایدار باش. «بِأَعْیُنِنَا»: زیر نظر ما. تحت مراقبت و محافظت ما. «حِینَ تَقُومُ»: وقتی که سحرگاهان برمی‌خیزی. وقتی که از جا، و از مکانی، و از مجلسی برمیخیزی. چرا که پیغمبر به هنگام برخاستن از هر جائی، می‌فرمود: سُبْحانَکَ اللّهُمَّ وَ بِحَمْدِکَ، أَشْهَدُ أَنْ لا إِلهَ إِلاّ أَنْتَ، أَسْتَغْفِرُکَ وَ أَتُوبُ إِلَیْکَ.
  
 
== تفسیر آیه ==
 
== تفسیر آیه ==

نسخهٔ کنونی تا ‏۲ اوت ۲۰۲۰، ساعت ۰۵:۴۸

مشاهده آیه در سوره

وَاصْبِرْ لِحُكْمِ رَبِّكَ فَإِنَّكَ بِأَعْيُنِنَا ۖ وَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ حِينَ تَقُومُ

مشاهده آیه در سوره


<<47 آیه 48 سوره طور 49>>
سوره : سوره طور (52)
جزء : 27
نزول : مکه

ترجمه های فارسی

باری بر حکم خدا صبر کن که تو منظور نظر مایی. و چون برخیزی (به نماز یا هر کاری) به ستایش خدای خود تسبیح گوی.

و در برابر حکم پروردگارت شکیبایی کن که تو زیر نظر و مراقبت ما هستی، و هنگامی که [از خواب] برمی خیزی پروردگارت را همراه با سپاس و ستایش تسبیح گوی.

و در برابر دستور پروردگارت شكيبايى پيشه كن كه تو خود در حمايت مايى و هنگامى كه [از خواب‌] بر مى‌خيزى به نيايش پروردگارت تسبيح گوى.

در برابر فرمان پروردگارت شكيبا باش كه تو تحت نظر مايى. و هنگامى كه برخاستى، به ستايش پرردگارت تسبيح گوى.

در راه ابلاغ حکم پروردگارت صبر و استقامت کن، چرا که تو در حفاظت کامل ما قرار داری! و هنگامی که برمی‌خیزی پروردگارت را تسبیح و حمد گوی!

ترجمه های انگلیسی(English translations)

So submit patiently to the judgement of your Lord, for indeed you fare before Our eyes. And celebrate the praise of your Lord when you rise [at dawn],

And wait patiently for the judgment of your Lord, for surely you are before Our eyes, and sing the praise of your Lord when you rise;

So wait patiently (O Muhammad) for thy Lord's decree, for surely thou art in Our sight; and hymn the praise of thy Lord when thou uprisest,

Now await in patience the command of thy Lord: for verily thou art in Our eyes: and celebrate the praises of thy Lord the while thou standest forth,

معانی کلمات آیه

«لِحُکْمِ رَبِّکَ»: برابر فرمان پروردگارت. در راه ابلاغ فرمان پروردگارت. بر قوانین و مقررات پروردگارت پایدار باش. «بِأَعْیُنِنَا»: زیر نظر ما. تحت مراقبت و محافظت ما. «حِینَ تَقُومُ»: وقتی که سحرگاهان برمی‌خیزی. وقتی که از جا، و از مکانی، و از مجلسی برمیخیزی. چرا که پیغمبر به هنگام برخاستن از هر جائی، می‌فرمود: سُبْحانَکَ اللّهُمَّ وَ بِحَمْدِکَ، أَشْهَدُ أَنْ لا إِلهَ إِلاّ أَنْتَ، أَسْتَغْفِرُکَ وَ أَتُوبُ إِلَیْکَ.

تفسیر آیه

تفسیر نور (محسن قرائتی)


وَ اصْبِرْ لِحُكْمِ رَبِّكَ فَإِنَّكَ بِأَعْيُنِنا وَ سَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ حِينَ تَقُومُ «48»

براى (انجام) فرمان پروردگارت پايدارى كن، كه تو در ديد ما (و تحت حمايت ما) هستى و هنگامى كه (از خواب) بر مى‌خيزى، با ستايش پروردگارت او را به پاكى ياد كن.

وَ مِنَ اللَّيْلِ فَسَبِّحْهُ وَ إِدْبارَ النُّجُومِ «49»

پس پاسى از شب و به هنگام ناپديد شدن ستارگان، خدا را تسبيح كن.

نکته ها

اين سوره با سوگند به مكان مناجات شروع شد، «وَ الطُّورِ» و با فرمان مناجات پايان يافت. «وَ مِنَ اللَّيْلِ فَسَبِّحْهُ وَ إِدْبارَ النُّجُومِ»

جلد 9 - صفحه 300

با اين‌كه همه‌ى اعمال و افكار انسان‌ها زير نظر خداست، امّا خداوند به اولياى خود توجّه مخصوصى دارد، مثلًا به نوح عليه السلام مى‌فرمايد: ساخت كشتى تو زير نظر ماست. «اصْنَعِ الْفُلْكَ بِأَعْيُنِنا»* و به پيامبر اسلام مى‌فرمايد: تمام وجودت زير نظر ماست. «فَإِنَّكَ بِأَعْيُنِنا»

تسبيح از ستايش مهم‌تر است، فرمان تسبيح دوبار مطرح شد، ولى ستايش خداوند يكبار.

مراد از «إِدْبارَ النُّجُومِ»، هنگام طلوع فجر است كه ستارگان در نور صبح ناپديد مى‌شوند.

مفسّران، عبارتِ‌ «مِنَ اللَّيْلِ فَسَبِّحْهُ» را به نمازشب در هنگام سحر تفسير كرده‌اند و در حديث مى‌خوانيم: مراد از «إِدْبارَ النُّجُومِ» دو ركعت نماز نافله قبل از نماز صبح است. «1»

پیام ها

1- در برابر افراد لجوج، بايد صبر و مقاومت كرد. آرى تبليغ دين در برابر تكذيب‌ها و آزارها به صبر و حوصله نياز دارد. «وَ اصْبِرْ لِحُكْمِ رَبِّكَ»

2- صبر اگر در راه اجراى فرمان الهى باشد، با ارزش است وگرنه يكدندگى و لجاجت و ضد ارزش محسوب مى‌شود. «وَ اصْبِرْ لِحُكْمِ رَبِّكَ»

3- حكم و فرمان خداوند، در جهت تربيت و رشد انسان است. «لِحُكْمِ رَبِّكَ»

4- پيامبر نيز به حمايت خداوند نيازمند است. «فَإِنَّكَ بِأَعْيُنِنا»

5- آنچه انسان را صبور مى‌كند، آن است كه بداند زيرنظر خداست. «فَإِنَّكَ بِأَعْيُنِنا»

6- ياد خدا وستايش وتسبيح او، مايه‌ى صبر و پايدارى است. وَ اصْبِرْ ... وَ سَبِّحْ‌

7- تسبيح خداوند بر ستايش او مقدّم است، اول بايد او را منزّه بدانيم، سپس ستايش كنيم.

8- مناجات شبانه، انسان را براى تلاش روزانه آماده مى‌كند. وَ اصْبِرْ ... وَ مِنَ اللَّيْلِ فَسَبِّحْهُ‌ ...

9- براى دعا ونيايش، زمان‌هاى خاصّ آثار بيشترى دارد. حِينَ تَقُومُ وَ مِنَ اللَّيْلِ‌ ... إِدْبارَ النُّجُومِ‌

«والحمدللّه ربّ العالمين»

«1» كافى ج 3 ص 444.

جلد 9 - صفحه 303

تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)



وَ اصْبِرْ لِحُكْمِ رَبِّكَ فَإِنَّكَ بِأَعْيُنِنا وَ سَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ حِينَ تَقُومُ (48)

وَ اصْبِرْ لِحُكْمِ رَبِّكَ‌: و شكيبائى كن اى پيغمبر مر حكم پروردگار خود را در باره ايشان كه آن امهال آنها و ابقاى تو در مشقت كشيدن ايشان، فَإِنَّكَ بِأَعْيُنِنا: پس بدرستى كه تو به عين عنايت و نگهدارى مائى، يعنى به حيثيتى هستى كه ما تو را مى‌بينيم و هيچ چيز از احوال تو بر ما پوشيده و پنهان نيست، پس به نظر لطف و عنايت محافظت تو مى‌نمائيم از مكر و ضرر اهل شرك نسبت به تو. وَ سَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ‌: و تسبيح كن و به پاكى ياد خداى خود را در حالتى كه مقترن باشد به حمد پروردگار تو. مراد از تسبيح و تحميد نماز است «از باب تسميه شي‌ء باسم جزء» يعنى نمازگزار، حِينَ تَقُومُ‌: هنگامى كه بر مى‌خيزى از خواب، و آن نماز صبح است.


تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)


أَمْ عِنْدَهُمُ الْغَيْبُ فَهُمْ يَكْتُبُونَ (41) أَمْ يُرِيدُونَ كَيْداً فَالَّذِينَ كَفَرُوا هُمُ الْمَكِيدُونَ (42) أَمْ لَهُمْ إِلهٌ غَيْرُ اللَّهِ سُبْحانَ اللَّهِ عَمَّا يُشْرِكُونَ (43) وَ إِنْ يَرَوْا كِسْفاً مِنَ السَّماءِ ساقِطاً يَقُولُوا سَحابٌ مَرْكُومٌ (44) فَذَرْهُمْ حَتَّى يُلاقُوا يَوْمَهُمُ الَّذِي فِيهِ يُصْعَقُونَ (45)

يَوْمَ لا يُغْنِي عَنْهُمْ كَيْدُهُمْ شَيْئاً وَ لا هُمْ يُنْصَرُونَ (46) وَ إِنَّ لِلَّذِينَ ظَلَمُوا عَذاباً دُونَ ذلِكَ وَ لكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لا يَعْلَمُونَ (47) وَ اصْبِرْ لِحُكْمِ رَبِّكَ فَإِنَّكَ بِأَعْيُنِنا وَ سَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ حِينَ تَقُومُ (48) وَ مِنَ اللَّيْلِ فَسَبِّحْهُ وَ إِدْبارَ النُّجُومِ (49)

ترجمه‌

يا نزد آنان علم غيب است پس آنها مى‌نويسند

يا اراده دارند حيله و مكرى كنند پس آنانكه كافر شدند آنها كيد كرده شدگانند

يا براى آنها معبودى است غير از خدا منزّه است خداوند از آنچه شريك قرار ميدهند

و اگر به‌بينند پاره‌اى از آسمان كه فرود آينده است مى‌گويند ابرى است متراكم‌

واگذارشان تا ملاقات كنند روزشان را كه در آن هلاك كرده ميشوند

روز كه بى‌نياز نميشوند و دفع نميكند از آنها مكرشان چيزى را و نه آنها يارى ميشوند

و همانا براى آنانكه ستم كردند عذابى است غير از اين ولى بيشترشان نميدانند

و صبر كن مر حكم پروردگارت را همانا تو در برابر ديدگان مائى و تسبيح گوى با حمد پروردگارت وقتى كه برميخيزى‌

و پاره‌اى از شب پس تسبيح گوى او را و هنگام بازگشتن ستارگان.

جلد 5 صفحه 80

تفسير

خداوند متعال در آيات سابقه احتمالاتى بعد از كلمه ام براى الزام كفّار مكّه بقبول دين اسلام ذكر فرموده بود و اينك تكميل فرموده آنرا بآنكه يا نزد آنها علم غيب است بمصالح و مفاسد امور دنيا و آخرتشان كه خودشان را محتاج به پيغمبر و امام نميدانند پس براى انتظام امورشان قانون مينويسند و معمول ميدارند چنانچه بنظر حقير رسيده يا مراد آنستكه آيا نزد آنها لوح محفوظ سماوى كه در آن مغيبات ثبت شده ميباشد پس آنان از روى آن نسخه بردارى ميكنند و بمردم خبر ميدهند كه گفته شده است يا ميخواهند كيد و مكرى نمايند نسبت بخاندان رسالت كه گفته‌اند مراد اجتماعشان در دار النّدوه است بر ضرر پيغمبر صلى اللّه عليه و آله و سلّم و خداوند مكر آنها را بخودشان مسترد فرمود و در بدر كشته يا اسير شدند و محتمل است اعمّ از آن و سقيفه بنى ساعده باشد كه براى بردن حق اهل بيت در آن مجتمع شدند و خداوند از آنها انتقام كشيده و خواهد كشيد يا آنها العياذ باللّه خداى ديگرى غير از خداى يگانه دارند كه آنها را از عذاب الهى حفظ نمايد كه اينطور تجرّى بمعصيت مينمايند منزّه است خدا از آنكه شريك داشته باشد و از آنكه بتها شريك او باشند و اعراض آنها از حقّ و غفلتشان از ياد خدا و عناد و لجاجشان بقدرى است كه اگر به‌بينند پاره ابر تيره عذاب را كه از آسمان بر سرشان نازل است ميگويند ابر متراكم باران دار است چنانچه بنظر حقير رسيده يا اگر به‌بينند قطعه‌اى از آسمان را كه ميخواهد بر سر آنها افتد ميگويند ابرى بهم پيوسته است چنانچه گفته شده اين جواب تقاضاى خودشان است كه گفتند اگر راست ميگوئى قطعه‌اى از آسمان را بر سر ما فرود آورد در هر حال كار عناد و لجاج كه به اين جا كشيد خداوند به پيغمبر خود دستور داد كه از ارشاد و هدايت آنها صرف نظر فرمايد و بگذارد به اين باشند تا به‌بينند روزى را كه نفخه اوّل اسرافيل در آنروز براى مردن خلق مقرّر شده و بميرند و دست از عناد بردارند و هر كس بجزاى عملش برسد آنروز ديگر مكر و حيله بدرد نميخورد و بحال كسى فائده ندارد و كسى نميتواند با آنها يارى نموده عذاب خدا را از آنان دفع نمايد چون قابل شفاعت نيستند و بكسى اذن در شفاعت از آنها داده نميشود و از براى خصوص‌

جلد 5 صفحه 81

ستمكاران بمحمد و آل اطهار او صلوات اللّه عليهم اجمعين عذابى است غير از عذاب آخرت كه قمّى ره نقل فرموده آن در رجعت است بشمشير و سايرين بجنگ بدر و عذاب قبر و قحط سنين و غيرها تفسير نموده‌اند در هر حال بيشتر آنها از آتيه خود خبر ندارند كه بعذاب الهى در دنيا گرفتار خواهند شد و اخيرا امر فرموده پيغمبر خود را بصبر و سكون و مدارا با قوم در برابر فرمان الهى و اذيّت و آزار آنها و مطمئن فرموده است آنحضرت را به اين كه تو در برابر چشم ما و محفوظ به حفظ ما ميباشى ما خود ناظر و نگهبان و نگهدار توايم و جمع اعين بمناسبت اضافه بضمير جمع و مبالغه در وجود اسباب حفظ است و نيز امر فرموده او را به تسبيح و اشتغال بحمد الهى وقتى كه برميخيزد براى نماز شب بقرائت پنج آيه از سوره آل عمران كه آخر آنها انّك لا تخلف الميعاد است و در بعضى از شب باشتغال بنماز شب و بعد از غايب شدن ستارگان و طلوع فجر كاذب باشتغال بنافله صبح چنانچه مستفاد از نقل قمّى ره و روايات متعدّده از پيغمبر صلى اللّه عليه و آله و سلّم و ائمه اطهار است و با وجود اين باقوال مفسّرين اعتنا نخواهد شد و كلمه ادبار بصيغه جمع نيز قرائت شده و در ثواب الاعمال و مجمع از امام صادق عليه السّلام نقل نموده كه كسيكه سوره طور را قرائت نمايد خدا خير دنيا و آخرت را براى او جمع خواهد فرمود و الحمد للّه رب العالمين.

جلد 5 صفحه 82

اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)


وَ اصبِر لِحُكم‌ِ رَبِّك‌َ فَإِنَّك‌َ بِأَعيُنِنا وَ سَبِّح‌ بِحَمدِ رَبِّك‌َ حِين‌َ تَقُوم‌ُ (48) وَ مِن‌َ اللَّيل‌ِ فَسَبِّحه‌ُ وَ إِدبارَ النُّجُوم‌ِ (49)

و صبر كن‌ ‌براي‌ حكم‌ پروردگار ‌خود‌، ‌پس‌ بدرستي‌ ‌که‌ تو ‌در‌ مقابل‌ چشم‌هاي‌ ‌ما هستي‌ و تسبيح‌ كن‌ بضميمه‌ حمد پروردگارت‌ ‌در‌ حيني‌ ‌که‌ قيام‌ ميكني‌ و ‌از‌ قسمتي‌ ‌از‌ شب‌ ‌را‌، ‌پس‌ تسبيح‌ كن‌ و ‌در‌ حال‌ ‌بر‌ گشتن‌ ستاره‌ها.

وَ اصبِر لِحُكم‌ِ رَبِّك‌َ ‌از‌ ‌براي‌ صبر سه‌ درجه‌ گفتند: درجه‌ اول‌ صبر ‌بر‌ بلاء و مصائب‌ و گرفتاري‌ها، زيرا انسان‌ ‌در‌ معرض‌ بلاء و مصائب‌ بسيار واقع‌

جلد 16 - صفحه 317

مي‌شود بالاخص‌ ‌هر‌ چه‌ مقامش‌ عاليتر ‌باشد‌ بلاهايش‌ بيشتر و مصائبش‌ زيادتر ‌است‌

البلاء موكل‌ بالانبياء ‌ثم‌ الاولياء ‌ثم‌ الامثل‌ فالامثل‌

و صبر ‌در‌ موقعي‌ صادق‌ ‌است‌ ‌که‌ جزع‌ و فزع‌ نكند و نزد ‌غير‌ ‌خدا‌ شكايت‌ كند و بداند ‌که‌ عين‌ صلاح‌ ‌او‌ ‌است‌ و خداوند ‌در‌ قرآن‌ ميفرمايد: إِنَّما يُوَفَّي‌ الصّابِرُون‌َ أَجرَهُم‌ بِغَيرِ حِساب‌ٍ زمر آيه 13 و يكي‌ ‌از‌ صفات‌ امير المؤمنين‌ (ع‌) اصبر الصابرين‌ ‌است‌ ‌که‌ ‌از‌ ‌آن‌ حضرت‌ ‌است‌ ‌که‌ ميفرمايد:

(صبرت‌ و ‌في‌ العين‌ قذي‌ و ‌في‌ الحلق‌ شجي‌)

و ‌در‌ حق‌ ابي‌ ‌عبد‌ اللّه‌ الحسين‌ ‌است‌

(لقد عجبت‌ ‌من‌ صبرك‌ ملائكة السماوات‌)

و هكذا نسبت‌ بساير ائمه هدي‌ ‌در‌ مقابل‌ خلفاء جور و گفتند: حكمت‌ نزول‌ بليات‌ و مصائب‌ چند چيز ‌است‌، يك‌ امتحان‌ ‌است‌ ‌که‌ ‌در‌ امتحان‌ ثابت‌ ميماند ‌ يا ‌ ‌از‌ دست‌ مي‌رود و خداوند تمام‌ بندگانش‌ ‌را‌ امتحان‌ مي‌كند نه‌ ‌براي‌ اينكه‌ ‌بر‌ ‌خدا‌ العياذ چيزي‌ مستور ‌باشد‌، بلكه‌ ‌بر‌ ‌خود‌ بنده‌ و ‌بر‌ ديگران‌ مكشوف‌ گردد، چنانچه‌ ميفرمايد:

بِسم‌ِ اللّه‌ِ الرَّحمن‌ِ الرَّحِيم‌ِ الم‌ أَ حَسِب‌َ النّاس‌ُ أَن‌ يُترَكُوا أَن‌ يَقُولُوا آمَنّا وَ هُم‌ لا يُفتَنُون‌َ وَ لَقَد فَتَنَّا الَّذِين‌َ مِن‌ قَبلِهِم‌ فَلَيَعلَمَن‌َّ اللّه‌ُ الَّذِين‌َ صَدَقُوا وَ لَيَعلَمَن‌َّ الكاذِبِين‌َ عنكبوت‌ آيه 1 و 2 و ‌من‌ جمله‌ ‌از‌ حكم‌ كفاره گناهان‌ ‌است‌ ‌حتي‌ گفتند: تب‌ يك‌ شب‌ كفاره گناه‌ يك‌ سال‌ ‌است‌، و ‌من‌ جمله‌ ارتفاع‌ درجه‌ ‌است‌، و ‌من‌ جمله‌ عين‌ نعمت‌ و تفضل‌ ‌است‌ و بنده‌ خيال‌ مي‌كند بلاء و مصيبت‌ ‌است‌، و ‌غير‌ اين‌ها ‌از‌ حكم‌ و مصالح‌. درجه دوم‌: صبر مشقت‌ و زحمت‌ عبادت‌ و اداء فرائض‌ و نوافل‌ مثل‌ صلاة بالاخص‌ صلاة ليل‌ وقت‌ آخر شب‌ و صبر ‌بر‌ صوم‌ و اداء حقوق‌ واجبه‌ ‌از‌ اخماس‌ و زكوات‌ و بذل‌ و احسان‌ ‌في‌ سبيل‌ اللّه‌ و ‌بر‌ تحصيل‌ علم‌ باحكام‌ و ايصال‌ برتبه اجتهاد و اعظم‌ ‌آنها‌ ‌در‌ امر جهاد ‌با‌ كفار ‌که‌ نامش‌ شجاعت‌ ‌است‌ مثل‌ صبر امير المؤمنين‌ ‌در‌ غزوات‌، نه‌ مثل‌ كساني‌ ‌که‌ فرار كردند ‌ يا ‌ تقاعد ورزيدند. درجه سوم‌: صبر ‌بر‌ ترك‌ معاصي‌ و جلوگيري‌ ‌از‌ هواهاي‌ نفساني‌ و ‌از‌ خطورات‌ و وساوس‌ شيطاني‌ و ‌از‌ ظلم‌ و تعدي‌ بديگران‌ و ‌از‌ كشف‌ و ساز و آواز و تجاهر بفسق‌ و فجور و رفتن‌ مجالس‌ لهو و لعب‌ و تماس‌ ‌با‌ كفار و ارباب‌ ضلال‌ و امثال‌ اينها.

فَإِنَّك‌َ بِأَعيُنِنا ‌ما ‌از‌ تو غافل‌ نيستيم‌ و ‌در‌ كنف‌ ‌ما مصون‌ و محفوظ هستي‌ و

جلد 16 - صفحه 318

‌ما نگهبان‌ تو هستيم‌ ‌از‌ خطرات‌ كفار و مشركين‌ توكل‌ ‌بما‌ داشته‌ باش‌ و اعتماد ‌بما‌ نما و وحشتي‌ ‌از‌ ‌اينکه‌ دشمنان‌ نداشته‌ باش‌، و اطلاق‌ اعين‌ ‌بر‌ خداي‌ متعال‌ كنايه‌ ‌از‌ احاطه قيوميت‌ ‌است‌، مثل‌ اطلاق‌ بصير و سميع‌، بلكه‌ اطلاق‌ عليم‌ و قدير، زيرا مكرر بيان‌ ‌شده‌ ‌که‌ خداي‌ متعال‌ صرف‌ وجود ‌است‌ صفت‌ زائد ‌بر‌ ذات‌ ندارد و عين‌ وجود و محض‌ وجود و بحت‌ وجود ‌است‌ ‌غير‌ متناهي‌ ازلا و ابدا و سرمدا وَ نَحن‌ُ أَقرَب‌ُ إِلَيه‌ِ مِن‌ حَبل‌ِ الوَرِيدِ ق‌ ‌آيه‌ 15 ما يَكُون‌ُ مِن‌ نَجوي‌ ثَلاثَةٍ إِلّا هُوَ رابِعُهُم‌ وَ لا خَمسَةٍ إِلّا هُوَ سادِسُهُم‌ وَ لا أَدني‌ مِن‌ ذلِك‌َ وَ لا أَكثَرَ إِلّا هُوَ مَعَهُم‌ أَين‌َ ما كانُوا مجادلة آيه 8.

وَ سَبِّح‌ بِحَمدِ رَبِّك‌َ حِين‌َ تَقُوم‌ُ ‌در‌ ‌اينکه‌ جمله‌ اقوال‌ زيادي‌ گفتند: بالغ‌ ‌بر‌ هفت‌ قول‌.

«1» قيام‌ ليل‌ ‌براي‌ تهجد.

«2» قيام‌ ‌از‌ نوم‌ غيلولة ‌براي‌ صلاة ظهر.

«3» قيام‌ ‌بر‌ صلوات‌ مفروضه‌.

«4» قيام‌ ‌از‌ مجالس‌ ‌که‌ گفتند: كفاره‌ ‌هر‌ مجلسي‌ ذكر ‌است‌.

«5» قيام‌ ‌بر‌ صلوة فجر.

«6» قيام‌ ‌بر‌ كليه صلوات‌.

«7» قيام‌ ‌بر‌ نافله فجر.

اقول‌: تمام‌ ‌اينکه‌ اقوال‌ بدون‌ مدرك‌ ‌است‌ و تفسير برأي‌ ‌است‌. و كلمه حين‌ تقوم‌ مطلق‌ ‌است‌ شامل‌ ‌هر‌ قيامي‌ مي‌شود، و آيه شريفه‌ اشاره‌ ‌است‌ ‌به‌ اينكه‌ ‌بر‌ ‌هر‌ امري‌ قيام‌ كردي‌ ابتداء ذكر الهي‌ ‌را‌ بگو باعث‌ سهولت‌ ‌آن‌ امر و انجام‌ ‌او‌ مي‌شود.

چنانچه‌ ‌در‌ باب‌ بسمله‌ فرمودند

(‌کل‌ امر ذي‌ بال‌ ‌لم‌ يبدء ببسم‌ اللّه‌ فهو ابتر)

و ‌در‌ حديث‌ ‌است‌

(ذكر اللّه‌ حسن‌ ‌في‌ ‌کل‌ حال‌)

و مراد ‌از‌ وَ سَبِّح‌ بِحَمدِ رَبِّك‌َ خصوص‌ سبحان‌ اللّه‌ و الحمد للّه‌ نيست‌ ظاهرا، بلكه‌ مراد مطلق‌ ذكر تسبيح‌ ‌است‌.

جلد 16 - صفحه 319

وَ مِن‌َ اللَّيل‌ِ فَسَبِّحه‌ُ و ‌من‌ ‌براي‌ تبعيض‌ ‌است‌ ‌يعني‌ يك‌ قسمت‌ ‌از‌ شبرا، ‌پس‌ تسبيح‌ كن‌، بعضي‌ گفتند: مراد نماز مغرب‌ و عشاء ‌است‌، و بعضي‌ گفتند:

نماز شب‌ ‌است‌ ‌که‌ ‌بر‌ پيغمبر واجب‌ بوده‌. اقول‌: بعيد نيست‌ مراد مطلق‌ عبادات‌ ‌باشد‌ ‌از‌ نماز و ذكر و تلاوة و شاهد ‌بر‌ ‌اينکه‌ دعوي‌ حديث‌ شريفي‌ ‌است‌ ‌که‌ ‌از‌ حضرت‌ باقر و حضرت‌ صادق‌ (ع‌) زرارة و حمران‌ و ‌محمّد‌ ‌بن‌ مسلم‌ روايت‌ كرده‌اند خلاصه مفادش‌ اينكه‌ حضرت‌ رسالت‌ سه‌ مرتبه‌ ‌در‌ شب‌ ‌از‌ نصف‌ شب‌ ‌تا‌ صبح‌ ‌از‌ بستر ‌بر‌ مي‌خواستند و پنج‌ ‌آيه‌ ‌از‌ آخر سوره عمران‌ تلاوت‌ مي‌كرد ‌که‌ اول‌ ‌آن‌ إِن‌َّ فِي‌ خَلق‌ِ السَّماوات‌ِ وَ الأَرض‌ِ و آخر ‌آن‌ إِنَّك‌َ لا تُخلِف‌ُ المِيعادَ ‌است‌، ‌در‌ مرتبه اول‌ چهار ركعت‌ ‌از‌ نماز شب‌ ميخواندند بدو سلام‌، و ‌در‌ مرتبه‌ ثانيه‌: چهار ركعت‌ بهمين‌ نحو و ‌در‌ مرتبه ثالثه‌: سه‌ ركعت‌ شفع‌ و وتر، و ‌از‌ ‌اينکه‌ حديث‌ بخصوص‌ مفاد آيه مذكوره‌ استفاده‌ عموم‌ مي‌شود ‌که‌ شامل‌ نماز و ذكر و تلاوت‌ مي‌گردد.

وَ إِدبارَ النُّجُوم‌ِ بعضي‌ گفتند: دو ركعت‌ نافله صبح‌ ‌است‌، بعضي‌ گفتند: فريضه صبح‌ ‌است‌، و معني‌ ادبار النجوم‌، غيبوبت‌ ستاره‌ها ‌است‌ بواسطه سفيدي‌ صبح‌. اقول‌: ‌از‌ مجموع‌ ‌اينکه‌ آيه شريفه‌ استفاده‌ مي‌شود ‌که‌ بنده‌ بايد غافل‌ ‌از‌ ‌خدا‌ نباشد صباحا و مساء ليلا و نهارا ‌در‌ ‌هر‌ حالي‌ هست‌ ‌از‌ نماز و ذكر و تلاوت‌ قرآن‌ غفلت‌ و كوتاهي‌ نكند و ‌در‌ ‌هر‌ حالي‌ ‌که‌ هست‌ خداوند حاضر و ناظر باقوال‌ و افعال‌ و اعمال‌ ‌او‌ ‌است‌ و خداوند حافظ و نگهبان‌ ‌او‌ ‌است‌ ‌خدا‌ ‌از‌ ‌او‌ غافل‌ نيست‌ ‌او‌ ‌هم‌ نبايد ‌از‌ ‌خدا‌ غافل‌ ‌باشد‌، و يكي‌ ‌از‌ فوائد ‌اينکه‌ عمل‌ ‌از‌ وساوس‌ شيطان‌ محفوظ مي‌ماند. (ديو بگريزد ‌از‌ ‌آن‌ قوم‌ ‌که‌ قرآن‌ خوانند) و يكي‌ ‌از‌ خطرات‌ و تصادمات‌ و بليات‌ ارضي‌ و سماوي‌ مصون‌ ميشود، و يكي‌ قلب‌ روشن‌ مي‌شود توفيق‌ مي‌آورد جلوگيري‌ ‌از‌ معاصي‌ مي‌شود ايمان‌ قوت‌ پيدا ميكند نامه عمل‌ عبادي‌ پر مي‌شود و نوراني‌ مي‌گردد و ‌اگر‌ ‌ما بوديم‌ و فقط ‌اينکه‌ آيه شريفه‌ ‌ما ‌را‌ كافي‌ ‌بود‌ ‌که‌ ميفرمايد:

فَاذكُرُونِي‌ أَذكُركُم‌ وَ اشكُرُوا لِي‌ وَ لا تَكفُرُون‌ِ بقره‌ آيه 147. ‌هذا‌ آخر

جلد 16 - صفحه 320

‌ما اردنا ايراده‌ ‌في‌ تفسير ‌سورة‌ الطور و يتلوها بتوفيق‌ اللّه‌ تفسير ‌سورة‌ النجم‌ و بقية السور و الحمد للّه‌ ‌علي‌ ‌ما هدانا و ‌له‌ الشكر ‌علي‌ ‌ما ابلينا و الصلاة و ‌السلام‌ ‌علي‌ نبينا و آله‌ و اللعن‌ ‌علي‌ اعدائنا و مبغضينا و معاندينا ابد الآبدين‌ و دهر الداهرين‌ و انا العبد المذنب‌ المقصر السيد ‌عبد‌ الحسين‌ المدعو بالطيب‌.

جلد 16 - صفحه 321

‌سورة‌ النجم‌

برگزیده تفسیر نمونه


]

(آیه 48)- در این آیه پیامبر را در مقابل این همه کارشکنیها و تهمتها و ناسزاها دعوت به صبر و استقامت می‌کند، می‌فرماید: «در راه ابلاغ حکم پروردگارت صبر و استقامت کن» (وَ اصْبِرْ لِحُکْمِ رَبِّکَ).

اگر تو را کاهن و مجنون و شاعر می‌خوانند صبر کن، و اگر آیات قرآن را افتراهائی می‌پندارند که به خدا بسته شده است شکیبائی نما، و اگر در برابر این همه براهین منطقی باز به لجاج و عناد ادامه می‌دهند استقامت به خرج ده، مبادا دلسرد و یا ضعیف و ناتوان شوی.

«زیرا تو در حفاظت کامل ما قرار داری» (فَإِنَّکَ بِأَعْیُنِنا).

ما همه چیز را می‌بینیم و از همه چیز با خبریم و تو را تنها نخواهیم گذارد.

و از آنجا که راز و نیاز با خدا، و نیایش و عبادت او، و تسبیح و تقدیس ذات

ج4، ص574

پاک او، به انسان آرامش و نیرو می‌بخشد به دنبال دستور صبر می‌فرماید:

«و هنگامی که بر می‌خیزی پروردگارت را تسبیح و حمد گوی» (وَ سَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّکَ حِینَ تَقُومُ).

چه در سحرگاه برای نماز شب، و چه بعد از خواب برای ادای فریضه، و چه بعد از قیام از هر مجلس باشد.

آری! روح و جانت را به تسبیح و حمد خدا نور و صفا ببخش، زبانت را به ذکر او خوشبو کن، از یاد او مدد بگیر، و برای مبارزه با کارشکنیهای دشمن آماده شو! در حدیثی آمده است پیامبر صلّی اللّه علیه و آله هنگامی که از مجلس برمی‌خاست می‌فرمود: «سبحانک اللّهمّ و بحمدک اشهد ان لا اله الّا انت، استغفرک و اتوب الیک».

بعضی عرض کردند: ای رسول خدا! این چه کلماتی است که می‌گوئی فرمود: «اینها کلماتی است که جبرئیل به من آموخته و کفاره چیزی است که در مجالس واقع می‌شود».

سایرتفاسیر این آیه را می توانید در سایت قرآن مشاهده کنید:

تفسیر های فارسی

ترجمه تفسیر المیزان

تفسیر خسروی

تفسیر عاملی

تفسیر جامع

تفسیر های عربی

تفسیر المیزان

تفسیر مجمع البیان

تفسیر نور الثقلین

تفسیر الصافی

تفسیر الکاشف

پانویس

منابع