شیخ محمدحسین اصفهانی
| نام کامل | شیخ محمدحسین اصفهانی |
| زادروز | ۱۲۶۶ قمری |
| زادگاه | اصفهان |
| وفات | ۱۳۰۸ قمری |
| مدفن | نجف |
|
| |
| اساتید |
میرزا محمدحسن شیرازی، میرزا حبیبالله رشتی، محمدباقر آقانجفی اصفهانی، شيخ راضى نجفى،... |
|
| |
| آثار |
مجد البيان فی تفسير القرآن، شرح شرایع الاسلام، رساله در اصل برائت، رساله در اثبات اعجاز قرآن، رساله در اصول عقايد،... |
«شیخ محمدحسین اصفهانی» (۱۳۰۸-۱۲۶۶ ق)، فرزند محمدباقر آقا نجفی اصفهانی، فقیه اصولی و مفسر برجسته شیعه در قرن ۱۳ و ۱۴ قمری و از شاگردان میرزا محمدحسن شیرازی و میرزا حبیب الله رشتی بود. «مجد البيان فی تفسير القرآن» از آثار مهم اوست.
محتویات
ولادت و خاندان
محمدحسين اصفهانى در دوم ماه محرم ۱۲۶۶ ق، در اصفهان در بیت علم به دنيا آمد. او فرزند محمدباقر آقا نجفی اصفهانی و نوه شیخ محمدتقی اصفهانی -صاحب «هدایة المسترشدین»- است. نسب او از جانب مادر به شیخ جعفر کاشف الغطاء میرسد.
محمدحسين برادر کوچکتر محمدتقی آقا نجفی اصفهانی (۱۳۳۲-۱۲۶۲ ق) و برادر بزرگتر آقا نورالله نجفی اصفهانی (۱۳۴۶-۱۲۷۸ ق) بود. همچنین، عالم ربانی محمدرضا نجفی اصفهانی (۱۳۶۲-۱۲۸۷ ق)، فرزند برومند اوست که جانشین و وارث علوم پدر گردید.
تحصیلات و استادان
محمدحسين اصفهانى در اصفهان قبل از رسيدن به سن بلوغ، مقدمات علوم و پس از آن فقه و اصول را از حضور والد گرامیاش - محمدباقر آقا نجفی اصفهانی- استفاده نمود. او سپس جهت تكميل تحصيلات به نجف هجرت كرد و سالیان متمادی در حوزه عراق دروس مختلف آموخت. علم حکمت و کلام را نزد میرزا باقر شكى و شيخ راضى نجفى فقیه به پایان برد و سپس به حوزه درس میرزا حبیب الله رشتی و میرزا محمدحسن شیرازی وارد شد و خود در دروس عقلی و نقلی مهارت یافت.
شیخ محمدحسین اصفهانی بعد از طى مدارج علمى در سال ۱۲۹۶ ق. به اصفهان بازگشت و مدتها بعد در سال ۱۳۰۳ ق. بار ديگر به عتبات عالیات مراجعت نمود و به تهذيب نفس پرداخت.
ویژگیهای علمی و اخلاقی
این استاد بزرگ و مجتهد معظم، آنگاه که به او اتفاق کلمه شد، منزوی گردید و ترک ریاست و زعامت نمود. پس از پدرش شیخ محمدباقر، مدتی تدریس فقه و اصول و درس اخلاق می نمود اما از تدریس درس اخلاق در عین شایستگی صرف نظر نمود. وی با آنکه نفس اماره اش تحت اختیارش بود، خود را شایسته تدریس درس اخلاق نمی دید. او معتقد بود وقتی انسان باید تدریس دروس اخلاق نماید که خود به کمال فضائل اخلاقی و انسانیت رسیده باشد.
در «اعیان الشیعه» درباره ایشان این چنین آمده است: «الإمام الزاهد العارف... کان مُجدّا مجتهدا فی شأنه، کان کثیر الفکر منقطعا عن الناس». شیخ عباس قمی نیز در «فوائد الرضویه» می نویسد: «شیخ محمدحسین، عالمی ربانی و فاضلی صمدانی و جامع جمیع کمالات نفسانی بود. در زهد و بی توجهی به دنیا افضل سالکین عصر خویش بود».
آثار و تألیفات
چند اثر مهم از شیخ محمدحسین اصفهانی به جاى مانده است كه عبارتند از:
- مجد البيان فی تفسير القرآن، معروف به تفسیر اصفهانی؛ نویسنده هدف از نگارش این کتاب را نوشتن تفسیری مشتمل بر بیان ظواهر آیات، ذکر معارف و نکتههای ظاهری و معنوی، بهانضمام ذکر اخبار و تطبیق آنها بر مدلول آیات به هنگام مخالفت بین ظواهر آیات دانسته است، تا کتاب جامع بین کتاب و سنت باشد که امر به تمسک به آن دو شدهایم. این کتاب، تفسیری ناتمام است که از سوی مؤلف، نامی برای آن انتخاب نشده و توسط مرحوم مجدالاسلام، «مجد البیان فی تفسیر القرآن» نامیده شده است.
- رسالهاى در اصل برائت
- رسالهاى در اثبات اعجاز قرآن
- شرح «شرایع الاسلام» محقق حلی
- رسائلى در فقه و اصول
- رسالهاى در اصول عقاید.
وفات
نوشته اند در اواخر عمر خود مشغول نوشتن تفسیری جامع به قرآن کریم بود، اما اجل او را مهلت نداد و در سن ۴۲ سالگی در آغاز ماه محرم سال ۱۳۰۸ قمری وفات نمود و در جوار حرم امیرالمومنین علیه السلام به خاک سپرده شد. ماده تاريخ وفاتش این است: «با حسینِ شهيد شد محشور». برادرش آقا نورالله نجفی اصفهانی در ماده تاريخ وفاتش این چنين گفت: «ثَلم الإسلام ثُلمة».
منابع
- "شیخ محمدحسین اصفهانی"، سایت شعائر.
- "اصفهانی، محمدحسین بن محمدباقر"، ویکی نور.
