راویان واقعه عاشورا: تفاوت بین نسخه‌ها

از دانشنامه‌ی اسلامی
پرش به ناوبری پرش به جستجو
 
(۴ نسخه‌ٔ میانی ویرایش شده توسط ۱ کاربر نشان داده نشده)
سطر ۱: سطر ۱:
راویان جریان [[روز عاشورا|عاشورا]] را مى‌توان به سه گروه تقسیم کرد: اهل بیت علیهم السلام، یاران امام که شهید نشدند و افراد لشکر عمر سعد  
+
راویان [[واقعه عاشورا]] را مى‌توان به سه گروه تقسیم کرد: [[اهل بیت]] علیهم‌السلام، یاران [[امام حسین]] علیه‌السلام که در [[کربلا]] شهید نشدند و افراد لشکر [[عمر سعد|عمر بن سعد]] (سردار سپاه [[عبیدالله بن زیاد]]).
  
==گروه اول: اهل بیت علیهم السلام==
+
==گروه اول: اهل بیت علیهم‌السلام==
اهل بیت [[امام حسین]] علیه السلام که خود در صحنه حاضر بودند، خصوصاً [[حضرت زینب سلام الله علیها|زینب کبرى]]، [[امام سجاد]] و [[امام باقر]] علیهم السلام که بسیاری از وقایع از این بزرگواران نقل شده است.  
+
بسیاری از وقایع [[عاشورا]] از اهل بیت [[امام حسین]] علیه السلام که خود در صحنه حاضر بودند روایت شده است، خصوصاً [[حضرت زینب سلام الله علیها|زینب کبرى]]، [[امام سجاد]] و [[امام باقر]] علیهم السلام.  
  
یکی دیگر از خاندان اهل بیت علیهم السلام که در این واقعه حضور داشته است حسن مثنی فرزند امام حسن مجتبی علیه السلام است. او همراه عمویش امام حسین علیه السلام جنگید و به شدت مجروح شد و وقتی آن حضرت شهید شد و اهل بیت او را اسیر کردند حسن نیز اسیر شد اما اسماء بن خارجه فزارى که از قبیله مادر او بود از او شفاعت کرد و حسن مثنى را با خود به کوفه برد و وى را معالجه کرد تا این که خوب شد. سپس به مدینه رفت.<ref>شیخ عباس قمی، منتهی الآمال، ج1، ص575</ref>
+
یکی دیگر از خاندان اهل بیت علیهم السلام که در این واقعه حضور داشته است، [[حسن مثنی]] فرزند [[امام حسن مجتبی]] علیه السلام است. او همراه عمویش امام حسین علیه السلام جنگید و به شدت مجروح شد و وقتی آن حضرت شهید شد و اهل بیت او را اسیر کردند، حسن نیز اسیر شد، اما اسماء بن خارجه فزارى که از قبیله مادر او بود از او شفاعت کرد و حسن مثنى را با خود به [[کوفه]] برد و وى را معالجه کرد تا این که خوب شد. سپس به [[مدینه]] رفت.<ref>شیخ عباس قمی، منتهی الآمال، ج۱، ص۵۷۵.</ref>
  
 
==گروه دوم: یاران امام که شهید نشدند==
 
==گروه دوم: یاران امام که شهید نشدند==
  
کسانى که از همراهان امام حسین علیه السلام بودند اما به گونه‏‌اى از کشته شدن در امان ماندند. از جمله افراد زیر:
+
برخی از کسانى که از همراهان [[امام حسین]] علیه السلام بودند، به گونه‏‌اى از کشته شدن در امان ماندند و بعدا به گزارش ماوقع پرداختند. از جمله افراد زیر:
  
'''1. عُقبة بن سمعان:'''
+
۱. [[عقبة بن سمعان|عقبة بن سمعان]]: وى غلام [[رباب]] دختر امرءالقیس، همسر امام حسین(ع) و مادر [[سکینه]] و [[حضرت علی اصغر علیه السلام|على اصغر]] بود. او را به عنوان اسیر نزد [[عمر سعد]] آوردند و زمانى که فهمید او برده است وى را آزاد کرد.<ref>حیاة الامام الحسین، سید محمد باقر قرشى، ج ۳، ص ۳۱۳.</ref> البته برخی علمای [[شیعه]] معتقدند او در [[کربلا]] به شهادت رسید و نام او در «[[زیارت رجبیه امام حسین علیه السلام|زیارت رجبیه]]» نیز آمده است.<ref>معجم رجال الحدیث، خویی، ج ۱۱، ص ۱۵۴.</ref>
  
وى غلام رباب، دختر امرء القیس، همسر امام حسین(ع) و مادر سکینه و على اصغر بود. او را به عنوان اسیر نزد عمر سعد آوردند و زمانى که فهمید او برده است وى را آزاد کرد.<ref>حیاة الامام الحسین، سید محمد باقر قرشى، ج ص 313.</ref>
+
[[ابومخنف]] توسط حارث بن کعب والى، جریان خروج امام حسین(ع) از [[مکه]] و گفت‏وگوى آن حضرت با [[ابن عباس]] را از عقبة نقل کرده است.<ref>تاریخ الطبرى، ج ۴، ص ۲۸۷ و ۲۸۹.</ref> و نیز بخشى از جریان دیدار حضرت را با [[حر بن یزید ریاحی|حرّ ریاحی]] آورده است.<ref>تاریخ الطبرى، ج ۴، ص ۳۰۸.</ref>
  
ابو مخنف توسط حارث بن کعب والى، جریان خروج امام حسین(ع) را از مکه و گفت‏وگوى حضرت را با ابن عباس، از او نقل کرده است.<ref>تاریخ الطبرى، ج 4، ص 287 و 289.</ref> و بخشى از جریان دیدار حضرت را با حرّ.<ref>تاریخ الطبرى، ج 4، ص 308.</ref>
+
۲. [[مسلم بن ریاح]]: وى غلام [[حضرت على]](ع)<ref>تاریخ مدینة دمشق، ج ۱۴، ص ۲۲۳.</ref> بوده که با امام حسین(ع) در [[کربلا]] حضور داشت و پس از شهادت حضرت جان سالم بدر برد. وى برخى حوادث کربلا را گزارش کرده است.<ref> موسوعة کلمات امام حسین، ص ۵۰۲.</ref>
 
 
'''2. مسلم بن ریاح:'''
 
 
 
وى غلام حضرت على (ع)<ref>تاریخ مدینة دمشق، ج 14، ص 223.</ref> بوده که با امام حسین(ع) در کربلا حضور داشت و پس از شهادت حضرت جان سالم بدر برد، وى برخى حوادث کربلا را گزارش کرده است.<ref> موسوعة کلمات امام حسین، ص 502.</ref>
 
 
 
'''3. ضحاک بن عبدالله مشرقى'''
 
 
 
وى از کسانى بود که مشروط به سپاه امام حسین(ع) پیوست و در آخرین لحظات برابر شرطى که با حضرت داشت از معرکه درگیرى فرار کرد.<ref>تاریخ الطبرى، ج 4، ص 339؛ ؛ انصار الحسین، شمس الدین، ص 47 و 54.</ref> ابو مخنف توسط عبدالله بن عاصم فائشى رویدادهایى از حوادث روز عاشورا را از وى نقل مى‏کند.<ref>تاریخ الطبرى، ج 4، ص 317 - 318 - 319.</ref>
 
  
 +
۳. [[ضحاک بن عبدالله|ضحاک بن عبدالله مشرقى]]: وى از کسانى بود که مشروط به سپاه امام حسین(ع) پیوست و در آخرین لحظات مطابق شرطى که با حضرت داشت، از معرکه درگیرى فرار کرد.<ref>تاریخ الطبرى، ج ۴، ص ۳۳۹؛ انصار الحسین، شمس الدین، ص ۴۷ و ۵۴.</ref> ابو مخنف توسط عبدالله بن عاصم فائشى رویدادهایى از حوادث روز [[عاشورا]] را از وى نقل مى ‏کند.<ref>تاریخ الطبرى، ج ۴، ص ۳۱۷-۳۱۹.</ref>
  
 
==گروه سوم: افراد لشکر عمر سعد==
 
==گروه سوم: افراد لشکر عمر سعد==
 +
صحنه هایی از واقعه [[کربلا]] را افرادی نقل کرده اند که در لشکر [[عمر بن سعد]] بودند. یکی از این افراد که روایات بسیاری از او نقل شده است، [[حمید بن مسلم|حمید بن مسلم ازدى]] است او از لشکریان عمر سعد بود که روز [[عاشورا]] پس از شهادت امام حسین علیه السلام بر سر آتش زدن [[خیمه گاه کربلا|خیمه‌ها]] با [[شمر]] مجادله داشت. و از جمله کسانى بود که [[سر امام حسین علیه السلام|سر مطهر امام حسین]] علیه السلام را به [[کوفه|کوفه]] بردند. در لشکر [[قیام توابین|توابین]] هم حضور داشته و به قولى از اصحاب [[امام سجاد]] علیه السلام بوده است. بیشتر وقایع کربلا از قول او نقل شده است.<ref>جواد محدثى، فرهنگ عاشورا، ص ۱۵۴.</ref>
  
راویانى که در لشکر [[عمر بن سعد]] بودند، از افراد لشکر که کیفیت قتلها و جنگ را نقل کرده‌اند، حتى در مواردى خود قاتلان کار خود را توضیح داده‌اند؛ همانند افراد زیر:
+
یکی دیگر از این افراد، [[شبث بن ربعی|شبث بن ربعی]] است که خود از فرماندهان [[عمر بن سعد|عمر سعد]] در [[کربلا|کربلا]] بود. او چند سال پس از حادثه عاشورا، در زمان حکومت [[مصعب بن زبیر]] از این فاجعه سخن می گفت.
 
 
1)[[حمید بن مسلم|حمید بن مسلم ازدى]]
 
 
 
او از لشکریان عمر سعد بود که روز عاشورا پس از شهادت امام حسین علیه السلام بر سر آتش زدن [[خیمه گاه کربلا|خیمه‌ها]] با [[شمر]] مجادله داشت، از جمله کسانى بود که [[سر امام حسین علیه السلام|سر امام حسین]] علیه السلام را به [[کوفه|کوفه]] بردند. در لشکر [[قیام توابین|توابین]] هم حضور داشته و به قولى از اصحاب [[امام سجاد]] علیه السلام بوده است. بیشتر وقایع کربلا از قول او نقل شده است.<ref>جواد محدثى، «فرهنگ عاشورا»، صفحه ۱۵۴.</ref>
 
 
 
2) [[شبث بن ربعی|شبث بن ربعی]]  
 
 
 
او از فرماندهان [[عمر بن سعد]] (سردار سپاه ابن زیاد) در [[کربلا|کربلا]] بود، چند سال پس از حادثه عاشورا، در زمان حکومت مصعب بن زبیر از این فاجعه سخن می گفت.
 
 
 
 
==پانویس==
 
==پانویس==
 
<references />
 
<references />
 
 
{{واقعه عاشورا}}
 
{{واقعه عاشورا}}
 
[[رده:واقعه عاشورا]]
 
[[رده:واقعه عاشورا]]
 +
[[رده:راویان واقعه کربلا]]

نسخهٔ کنونی تا ‏۳ اوت ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۳۶

راویان واقعه عاشورا را مى‌توان به سه گروه تقسیم کرد: اهل بیت علیهم‌السلام، یاران امام حسین علیه‌السلام که در کربلا شهید نشدند و افراد لشکر عمر بن سعد (سردار سپاه عبیدالله بن زیاد).

گروه اول: اهل بیت علیهم‌السلام

بسیاری از وقایع عاشورا از اهل بیت امام حسین علیه السلام که خود در صحنه حاضر بودند روایت شده است، خصوصاً زینب کبرى، امام سجاد و امام باقر علیهم السلام.

یکی دیگر از خاندان اهل بیت علیهم السلام که در این واقعه حضور داشته است، حسن مثنی فرزند امام حسن مجتبی علیه السلام است. او همراه عمویش امام حسین علیه السلام جنگید و به شدت مجروح شد و وقتی آن حضرت شهید شد و اهل بیت او را اسیر کردند، حسن نیز اسیر شد، اما اسماء بن خارجه فزارى که از قبیله مادر او بود از او شفاعت کرد و حسن مثنى را با خود به کوفه برد و وى را معالجه کرد تا این که خوب شد. سپس به مدینه رفت.[۱]

گروه دوم: یاران امام که شهید نشدند

برخی از کسانى که از همراهان امام حسین علیه السلام بودند، به گونه‏‌اى از کشته شدن در امان ماندند و بعدا به گزارش ماوقع پرداختند. از جمله افراد زیر:

۱. عقبة بن سمعان: وى غلام رباب دختر امرءالقیس، همسر امام حسین(ع) و مادر سکینه و على اصغر بود. او را به عنوان اسیر نزد عمر سعد آوردند و زمانى که فهمید او برده است وى را آزاد کرد.[۲] البته برخی علمای شیعه معتقدند او در کربلا به شهادت رسید و نام او در «زیارت رجبیه» نیز آمده است.[۳]

ابومخنف توسط حارث بن کعب والى، جریان خروج امام حسین(ع) از مکه و گفت‏وگوى آن حضرت با ابن عباس را از عقبة نقل کرده است.[۴] و نیز بخشى از جریان دیدار حضرت را با حرّ ریاحی آورده است.[۵]

۲. مسلم بن ریاح: وى غلام حضرت على(ع)[۶] بوده که با امام حسین(ع) در کربلا حضور داشت و پس از شهادت حضرت جان سالم بدر برد. وى برخى حوادث کربلا را گزارش کرده است.[۷]

۳. ضحاک بن عبدالله مشرقى: وى از کسانى بود که مشروط به سپاه امام حسین(ع) پیوست و در آخرین لحظات مطابق شرطى که با حضرت داشت، از معرکه درگیرى فرار کرد.[۸] ابو مخنف توسط عبدالله بن عاصم فائشى رویدادهایى از حوادث روز عاشورا را از وى نقل مى ‏کند.[۹]

گروه سوم: افراد لشکر عمر سعد

صحنه هایی از واقعه کربلا را افرادی نقل کرده اند که در لشکر عمر بن سعد بودند. یکی از این افراد که روایات بسیاری از او نقل شده است، حمید بن مسلم ازدى است او از لشکریان عمر سعد بود که روز عاشورا پس از شهادت امام حسین علیه السلام بر سر آتش زدن خیمه‌ها با شمر مجادله داشت. و از جمله کسانى بود که سر مطهر امام حسین علیه السلام را به کوفه بردند. در لشکر توابین هم حضور داشته و به قولى از اصحاب امام سجاد علیه السلام بوده است. بیشتر وقایع کربلا از قول او نقل شده است.[۱۰]

یکی دیگر از این افراد، شبث بن ربعی است که خود از فرماندهان عمر سعد در کربلا بود. او چند سال پس از حادثه عاشورا، در زمان حکومت مصعب بن زبیر از این فاجعه سخن می گفت.

پانویس

  1. شیخ عباس قمی، منتهی الآمال، ج۱، ص۵۷۵.
  2. حیاة الامام الحسین، سید محمد باقر قرشى، ج ۳، ص ۳۱۳.
  3. معجم رجال الحدیث، خویی، ج ۱۱، ص ۱۵۴.
  4. تاریخ الطبرى، ج ۴، ص ۲۸۷ و ۲۸۹.
  5. تاریخ الطبرى، ج ۴، ص ۳۰۸.
  6. تاریخ مدینة دمشق، ج ۱۴، ص ۲۲۳.
  7. موسوعة کلمات امام حسین، ص ۵۰۲.
  8. تاریخ الطبرى، ج ۴، ص ۳۳۹؛ انصار الحسین، شمس الدین، ص ۴۷ و ۵۴.
  9. تاریخ الطبرى، ج ۴، ص ۳۱۷-۳۱۹.
  10. جواد محدثى، فرهنگ عاشورا، ص ۱۵۴.
11.jpg
واقعه عاشورا
قبل از واقعه
شرح واقعه
پس از واقعه
بازتاب واقعه
وابسته‌ها
مسابقه از خطبه ۱۹۰ نهج البلاغه