|
|
| سطر ۴۴: |
سطر ۴۴: |
| | | | |
| | == تفسیر آیه == | | == تفسیر آیه == |
| − | <tabber> | + | <tafsir sura="40" ayeh="83" /> |
| − | تفسیر نور=
| |
| | | | |
| − | ===تفسیر نور (محسن قرائتی)===
| |
| | | | |
| − | {{ نمایش فشرده تفسیر|
| |
| − | فَلَمَّا جاءَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّناتِ فَرِحُوا بِما عِنْدَهُمْ مِنَ الْعِلْمِ وَ حاقَ بِهِمْ ما كانُوا بِهِ يَسْتَهْزِؤُنَ «83»
| |
| | | | |
| − | پس چون پيامبرانشان همراه با معجزات به سراغشان آمدند به آن مقدار علمى كه نزدشان بود خوشحال شدند (و حاضر نشدند منطق انبيا را بپذيرند) و آن چه (از قهر الهى) كه به تمسخر مىگرفتند، آنان را فرا گرفت.
| |
| − |
| |
| − | فَلَمَّا رَأَوْا بَأْسَنا قالُوا آمَنَّا بِاللَّهِ وَحْدَهُ وَ كَفَرْنا بِما كُنَّا بِهِ مُشْرِكِينَ «84»
| |
| − |
| |
| − | پس چون عذاب ما را ديدند گفتند: «به خداوند يكتا ايمان آورديم و به آن چه (از قبل) شرك مىورزيديم كافر شديم».
| |
| − |
| |
| − | ===نکته ها===
| |
| − |
| |
| − | در طول تاريخ بشر، افرادى به خاطر علومى كه سبب تمدن و پيشرفت و كسب ثروت است و يا به خاطر آگاهىهايى كه از اقوام و نياكان درباره عقائد خود دارند خود را از وحى و انبيا بى نياز مىپندارند. آرى انسانهاى كم ظرفيّت همين كه چند كلمهاى فراگرفتند يا مدرك و مقامى به دست آوردند مغرور مىشوند.
| |
| − |
| |
| − | در قرآن سه مرتبه جملهى «نَصِيباً مِنَ الْكِتابِ»* آمده كه به معناى علم داشتن به گوشهاى از كتاب است و در هر سه مورد افرادى گرفتار انحراف شدهاند چون از علم كافى برخوردار نبودند بلكه نصيبى از علم داشتند؛
| |
| − |
| |
| − | جلد 8 - صفحه 303
| |
| − |
| |
| − | يك جا مىفرمايد: كسانى كه نصيبى از علم دارند به حقّ پشت مىكنند. «1»
| |
| − |
| |
| − | در جاى ديگر مىفرمايد: آنان به جاى حقّ گمراهى را خريدند. «2»
| |
| − |
| |
| − | و در آيهاى ديگر مىفرمايد: اين گروه به جاى ايمان به خدا و رسول به بت و طاغوت ايمان مىآورند. «3»
| |
| − |
| |
| − | به هر حال علم كم، انسان را در معرض غرور و خود باختگى و دين فروشى قرار مىدهد. در اين آيه نيز مىفرمايد: علم اندك مانع حقّ پذيرى است. «فَرِحُوا بِما عِنْدَهُمْ مِنَ الْعِلْمِ»
| |
| − |
| |
| − | قرآن براى علم سه مرحله بيان كرده است:
| |
| − |
| |
| − | الف) علم مفيد كه سبب رشد معنوى انسان باشد، همان گونه كه موسى به خضر عليهما السلام گفت: آيا اجازه مىدهى من همسفر تو باشم تا از آنچه مىدانى و سبب رشد من است به من بياموزى. «4»
| |
| − |
| |
| − | ب) علم بى فايده، نظير علم به عدد اصحاب كهف كه آيا سه نفر بودند يا پنج نفر يا هفت نفر، زيرا مهم تصميم آنان براى حفظ دينشان بود. «5»
| |
| − |
| |
| − | ج) علم مضرّ، نظير علم سحر و جادو براى جدايى ميان زن و مرد. «6»
| |
| − |
| |
| − | ===پیام ها===
| |
| − |
| |
| − | 1- فرستادن پيامبران براى اتمام حجّت يكى از سنّتهاى الهى است. «جاءَتْهُمْ رُسُلُهُمْ»
| |
| − |
| |
| − | 2- انبيا به سراغ مردم مىرفتند. «جاءَتْهُمْ رُسُلُهُمْ»
| |
| − |
| |
| − | 3- غرور علمى، مانع حقّ پذيرى است. «جاءَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّناتِ فَرِحُوا بِما عِنْدَهُمْ مِنَ الْعِلْمِ»
| |
| − |
| |
| − | 4- علوم و تجربههاى بشرى نمىتواند جايگزين تعاليم الهى شود و انسان را از
| |
| − |
| |
| − | «1». آل عمران، 23.
| |
| − |
| |
| − | «2». نساء، 44.
| |
| − |
| |
| − | «3». نساء، 51.
| |
| − |
| |
| − | «4». كهف، 66.
| |
| − |
| |
| − | «5». كهف، 22.
| |
| − |
| |
| − | «6». بقره، 102.
| |
| − |
| |
| − | جلد 8 - صفحه 304
| |
| − |
| |
| − | انبيا بى نياز كند. جاءَتْهُمْ ... بِالْبَيِّناتِ ... عِنْدَهُمْ مِنَ الْعِلْمِ
| |
| − |
| |
| − | 5- انبيا براى دانشمندان نيز حجّت هستند. «جاءَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّناتِ فَرِحُوا بِما عِنْدَهُمْ مِنَ الْعِلْمِ»
| |
| − |
| |
| − | 6- قهر و عذاب الهى بعد از اتمام حجّت است. جاءَتْهُمْ ... بِالْبَيِّناتِ ... حاقَ بِهِمْ ...
| |
| − |
| |
| − | 7- همهى انبيا معجزه داشتند. «جاءَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّناتِ»
| |
| − |
| |
| − | 8- راه فرارى براى كافران در قيامت وجود ندارد. ( «حاقَ بِهِمْ»
| |
| − |
| |
| − | 9- مغرور شدن به علم خود، سبب تحقير و استهزاى وعدههاى الهى است.
| |
| − | عِنْدَهُمْ مِنَ الْعِلْمِ ... يَسْتَهْزِؤُنَ
| |
| − |
| |
| − | 10- اگر شادى، انسان را از پيمودن راه تكامل بازدارد ارزش ندارد. فَرِحُوا بِما عِنْدَهُمْ مِنَ الْعِلْمِ ... يَسْتَهْزِؤُنَ
| |
| − |
| |
| − | 11- يكى از سنّتهاى خداوند حمايت از پيامبران با نزول قهر و عذاب بر كافران است. «حاقَ بِهِمْ ما كانُوا بِهِ يَسْتَهْزِؤُنَ»
| |
| − |
| |
| − | 12- قهر خدا به خاطر عملكرد خود انسانهاست. «حاقَ بِهِمْ ما كانُوا بِهِ يَسْتَهْزِؤُنَ»
| |
| − |
| |
| − | 13- استهزاى امروز سبب قهر فراگير فرداست. «وَ حاقَ بِهِمْ ما كانُوا بِهِ يَسْتَهْزِؤُنَ»
| |
| − |
| |
| − | 14- كارهاى ناشايست در صورتى به قهر الهى تبديل مىشود كه دائمى باشد.
| |
| − | «كانُوا بِهِ يَسْتَهْزِؤُنَ»
| |
| − |
| |
| − | 15- منطق مخالفان در برابر برهان و معجزه انبيا، تمسخر و استهزا است. رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّناتِ ... يَسْتَهْزِؤُنَ
| |
| − |
| |
| − | 16- ايمان در حال اضطرار ارزش ندارد، گرچه واقعى باشد. «فَلَمَّا رَأَوْا بَأْسَنا قالُوا آمَنَّا»
| |
| − |
| |
| − | 17- گروهى تا قهر الهى را نبينند ايمان نمىآورند. «فَلَمَّا رَأَوْا بَأْسَنا قالُوا آمَنَّا»
| |
| − |
| |
| − | 18- شرك، پايه و اساس ندارد. مشركان نيز به شرك خود كافر مىشوند. «كَفَرْنا بِما كُنَّا بِهِ مُشْرِكِينَ»
| |
| − |
| |
| − | تفسير نور(10جلدى)، ج8، ص: 305
| |
| − | }}
| |
| − |
| |
| − | |-|
| |
| − | اثنی عشری=
| |
| − |
| |
| − | ===تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)===
| |
| − |
| |
| − | {{نمایش فشرده تفسیر|
| |
| − |
| |
| − |
| |
| − | فَلَمَّا جاءَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّناتِ فَرِحُوا بِما عِنْدَهُمْ مِنَ الْعِلْمِ وَ حاقَ بِهِمْ ما كانُوا بِهِ يَسْتَهْزِؤُنَ (83)
| |
| − |
| |
| − | فَلَمَّا جاءَتْهُمْ: پس چون آمد ايشان را، رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّناتِ: پيغمبرانشان به معجزات بينه و آيات باهره، فَرِحُوا بِما عِنْدَهُمْ مِنَ الْعِلْمِ: شاد شدند به آنچه نزد
| |
| − |
| |
| − | جلد 11 - صفحه 341
| |
| − |
| |
| − | آنها بود از دانش خود، و حقير شمردند علم انبياء را؛ يا بر سبيل استهزاء مىخنديدند به آنچه نزد پيغمبران بود از وحى و معجزات نبويه و احكام شرعيه و تمسخر مىكردند. وَ حاقَ بِهِمْ: و فرود آمد و احاطه نمود به ايشان، ما كانُوا بِهِ يَسْتَهْزِؤُنَ: جزاى آنچه بودند كه به آن استهزاء مىكردند.
| |
| − |
| |
| − | تبصره:
| |
| − |
| |
| − | آيه شريفه تعريض است به آنانكه علم طبيعى و مادى را دارا و چنان پندارند كه هيچ علمى در جلب نفع و فوائد به علم ايشان نمىرسد، لذا وحى انبياء را كه مايه سعادت جاودانى است حقير شمردند و اعتنا به آن ننمايند؛ چنانچه فلاسفه و حكماى يونان مغرور به علم خود شده تابع انبياء نشدند، بلكه هرگاه وحى را استماع مىكردند استحقار آن نموده در رفع آن مىكوشيدند.
| |
| − |
| |
| − | در روايت است كه حضرت موسى عليه السّلام اظهار دعوت نمود، سقراط حكيم را گفتند چرا به شهر حضرت موسى مهاجرت نمىكنى تا از او كسب علوم دينيه نمائى؟ گفت: ما به حليه تهذيب اخلاق آراستهايم و به زيور صلاح نفس پيراسته، محتاج به هدايت كسى نيستيم! غافل از آنكه هر قدر عقل آدمى كامل باشد، باز هم مورد خطا و سهو و چاره ندارد براى تكميل نفس تابع عقل سليم پيغمبر شود كه مربوط به عالم وحى الهى و ابدا در آن خطا و سهو راه ندارد، لكن غرور به عقل مطبوع، مانع از اتباع عقل مسموع است «1».
| |
| − |
| |
| − |
| |
| − | }}
| |
| − | |-|
| |
| − | روان جاوید=
| |
| − | ===تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)===
| |
| − | {{نمایش فشرده تفسیر|
| |
| − | وَ يُرِيكُمْ آياتِهِ فَأَيَّ آياتِ اللَّهِ تُنْكِرُونَ (81) أَ فَلَمْ يَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَيَنْظُرُوا كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ كانُوا أَكْثَرَ مِنْهُمْ وَ أَشَدَّ قُوَّةً وَ آثاراً فِي الْأَرْضِ فَما أَغْنى عَنْهُمْ ما كانُوا يَكْسِبُونَ (82) فَلَمَّا جاءَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّناتِ فَرِحُوا بِما عِنْدَهُمْ مِنَ الْعِلْمِ وَ حاقَ بِهِمْ ما كانُوا بِهِ يَسْتَهْزِؤُنَ (83) فَلَمَّا رَأَوْا بَأْسَنا قالُوا آمَنَّا بِاللَّهِ وَحْدَهُ وَ كَفَرْنا بِما كُنَّا بِهِ مُشْرِكِينَ (84) فَلَمْ يَكُ يَنْفَعُهُمْ إِيمانُهُمْ لَمَّا رَأَوْا بَأْسَنا سُنَّتَ اللَّهِ الَّتِي قَدْ خَلَتْ فِي عِبادِهِ وَ خَسِرَ هُنالِكَ الْكافِرُونَ (85)
| |
| − |
| |
| − | ترجمه
| |
| − |
| |
| − | و مينماياند بشما نشانههاى خود را پس كدام يك از نشانههاى خدا را انكار ميكنيد
| |
| − |
| |
| − | آيا پس گردش نميكنند در زمين پس بنگرند چگونه بود انجام كار آنانكه بودند پيش از آنها بودند بيشتر از آنها و سختتر در توانائى و اثرهاى باقى در زمين پس كفايت نكرد از آنها آنچه بودند كسب ميكردند
| |
| − |
| |
| − | پس چون آمدند آنها را پيغمبرانشان با معجزات شاد شدند بآنچه بود نزد آنها از دانش و احاطه نمود بآنها آنچه
| |
| − |
| |
| − | جلد 4 صفحه 543
| |
| − |
| |
| − | بودند بآن استهزاء ميكردند
| |
| − |
| |
| − | پس چون ديدند عذاب ما را گفتند گرويديم بخدا بتنهائى و كافر شديم بآنچه بوديم بآن شرك آورندگان
| |
| − |
| |
| − | پس نبود كه سود دهد آنها را گرويدنشان چون ديدند عذاب ما را بوده طريقه خدا كه بتحقيق گذشت در بندگانش و زيان كردند آنجا كافران.
| |
| − |
| |
| − | تفسير
| |
| − |
| |
| − | خداوند متعال بعد از اشاره ببعضى از نعم خود كه از آن جمله انعام بود و ذكر شد عمده آنها شتر است ميفرمايد و مينماياند بشما نشانههاى قدرت و رحمت خود را پس كدام يك از آنها را ميتوانيد منكر شويد قطع نظر از ساير آيات الهى كه ذكر شده و ميشود همين شتر حيوان باين بزرگى و قوّت مسخّر شدنش براى انسان بطوريكه طفلى مهار او را بدست بگيرد و هر جا بخواهد ببرد چه اندازه دلالت بر قدرت و رحمت خدا نسبت به بندگان دارد هر قدر شخص در نفس خود و زمين خدا فكر و سير نمايد شواهد و دلائل توحيد و علم و حكمت و قدرت و رحمت خداوند ظاهر گردد بقدريكه نميتوان تعداد نمود از آن جمله آثار باقيه در راه شام و يمن است براى اهل مكه در مسافرتهاشان بآن بلاد از ابنيه خرابه و قنوات و قصور و انهار بائره امم سالفه كه دلالت دارد بر آنكه آنها بيشتر و قوىتر بودند از اينها و در نتيجه مخالفت با پيغمبرانشان معذّب شدند و تمام عماراتشان ويران و زير و زبر شد و هيچ يك از آنوسائل ظاهرى كه آنها تهيه نموده بودند براى آسايش خودشان بحال آنها فائده نداشت و مانع از نزول عذاب خدا بر آنها نشد و با آنكه وقتى انبياء آمدند و ادلّه دالّه بر نبوت خود را اقامه نمودند از معجزات و شواهد صدقشان آنها بعلم و دانش خودشان در امور دنيا از صناعت و فلاحت و تجارت مغرور شدند و فرحناك بودند بآن و لوازم تعيّش و كامرانى كه براى خود تهيه نموده بودند و انبياء عظام را كه از اوضاع آخرت و مفاسد تعيّشات دنيوى اخبار مينمودند و از عذاب الهى بيمشان ميدادند استهزاء ميكردند و در نتيجه همان عذاب كه مورد استهزاء آنها واقع شده بود احاطه نمود بر آنها بطوريكه راه فرارى براى آنان باقى نماند و همه بجزاى اعمال بدشان در دنيا رسيدند و چون شدّت عذاب خدا را مشاهده مينمودند اقرار بتوحيد حق ميكردند و از بتها بيزارى ميجستند ولى ديگر ايمان بحال آنها فائده نداشت چون از روى الجاء و ترس بود و چنين ايمانى قبول
| |
| − |
| |
| − | جلد 4 صفحه 544
| |
| − |
| |
| − | نميشود طريقه مرضيّه الهيّه از قديم بر اين جارى شده كه ايمان اختيارى مبنى بر فكر و تأمل در آيات را ميپذيرد نه ايمان اجبارى مبنى بر ترس و فرار از عذاب را و زيانى بالاتر از اين نيست كه لذّات دنيوى و نعيم اخروى خودشان را از دست داده ببدنامى و عذاب دنيا و آخرت گرفتار شدند در عيون از امام رضا عليه السّلام نقل نموده كه پرسيدند چرا خداوند فرعون را غرق نمود با آنكه او ايمان آورد و اقرار بتوحيد خدا نمود فرمود براى آنكه ايمان آورد وقت ديدن عذاب و ايمان در چنين وقتى قبول نميشود و اين حكم الهى است كه هميشه بوده و خواهد بود و باين دو آيه استشهاد فرمود و در كافى روايت نموده كه در زمان متوكل عباسى مردى نصرانى با زن مسلمانى زنا كرده بود او را آوردند حد بزنند مسلمان شد بعضى گفتند اسلام كفر و گناه او را از ميان برد و بعضى آراء ديگرى اظهار داشتند و متوكل بحضرت هادى امام دهم عليه السّلام مراجعه نمود و آنحضرت مرقوم فرمود بايد او را بزنند تا بميرد و سايرين منكر شدند و گفتند اين حكم دليلى ندارد و ثانيا براى طلب دليل بآنحضرت مراجعه شد و جوابى رسيد كه در آن بعد از بسمله اين دو آيه نوشته شده بود و متوكل بدستور حضرت عمل نمود و آنمرد زانى را بقدرى زدند كه مرد در ثواب الاعمال و مجمع از امام باقر عليه السّلام نقل نموده كه هر كس سوره حم المؤمن را در هر شب بخواند خداوند گناهان گذشته و آينده او را بيامرزد و او را موفق به تقوى و پرهيزكارى فرمايد و آخرت او را بهتر از دنيا قرار دهد و از امام صادق عليه السّلام روايت شده كه حمها ريحانهاى قرآنند پس حمد و شكر نمائيد خدا را بحفظ و تلاوت آنها و ثواب زيادى براى آن بيان فرموده است و الحمد للّه رب العالمين و صلى اللّه على سيدنا محمد و آله الطاهرين.
| |
| − |
| |
| − | جلد 4 صفحه 545
| |
| − | }}
| |
| − | |-|
| |
| − | اطیب البیان=
| |
| − | ===اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)===
| |
| − | {{نمایش فشرده تفسیر|
| |
| − | فَلَمّا جاءَتهُم رُسُلُهُم بِالبَيِّناتِ فَرِحُوا بِما عِندَهُم مِنَ العِلمِ وَ حاقَ بِهِم ما كانُوا بِهِ يَستَهزِؤُنَ (83)
| |
| − |
| |
| − | پس چون که آمد آنها را رسولان آنها آنها بآنچه علم داشتند فرحناك بودند ولي گرفت آنها را آنچه را که بودند باو استهزاء ميكردند.
| |
| − |
| |
| − | فَلَمّا جاءَتهُم رُسُلُهُم نوح، ابراهيم، لوط، شعيب، موسي، عيسي، و ساير پيغمبران.
| |
| − |
| |
| − | بِالبَيِّناتِ با معجزات باهره و ادلّه واضحه و بيانات شافيه اعتناء بآنها نكردند و آنها را ضعيف و ناچيز شمردند و استهزاء بآنها ميكردند که اينکه تحريفات شما همه دروغ است و احدي قدرت ندارد بما كوچكترين بلائي برساند با اينکه قدرت و عزّت و شوكت و قوّه و رياست که ما داريم.
| |
| − |
| |
| − | فَرِحُوا بِما عِندَهُم مِنَ العِلمِ خوشحال و فرحناك بودند بآنچه که نزد آنها بود از علم لكن موقعي که بأس الهي رسيد سرتاسر آنها را گرفت.
| |
| − |
| |
| − | وَ حاقَ بِهِم احاطه كرد بآنها.
| |
| − |
| |
| − | ما كانُوا بِهِ يَستَهزِؤُنَ که ميگفتند بانبياء خود فَأتِنا بِما تَعِدُنا إِن كُنتَ مِنَ الصّادِقِينَ بنوح و هود در سوره اعراف و حجر و احقاف از روي استهزاء لكن چون آمد بيچاره شدند و اظهار ايمان كردند لكن نتيجه بخش نبود.
| |
| − | }}
| |
| − | |-|
| |
| − | برگزیده تفسیر نمونه=
| |
| − |
| |
| − | ===برگزیده تفسیر نمونه===
| |
| − | {{نمایش فشرده تفسیر|
| |
| − | ]
| |
| − |
| |
| − | (آیه 83)- در این آیه به چگونگی برخورد آنها با پیامبران و معجزات و دلائل روشن انبیا اشاره کرده، میگوید: «هنگامی که رسولان آنها با معجزات و دلائل روشن به سراغ آنها آمدند (از آنان روی گرداندند، و) تنها به معلوماتی که خود داشتند دل بستند و خوشحال بودند» و غیر آن را هیچ شمردند (فَلَمَّا جاءَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَیِّناتِ فَرِحُوا بِما عِنْدَهُمْ مِنَ الْعِلْمِ).
| |
| − |
| |
| − | و همین امر سبب شد تا «آنچه را از عذاب و تهدیدهای الهی به باد استهزا میگرفتند بر سر آنان فرود آید» (وَ حاقَ بِهِمْ ما کانُوا بِهِ یَسْتَهْزِؤُنَ).
| |
| − |
| |
| − | یعنی با اتکای به علوم محدود بشری، خواه در معارف عقلی و اعتقادات یا
| |
| − |
| |
| − | ج4، ص293
| |
| − |
| |
| − | در دنیا و یا شبهات واهی که آن را علم میپنداشتند، علومی را که از سر چشمه وحی صادر شده بود نفی میکردند و به باد استهزا میگرفتند، و به علوم اندک خوشحال بودند و خویشتن را بکلی از انبیا بینیاز میدیدند.
| |
| − | }}
| |
| − | |-|
| |
| − |
| |
| − | سایر تفاسیر=
| |
| − | سایرتفاسیر این آیه را می توانید در سایت قرآن مشاهده کنید:
| |
| − |
| |
| − | ==تفسیر های فارسی==
| |
| − | ==={{ترجمه تفسیر المیزان|سوره=40 |آیه=83}}===
| |
| − | ==={{تفسیر خسروی|سوره=40 |آیه=83}}===
| |
| − | ==={{تفسیر عاملی|سوره=40 |آیه=83}}===
| |
| − | ==={{تفسیر جامع|سوره=40 |آیه=83}}===
| |
| − |
| |
| − | ==تفسیر های عربی==
| |
| − | ==={{تفسیر المیزان|سوره=40 |آیه=83}}===
| |
| − | ==={{تفسیر مجمع البیان|سوره=40 |آیه=83}}===
| |
| − | ==={{تفسیر نور الثقلین|سوره=40 |آیه=83}}===
| |
| − | ==={{تفسیر الصافی|سوره=40 |آیه=83}}===
| |
| − | ==={{تفسیر الکاشف|سوره=40 |آیه=83}}===
| |
| − | </tabber>
| |
| | | | |
| | ==پانویس== | | ==پانویس== |
