آیه 55 سوره ذاریات
| <<54 | آیه 55 سوره ذاریات | 56>> | |||||||||||||
| |||||||||||||||
محتویات
ترجمه های فارسی
و (امّت را) تذکّر و پند میده که پند و تذکّر (اگر کافران را نفع ندهد) مؤمنان را سودمند افتد.
و پند ده؛ زیرا پند به مؤمنان سود می دهد؛
و پند ده، كه مؤمنان را پند سود بخشد.
اندرز بده كه اندرز، مؤمنان را سودمند افتد.
و پیوسته تذکّر ده، زیرا تذکّر مؤمنان را سود میبخشد.
ترجمه های انگلیسی(English translations)
معانی کلمات آیه
«الذِّکْری»: موعظه حسنه. پند و اندرزی که انسان را به یاد خدا میاندازد و موجب تقویت ایمان و افزایش تقوا میگردد.
نزول
مجاهد از امیرالمومنین على علیهالسلام[۱] و نیز قتاده و سایر مفسرین[۲] چنین گویند که وقتى که آیه 54 این سوره «فَتَوَلَّ عَنْهُمْ فَما أَنْتَ بِمَلُومٍ»، یعنى تو اى پیامبر از آن مردم کافر روى بگردان که در خور هیچ سرزنشى نخواهد بود) نازل گردید.
پیامبر در حزن و اندوه شدید فرو رفت و اصحاب نیز مى گفتند: بر ما ثابت و یقین شده بود که نابود و هلاک خواهیم شد زیرا تصور میکردیم که با نزول این آیه وحى قطع گردیده و عذاب خواهد آمد سپس این آیه نازل شد و ما خوشحال و شادان گردیدیم.
تفسیر آیه
تفسیر نور (محسن قرائتی)
كَذلِكَ ما أَتَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ مِنْ رَسُولٍ إِلَّا قالُوا ساحِرٌ أَوْ مَجْنُونٌ «52» أَ تَواصَوْا بِهِ بَلْ هُمْ قَوْمٌ طاغُونَ «53»
(اى پيامبر!) بدين گونه (كه تو را تكذيب كردند) پيشينيان اينان نيز هيچ پيامبرى برايشان نيامد مگر آنكه گفتند: جادوگر يا جنزده است. (آيا مخالفان در طول تاريخ) به يكديگر سفارش كردهاند (كه با انبيا اين گونه برخورد كنند؟) نه، بلكه آنان مردمى طغيانگرند.
فَتَوَلَّ عَنْهُمْ فَما أَنْتَ بِمَلُومٍ «54»
پس، از آنان روى بگردان كه تو مورد سرزنش نيستى.
وَ ذَكِّرْ فَإِنَّ الذِّكْرى تَنْفَعُ الْمُؤْمِنِينَ «55»
و (به مردم) تذكّر بده كه قطعاً تذكّر براى مؤمنان مفيد است.
نکته ها
آيهى 52، به مانند نتيجهگيرى از آيات گذشته و به عنوان دلدارى پيامبراكرم صلى الله عليه و آله است كه اگر مشركان مكّه با تو چنين برخوردهايى مىكنند، بدان كه پيش از اينان نيز با پيامبران پيش از تو چنين برخوردهايى را داشتهاند.
از آنجا كه پيامبر در دعوت مردم كوتاهى نكرده و حجّت خدا را بر آنان تمام كرده است، لذا روى گردانى پيامبر از آنان و ترك مجادله با آنان، سرزنش و ملامتى را به دنبال ندارد.
اين آيات در كنار فرمان به اعراض از كافران طغيانگر، به تذكّر دادن به مؤمنان سفارش مىكند تا گمان نشود كه تنها كافران نياز به هشدار و تذكّر دارند. فَتَوَلَ ... وَ ذَكِّرْ
جلد 9 - صفحه 266
در شنيدن اثرى است كه در دانستن نيست. سوز و اخلاص و شيوه بيان گوينده مىتواند اثرى برتر در انسان بگذارد. لذا پيامبر مأمور مىشود تا پيوسته مؤمنان را تذكّر دهد.
پیام ها
1- همه انبيا مخالف داشتند و مورد تهمت قرار مىگرفتند. پس، از تهمت مخالفان نگران مباش. كَذلِكَ ... قالُوا ساحِرٌ أَوْ مَجْنُونٌ
2- بر خلاف قرآن كه پيامبران را انسانهايى همچون ديگر انسانها معرّفى مىكند، «قُلْ إِنَّما أَنَا بَشَرٌ مِثْلُكُمْ»* «1» مخالفان سعى داشتند كارها و سخنان پيامبران را ناشى از ارتباط آنها با جن بدانند. «ساحِرٌ أَوْ مَجْنُونٌ»
3- هماهنگى رفتار و گفتار مخالفان انبيا در طول تاريخ به گونهاى است كه گويا همه به يكديگر سفارش موضعگيرى عليه حق و تهمت سحر و جنون را مىدادند. أَ تَواصَوْا ...
4- ريشهى تهمت به انبيا، طغيان است. «قَوْمٌ طاغُونَ»
5- انسان در برابر افراد لجوج مسئوليّتى ندارد. «فَتَوَلَّ»
6- پس ازاتمام حجّت، اعراض از حق ستيزان جايز است. «فَتَوَلَّ عَنْهُمْ فَما أَنْتَ بِمَلُومٍ»
7- همه جا، متاركه و رها كردن ديگران كار بدى نيست. «فَتَوَلَّ عَنْهُمْ فَما أَنْتَ بِمَلُومٍ»
8- مبلّغ، بايد روحيه مخاطبان را بشناسد، نسبت به گروهى اعراض نمايد، «فَتَوَلَّ» و نسبت به گروهى تذكّر دهنده باشد. «وَ ذَكِّرْ»
9- اگر روحيه پندپذيرى نداريم، در ايمان خود شك كنيم، زيرا مؤمن پندپذير است. «فَإِنَّ الذِّكْرى تَنْفَعُ الْمُؤْمِنِينَ»
10- اگر ايمان باشد، انسان تذكّر را از هر كس مىپذيرد. «فَإِنَّ الذِّكْرى تَنْفَعُ الْمُؤْمِنِينَ» و نفرمود: «فان تذكرك»
11- مبلّغان دينى خسته نشوند كه كارشان مفيد است. فَإِنَّ الذِّكْرى تَنْفَعُ ...
«1». كهف، 110.
جلد 9 - صفحه 267
12- مؤمنان نيز به تذكّر نيازمند هستند. «فَإِنَّ الذِّكْرى تَنْفَعُ الْمُؤْمِنِينَ»
13- تعاليم اديان آسمانى، در فطرت انسانها ريشه دارد. وظيفه انبيا، بيدار كردن و يادآورى امور فطرى بشر است. «ذَكِّرْ فَإِنَّ الذِّكْرى تَنْفَعُ الْمُؤْمِنِينَ»
پانویس
منابع
- تفسیر نور، محسن قرائتی، تهران:مركز فرهنگى درسهايى از قرآن، 1383 ش، چاپ يازدهم
- اطیب البیان فی تفسیر القرآن، سید عبدالحسین طیب، تهران:انتشارات اسلام، 1378 ش، چاپ دوم
- تفسیر اثنی عشری، حسین حسینی شاه عبدالعظیمی، تهران:انتشارات ميقات، 1363 ش، چاپ اول
- تفسیر روان جاوید، محمد ثقفی تهرانی، تهران:انتشارات برهان، 1398 ق، چاپ سوم
- برگزیده تفسیر نمونه، ناصر مکارم شیرازی و جمعي از فضلا، تنظیم احمد علی بابایی، تهران: دارالکتب اسلامیه، ۱۳۸۶ش
- تفسیر راهنما، علی اکبر هاشمی رفسنجانی، قم:بوستان كتاب(انتشارات دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم)، 1386 ش، چاپ پنجم
- محمدباقر محقق، نمونه بینات در شأن نزول آیات از نظر شیخ طوسی و سایر مفسرین خاصه و عامه.
