علی بن حسن زواره ای
«علی بن حسن زوّارهای»، مفسر، محدث و متکلم بزرگ شیعه در قرن دهم هجری و از شاگردان محقق کرکی است. وی به درخواست شاه طهماسب صفوی، در مقابل کتب معروف اهل سنت، به تألیف و ترجمه کتب شیعی اهتمام ورزید. غالب محققان، مقام علمی زوارهای را ستودهاند.
| نام کامل | علی بن حسن زوارهای |
| زادگاه | زواره، اصفهان |
| وفات | قرن دهم هجری |
|
| |
| اساتید |
محقق کرکی، سید غیاثالدین جمشید زواری، سید امیر عبدالوهاب حسینی استرآبادی،... |
| شاگردان |
|
| آثار |
ترجمة الخواص، روضة الأبرار، المناقب، مکارم الکرام، مفتاح النجاح، کشف الاحتجاج، مجمع الهدى، تحفة الدعوات، لوامع الأنوار، طراوة اللطائف، عمدة المطالب،... |
استادان و شاگردان
علی بن حسن زوارهای پس از اتمام تحصیلات مقدماتی در زادگاه خود زوّاره (نام روستایی نزدیک اردستان، یا قصبهای از نواحی اصفهان) به اصفهان و کاشان رفته و پس از تلمذ نزد اساتید حوزه علمیه این دو شهر، برای تکمیل تحصیلات خود رهسپار هرات گردیده است.
زوارهای از شاگردان محقق کرکی و سید غیاثالدین جمشید زواری و سید امیر عبدالوهاب بن علی حسینی استرآبادی میباشد؛ که هر سه از مشاهیر آغاز عهد صفوی بشمار میآیند.
طبق آنچه صاحب «روضات الجنات» از «ریاض العلماء» نقل میکند، او مردی فاضل، عالم، مفسر، فقیه و محدث معروف است و از بزرگان شاگردان سید غیاثالدین جمشید زوارى مفسر و شیخ علی بن عبدالعالى است و در تصانیف خویش به تصوف مایل است و از کتاب «لوامع الأنوار» او چنان استفاده میشود که از سید امیر عبدالوهاب حسینی استرآبادى روایت دارد. همچنین مولى فتحالله کاشانى صاحب تفسیر «منهج الصادقین» از جمله شاگردان او بوده است.
آثار و تألیفات
با به قدرت رسیدن شاه طهماسب صفوی و علاقه وافر وی در نشر و تقویت مذهب شیعه، علی بن حسن زوارهای به دستور این پادشاه، در مقابل کتب معروف اهل سنت به ترجمه و تألیف کتب شیعی اهتمام میورزد؛ از این رو بیشتر آثار او ترجمه کتب علمای قبل است:
- ترجمة الخواص، تفسیر فارسى معروف به تفسیر زوارى؛
- روضة الأبرار، شرح نهج البلاغه به زبان فارسى؛
- المناقب، ترجمه کشف الغمة، اثر علی بن عیسی اربلی؛
- مکارم الکرام، ترجمه مکارم الأخلاق، اثر حسن بن فضل طبرسی؛
- مفتاح النجاح، ترجمه عدة الداعی، اثر ابن فهد حلی؛
- کشف الاحتجاج، ترجمه احتجاج طبرسی؛
- ترجمه وسیلة النجاة؛
- ترجمه اعتقادات، اثر شیخ صدوق؛
- مجمع الهدى؛
- تحفة الدعوات، در اعمال سال؛
- لوامع الأنوار إلى معرفة الأئمة الأطهار، به فارسى؛
- ترجمه تفسیر منسوب به امام حسن عسکری علیه السلام؛
- رساله مرآت الصفا، به فارسى؛
- چهل حدیث، ترجمه الأربعون، اثر شهید اول؛
- ترجمه آداب السفر، اثر سید بن طاووس؛
- ترجمه مناقب ابن شهرآشوب؛
- ترجمة الجعفریة، ترجمه کتاب جعفریه؛
- طراوة اللطائف فی ترجمة کتاب الطرائف (الطرائف فی مذاهب الطوائف)، اثر سید علی بن طاووس حلی در موضوع امامت و احتجاج با اهل سنت؛
- نشر الأمان فی الأمصار و الأوطان، ترجمه کتاب أمان الأخطار، اثر سید علی بن طاووس؛
- حلیة الموحدین، ترجمه کتاب روضة الواعظین منسوب به شیخ مفید؛
- خلاصة الروضة (روضة الشهداء)، اثر ملاحسین واعظ کاشفی؛
- عمدة المطالب، ترجمه کتاب مطالب السؤول، اثر محمد بن طلحه شافعی.
منابع
- مقدمه کتاب کشف الغمة فی معرفة الأئمة (ترجمه زواری)، ابوالحسن شعرانی، انتشارات اسلامیه، تهران، چاپ سوم، ۱۳۸۲ش.
- "معرفی ترجمه و شرح نهج البلاغة اثر علی بن حسن زوارهای (مفسر قرن دهم هجری) همراه با شرح حال و دیگر آثار نویسنده"، علیمحمد مؤذنی و محمد شکرایی، مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران، زمستان ۱۳۸۴، شماره ۱۷۶.
- "علی بن حسن زوارهای"، پایگاه ویکی نور.
