آیه 29 سوره فاطر

إِنَّ الَّذِينَ يَتْلُونَ كِتَابَ اللَّهِ وَأَقَامُوا الصَّلَاةَ وَأَنْفَقُوا مِمَّا رَزَقْنَاهُمْ سِرًّا وَعَلَانِيَةً يَرْجُونَ تِجَارَةً لَنْ تَبُورَ

[35–29] (مشاهده آیه در سوره)

<<28	آیه 29 سوره فاطر	30>>
سوره : سوره فاطر (35) جزء : 22 نزول : مکه

ترجمه های فارسی

آنها که کتاب خدا را تلاوت کرده و نماز به پا می‌دارند و از آنچه ما روزیشان کرده‌ایم پنهان و آشکار (به فقیران) انفاق می‌کنند (از لطف خدا) امید تجارتی دارند که هرگز زیان و زوال نخواهد یافت.

قطعاً کسانی [مانند علی بن ابی طالب (علیه السلام)] که همواره کتاب خدا را می خوانند و نماز را برپا می دارند و از آنچه روزی آنان کرده ایم در نهان و آشکار انفاق می کنند، تجارتی را امید دارند که هرگز کساد و نابود نمی شود.

در حقيقت، كسانى كه كتاب خدا را مى‌خوانند و نماز برپا مى‌دارند و از آنچه بديشان روزى داده‌ايم، نهان و آشكارا انفاق مى‌كنند، اميد به تجارتى بسته‌اند كه هرگز زوال نمى‌پذيرد.

آنان كه كتاب خدا را مى‌خوانند و نماز مى‌گزارند و از آنچه به آنها داده‌ايم پنهانى و آشكارا انفاق مى‌كنند، اميدوار به تجارتى هستند كه هرگز زيان نمى‌كند.

کسانی که کتاب الهی را تلاوت می‌کنند و نماز را برپا می‌دارند و از آنچه به آنان روزی داده‌ایم پنهان و آشکار انفاق می‌کنند، تجارتی (پرسود و) بی‌زیان و خالی از کساد را امید دارند.

ترجمه های انگلیسی(English translations)

Indeed those who recite the Book of Allah and maintain the prayer, and spend secretly and openly out of what We have provided them, expect a commerce that will never go bankrupt,

Surely they who recite the Book of Allah and keep up prayer and spend out of what We have given them secretly and openly, hope for a gain which will not perish.

Lo! those who read the Scripture of Allah, and establish worship, and spend of that which We have bestowed on them secretly and openly, they look forward to imperishable gain,

Those who rehearse the Book of Allah, establish regular Prayer, and spend (in Charity) out of what We have provided for them, secretly and openly, hope for a commerce that will never fail:

معانی کلمات آیه

• تبور: بوار: كساد، «لن تبور»: هرگز كساد نمى‏‌شود.

نزول

ابن عباس گوید: این آیه درباره حصین بن الحرث بن عبدالمطلب بن عبدمناف القرشى نازل گردیده است و البته ذکر کننده این روایت در تفسیر خود منفرد است و دیگران از مفسرین چنین روایتى را ذکر نکرده اند.

تفسیر آیه

• تفسیر نور
• اثنی عشری
• روان جاوید
• اطیب البیان
• برگزیده تفسیر نمونه

تفسیر نور (محسن قرائتی)

إِنَّ الَّذِينَ يَتْلُونَ كِتابَ اللَّهِ وَ أَقامُوا الصَّلاةَ وَ أَنْفَقُوا مِمَّا رَزَقْناهُمْ سِرًّا وَ عَلانِيَةً يَرْجُونَ تِجارَةً لَنْ تَبُورَ «29»

همانا كسانى كه كتاب خدا را تلاوت مى‌كنند و نماز بر پا مى‌دارند و از آن چه ما روزيشان كرده‌ايم، پنهان و آشكار انفاق مى‌كنند، به تجارتى دل بسته‌اند كه هرگز زوال نمى‌پذيرد.

نکته ها

در آيه قبل سخن از اين بود كه تنها علما خشيت الهى دارند، گويا اين آيه سيماى علماى واقعى را شرح مى‌دهد كه آنان: انس با قرآن دارند. نماز به پا مى‌دارند و انفاق آنان خالصانه است زيرا هم عَلَنى انفاق مى‌كنند و هم پنهانى و اگر رياكار بودند تنها علنى انفاق مى‌كردند.

«تَبُورَ» از «بوار» به معناى كسادى شديد در تجارت است. از آنجا كه اين امر موجب فساد

جلد 7 - صفحه 496

و نابودى است به هلاكت هم بوار گفته مى‌شود.

در آيه قبل‌ «يَخْشَى اللَّهَ» مطرح شد و در اين آيه‌ «يَرْجُونَ»؛ آرى، مردان خدا ميان خوف و رجا هستند. «1»

در قرآن بارها نماز و قرآن، در كنار هم مطرح شده‌اند:

«يَتْلُونَ كِتابَ اللَّهِ وَ أَقامُوا الصَّلاةَ» «2» كتاب خداوند را تلاوت مى‌كنند و نماز به پا مى‌دارند.

«يُمَسِّكُونَ بِالْكِتابِ وَ أَقامُوا الصَّلاةَ» «3» به كتاب آسمانى تمسك مى‌كنند و نماز به پا مى‌دارند.

«اتْلُ ما أُوحِيَ إِلَيْكَ مِنَ الْكِتابِ وَ أَقِمِ الصَّلاةَ» «4» آنچه از كتاب به سوى تو وحى شده تلاوت كن و نماز به پا دار.

امتيازات تجارت با خدا

1- آنچه از سرمايه داريم، (سلامتى، علم، عمر، آبرو، مال و ...) از اوست پس به خود او بفروشيم. آرى، اگر فرزندى زمين و مصالح و پولى از پدر گرفت و منزلى ساخت بعد افرادى خريدار منزلش شدند كه يكى از آنان همان پدر بود، عقل و وجدان مى‌گويد خانه را به پدر بفروشد، زيرا خود فرزند و تمام دارايى‌هايش از اوست و فروش به بيگانه جوانمردى نيست.

2- خداوند به بهاى بهشت ابدى مى‌خرد، ولى ديگران هر چه بخرند، ضرر و خسارت است، چون ارزان مى‌خرند و زودگذر است.

3- خداوند كم را مى‌پذيرد، «فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ» ولى ديگران كم را نمى‌پذيرند.

4- خداوند، از روى عفو و اغماض، عيب جنس را مى‌پوشاند و با همان نواقص مى‌خرد. در دعاى بعد از نماز مى‌خوانيم: خداوندا! اگر در ركوع و سجود نمازم خلل و نقصى است ناديده بگير و نمازم را قبول فرما. در دعاى ماه رجب مى‌خوانيم: «خاب الوافدون على غيرك و خسر المتعرضون الا لك» «5» يعنى باختند كسانى كه در خانه غير تو آمدند و خسارت كردند

«1». تفسير اطيب‌البيان.

«2». فاطر، 29.

«3». اعراف، 170.

«4». عنكبوت، 45.

«5». مفاتيح الجنان.

جلد 7 - صفحه 497

كسانى كه به سراغ ديگران رفتند.

پیام ها

1- تلاوت قرآن (گرچه مستحب است،) امّا قبل از واجبات آمده است. يَتْلُونَ‌ ...

أَقامُوا ... أَنْفَقُوا

2- فكر و فرهنگ، مقدّمه‌ى عمل است. «يَتْلُونَ كِتابَ اللَّهِ‌- أَقامُوا الصَّلاةَ»

3- كسى كه عاشقانه مكتب را بپذيرد، نماز و انفاقش قطعى است. (تلاوت كتاب به صورت مضارع آمده كه نشانه تداوم عمل و علاقه به تلاوت است، «يَتْلُونَ» ولى نماز و انفاق به صورت ماضى آمده كه نشانه قطعى بودن انجام آن است.)

«أَقامُوا- أَنْفَقُوا»

4- نماز، بايد با رسيدگى به محرومان همراه باشد. «أَقامُوا- أَنْفَقُوا»

5- دارائى‌هاى انسان، داده الهى است. «رَزَقْناهُمْ»

6- اگر توجّه داشته باشيم كه دارائى‌هاى ما از خداوند است، در انفاق، بخل نمى‌ورزيم. «أَنْفَقُوا مِمَّا رَزَقْناهُمْ»

7- بخشى از داده‌ها انفاق شود، باقى براى خودتان است. «مِمَّا رَزَقْناهُمْ» (كلمه «من» به معناى بعضى است)

8- مورد انفاق، تنها مال نيست بلكه از علم و آبرو و قدرت نيز بايد به مردم كمك كرد. «مِمَّا رَزَقْناهُمْ»

9- انفاق، هم سرى باشد هم آشكارا. (در انفاق پنهان، خلوص آدمى رشد مى‌كند و در انفاق آشكار، مردم تشويق مى‌شوند.) «سِرًّا وَ عَلانِيَةً» البتّه انفاق مخفيانه برترى دارد، لذا نام آن قبل از انفاق علنى برده شده است. «سِرًّا وَ عَلانِيَةً»

10- اميد به رستگارى، بايد با فكر و عمل و انفاق همراه باشد وگرنه اميد بدون كار، پندارى بيش است. «يَتْلُونَ‌، أَقامُوا، أَنْفَقُوا، يَرْجُونَ»

11- با داشتن علم و خشيت الهى (كه در آيه قبل بود) و با تلاوت قرآن و اقامه نماز و كمك به محرومان، باز هم خود را مستحقّ ندانيد، تنها اميدوار باشيد.

جلد 7 - صفحه 498

«يَرْجُونَ»

12- در معامله با خدا، حتّى يك درصد زيان نيست. «تِجارَةً لَنْ تَبُورَ»

13- گمان نكنيد با انفاق، مال شما تمام مى‌شود. «تِجارَةً لَنْ تَبُورَ»

14- در فرهنگ اسلام، دنيا بازار است و انسان فروشنده و نعمت‌هاى الهى، سرمايه و انتخاب مشترى با انسان است. او مى‌تواند با خدا معامله كند و مى‌تواند غير خدا را انتخاب كند.

منابع

• تفسیر نور، محسن قرائتی، تهران:مركز فرهنگى درسهايى از قرآن، 1383 ش، چاپ يازدهم
• اطیب البیان فی تفسیر القرآن‌، سید عبدالحسین طیب، تهران:انتشارات اسلام‌، 1378 ش‌، چاپ دوم‌
• تفسیر اثنی عشری، حسین حسینی شاه عبدالعظیمی، تهران:انتشارات ميقات، 1363 ش، چاپ اول
• تفسیر روان جاوید، محمد ثقفی تهرانی، تهران:انتشارات برهان، 1398 ق، چاپ سوم
• برگزیده تفسیر نمونه، ناصر مکارم شیرازی و جمعي از فضلا، تنظیم احمد علی بابایی، تهران: دارالکتب اسلامیه، ۱۳۸۶ش
• تفسیر راهنما، علی اکبر هاشمی رفسنجانی، قم:بوستان كتاب(انتشارات دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم)، 1386 ش‌، چاپ پنجم‌
• محمدباقر محقق، نمونه بینات در شأن نزول آیات از نظر شیخ طوسی و سایر مفسرین خاصه و عامه.