شاه طاهر دکنی انجدانی: تفاوت بین نسخهها
مهدی موسوی (بحث | مشارکتها) |
|||
| (یک نسخهٔ میانیِ همین کاربر نمایش داده نشده است) | |||
| سطر ۱: | سطر ۱: | ||
{{مدخل دائرة المعارف|[[اثر آفرینان]]}} | {{مدخل دائرة المعارف|[[اثر آفرینان]]}} | ||
| − | '''دکنی | + | '''«شاه طاهر دکنی انجدانی»''' (م، ۹۵۶ ق)، از علما و شعرای [[ایران|ایرانی]] در قرن ۱۰ هجری است. او در [[تفسیر قرآن|تفسیر]]، [[حکمت]]، [[فقه]]، [[اصول فقه|اصول]] و [[کلام]] مهارت داشت و آثار متعددی در این علوم تألیف نمود. |
| + | {{شناسنامه عالم | ||
| + | |نام کامل = شاه طاهر دکنی انجدانی | ||
| + | ||تصویر= | ||
| + | |زادروز = | ||
| + | |زادگاه = همدان | ||
| + | |وفات = ۹۵۶ قمری | ||
| + | |مدفن = [[کربلا]] | ||
| + | |اساتید = شمسالدین محمد خضرى،... | ||
| + | |شاگردان = | ||
| + | |آثار = رساله منشآت، حاشیه بر [[شفا (کتاب)|الهیات شفا]]، شرح [[تهذیب الوصول الی علم الاصول (کتاب)|تهذیب الاصول]]، شرح [[باب حادی عشر (کتاب)|باب حادى عشر]]، حاشیه بر [[انوار التنزیل و اسرار التأویل (کتاب)|تفسیر بیضاوى]]، النموذج العلوم، دیوان اشعار،... | ||
| + | }} | ||
| + | ==زندگینامه== | ||
| + | شاه طاهر در همدان متولد شد و در محلى به نام خند (خواند) نزدیک قزوین روزگار مى گذراند. با گذشت زمان، به خاطر علم و [[تقوا|تقوایى]] که داشت محبوبیت زیادى یافت، تا حدى که معروفترین امام سلسله نزارى شاخهى محمدشاهى شد. | ||
| − | + | وى وارد دربار شاه اسماعیل صفوى شد، در حالى که شاه [[صفویه|صفوى]] از نفوذ او بیمناک بود، چند بار توسط میرزا حسین اصفهانى که از درباریان بانفوذ و حامى شاه طاهر بود، حمایت شد. | |
| − | + | شاه طاهر پس از آن به کاشان به عنوان مدرس علوم دینى راهى شد. در کاشان علماى [[اثنى عشریه|اثنى عشرى]]، اخبارى از شاه طاهر به دربار فرستادند که باعث شد فرمان قتل وى صادر شود، ولى وى به هند گریخت و به دربار اسماعیل عادلشاه حاکم بیجاپور راه یافت. ولى چون توجهى ندید قصد [[خانه خدا]] کرد. در راه به پیر محمد شیروانى برخورد و تاثیرى در وى گذاشت که باعث خوانده شدنش به احمدنگر دربار نظامشاه شد. وى پس از مدتى از معتمدترین یاران نظامشاه شد، در عین حال در آن شهر به ایراد درس در موضوعات مختلف مذهبى مىپرداخت. | |
| − | + | شاه طاهر دکنی گویا به خاطر شفادادن [[معجزه|اعجاز]] گونه پسر نظامشاه، مرتبه اى بلند یافت و نظامشاه به [[شیعه|تشیع]] گروید. نظامشاه پس از این تغییر، تشیع را مذهب رسمى مملکت خود کرد. در بادى امر، تبلیغ مذهب اثنى عشرى توسط یک امام نزارى، شگفت جلوه مى کند، اما باید توجه داشت که شاه طاهر و دیگر پیشوایان نزارى آن عهد، ناچار به مراعات [[تقیه]] بودند. | |
| − | شاه طاهر | + | سرانجام، شاه طاهر دکنی در سال ۹۵۶ یا ۹۵۲ قمری در احمدنگر هند درگذشت. بعدها استخوان او را به [[كربلا|کربلا]] بردند و در جوار [[امام حسین]] علیه السلام به خاک سپردند. |
| − | + | ==فعالیتهای علمی== | |
| + | شاه طاهر دکنی از دانشمندان و ادیبان و [[عرفان|عارفان]] معروف عهد خود بود. دانشهاى عقلى را نزد شمس الدین محمد خضرى فراگرفت و در مجموعه «منشآت» وی نامهاى به همین استاد مى بینیم. او در [[تفسیر قرآن|تفسیر]] و [[حدیث]] و [[فقه]] و [[اصول فقه|اصول]] و [[حكمت|حکمت]] و [[کلام]] مهارت داشت. | ||
| − | + | ===آثار و تألیفات== | |
| − | + | *منشآت شاه طاهر، یا «انشاء روحافزا»؛ | |
| − | + | *[[حاشیه]] بر «[[شفا (کتاب)|الهیات شفا]]» [[ابن سینا]]؛ | |
| + | *شرح بر «[[تهذیب الوصول الی علم الاصول (کتاب)|تهذیب الاصول]]»، در [[علم اصول|اصول]]؛ | ||
| + | *شرح «[[باب حادی عشر (کتاب)|باب حادى عشر]]» [[علامه حلی]]، در [[علم کلام|کلام]]؛ | ||
| + | *شرح «رسالهى جعفریه» در [[فقه]]؛ | ||
| + | *حاشیه بر «[[انوار التنزیل و اسرار التأویل (کتاب)|تفسیر بیضاوى]]»؛ | ||
| + | *رساله النموذج العلوم؛ | ||
| + | *رساله فارسى در احوال [[معاد]]؛ | ||
| + | *[[دیوان (شعر)|دیوان]] شعرى هم دارد که اشعارى لطیف دارد، از جمله [[قصیده|قصایدى]] در مدح [[پیامبر اسلام|نبى اکرم]] صلی الله علیه وآله و [[امام على]] علیه السلام. | ||
==منابع== | ==منابع== | ||
| − | |||
| + | *[[اثرآفرینان]]، [[انجمن مفاخر فرهنگی]]، ج۳، ص۲۹۱. | ||
| − | [[رده: | + | [[رده:علمای قرن دهم]] |
[[رده:شعرای پارسی گوی قرن دهم]] | [[رده:شعرای پارسی گوی قرن دهم]] | ||
| − | [[رده:متکلمان]] | + | [[رده:متکلمان]][[رده:مفسرین قرآن]][[رده:فقیهان]][[رده:مدفونین در کربلا]] |
| − | [[رده: | ||
نسخهٔ کنونی تا ۱۱ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۰۹
«شاه طاهر دکنی انجدانی» (م، ۹۵۶ ق)، از علما و شعرای ایرانی در قرن ۱۰ هجری است. او در تفسیر، حکمت، فقه، اصول و کلام مهارت داشت و آثار متعددی در این علوم تألیف نمود.
| نام کامل | شاه طاهر دکنی انجدانی |
| زادگاه | همدان |
| وفات | ۹۵۶ قمری |
| مدفن | کربلا |
|
| |
| اساتید |
شمسالدین محمد خضرى،... |
|
| |
| آثار |
رساله منشآت، حاشیه بر الهیات شفا، شرح تهذیب الاصول، شرح باب حادى عشر، حاشیه بر تفسیر بیضاوى، النموذج العلوم، دیوان اشعار،... |
زندگینامه
شاه طاهر در همدان متولد شد و در محلى به نام خند (خواند) نزدیک قزوین روزگار مى گذراند. با گذشت زمان، به خاطر علم و تقوایى که داشت محبوبیت زیادى یافت، تا حدى که معروفترین امام سلسله نزارى شاخهى محمدشاهى شد.
وى وارد دربار شاه اسماعیل صفوى شد، در حالى که شاه صفوى از نفوذ او بیمناک بود، چند بار توسط میرزا حسین اصفهانى که از درباریان بانفوذ و حامى شاه طاهر بود، حمایت شد.
شاه طاهر پس از آن به کاشان به عنوان مدرس علوم دینى راهى شد. در کاشان علماى اثنى عشرى، اخبارى از شاه طاهر به دربار فرستادند که باعث شد فرمان قتل وى صادر شود، ولى وى به هند گریخت و به دربار اسماعیل عادلشاه حاکم بیجاپور راه یافت. ولى چون توجهى ندید قصد خانه خدا کرد. در راه به پیر محمد شیروانى برخورد و تاثیرى در وى گذاشت که باعث خوانده شدنش به احمدنگر دربار نظامشاه شد. وى پس از مدتى از معتمدترین یاران نظامشاه شد، در عین حال در آن شهر به ایراد درس در موضوعات مختلف مذهبى مىپرداخت.
شاه طاهر دکنی گویا به خاطر شفادادن اعجاز گونه پسر نظامشاه، مرتبه اى بلند یافت و نظامشاه به تشیع گروید. نظامشاه پس از این تغییر، تشیع را مذهب رسمى مملکت خود کرد. در بادى امر، تبلیغ مذهب اثنى عشرى توسط یک امام نزارى، شگفت جلوه مى کند، اما باید توجه داشت که شاه طاهر و دیگر پیشوایان نزارى آن عهد، ناچار به مراعات تقیه بودند.
سرانجام، شاه طاهر دکنی در سال ۹۵۶ یا ۹۵۲ قمری در احمدنگر هند درگذشت. بعدها استخوان او را به کربلا بردند و در جوار امام حسین علیه السلام به خاک سپردند.
فعالیتهای علمی
شاه طاهر دکنی از دانشمندان و ادیبان و عارفان معروف عهد خود بود. دانشهاى عقلى را نزد شمس الدین محمد خضرى فراگرفت و در مجموعه «منشآت» وی نامهاى به همین استاد مى بینیم. او در تفسیر و حدیث و فقه و اصول و حکمت و کلام مهارت داشت.
=آثار و تألیفات
- منشآت شاه طاهر، یا «انشاء روحافزا»؛
- حاشیه بر «الهیات شفا» ابن سینا؛
- شرح بر «تهذیب الاصول»، در اصول؛
- شرح «باب حادى عشر» علامه حلی، در کلام؛
- شرح «رسالهى جعفریه» در فقه؛
- حاشیه بر «تفسیر بیضاوى»؛
- رساله النموذج العلوم؛
- رساله فارسى در احوال معاد؛
- دیوان شعرى هم دارد که اشعارى لطیف دارد، از جمله قصایدى در مدح نبى اکرم صلی الله علیه وآله و امام على علیه السلام.
منابع
- اثرآفرینان، انجمن مفاخر فرهنگی، ج۳، ص۲۹۱.
