شیخ عبد الکریم حائری یزدی: تفاوت بین نسخهها
(←آرشیو عکس و تصویر) |
مهدی موسوی (بحث | مشارکتها) |
||
| (۳ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۱ کاربر نشان داده نشده) | |||
| سطر ۱: | سطر ۱: | ||
{{خوب}} | {{خوب}} | ||
| − | ''' | + | '''«آیتالله شیخ عبدالکریم حائری یزدی»''' (۱۲۳۹-۱۳۱۵ ش)، فقیه اصولی، از مراجع تقلید [[شیعه]] در قرن چهاردهم قمری و از شاگردان [[سید محمد طباطبایی فشارکی|سید محمد فشارکی]] و [[آخوند خراسانی]] بود. آیتالله حائری مؤسس و مدرس [[حوزه علمیه قم|حوزه علمیه قم]] بود و عالمان بزرگی چون [[امام خمینی]] و [[سید محمد حجت کوه کمره ای|حجت کوه کمری]] از شاگردان مبرّز او هستند. |
{{الگو:منبع الکترونیکی معتبر|ماخذ=پایگاه}} | {{الگو:منبع الکترونیکی معتبر|ماخذ=پایگاه}} | ||
{{شناسنامه عالم | {{شناسنامه عالم | ||
| سطر ۸: | سطر ۸: | ||
|زادگاه = میبد، [[یزد]] | |زادگاه = میبد، [[یزد]] | ||
|وفات = ۱۳۱۵ شمسی | |وفات = ۱۳۱۵ شمسی | ||
| − | |مدفن = [[قم]]، | + | |مدفن = [[قم]]، [[حرم حضرت معصومه عليها السلام|حرم حضرت فاطمه معصومه علیها السلام]] |
| − | |اساتید = [[میرزا محمد تقی شیرازی|میرزا محمدتقی شیرازی]]، [[سید محمد طباطبایی فشارکی|سید محمد فشارکی]]، [[آخوند خراسانی]]، [[فاضل اردکانی]]،... | + | |اساتید = [[میرزا محمد تقی شیرازی|میرزا محمدتقی شیرازی]]، [[سید محمد طباطبایی فشارکی|سید محمد فشارکی]]، [[آخوند خراسانی]]، [[فاضل اردکانی]]، [[سید محمدکاظم طباطبائی یزدی|سید محمدکاظم یزدی]]،... |
| − | |شاگردان = [[امام خمینی]]، [[سید محمد حجت کوه کمره ای]]، [[شیخ محمدتقی بافقی]]، [[سید محمدتقی خوانساری]]،... | + | |شاگردان = [[امام خمینی]]، [[سید محمد حجت کوه کمره ای|سید محمد حجت کوهکمرهای]]، [[شیخ محمدتقی بافقی]]، [[سید محمدتقی خوانساری]]،... |
| − | |آثار = کتاب الصلاة، | + | |آثار = کتاب الصلاة، کتاب النکاح، مجمع الاحکام، حاشیه بر [[عروة الوثقى (کتاب)|عروةالوثقی]]، دُرر الفوائد،... |
}} | }} | ||
==ولادت و دوران کودکی== | ==ولادت و دوران کودکی== | ||
| − | عبدالکریم حائری در سال ۱۲۷۶ قمری ( | + | عبدالکریم حائری یزدی در سال ۱۲۷۶ قمری (۱۲۳۹ شمسی) در روستای مهرجرد میبد، واقع در ۶۰ کیلومتری [[یزد]] به دنیا آمد.<ref>شعبانی، اولیاء؛ معمار فضیلت، چاپ اول، قم، مرکز پژوهشهای صدا و سیما، ۱۳۸۰، ص ۶-۵.</ref> پدر ایشان مردی پارسا بود که هر چند از تحصیل علم بینصیب مانده بود، اما از [[زهد]] و [[تقوا|تقوی]] بهره داشت. |
| − | |||
| − | + | دوران کودکی عبدالکریم مانند اکثر کودکان آن زمان در محیطی به دور از آموزشهای علمی روزهای کودکی را سپری شد. روزی شوهرخاله عبدالکریم به نام محمدجعفر که روحانی بود، به مهرجرد آمد. وی در همان دیدار نخست آثار استعداد و نبوغ را در سیمای این کودک مشاهده کرد. به همین دلیل عبدالکریم را برای یادگیری دانش، با خود به اردکان برد و به مکتبخانه سپرد. عبدالکریم در مکتبخانه اردکان، در محضر مجدالعلمای اردکانی (یکی از بزرگان آن دیار) [[نصاب الصبیان (کتاب)|نصابالصبیان]]، [[صرف]]، مقدمات علوم و [[ادبیات عرب|ادبیات]] را با عشق و علاقه فراوان آموخت.<ref>کریمی جهرمی، علی؛ آیت الله موسس مرحوم حاج شیخ عبدالکریم حایری، قم، انتشارات دارالحکمه، ۱۳۷۲، ص ۲۳.</ref> | |
| − | + | او در ۱۰ سالگی، از سایه پرمهر پدر بینصیب گشت، از این رو چند سال را دور از مکتب در روستای مهرجرد گذراند؛ ولی پس از چندی شور و شوق دانشآموزی او را بیقرار ساخت. به همین دلیل عشق و دلبستگی خویش به علوم دینی را با مادر در میان گذاشت. مادر کوله بار سفر فرزندش را به سوی [[حوزه علمیه|حوزه علمیه]] یزد بست و راهی آن سامان ساخت.<ref>شعبانی، اولیاء؛ معمار فضیلت، چاپ اول، قم، مرکز پژوهشهای صدا و سیما، ۱۳۸۰، ص ۹.</ref> | |
| − | + | ==تحصیل و استادان== | |
| − | + | شیخ عبدالکریم پس از تحصیل مبادی [[فقه]] و [[اصول فقه|اصول]]، ماندن در [[یزد]] را نمیپسندید و تصمیم به مهاجرت به [[کربلا]] نمود. حدود سال ۱۲۹۸ ق. در مدرسهی علمیهی حسنخان سکونت و به محضر استاد بزرگ [[فاضل اردکانی]] راه یافت و [[شرح لمعه]] و [[قوانين الاصول (کتاب)|قوانین]] را در محضر ایشان خواند. با رحلت [[میرزا محمدحسن شیرازی|میرزای شیرازی]] (مؤسس حوزهی علمیهی [[سامرا]]) و بیم از رونق افتادن [[حوزه علمیه]] این شهر، آیت الله فاضل اردکانی، شیخ عبدالکریم را برای ادامهی تحصیل از کربلا به سامرا فرستاد. | |
| − | با هجرت آیت الله فشارکی به [[نجف]] اشرف، شیخ عبدالکریم حائری نیز پس از حدود ۱۳ سال سکونت در | + | آیت الله حائری سطوح عالیه را در حوزهی سامرا در محضر شهید آیت الله [[شيخ فضل الله نورى|شیخ فضل الله نوری]] و [[میرزا محمد تقی شیرازی|میرزا محمدتقی شیرازی]] و میرزا ابراهیم محلاتی شیرازی فراگرفت. در درس خارج نیز بیشتر از محضر تدریس آیتالله [[سید محمد طباطبایی فشارکی|سید محمد فشارکی]] استفاده میکرد. |
| + | |||
| + | با هجرت آیت الله فشارکی به [[نجف]] اشرف، شیخ عبدالکریم حائری نیز پس از حدود ۱۳ سال سکونت در سامرا، به نجف رفت و علاوه بر درس استادش آقای فشارکی، در درس [[آخوند خراسانی|آخوند ملا محمدکاظم خراسانی]] و [[سید محمدکاظم طباطبائی یزدی|سید محمدکاظم یزدی]] نیز شرکت نمود. سرانجام بعد از حدود ۱۶ سال، آیتالله حائری بار دیگر به [[کربلا]] هجرت کرد و تا سال ۱۳۳۲ در کربلا اقامت نمود.<ref>شمس، سید محمدکاظم و دیگران، موسس حوزه، چاپ اول، قم، بوستان کتاب، ۱۳۸۳، ص ۴۰–۳۴.</ref> | ||
==تدریس و شاگردان== | ==تدریس و شاگردان== | ||
| سطر ۳۳: | سطر ۳۴: | ||
روشن فکری و اندیشهی باز و نوآوری شیخ عبدالکریم حائری در حوزهی علمیه و اجرای برنامههایی نظیر تنظیم برنامهی امتحانی حوزه و اجرای آن، تخصص در [[فقه]]، تشویق طلبهها به یادگیری زبانهای خارجی و اهتمام در پرورش و شکوفایی استعدادهای طلبههای مستعد، باعث شد که شاگردان برجسته و عالمان ربانی زیادی از کلاسهای درس ایشان استخراج شود؛ کسانی نظیر: | روشن فکری و اندیشهی باز و نوآوری شیخ عبدالکریم حائری در حوزهی علمیه و اجرای برنامههایی نظیر تنظیم برنامهی امتحانی حوزه و اجرای آن، تخصص در [[فقه]]، تشویق طلبهها به یادگیری زبانهای خارجی و اهتمام در پرورش و شکوفایی استعدادهای طلبههای مستعد، باعث شد که شاگردان برجسته و عالمان ربانی زیادی از کلاسهای درس ایشان استخراج شود؛ کسانی نظیر: | ||
| − | آیت الله [[سید محمدتقی خوانساری]]، آیت الله [[سید محمد حجت کوه کمره ای|سید محمد حجت کوه کمری]]، آیتالله [[آیت الله محمد علی اراکی|شیخ محمدعلی اراکی]]، آیتالله [[امام خمینی]]، آیتالله [[سید محمدرضا موسوی | + | *آیت الله [[سید محمدتقی خوانساری]]، |
| + | *آیت الله [[سید محمد حجت کوه کمره ای|سید محمد حجت کوه کمری]]، | ||
| + | *آیتالله [[آیت الله محمد علی اراکی|شیخ محمدعلی اراکی]]، | ||
| + | *آیتالله [[امام خمینی]]، | ||
| + | *آیتالله [[سید محمدرضا موسوی گلپایگانی]]، | ||
| + | *آیتالله [[سید شهاب الدین مرعشی نجفی]]، | ||
| + | *آیتالله [[مرتضی حائری یزدی|شیخ مرتضی حائری یزدی]] (فرزندش)، | ||
| + | *آیتالله [[میرزا هاشم آملی]]، | ||
| + | *آیتالله [[شیخ محمدتقی بافقی]].<ref>شمس، سید محمدکاظم و دیگران؛ موسس حوزه، چاپ اول، قم، بوستان کتاب، ۱۳۸۳، ص ۵۰–۴۹.</ref> | ||
==آثار و تألیفات== | ==آثار و تألیفات== | ||
| − | #کتاب الصلاة در باب مسائل مختلف [[نماز]] | + | #کتاب الصلاة: در باب مسائل مختلف [[نماز]] |
| − | # | + | #دُرر الفوائد: در زمینهی [[اصول فقه|اصول فقه]] |
#تقریرات استاد: یک دوره گزارش دروس استادش [[سید محمد طباطبایی فشارکی|سید محمد فشارکی]] در علم اصول فقه | #تقریرات استاد: یک دوره گزارش دروس استادش [[سید محمد طباطبایی فشارکی|سید محمد فشارکی]] در علم اصول فقه | ||
#کتاب النکاح: فقه استدلالی و اجتهادی | #کتاب النکاح: فقه استدلالی و اجتهادی | ||
#کتاب المواریث: فقه استدلالی و اجتهادی | #کتاب المواریث: فقه استدلالی و اجتهادی | ||
| − | #مجمع الاحکام: [[رساله]] عملیه | + | #مجمع الاحکام: [[رساله]] عملیه به زبان فارسی |
| − | #کتاب الرضاع: احکام شیردادن به کودک | + | #کتاب الرضاع: احکام [[رضاع]] (شیردادن به کودک) |
| − | #حاشیه | + | #[[حاشیه]] بر «[[عروة الوثقى (کتاب)|عروة الوثقی]]» اثر [[سید محمدکاظم طباطبائی یزدی|سید محمدکاظم یزدی]] |
| − | # | + | #حاشیه بر «انیس التجار» اثر [[ملا محمد مهدی نراقی|ملا محمدمهدی نراقی]].<ref>شکوری، ابوالفضل؛ مرجع دوراندیش و صبور آیت الله حائری، موسس حوزه علمیه قم، فصلنامه یاد، شماره ۱۷، سال ۵، زمستان ۱۳۸۶، ص ۱۰۶ و ۱۴۲.</ref> |
==مهاجرت به قم== | ==مهاجرت به قم== | ||
| − | در سال | + | در سال ۱۳۴۰ ق. آیت الله حائری برای زیارت [[حضرت معصومه]] سلام الله علیها و گذراندن تعطیلات ایام [[عید نوروز|نوروز]] (۱۳۰۱ ش) از اراک به [[قم]] حرکت کردند<ref>همان.</ref>. در آن هنگام بسیاری از مردم [[ایران]] که از [[تهران]]، [[اصفهان]]، کاشان و اراک و نقاط دیگر برای شروع سال نو به قم آمده بودند و جمعی از علما و خطبا هم که به همین عنوان مشرف بودند، برای [[زیارت]] و دستبوسی ایشان آمده، ضمنا تقاضای اقامت در قم را از حاج شیخ کردند تا این شهر مذهبی را مرکز و محل توقف خود قرار داده و تشکیل حوزه دهند. |
| − | علاقهای که عموم مردم قم و زوار آن سال ابراز داشتند، حاج شیخ را به حال تردید درآورده و فرمودند: [[استخاره]] خواهیم کرد.<ref>محمدی، ذکرالله؛ حضرت آیت الله حاج شیخ عبدالکریم حائری...، قم، نشر زائر، چاپ اول، ۱۳۸۳، ص ۴۸.</ref> سپس صبحگاهی به حرم حضرت معصومه مشرف شدند و با [[قرآن کریم]] استخاره کردند، آیهی ۹۳ [[سوره یوسف]] آمد: {{متن قرآن|«اذْهَبُوا بِقَمِيصِي هَٰذَا فَأَلْقُوهُ عَلَىٰ وَجْهِ أَبِي يَأْتِ بَصِيرًا وَأْتُونِي بِأَهْلِكُمْ أَجْمَعِينَ»}} و اولین جملهای که در اول صفحهی قرآن بود، آیه ذیل: {{متن قرآن|«وَأْتُونِي بِأَهْلِكُمْ أَجْمَعِينَ»}} بود. پس با عزمی راسخ و قلبی مطمئن بنا را بر توقف گذارده و به منزل حاج سید علی مصطفوی تاجر قمی، که علما و طبقات تجار و اصناف | + | علاقهای که عموم مردم قم و زوار آن سال ابراز داشتند، حاج شیخ را به حال تردید درآورده و فرمودند: [[استخاره]] خواهیم کرد.<ref>محمدی، ذکرالله؛ حضرت آیت الله حاج شیخ عبدالکریم حائری...، قم، نشر زائر، چاپ اول، ۱۳۸۳، ص ۴۸.</ref> سپس صبحگاهی به حرم حضرت معصومه مشرف شدند و با [[قرآن کریم]] استخاره کردند، آیهی ۹۳ [[سوره یوسف]] آمد: {{متن قرآن|«اذْهَبُوا بِقَمِيصِي هَٰذَا فَأَلْقُوهُ عَلَىٰ وَجْهِ أَبِي يَأْتِ بَصِيرًا وَأْتُونِي بِأَهْلِكُمْ أَجْمَعِينَ»}} و اولین جملهای که در اول صفحهی قرآن بود، آیه ذیل: {{متن قرآن|«وَأْتُونِي بِأَهْلِكُمْ أَجْمَعِينَ»}} بود. پس با عزمی راسخ و قلبی مطمئن بنا را بر توقف گذارده و به منزل حاج سید علی مصطفوی تاجر قمی، که علما و طبقات تجار و اصناف دیگر در آنجا جمع شده و انتظار نتیجه و تصمیم نهایی جناب را داشتند، آمده و اظهار مطلب فرمودند، مردم بیاندازه شاد و خوشحال شدند.<ref>شریف رازی، محمد؛ گنجینه دانشمندان، ج اول، چاپ اول، تهران، اسلامیه، ۱۳۵۲، ص ۲۸۸.</ref> |
==تأسیس حوزه علمیه قم== | ==تأسیس حوزه علمیه قم== | ||
| سطر ۵۷: | سطر ۶۶: | ||
[[قم]] از روزهای اول تولد [[تشیع]] در [[ایران]]، به مرکزیت [[شیعه]] شهرت داشته و با ورود حضرت [[حضرت فاطمه معصومه علیها السلام|فاطمه معصومه]] سلام الله علیها و بعدها به سبب وجود بارگاه آن حضرت به عظمتش افزوده شد و مورد توجه مشتاقان علم و [[ایمان]] قرار گرفت. این شهر مقدس تاریخ درخشانی در خصوص برپایی حوزهی علمیه و پایگاه دینی مردم دارد. اولین کسانی که در این شهر برای تاسیس [[حوزه علمیه]] قیام کردند، [[محدث|محدثان]] و راویان قبیله اشعری بودند، سپس ظهور شخصیتهای بزرگی مثل [[شیخ کلینی]] و [[شیخ صدوق]] و پس از آن روی آوردن شیعیان به این حوزه بر رونق قم افزود.<ref>محمدی، ذکرالله؛ حضرت آیت الله حاج شیخ عبدالکریم حائری...، قم، نشر زائر، چاپ اول، ۱۳۸۳، ص۴۹.</ref> | [[قم]] از روزهای اول تولد [[تشیع]] در [[ایران]]، به مرکزیت [[شیعه]] شهرت داشته و با ورود حضرت [[حضرت فاطمه معصومه علیها السلام|فاطمه معصومه]] سلام الله علیها و بعدها به سبب وجود بارگاه آن حضرت به عظمتش افزوده شد و مورد توجه مشتاقان علم و [[ایمان]] قرار گرفت. این شهر مقدس تاریخ درخشانی در خصوص برپایی حوزهی علمیه و پایگاه دینی مردم دارد. اولین کسانی که در این شهر برای تاسیس [[حوزه علمیه]] قیام کردند، [[محدث|محدثان]] و راویان قبیله اشعری بودند، سپس ظهور شخصیتهای بزرگی مثل [[شیخ کلینی]] و [[شیخ صدوق]] و پس از آن روی آوردن شیعیان به این حوزه بر رونق قم افزود.<ref>محمدی، ذکرالله؛ حضرت آیت الله حاج شیخ عبدالکریم حائری...، قم، نشر زائر، چاپ اول، ۱۳۸۳، ص۴۹.</ref> | ||
| − | اما در سالهای پیش از ورود شیخ عبدالکریم حائری، قم آن رونق درخشان اولیه را در مرکزیت علوم دینی از دست داده بود و آن که همت دوباره و مردانهای در این راه گمارد و حوزهای همطراز و بلکه اجلّ از حوزهی [[نجف]] اشرف و [[عتبات عالیات]] تاسیس نمود، شخص جناب آیتالله موسس (حائری) بود. در سال | + | اما در سالهای پیش از ورود شیخ عبدالکریم حائری، قم آن رونق درخشان اولیه را در مرکزیت علوم دینی از دست داده بود و آن که همت دوباره و مردانهای در این راه گمارد و حوزهای همطراز و بلکه اجلّ از حوزهی [[نجف]] اشرف و [[عتبات عالیات]] تاسیس نمود، شخص جناب آیتالله موسس (شیخ عبدالکریم حائری) بود. در سال ۱۳۴۰ ق، مدتی بعد از ورود آیتالله حائری به قم، حوزه علمیهی این شهر به طور رسمی تاسیس شد. |
| − | مقارن با تاسیس | + | مقارن با تاسیس [[حوزه علمیه قم]]، رویدادهای مهمی در [[ایران]] و جهان به وقوع پیوست که جناب آیتالله حائری با کیاست و دوراندیشی ویژهای از این رویدادها کمال بهرهبرداری را به نفع تاسیس حوزه نمودند. اهم این وقایع عبارت بودند از: |
| − | '''۱. کودتای ۱۲۹۹ ش و | + | '''۱. کودتای ۱۲۹۹ ش. و ظهور رضاخان:''' |
| − | رضاخان برای رسیدن به قدرت به پشتیبانی علما نیاز داشت... از این رو تلاش میکرد با نزدیک شدن به علما به این مهم دست یابد.<ref>همان.</ref> در این | + | رضاخان برای رسیدن به قدرت به پشتیبانی علما نیاز داشت... از این رو تلاش میکرد با نزدیک شدن به علما به این مهم دست یابد.<ref>همان.</ref> در این میان، آیتالله حائری با استفاده از فرصت پیش آمده، حوزه علمیه را بدون هیچ بازدارندهی سیاسی تاسیس نمودند. |
'''۲. آغاز جنگ جهانی اول:''' | '''۲. آغاز جنگ جهانی اول:''' | ||
| سطر ۷۱: | سطر ۸۰: | ||
'''۳. تبعید مراجع نجف به ایران:''' | '''۳. تبعید مراجع نجف به ایران:''' | ||
| − | [[مرجعیت]] [[شیعه]] در زمان تأسیس [[حوزه علمیه قم|حوزه علمیه قم]] با سید | + | [[مرجعیت]] [[شیعه]] در زمان تأسیس [[حوزه علمیه قم|حوزه علمیه قم]] با [[سید ابوالحسن اصفهانی]] و [[میرزا محمدحسین نائینی|میرزای نائینی]] بود. مراجع نجف به خاطر رویارویی با دولت استعمارگر انگلیس -که میخواست امتیاز دو رود بزرگ دجله و [[فرات]] را ویژهی خود گرداند-، به ایران تبعید شدند. تبعید این بزرگان به ایران، قم را به عنوان یک مرکز مهم تعلیم و تربیت دینی و بدیل [[عتبات عالیات]] رسمیت بخشید.<ref>عیسی نژاد، سید محمد؛ شیخ عبدالکریم حائری، حوزه علمیه قم و تولید علم، مجله حوزه ۱۲۶، شماره ۶، سال۲۱، بهمن و اسفند ۱۳۸۳، ص۹۸.</ref> شیخ عبدالکریم حائری با تلاش و همتی مثال زدنی از مجموعه رویدادهای فوق در جهت تشکیل، توسعه و رسمیت بخشیدن به حوزهی علمیه قم استفاده نمود. |
==منش سیاسی آیتالله حائری== | ==منش سیاسی آیتالله حائری== | ||
| − | + | رهبران سیاسی [[شیعه]] در طول تاریخ پرفراز و نشیبی که طی کردهاند، همواره مصلحت جامعهی مسلمین را در نظر گرفته و آن عملی را انجام دادهاند که بیشترین منفعت و مصلحت [[اسلام]] و مسلمین را تضمین مینموده است. در [[ایران]] به خصوص بعد از تاسیس سلسلهی [[صفویه]] و اعلام مذهب [[تشیع]] به عنوان مذهب رسمی ایرانیان، علمای شیعه مهمترین طبقهی تاثیرگذار در اوضاع اجتماعی و سیاسی ایران بودهاند و نقطهی عطف این تاثیرگذاری را باید نهضت تنباکو دانست که بعد از آن، قدرت و نفوذ علمای شیعه به عنوان رهبران مذهبی ایران بر همگان روشن گردید. | |
| − | در [[ | + | آیتالله حائری، در اغلب حوادث و وقایع سیاسی که در زمان ایشان رخ داده است، سیاست سکوت و [[مدارا]] را در پیش گرفته است؛ چرا که تاسیس و حفظ [[حوزه علمیه قم]] را از اهمّ واجبات میدانستهاند و با کیاست و دوراندیشی و تدبیر خود سعی میکردند که بهانهای به دست دشمنان نداده و از نهال نوپای حوزهی علمیه به شدت حفاظت نمایند تا به باروری و باردهی رسد؛ به نحوی که در ماجراهایی نظیر آیتالله [[شیخ محمدتقی بافقی]]،<ref>در نوروز ۱۳۰۶، همسر و خانواده رضاخان بدون حجاب و چادر در غرفهی بالای ایوان آینه در حرم حضرت معصومه سلام الله علیها حاضر شدند که این امر موجب اعتراض آیت الله بافقی گردید و پس از آن که خانوادهی رضاخان به پیغام ایشان وقعی ننهادند، آیت الله بافقی شخصا در حرم حاضر شده و به آنان اعتراض میکند. این امر سبب گردید که رضاخان شخصا به قم آمده و آیت الله بافقی را در حرم شلاق بزند و... سرانجام ایشان را از قم تبعید نماید.</ref> آیتالله حائری که با هوشیاری مخصوص خود دریافته بود که رضاخان فقط به دنبال بهانهی مختصری است که حوزهی علمیه را از ریشه برکند، سکوت را پیشه ساختند. رضاخان خود گفته بود: «اگر حاج شیخ عبدالکریم نفس میکشید، یک کلمهای میگفت، فوری ماشین در خانهاش حاضر میکردم و میفرستادمش آنجا که عرب نی انداخت».<ref>شکوری، ابوالفضل؛ مرجع دوراندیش و صبور آیت الله حائری، موسس حوزه علمیه قم، فصلنامه یاد، شماره ۱۷، سال ۵، زمستان ۱۳۸۶، ص ۱۴۶.</ref> |
| − | آیتالله | + | آیتالله حائری سبب رفتار خود را این گونه شرح میدهند: «من در مسائلی که از کُنه آن آگاهی ندارم، به هیچ وجه دخالت نمیکنم و از آنجایی که ایران کشور ضعیفی است و پیوسته تحت فشار و استعمار کشورهای قدرتمندی چون روس و انگلیس میباشد، امکان دارد سیاستها و خطوط سیاسی که در ایران وجود دارد، از سوی این قدرتهای استعماری ترسیم شده باشد و کسانی که در سیاست دخالت میکنند، امکان دارد ملعبه دست این قدرتها بوده و ناآگاهانه آب به آسیاب دشمن بریزند. من اگر در کشور فرانسه و انگلیس و روس بودم، مسلماً در سیاست دخالت میکردم، چون خطوط سیاسی در آنجا روشن بوده و از جایی دیگر این جریانات تحمیل نمیشود، بنابراین دخالت خود را در سیاست مقدور نمیبینم. گذشته از این، دخالت من در سیاست مستلزم درگیری و خونریزی است و من حاضر نیستم که باعث شوم خون بیگناهان ریخته شود».<ref>فیاضی، عمادالدین؛ حاج شیخ عبدالکریم حائری، چاپ اول، تهران، انتشارات مرکز اسناد انقلاب اسلامی، ۱۳۷۸، ص ۷۹–۷۸.</ref> |
| − | + | نویسندهی کتاب «معمار فضیلت» در رابطه با خط مشی سیاسی آیتالله حائری این گونه اظهارنظر میکند که: «رشد سیاسی مردم در آن زمان چندان بالا نبود که بتوان مبارزه را ساماندهی کرد. حتی وضع فرهنگی و معیشتی مردم [[قم]] به گونهای بود که گویا برخی مردم نمیتوانستند وضع جدید را بپذیرند و وجود طلبهها را تحمل کنند. به همین دلیل، آیت الله حائری به طلبهها سفارش کرده بود که در برابر هر گونه بدرفتاری دیگران گذشت کنند تا حادثهای پیش نیاید. برای نمونه در قضیهی [[شیخ محمدتقی بافقی|مرحوم بافقی]] که معاون برجستهی ایشان در ادارهی حوزه بود، نیز واکنشی نشان دادند که دیگرگونه بود. آیت الله حائری بین دو موضوع اهمّ و مهم درگیر بود؛ موضوع اول این بود که با رضاخان درافتد؛ در این صورت قتل عامی نظیر [[مسجد گوهرشاد]] رخ میداد. در نتیجه باقی ماندهی مردم، صحنه را رها میکردند، روحانیت [[شیعه]] شکست میخورد و سازمان حوزهی علمیهی قم برچیده میشد. موضوع دوم این بود که «کجدار و مَریز» با رضاخان رفتار شود تا با ادامهی کار حوزهی علمیهی قم، مردان دانشمند و کارایی برای آیندهی ایران و دنیای اسلام پرورش یابند».<ref>شعبانی، اولیاء؛ معمار فضیلت، چاپ اول، قم، مرکز پژوهشهای صدا و سیما، ۱۳۸۰، ص ۲۶-۲۷.</ref> | |
| − | |||
| − | نویسندهی کتاب | ||
==خدمات اجتماعی== | ==خدمات اجتماعی== | ||
| − | + | علاوه بر تأسیس [[حوزه علمیه قم]]، برخی خدمات و فعالیتهای اجتماعی آیتالله حائری عبارتند از: | |
#تاسیس اولین بیمارستان در [[قم]] | #تاسیس اولین بیمارستان در [[قم]] | ||
#تاسیس بیمارستان سهامی قم | #تاسیس بیمارستان سهامی قم | ||
| سطر ۹۴: | سطر ۱۰۱: | ||
#تاسیس کتابخانه فیضیه | #تاسیس کتابخانه فیضیه | ||
#ایجاد قبرستان و غسالخانه در قم | #ایجاد قبرستان و غسالخانه در قم | ||
| − | #ایجاد | + | #ایجاد دارالإطعام در قم |
#بنای سیلبند و سد در رودخانه قم | #بنای سیلبند و سد در رودخانه قم | ||
| − | #احداث واحدهای مسکونی برای | + | #احداث واحدهای مسکونی برای سیلزدگان شهر قم.<ref>محمدی، ذکرالله؛ حضرت آیت الله حاج شیخ عبدالکریم حائری...، قم، نشر زائر، چاپ اول، ۱۳۸۳، ص ۶۴.</ref> |
==وفات== | ==وفات== | ||
| − | مرحوم آیتالله حائری در شب ۱۰ بهمن ماه ۱۳۱۵ شمسی (مطابق با ۱۷ [[ذی القعده]] ۱۳۵۵ ق)، پس از ۷۹ سال زندگی بابرکت، | + | مرحوم آیتالله شیخ عبدالکریم حائری در شب ۱۰ بهمن ماه ۱۳۱۵ شمسی (مطابق با ۱۷ [[ذی القعده]] ۱۳۵۵ ق)، پس از ۷۹ سال زندگی بابرکت، درگذشت.<ref>شعبانی، اولیاء؛ معمار فضیلت، چاپ اول، قم، مرکز پژوهشهای صدا و سیما، ۱۳۸۰، ص ۷۰.</ref> پیکر پاک این عالم ربانی بعد از [[تشییع جنازه|تشییع]] باشکوه، در حرم مطهر [[حضرت فاطمه معصومه علیها السلام|حضرت فاطمه معصومه]] سلام الله علیها به خاک سپرده شد. |
==پانویس== | ==پانویس== | ||
| − | |||
<references /> | <references /> | ||
| − | |||
==منابع== | ==منابع== | ||
| − | + | *[http://www.pajoohe.ir "آیتالله شیخ عبدالکریم حائری"، مریم ایوبی، دانشنامه پژوهه]، تاریخ بازیابی: ۲۶ فروردین ۱۳۹۲. | |
| − | * | ||
==آرشیو عکس و تصویر== | ==آرشیو عکس و تصویر== | ||
| سطر ۱۱۴: | سطر ۱۱۸: | ||
پرونده:موسس (2).jpg|عبدالکریم حائری یزدی | پرونده:موسس (2).jpg|عبدالکریم حائری یزدی | ||
پرونده:موسس (4).jpg|عبدالکریم حائری یزدی در [[حرم حضرت معصومه علیها السلام|حرم حضرت معصومه سلام الله علیها]] | پرونده:موسس (4).jpg|عبدالکریم حائری یزدی در [[حرم حضرت معصومه علیها السلام|حرم حضرت معصومه سلام الله علیها]] | ||
| − | پرونده:موسس (5).jpg|عبدالکریم حائری یزدی و سید متولی | + | پرونده:موسس (5).jpg|عبدالکریم حائری یزدی و سید محمدباقر رضوی متولی باشی |
پرونده:موسس (1).jpg|عبدالکریم حائری یزدی | پرونده:موسس (1).jpg|عبدالکریم حائری یزدی | ||
پرونده:موسس (6).jpg|تشییع پیکر عبدالکریم حائری یزدی در [[قم]] | پرونده:موسس (6).jpg|تشییع پیکر عبدالکریم حائری یزدی در [[قم]] | ||
| − | پرونده:موسس (3).jpg|قبر عبدالکریم حائری | + | پرونده:موسس (3).jpg|قبر شیخ عبدالکریم حائری در حرم حضرت معصومه علیهاالسلام |
</gallery> | </gallery> | ||
| سطر ۱۳۳: | سطر ۱۳۷: | ||
|رده= دارد | |رده= دارد | ||
}} | }} | ||
| − | [[رده:علمای قرن چهاردهم]] | + | [[رده:علمای قرن چهاردهم|حائری یزدی،عبدالکریم]][[رده:علماء شیعه]][[رده:مراجع تقلید]] |
| − | [[رده: | + | [[رده:فقیهان]][[رده:مدفونین در حرم حضرت معصومه (س)]] |
| − | [[رده:فقیهان]] | ||
| − | [[رده: | ||
[[رده: مقاله های مهم]] | [[رده: مقاله های مهم]] | ||
نسخهٔ کنونی تا ۲۴ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۸:۵۰
«آیتالله شیخ عبدالکریم حائری یزدی» (۱۲۳۹-۱۳۱۵ ش)، فقیه اصولی، از مراجع تقلید شیعه در قرن چهاردهم قمری و از شاگردان سید محمد فشارکی و آخوند خراسانی بود. آیتالله حائری مؤسس و مدرس حوزه علمیه قم بود و عالمان بزرگی چون امام خمینی و حجت کوه کمری از شاگردان مبرّز او هستند.
این مدخل از دانشنامه هنوز نوشته نشده است.
(احتمالا تصرف اندکی صورت گرفته است)
 | |
| نام کامل | شیخ عبدالکریم حائری یزدی |
| زادروز | ۱۲۳۹ شمسی |
| زادگاه | میبد، یزد |
| وفات | ۱۳۱۵ شمسی |
| مدفن | قم، حرم حضرت فاطمه معصومه علیها السلام |
|
| |
| اساتید |
میرزا محمدتقی شیرازی، سید محمد فشارکی، آخوند خراسانی، فاضل اردکانی، سید محمدکاظم یزدی،... |
| شاگردان |
امام خمینی، سید محمد حجت کوهکمرهای، شیخ محمدتقی بافقی، سید محمدتقی خوانساری،... |
| آثار |
کتاب الصلاة، کتاب النکاح، مجمع الاحکام، حاشیه بر عروةالوثقی، دُرر الفوائد،... |
محتویات
ولادت و دوران کودکی
عبدالکریم حائری یزدی در سال ۱۲۷۶ قمری (۱۲۳۹ شمسی) در روستای مهرجرد میبد، واقع در ۶۰ کیلومتری یزد به دنیا آمد.[۱] پدر ایشان مردی پارسا بود که هر چند از تحصیل علم بینصیب مانده بود، اما از زهد و تقوی بهره داشت.
دوران کودکی عبدالکریم مانند اکثر کودکان آن زمان در محیطی به دور از آموزشهای علمی روزهای کودکی را سپری شد. روزی شوهرخاله عبدالکریم به نام محمدجعفر که روحانی بود، به مهرجرد آمد. وی در همان دیدار نخست آثار استعداد و نبوغ را در سیمای این کودک مشاهده کرد. به همین دلیل عبدالکریم را برای یادگیری دانش، با خود به اردکان برد و به مکتبخانه سپرد. عبدالکریم در مکتبخانه اردکان، در محضر مجدالعلمای اردکانی (یکی از بزرگان آن دیار) نصابالصبیان، صرف، مقدمات علوم و ادبیات را با عشق و علاقه فراوان آموخت.[۲]
او در ۱۰ سالگی، از سایه پرمهر پدر بینصیب گشت، از این رو چند سال را دور از مکتب در روستای مهرجرد گذراند؛ ولی پس از چندی شور و شوق دانشآموزی او را بیقرار ساخت. به همین دلیل عشق و دلبستگی خویش به علوم دینی را با مادر در میان گذاشت. مادر کوله بار سفر فرزندش را به سوی حوزه علمیه یزد بست و راهی آن سامان ساخت.[۳]
تحصیل و استادان
شیخ عبدالکریم پس از تحصیل مبادی فقه و اصول، ماندن در یزد را نمیپسندید و تصمیم به مهاجرت به کربلا نمود. حدود سال ۱۲۹۸ ق. در مدرسهی علمیهی حسنخان سکونت و به محضر استاد بزرگ فاضل اردکانی راه یافت و شرح لمعه و قوانین را در محضر ایشان خواند. با رحلت میرزای شیرازی (مؤسس حوزهی علمیهی سامرا) و بیم از رونق افتادن حوزه علمیه این شهر، آیت الله فاضل اردکانی، شیخ عبدالکریم را برای ادامهی تحصیل از کربلا به سامرا فرستاد.
آیت الله حائری سطوح عالیه را در حوزهی سامرا در محضر شهید آیت الله شیخ فضل الله نوری و میرزا محمدتقی شیرازی و میرزا ابراهیم محلاتی شیرازی فراگرفت. در درس خارج نیز بیشتر از محضر تدریس آیتالله سید محمد فشارکی استفاده میکرد.
با هجرت آیت الله فشارکی به نجف اشرف، شیخ عبدالکریم حائری نیز پس از حدود ۱۳ سال سکونت در سامرا، به نجف رفت و علاوه بر درس استادش آقای فشارکی، در درس آخوند ملا محمدکاظم خراسانی و سید محمدکاظم یزدی نیز شرکت نمود. سرانجام بعد از حدود ۱۶ سال، آیتالله حائری بار دیگر به کربلا هجرت کرد و تا سال ۱۳۳۲ در کربلا اقامت نمود.[۴]
تدریس و شاگردان
شیخ عبدالکریم حائری در سال ۱۳۳۲ یا ۱۳۳۳، به خواهش فرزند حاج آقا محسن اراکی به اراک مهاجرت میکند و بیش از ۸ سال در آن شهر عهدهدار ادارهی حوزهی علمیه و تربیت طلاب میشود تا جایی که تعداد طلاب در حوزهی اراک از ۳۰۰ نفر میگذرد و اراک یک مرکز عظیم علمی و تحقیقی میگردد.[۵]
روشن فکری و اندیشهی باز و نوآوری شیخ عبدالکریم حائری در حوزهی علمیه و اجرای برنامههایی نظیر تنظیم برنامهی امتحانی حوزه و اجرای آن، تخصص در فقه، تشویق طلبهها به یادگیری زبانهای خارجی و اهتمام در پرورش و شکوفایی استعدادهای طلبههای مستعد، باعث شد که شاگردان برجسته و عالمان ربانی زیادی از کلاسهای درس ایشان استخراج شود؛ کسانی نظیر:
- آیت الله سید محمدتقی خوانساری،
- آیت الله سید محمد حجت کوه کمری،
- آیتالله شیخ محمدعلی اراکی،
- آیتالله امام خمینی،
- آیتالله سید محمدرضا موسوی گلپایگانی،
- آیتالله سید شهاب الدین مرعشی نجفی،
- آیتالله شیخ مرتضی حائری یزدی (فرزندش)،
- آیتالله میرزا هاشم آملی،
- آیتالله شیخ محمدتقی بافقی.[۶]
آثار و تألیفات
- کتاب الصلاة: در باب مسائل مختلف نماز
- دُرر الفوائد: در زمینهی اصول فقه
- تقریرات استاد: یک دوره گزارش دروس استادش سید محمد فشارکی در علم اصول فقه
- کتاب النکاح: فقه استدلالی و اجتهادی
- کتاب المواریث: فقه استدلالی و اجتهادی
- مجمع الاحکام: رساله عملیه به زبان فارسی
- کتاب الرضاع: احکام رضاع (شیردادن به کودک)
- حاشیه بر «عروة الوثقی» اثر سید محمدکاظم یزدی
- حاشیه بر «انیس التجار» اثر ملا محمدمهدی نراقی.[۷]
مهاجرت به قم
در سال ۱۳۴۰ ق. آیت الله حائری برای زیارت حضرت معصومه سلام الله علیها و گذراندن تعطیلات ایام نوروز (۱۳۰۱ ش) از اراک به قم حرکت کردند[۸]. در آن هنگام بسیاری از مردم ایران که از تهران، اصفهان، کاشان و اراک و نقاط دیگر برای شروع سال نو به قم آمده بودند و جمعی از علما و خطبا هم که به همین عنوان مشرف بودند، برای زیارت و دستبوسی ایشان آمده، ضمنا تقاضای اقامت در قم را از حاج شیخ کردند تا این شهر مذهبی را مرکز و محل توقف خود قرار داده و تشکیل حوزه دهند.
علاقهای که عموم مردم قم و زوار آن سال ابراز داشتند، حاج شیخ را به حال تردید درآورده و فرمودند: استخاره خواهیم کرد.[۹] سپس صبحگاهی به حرم حضرت معصومه مشرف شدند و با قرآن کریم استخاره کردند، آیهی ۹۳ سوره یوسف آمد: «اذْهَبُوا بِقَمِيصِي هَٰذَا فَأَلْقُوهُ عَلَىٰ وَجْهِ أَبِي يَأْتِ بَصِيرًا وَأْتُونِي بِأَهْلِكُمْ أَجْمَعِينَ» و اولین جملهای که در اول صفحهی قرآن بود، آیه ذیل: «وَأْتُونِي بِأَهْلِكُمْ أَجْمَعِينَ» بود. پس با عزمی راسخ و قلبی مطمئن بنا را بر توقف گذارده و به منزل حاج سید علی مصطفوی تاجر قمی، که علما و طبقات تجار و اصناف دیگر در آنجا جمع شده و انتظار نتیجه و تصمیم نهایی جناب را داشتند، آمده و اظهار مطلب فرمودند، مردم بیاندازه شاد و خوشحال شدند.[۱۰]
تأسیس حوزه علمیه قم
قم از روزهای اول تولد تشیع در ایران، به مرکزیت شیعه شهرت داشته و با ورود حضرت فاطمه معصومه سلام الله علیها و بعدها به سبب وجود بارگاه آن حضرت به عظمتش افزوده شد و مورد توجه مشتاقان علم و ایمان قرار گرفت. این شهر مقدس تاریخ درخشانی در خصوص برپایی حوزهی علمیه و پایگاه دینی مردم دارد. اولین کسانی که در این شهر برای تاسیس حوزه علمیه قیام کردند، محدثان و راویان قبیله اشعری بودند، سپس ظهور شخصیتهای بزرگی مثل شیخ کلینی و شیخ صدوق و پس از آن روی آوردن شیعیان به این حوزه بر رونق قم افزود.[۱۱]
اما در سالهای پیش از ورود شیخ عبدالکریم حائری، قم آن رونق درخشان اولیه را در مرکزیت علوم دینی از دست داده بود و آن که همت دوباره و مردانهای در این راه گمارد و حوزهای همطراز و بلکه اجلّ از حوزهی نجف اشرف و عتبات عالیات تاسیس نمود، شخص جناب آیتالله موسس (شیخ عبدالکریم حائری) بود. در سال ۱۳۴۰ ق، مدتی بعد از ورود آیتالله حائری به قم، حوزه علمیهی این شهر به طور رسمی تاسیس شد.
مقارن با تاسیس حوزه علمیه قم، رویدادهای مهمی در ایران و جهان به وقوع پیوست که جناب آیتالله حائری با کیاست و دوراندیشی ویژهای از این رویدادها کمال بهرهبرداری را به نفع تاسیس حوزه نمودند. اهم این وقایع عبارت بودند از:
۱. کودتای ۱۲۹۹ ش. و ظهور رضاخان:
رضاخان برای رسیدن به قدرت به پشتیبانی علما نیاز داشت... از این رو تلاش میکرد با نزدیک شدن به علما به این مهم دست یابد.[۱۲] در این میان، آیتالله حائری با استفاده از فرصت پیش آمده، حوزه علمیه را بدون هیچ بازدارندهی سیاسی تاسیس نمودند.
۲. آغاز جنگ جهانی اول:
با آغاز جنگ جهانی اول، نجف و کربلا برای طلاب و علما ناامن گردیده بود و آمد و شد طلاب در آن شهرها به سختی صورت میگرفت. این ناامنی سبب شد که بسیاری از علما، این شهرها را به مقصد قم که تنها بدیل این کانونهای علمی و جای امن برای کارهای علمی بود، ترک گویند. ناامن شدن این مراکز علمی سبب شد علما و فضلایی که از ناامنی این مرکزهای علمی نگران بودند، جذب حوزهی قم گردند چرا که آیت الله حائری با تدبیرها، دوراندیشیها و شناخت دقیق از فرصتهای پیش آمده، حوزهی امن و آرامی را برای تحصیل علم آماده کرده بود.
۳. تبعید مراجع نجف به ایران:
مرجعیت شیعه در زمان تأسیس حوزه علمیه قم با سید ابوالحسن اصفهانی و میرزای نائینی بود. مراجع نجف به خاطر رویارویی با دولت استعمارگر انگلیس -که میخواست امتیاز دو رود بزرگ دجله و فرات را ویژهی خود گرداند-، به ایران تبعید شدند. تبعید این بزرگان به ایران، قم را به عنوان یک مرکز مهم تعلیم و تربیت دینی و بدیل عتبات عالیات رسمیت بخشید.[۱۳] شیخ عبدالکریم حائری با تلاش و همتی مثال زدنی از مجموعه رویدادهای فوق در جهت تشکیل، توسعه و رسمیت بخشیدن به حوزهی علمیه قم استفاده نمود.
منش سیاسی آیتالله حائری
رهبران سیاسی شیعه در طول تاریخ پرفراز و نشیبی که طی کردهاند، همواره مصلحت جامعهی مسلمین را در نظر گرفته و آن عملی را انجام دادهاند که بیشترین منفعت و مصلحت اسلام و مسلمین را تضمین مینموده است. در ایران به خصوص بعد از تاسیس سلسلهی صفویه و اعلام مذهب تشیع به عنوان مذهب رسمی ایرانیان، علمای شیعه مهمترین طبقهی تاثیرگذار در اوضاع اجتماعی و سیاسی ایران بودهاند و نقطهی عطف این تاثیرگذاری را باید نهضت تنباکو دانست که بعد از آن، قدرت و نفوذ علمای شیعه به عنوان رهبران مذهبی ایران بر همگان روشن گردید.
آیتالله حائری، در اغلب حوادث و وقایع سیاسی که در زمان ایشان رخ داده است، سیاست سکوت و مدارا را در پیش گرفته است؛ چرا که تاسیس و حفظ حوزه علمیه قم را از اهمّ واجبات میدانستهاند و با کیاست و دوراندیشی و تدبیر خود سعی میکردند که بهانهای به دست دشمنان نداده و از نهال نوپای حوزهی علمیه به شدت حفاظت نمایند تا به باروری و باردهی رسد؛ به نحوی که در ماجراهایی نظیر آیتالله شیخ محمدتقی بافقی،[۱۴] آیتالله حائری که با هوشیاری مخصوص خود دریافته بود که رضاخان فقط به دنبال بهانهی مختصری است که حوزهی علمیه را از ریشه برکند، سکوت را پیشه ساختند. رضاخان خود گفته بود: «اگر حاج شیخ عبدالکریم نفس میکشید، یک کلمهای میگفت، فوری ماشین در خانهاش حاضر میکردم و میفرستادمش آنجا که عرب نی انداخت».[۱۵]
آیتالله حائری سبب رفتار خود را این گونه شرح میدهند: «من در مسائلی که از کُنه آن آگاهی ندارم، به هیچ وجه دخالت نمیکنم و از آنجایی که ایران کشور ضعیفی است و پیوسته تحت فشار و استعمار کشورهای قدرتمندی چون روس و انگلیس میباشد، امکان دارد سیاستها و خطوط سیاسی که در ایران وجود دارد، از سوی این قدرتهای استعماری ترسیم شده باشد و کسانی که در سیاست دخالت میکنند، امکان دارد ملعبه دست این قدرتها بوده و ناآگاهانه آب به آسیاب دشمن بریزند. من اگر در کشور فرانسه و انگلیس و روس بودم، مسلماً در سیاست دخالت میکردم، چون خطوط سیاسی در آنجا روشن بوده و از جایی دیگر این جریانات تحمیل نمیشود، بنابراین دخالت خود را در سیاست مقدور نمیبینم. گذشته از این، دخالت من در سیاست مستلزم درگیری و خونریزی است و من حاضر نیستم که باعث شوم خون بیگناهان ریخته شود».[۱۶]
نویسندهی کتاب «معمار فضیلت» در رابطه با خط مشی سیاسی آیتالله حائری این گونه اظهارنظر میکند که: «رشد سیاسی مردم در آن زمان چندان بالا نبود که بتوان مبارزه را ساماندهی کرد. حتی وضع فرهنگی و معیشتی مردم قم به گونهای بود که گویا برخی مردم نمیتوانستند وضع جدید را بپذیرند و وجود طلبهها را تحمل کنند. به همین دلیل، آیت الله حائری به طلبهها سفارش کرده بود که در برابر هر گونه بدرفتاری دیگران گذشت کنند تا حادثهای پیش نیاید. برای نمونه در قضیهی مرحوم بافقی که معاون برجستهی ایشان در ادارهی حوزه بود، نیز واکنشی نشان دادند که دیگرگونه بود. آیت الله حائری بین دو موضوع اهمّ و مهم درگیر بود؛ موضوع اول این بود که با رضاخان درافتد؛ در این صورت قتل عامی نظیر مسجد گوهرشاد رخ میداد. در نتیجه باقی ماندهی مردم، صحنه را رها میکردند، روحانیت شیعه شکست میخورد و سازمان حوزهی علمیهی قم برچیده میشد. موضوع دوم این بود که «کجدار و مَریز» با رضاخان رفتار شود تا با ادامهی کار حوزهی علمیهی قم، مردان دانشمند و کارایی برای آیندهی ایران و دنیای اسلام پرورش یابند».[۱۷]
خدمات اجتماعی
علاوه بر تأسیس حوزه علمیه قم، برخی خدمات و فعالیتهای اجتماعی آیتالله حائری عبارتند از:
- تاسیس اولین بیمارستان در قم
- تاسیس بیمارستان سهامی قم
- تاسیس بیمارستان فاطمی قم
- تعمیر و بازسازی مدرسه دارالشفاء
- تعمیر مدرسه فیضیه
- تاسیس کتابخانه فیضیه
- ایجاد قبرستان و غسالخانه در قم
- ایجاد دارالإطعام در قم
- بنای سیلبند و سد در رودخانه قم
- احداث واحدهای مسکونی برای سیلزدگان شهر قم.[۱۸]
وفات
مرحوم آیتالله شیخ عبدالکریم حائری در شب ۱۰ بهمن ماه ۱۳۱۵ شمسی (مطابق با ۱۷ ذی القعده ۱۳۵۵ ق)، پس از ۷۹ سال زندگی بابرکت، درگذشت.[۱۹] پیکر پاک این عالم ربانی بعد از تشییع باشکوه، در حرم مطهر حضرت فاطمه معصومه سلام الله علیها به خاک سپرده شد.
پانویس
- ↑ شعبانی، اولیاء؛ معمار فضیلت، چاپ اول، قم، مرکز پژوهشهای صدا و سیما، ۱۳۸۰، ص ۶-۵.
- ↑ کریمی جهرمی، علی؛ آیت الله موسس مرحوم حاج شیخ عبدالکریم حایری، قم، انتشارات دارالحکمه، ۱۳۷۲، ص ۲۳.
- ↑ شعبانی، اولیاء؛ معمار فضیلت، چاپ اول، قم، مرکز پژوهشهای صدا و سیما، ۱۳۸۰، ص ۹.
- ↑ شمس، سید محمدکاظم و دیگران، موسس حوزه، چاپ اول، قم، بوستان کتاب، ۱۳۸۳، ص ۴۰–۳۴.
- ↑ کریمی جهرمی، علی؛ آیت الله موسس، چاپ اول، قم، دارالحکمه، ۱۳۷۲، ص ۵۶-۵۵.
- ↑ شمس، سید محمدکاظم و دیگران؛ موسس حوزه، چاپ اول، قم، بوستان کتاب، ۱۳۸۳، ص ۵۰–۴۹.
- ↑ شکوری، ابوالفضل؛ مرجع دوراندیش و صبور آیت الله حائری، موسس حوزه علمیه قم، فصلنامه یاد، شماره ۱۷، سال ۵، زمستان ۱۳۸۶، ص ۱۰۶ و ۱۴۲.
- ↑ همان.
- ↑ محمدی، ذکرالله؛ حضرت آیت الله حاج شیخ عبدالکریم حائری...، قم، نشر زائر، چاپ اول، ۱۳۸۳، ص ۴۸.
- ↑ شریف رازی، محمد؛ گنجینه دانشمندان، ج اول، چاپ اول، تهران، اسلامیه، ۱۳۵۲، ص ۲۸۸.
- ↑ محمدی، ذکرالله؛ حضرت آیت الله حاج شیخ عبدالکریم حائری...، قم، نشر زائر، چاپ اول، ۱۳۸۳، ص۴۹.
- ↑ همان.
- ↑ عیسی نژاد، سید محمد؛ شیخ عبدالکریم حائری، حوزه علمیه قم و تولید علم، مجله حوزه ۱۲۶، شماره ۶، سال۲۱، بهمن و اسفند ۱۳۸۳، ص۹۸.
- ↑ در نوروز ۱۳۰۶، همسر و خانواده رضاخان بدون حجاب و چادر در غرفهی بالای ایوان آینه در حرم حضرت معصومه سلام الله علیها حاضر شدند که این امر موجب اعتراض آیت الله بافقی گردید و پس از آن که خانوادهی رضاخان به پیغام ایشان وقعی ننهادند، آیت الله بافقی شخصا در حرم حاضر شده و به آنان اعتراض میکند. این امر سبب گردید که رضاخان شخصا به قم آمده و آیت الله بافقی را در حرم شلاق بزند و... سرانجام ایشان را از قم تبعید نماید.
- ↑ شکوری، ابوالفضل؛ مرجع دوراندیش و صبور آیت الله حائری، موسس حوزه علمیه قم، فصلنامه یاد، شماره ۱۷، سال ۵، زمستان ۱۳۸۶، ص ۱۴۶.
- ↑ فیاضی، عمادالدین؛ حاج شیخ عبدالکریم حائری، چاپ اول، تهران، انتشارات مرکز اسناد انقلاب اسلامی، ۱۳۷۸، ص ۷۹–۷۸.
- ↑ شعبانی، اولیاء؛ معمار فضیلت، چاپ اول، قم، مرکز پژوهشهای صدا و سیما، ۱۳۸۰، ص ۲۶-۲۷.
- ↑ محمدی، ذکرالله؛ حضرت آیت الله حاج شیخ عبدالکریم حائری...، قم، نشر زائر، چاپ اول، ۱۳۸۳، ص ۶۴.
- ↑ شعبانی، اولیاء؛ معمار فضیلت، چاپ اول، قم، مرکز پژوهشهای صدا و سیما، ۱۳۸۰، ص ۷۰.
منابع
- "آیتالله شیخ عبدالکریم حائری"، مریم ایوبی، دانشنامه پژوهه، تاریخ بازیابی: ۲۶ فروردین ۱۳۹۲.
آرشیو عکس و تصویر
عبدالکریم حائری یزدی
عبدالکریم حائری یزدی در حرم حضرت معصومه سلام الله علیها
عبدالکریم حائری یزدی و سید محمدباقر رضوی متولی باشی
عبدالکریم حائری یزدی
تشییع پیکر عبدالکریم حائری یزدی در قم
قبر شیخ عبدالکریم حائری در حرم حضرت معصومه علیهاالسلام
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
