حسین شفیعی
«حاج آقا حسین شفیعى» (۱۳۰۲-۱۳۷۸ ش)، حکیم، عارف، شاعر و ادیب شیعه معاصر، و از شاگردان حاج آقا رحیم ارباب و میرزا علی آقا شیرازی بود. وی در فقه، اصول، فلسفه، کلام، عرفان و اخلاق تخصص داشت و سالها در این حوزهها تدریس مینمود. کتاب «سخن آشنا؛ شرح عرفانی اخلاقی نهج البلاغه» از آثار مهم اوست.
| |
| نام کامل | حسین شفیعى |
| زادروز | ۱۳۰۲ شمسی |
| زادگاه | اصفهان |
| وفات | ۱۳۷۸ شمسی |
| مدفن | اصفهان، باغ رضوان |
|
| |
| اساتید |
حاج آقا رحیم ارباب، میرزا علی آقا شیرازی، آیت الله بروجردی، سید شهاب الدین مرعشی نجفی،... |
| شاگردان |
علی کرباسیزاده اصفهانی، عبدالقائم شوشتری،... |
| آثار |
سخن آشنا، بهجة الطالبین، نور الیقین، تجلی فضیلت، دارالجنون عشق،... |
محتویات
تحصیلات و استادان
حسین شفیعى در سال ۱۳۰۲ شمسى در اصفهان به دنیا آمد. او علوم و معارف متداول اسلامى، از صرف و نحو و منطق و فقه و کلام و فلسفه را نزد علمای بزرگ زمان خود تحصیل کرده و از خرمن هریک خوشهها چیده بود.
وی مقدمات را نزد آقای شیخ محمدجواد فریدنی آموخت، حکمت و فلسفه را نزد حکیم و عارف و فقیه بزرگوار آیتاللّه حاج آقا رحیم ارباب (م، ۱۳۹۶ ق) و متکلم و حکیم معروف اصفهان مرحوم صدرالدین هاطلى کوپائى (م، ۱۳۷۲ ق) و «فصوص الحکم» محیالدین عربی را نزد فیلسوف و عارف وارسته مرحوم شیخ اسداللّه ایزدگشسب (م، ۱۳۶۶ ق) و همچنین از اصولى و متکلم بزرگ مرحوم حیدرعلى خان برومند و مخصوصا از حوزه درس پربرکت فقیه و عارف وارسته آیتاللّه میرزا علی آقا شیرازی اعلىاللّه مقامه بهرهها برد؛ به ویژه از درس «نهجالبلاغه» آن عالم ربانى بسیار استفاده نمود و مدت پانزده سال پیوسته ملازم آن بزرگوار بود. در سیر و سلوک نیز از مرحوم ذو الریاستین بهره مند گردید.
استاد حسین شفیعی شخصیت خویش را پرورش یافتۀ سه کس می دانست: مرحوم میرزا عبدالحسین ذوالریاستین شیرازی، مرحوم آیت الله ارباب و مرحوم حاج میرزا علی آقا شیرازی.
سایر اساتید استاد شفیعی عبارتند از: سید نورالدین شیرازی، آیت الله مرعشی نجفی، آیت الله بروجردی، شیخ محمدحسن نجف آبادی، سید محمدباقر درچهای.
تدریس و شاگردان
بیشترین تلاش مرحوم حسین شفیعی در مسیر تربیت شاگردان بود و الحق که در این راه نهایت تلاش خویش را انجام داد. سالهاى طولانى، خانه خود را محل تدریس قرار داده بود، هر روز چندین درس مىداد؛ براى خانمها جدا و براى آقایان هم جدا تدریس مىنمود.
گاهى از کتب عرفان مثل «منازل السائرین»، «شرح فصوصالحکم»، «مصباح الانس»، «شرح گلشن راز»، «تائیه» ابن فارض و امثال اینها تدریس مىنمود و زمانى کتب اخلاقى مانند «مکارمالاخلاق»، «مشکوةالانوار»، «تحف العقول»، «ارشاد القلوب» و «چهل حدیث» امام خمینى را بیان مىنمود و گاهى منطق و فلسفه، مثل «منظومه» حاجى سبزوارى و «اسفار» ملاصدرا را حوزه درس خود قرار مىداد و زمانى هم به تدریس فقه مىپرداخت. ولى در تدریس و بیان «نهجالبلاغه» حالتى ملکوتى مىیافت، بیانات او از دل برمىخاست لاجرم بر دلها مىنشست.
مىتوان گفت که او عاشقِ یافتن علم و فضیلت و تدریس و بخشش آنها به عاشقان دین و دانش راستین بود، معمولا براى مطالب استناد به اشعار مولانا مىنمود و خود در هالهاى از نور و معنویت قرار مىگرفت. گاهى محفل درس او به شرح «مثنوى» یا غزلیات حافظ برگزار مىگردید. استاد شفیعى خود در سرودن شعر استاد بود و اشعار نغزى در عرفان و اخلاق به صورت قصیده و غزل دارد.
ایشان مدتی نیز در دوره کارشناسی ارشد فلسفه در دانشگاه اصفهان به تدریس اخلاق، حکمت عملی و «فتوحات مکیه» ابن عربی مشغول بود. علی کرباسیزاده اصفهانی و عبدالقائم شوشتری از افرادی بودند که نزد او شاگردی کردهاند.
آثار و تألیفات
مرحوم شفیعی مانند استادان خود اکثر اوقات گرانبهایش را صرف خدمت به خلق و تدریس و تربیت شاگردان می کرد. او معتقد بود کتاب برای انسان شدن کم نیست، آنچه مسلمانان احتیاج دارند کتاب نیست، عمل کردن به وظایف مورد نیاز آنان است تا دردهای ظاهر و باطن مردم التیام پیدا کند. با این حال به مناسبتهایی مطالبی نگاشته است، از جمله:
- بهجة الطالبین، در منطق
- نور الیقین، در شرح «خطبه متقین» از «نهج البلاغه»
- تجلّی فضیلت، در دو جلد که توسط سید ابوالفضل میرلوحی از «شرح نهج البلاغه ابن ابیالحدید» جمع آوری شده و توسط استاد شفیعی ترجمه شده است. موضوع جلد اول این کتاب برگزیده ای از فضایل و مناقب امیرالمؤمنین علیه السلام از شرح ابن ابیالحدید معتزلی (م، ۶۵۵ ق) است و موضوع جلد دوم شرحی از وقایع بعد از رحلت رسول اکرم صلی الله علیه وآله و گوشهای از زندگانی حضرت علی علیه السلام.
- دارالجنون عشق، دیوان اشعار استاد شفیعی است که به همراه کتاب «نورالیقین» پس از وفات ایشان به چاپ رسیده است.
- ترجمه دست نوشته آیت الله رحیم ارباب در مورد «لکَ وحدانیة العدد». (این مکتوب در کتاب «آثار و افکار حکما و عرفای مشهور اصفهان» چاپ شده است).
- سخن آشنا؛ شرح عرفانی اخلاقی «نهج البلاغه»، با مقدمه دکتر سید محمدباقر کتابی. این کتاب درس های «نهج البلاغه» استاد شفیعی است که توسط شاگردانشان جمع آوری و تدوین شده است.
ویژگیهای علمی
استاد حسین شفیعى، «الفیه ابن مالک» و «سیوطى» و «مُغنى» در صرف و نحو را به خوبى در حافظه داشت و گاهى تدریس مىنمود. «مطوّل» تفتازانی در معانى و بیان و کتاب «شمسیه» و «شرح مطالع»، در حافظه علمى او به خوبى قرار گرفته بود.
او با دنیاى فقه و اصول آشنایى کامل داشت و کتابهاى معمول در این علوم مثل «تبصره» علامه حلی، «مختصرالنافع» محقق حلّى، «شرح لمعه»، «قوانین» میرزاى قمى و «معالمالاصول» و «مکاسب» شیخ انصارى را در خدمت استادان مبرّز فرا گرفته بود و تدریس می کرد.
همچنین در علوم عقلى و فلسفى و کلامى مثل کتاب «تجرید» خواجه طوسی و «منظومه» حاجى سبزوارى و «اسفار» ملاصدرا رنجها برده بود.[۱] با سفر به شهرهای قم و تهران از محضر بزرگان علم و استفاده برد، با افراد بسیار مجالست نمود، با نحله های گوناگون فکری آشنا شد و از محضر اوتاد و رجال شریعت و طریقت و مکتب بزرگان فلسفه و عرفان بهره ها برد.
در اصلاح و پرورش نفس مجاهدتها کرد و سرانجام نجات و صلاح خویش را در «عشق» یافت.[۲] گرچه تحصیلات وی در حوزه و نزد اساتید بزرگ آن بود، ولی به تأسی از استاد خود حاج آقا رحیم ارباب و ایشان نیز به پیروی از استاد خود جهانگیرخان قشقایی، لباس روحانیت نپوشید.
استاد حسین شفیعى با آثار شاعران بزرگ عرفان و ادب فارسى آشنایى کامل داشت؛ مثنوى مولانا انیس همیشگى او بود، مطالعه در آثار عطار، سنائى، سعدى و مخصوصا حافظ، سهمى از زندگى روزمره او را اشغال کرده بود.[۳]
حسین شفیعی استاد مسلم «نهج البلاغه» و حافظ آن بود، با «نهج البلاغه» مولا امیرالمؤمنین علیه السلام زندگی می کرد و پایه اعتقادات و روش زندگی اش را بر اساس آن قرار داده بود.
وی همچنین، کتابشناس کمنظیری در شناخت کتاب های خطی از نظر نگارش، جلد، سبک و ... بود.[۴]
از خدمات بزرگ او، شناساندن محل قبور علما و عرفا در شهر اصفهان بود که با همکاری شهردار وقت، آرامگاه این بزرگان احیا گشته و اینک تخت فولاد اصفهان که گنجینه عالمان و عارفان برجسته در طول سالیان دراز بوده است، زیارتگاه اهل دل و معنا است.
وفات
مرحوم حاج آقا حسین شفیعى، به سال ۱۳۷۸ چشم از جهان فرو بست و در قطعه نام آوران باغ رضوان اصفهان به خاک سپرده شد.
پانویس
منابع
- سخن آشنا؛ درسهای نهجالبلاغه استاد شفیعی، اصفهان، انتشارات کانون پژوهش، جلد اول، ۱۳۸۶.
- دارالجنون عشق به انضمام نورالیقین، حسین شفیعی، انتشارات همشهری، چاپ اول، زمستان ۱۳۷۹.
- آثار و افکار حکما و عرفای مشهور اصفهان، اعظم رجالی، دانشگاه آزاد خوراسگان، چاپ اول، ۱۳۸۳.
- "حسین شفیعی"، وبگاه شهرداری اصفهان، بازیابی: ۸ دی ۱۳۹۶.
