شداد بن اوس: تفاوت بین نسخه‌ها
پرش به ناوبری
پرش به جستجو
مهدی موسوی (بحث | مشارکتها) (ویرایش) |
مهدی موسوی (بحث | مشارکتها) |
||
| سطر ۱: | سطر ۱: | ||
{{مدخل دائرة المعارف|[[دانشنامه جهان اسلام]]}} | {{مدخل دائرة المعارف|[[دانشنامه جهان اسلام]]}} | ||
| − | ''' | + | '''«شَدّاد بن أوس بن ثابت انصاری»''' (م ۵۸ ق)، [[محدث|محدّث]] و [[صحابی]] بزرگوار [[پیامبر اسلام]] صلی الله علیه وآله بود و به [[زهد]] شهرت داشت. شدّاد از یاران [[امام علی]] علیه‌السلام نیز به‌شمار می‌رفت و روایاتی در فضائل آن حضرت نقل کرده است. |
| − | شدّاد از قبیله بنی‌حُدَیله بود که نسب آنها به عمرو بن مالک بن نجّار می‌رسید.<ref>رجوع کنید به ابن‌خیاط، ص۱۵۶؛ ابن‌عبدالبر، ج۱، ص۱۱۷؛ ابن‌عساکر، ج۲۲، ص۴۰۵، ۴۱۷.</ref> وی برادرزاده [[ | + | ==نسب و خاندان== |
| + | شدّاد بن أوس از قبیله بنی‌حُدَیله بود که نسب آنها به عمرو بن مالک بن نجّار می‌رسید.<ref>رجوع کنید به ابن‌خیاط، ص۱۵۶؛ الاستیعاب، ابن‌عبدالبر، ج۱، ص۱۱۷؛ تاریخ دمشق، ابن‌عساکر، ج۲۲، ص۴۰۵، ۴۱۷.</ref> وی برادرزاده [[حسان بن ثابت]]، شاعر مشهور صدر [[اسلام]] بود.<ref>طبقات، ابن‌سعد، ج۳، ص۵۰۳، ج۷، ص۴۰۱؛ ابوحاتم رازی، ج۲، قسم۱، ص۳۲۸.</ref> [[کنیه|کنیه]] او را أبویعلی و أبوعبدالرحمن ذکر کرده‌اند.<ref>رجوع کنید به ابن‌عبدالبر، ج۲، ص۶۹۴؛ الاصابة، ابن‌حجر، ج۳، ص۳۱۹.</ref> | ||
| − | + | پدرش أوس بن ثابت، از جمله [[انصار|انصاری]] بود که در [[بیعت عقبه|بیعت عقبه]] حضور داشت<ref>طبقات، ابن‌سعد، ج۳، ص۵۰۳؛ الاستیعاب، ابن‌عبدالبر، ج۱، ص۱۱۷.</ref> و به گفته [[محمد بن سعد کاتب واقدی|ابن‌سعد]]،<ref>طبقات، ج۳، ص۵۵ـ۵۶.</ref> [[عثمان بن عفان]] بعد از مهاجرت مسلمانان از [[مکه]] به [[مدینه|مدینه]]، در خانه اوس بن ثابت اقامت گزید. همچنین پیامبر در جریان عقد مؤاخات میان [[مهاجرین|مهاجران]] و [[انصار]]، میان اوس بن ثابت و عثمان پیمان برادری بست.<ref>ابن‌سعد، ج۳، ص۵۶.</ref> ابن سعد<ref>طبقات، ج۳، ص۵۰۳.</ref> و ابن‌عبدالبر<ref>الاستیعاب، ج۱، ص۱۱۷.</ref> از [[شهادت در راه خدا|شهادت]] اوس در [[غزوه احد|جنگ احد]] سخن گفته‌اند. | |
| − | درباره شداد بن أوس و حضور او در [[غزوات پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله|غزوات پیامبر]] اختلاف نظر وجود دارد. برخی از حضور او در [[غزوه بدر]] سخن | + | شدّاد بن أوس چهار پسر به نامهای یعلی، محمد، عبدالوهاب و منذر، و دختری با نام خزرج داشت.<ref>ابن‌عساکر، ج۲۲، ص۴۰۹؛ مزی، ج۱۲، ص۳۹۲.</ref> |
| + | ==فعالیت‌های اجتماعی و علمی== | ||
| + | درباره شداد بن أوس و حضور او در [[غزوات پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله|غزوات پیامبر]] اختلاف نظر وجود دارد. برخی از حضور او در [[غزوه بدر]] سخن گفته‌اند، اما بخاری<ref>الصحیح، ج۲، قسم۲، ص۲۲۴.</ref> در این مطلب تردید کرده است. شدّاد پس از فتح [[شام]] در زمان [[عمر بن خطاب|خلیفه دوم]] به امارت حِمص گماشته شد.<ref>مزی، ج۱۲، ص۳۹۰.</ref> | ||
| − | + | شدّاد بر اساس برخی شواهد، از نظر مواضع سیاسی و گرایش [[علم کلام|کلامی]]، به [[علویان|علویان]] گرایش داشته است<ref>رجوع کنید به ابن‌عساکر، ج۲۲، ص۴۱۶.</ref> و وقتی [[معاویه|معاویه]] از او خواست بر منبر از [[امام علی]] علیه‌السلام بدگویی کند، از این کار سرباز زد.<ref>رجوع کنید به الارشاد، مفید، ص۹۶ـ۹۷.</ref> همچنین، نپیوستن به [[جنگ جمل|اصحاب جمل]] و یاری کردن [[امیرالمومنین|امیرالمؤمنین]] علی علیه‌السلام<ref>رجوع کنید به خزاز قمی، ص۱۸۰ـ۱۸۲.</ref> و نقل روایات فضائل علی علیه‌السلام، از دیگر شواهد این امر است. | |
| − | + | شداد بن أوس به [[زهد]] شهرت داشت و معاصرانش او را بدین خصلت ستوده‌اند.<ref>رجوع کنید به ابن‌عبدالبر، ج۲، ص۶۹۴ـ۶۹۵؛ ابن‌عساکر، ج۲۲، ص۴۱۰.</ref> درباره [[عبادت]] و [[ورع]] وی داستانهایی نقل شده است.<ref> رجوع کنید به ابن‌عساکر، ج۲۲، ص۴۱۵ـ۴۱۶؛ مزی، ج۱۲، ص۳۹۱.</ref> | |
| − | + | شدّاد از [[کعب الاحبار|کعب‌الأحبار]] نقل روایت کرده و از وی أسامة بن عمیر هُذَلی، خالد بن مَعدان، پسرانش محمد و یعلی و کسان دیگری روایت کرده‌اند.<ref>رجوع کنید به مزی، ج۱، ص۳۹۰.</ref> روایات وی در [[صحاح سته]] نقل شده است.<ref>رجوع کنید به مزی، ج۱۲، ص۳۹۲.</ref> | |
| − | ابن‌سعد<ref>ج۷، ص۴۰۱.</ref> بدون اشاره به تاریخ دقیق، از مهاجرت شداد به [[بیت المقدس|بیت‌المقدّس]] سخن گفته و اشاره کرده که شدّاد تا اواخر عمر خود در آنجا به‌سر برده است.<ref>رجوع کنید به ابن‌عبدالبر، ج۲، ص۶۹۴.</ref> شدّاد در سال ۵۸ در ۷۵ سالگی در بیت‌المقدّس درگذشت و همانجا مدفون شد.<ref>ابن‌حبان، ج۳، ص۱۸۵ـ۱۸۶؛ مزی، ج۱۲، | + | ==وفات== |
| + | [[محمد بن سعد کاتب واقدی|محمد ابن‌سعد]]<ref>طبقات، ج۷، ص۴۰۱.</ref> بدون اشاره به تاریخ دقیق، از مهاجرت شداد به [[بیت المقدس|بیت‌المقدّس]] سخن گفته و اشاره کرده که شدّاد تا اواخر عمر خود در آنجا به‌سر برده است.<ref>رجوع کنید به ابن‌عبدالبر، ج۲، ص۶۹۴.</ref> | ||
| + | شدّاد بن اوس سرانجام در سال ۵۸ هجری در ۷۵ سالگی در بیت‌المقدّس درگذشت و همانجا مدفون شد.<ref>ابن‌حبان، ج۳، ص۱۸۵ـ۱۸۶؛ مزی، ج۱۲، ص۳۹۲؛ ابن‌سعد، ج۷، ص۴۰۱.</ref> | ||
| − | ابوحاتم رازی<ref>ج۳، قسم۲، ص۳۱۵.</ref> از محمد بن عبدالرحمن، نواده او نام برده و به اقامت او در بیت‌المقدس اشاره کرده است. وی از پدر و جدش، شداد بن أوس روایت | + | ابوحاتم رازی<ref>ج۳، قسم۲، ص۳۱۵.</ref> از محمد بن عبدالرحمن، نواده او نام برده و به اقامت او در بیت‌المقدس اشاره کرده است. وی از پدر و جدش، شداد بن أوس روایت کرده و از او ابراهیم بن محمد بن یوسف فریابی [[حدیث|حدیث]] نقل کرده است.<ref>ابوحاتم رازی، همانجا.</ref> |
==پانویس== | ==پانویس== | ||
| سطر ۲۴: | سطر ۲۹: | ||
*[[دانشنامه جهان اسلام (کتاب)|دانشنامه جهان اسلام]]، مدخل "شداد بن اوس" از سعید شفیعی. | *[[دانشنامه جهان اسلام (کتاب)|دانشنامه جهان اسلام]]، مدخل "شداد بن اوس" از سعید شفیعی. | ||
| − | [[رده:اصحاب پیامبر]] | + | [[رده:اصحاب پیامبر]][[رده:اصحاب امام علی علیه السلام]][[رده:راویان حدیث]] |
نسخهٔ کنونی تا ۱۵ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۲۲
«شَدّاد بن أوس بن ثابت انصاری» (م ۵۸ ق)، محدّث و صحابی بزرگوار پیامبر اسلام صلی الله علیه وآله بود و به زهد شهرت داشت. شدّاد از یاران امام علی علیه‌السلام نیز به‌شمار می‌رفت و روایاتی در فضائل آن حضرت نقل کرده است.
نسب و خاندان
شدّاد بن أوس از قبیله بنی‌حُدَیله بود که نسب آنها به عمرو بن مالک بن نجّار می‌رسید.[۱] وی برادرزاده حسان بن ثابت، شاعر مشهور صدر اسلام بود.[۲] کنیه او را أبویعلی و أبوعبدالرحمن ذکر کرده‌اند.[۳]
پدرش أوس بن ثابت، از جمله انصاری بود که در بیعت عقبه حضور داشت[۴] و به گفته ابن‌سعد،[۵] عثمان بن عفان بعد از مهاجرت مسلمانان از مکه به مدینه، در خانه اوس بن ثابت اقامت گزید. همچنین پیامبر در جریان عقد مؤاخات میان مهاجران و انصار، میان اوس بن ثابت و عثمان پیمان برادری بست.[۶] ابن سعد[۷] و ابن‌عبدالبر[۸] از شهادت اوس در جنگ احد سخن گفته‌اند.
شدّاد بن أوس چهار پسر به نامهای یعلی، محمد، عبدالوهاب و منذر، و دختری با نام خزرج داشت.[۹]
فعالیت‌های اجتماعی و علمی
درباره شداد بن أوس و حضور او در غزوات پیامبر اختلاف نظر وجود دارد. برخی از حضور او در غزوه بدر سخن گفته‌اند، اما بخاری[۱۰] در این مطلب تردید کرده است. شدّاد پس از فتح شام در زمان خلیفه دوم به امارت حِمص گماشته شد.[۱۱]
شدّاد بر اساس برخی شواهد، از نظر مواضع سیاسی و گرایش کلامی، به علویان گرایش داشته است[۱۲] و وقتی معاویه از او خواست بر منبر از امام علی علیه‌السلام بدگویی کند، از این کار سرباز زد.[۱۳] همچنین، نپیوستن به اصحاب جمل و یاری کردن امیرالمؤمنین علی علیه‌السلام[۱۴] و نقل روایات فضائل علی علیه‌السلام، از دیگر شواهد این امر است.
شداد بن أوس به زهد شهرت داشت و معاصرانش او را بدین خصلت ستوده‌اند.[۱۵] درباره عبادت و ورع وی داستانهایی نقل شده است.[۱۶]
شدّاد از کعب‌الأحبار نقل روایت کرده و از وی أسامة بن عمیر هُذَلی، خالد بن مَعدان، پسرانش محمد و یعلی و کسان دیگری روایت کرده‌اند.[۱۷] روایات وی در صحاح سته نقل شده است.[۱۸]
وفات
محمد ابن‌سعد[۱۹] بدون اشاره به تاریخ دقیق، از مهاجرت شداد به بیت‌المقدّس سخن گفته و اشاره کرده که شدّاد تا اواخر عمر خود در آنجا به‌سر برده است.[۲۰] شدّاد بن اوس سرانجام در سال ۵۸ هجری در ۷۵ سالگی در بیت‌المقدّس درگذشت و همانجا مدفون شد.[۲۱]
ابوحاتم رازی[۲۲] از محمد بن عبدالرحمن، نواده او نام برده و به اقامت او در بیت‌المقدس اشاره کرده است. وی از پدر و جدش، شداد بن أوس روایت کرده و از او ابراهیم بن محمد بن یوسف فریابی حدیث نقل کرده است.[۲۳]
پانویس
- ↑ رجوع کنید به ابن‌خیاط، ص۱۵۶؛ الاستیعاب، ابن‌عبدالبر، ج۱، ص۱۱۷؛ تاریخ دمشق، ابن‌عساکر، ج۲۲، ص۴۰۵، ۴۱۷.
- ↑ طبقات، ابن‌سعد، ج۳، ص۵۰۳، ج۷، ص۴۰۱؛ ابوحاتم رازی، ج۲، قسم۱، ص۳۲۸.
- ↑ رجوع کنید به ابن‌عبدالبر، ج۲، ص۶۹۴؛ الاصابة، ابن‌حجر، ج۳، ص۳۱۹.
- ↑ طبقات، ابن‌سعد، ج۳، ص۵۰۳؛ الاستیعاب، ابن‌عبدالبر، ج۱، ص۱۱۷.
- ↑ طبقات، ج۳، ص۵۵ـ۵۶.
- ↑ ابن‌سعد، ج۳، ص۵۶.
- ↑ طبقات، ج۳، ص۵۰۳.
- ↑ الاستیعاب، ج۱، ص۱۱۷.
- ↑ ابن‌عساکر، ج۲۲، ص۴۰۹؛ مزی، ج۱۲، ص۳۹۲.
- ↑ الصحیح، ج۲، قسم۲، ص۲۲۴.
- ↑ مزی، ج۱۲، ص۳۹۰.
- ↑ رجوع کنید به ابن‌عساکر، ج۲۲، ص۴۱۶.
- ↑ رجوع کنید به الارشاد، مفید، ص۹۶ـ۹۷.
- ↑ رجوع کنید به خزاز قمی، ص۱۸۰ـ۱۸۲.
- ↑ رجوع کنید به ابن‌عبدالبر، ج۲، ص۶۹۴ـ۶۹۵؛ ابن‌عساکر، ج۲۲، ص۴۱۰.
- ↑ رجوع کنید به ابن‌عساکر، ج۲۲، ص۴۱۵ـ۴۱۶؛ مزی، ج۱۲، ص۳۹۱.
- ↑ رجوع کنید به مزی، ج۱، ص۳۹۰.
- ↑ رجوع کنید به مزی، ج۱۲، ص۳۹۲.
- ↑ طبقات، ج۷، ص۴۰۱.
- ↑ رجوع کنید به ابن‌عبدالبر، ج۲، ص۶۹۴.
- ↑ ابن‌حبان، ج۳، ص۱۸۵ـ۱۸۶؛ مزی، ج۱۲، ص۳۹۲؛ ابن‌سعد، ج۷، ص۴۰۱.
- ↑ ج۳، قسم۲، ص۳۱۵.
- ↑ ابوحاتم رازی، همانجا.
منابع
- دانشنامه جهان اسلام، مدخل "شداد بن اوس" از سعید شفیعی.
