شیخ محسن خنفر نجفی
«شیخ محسن خنفر نجفی» (۱۲۷۱-۱۱۷۶ ق)، فقیه، اصولی، محدث، رجالی، ادیب و از مراجع بزرگ شیعه در قرن ۱۳ قمری و از شاگردان شیخ جعفر کاشف الغطاء بود. این عالم ربانی در فقه، اصول، ریاضی، طب و کلام مهارت بسیار داشت و دارای حافظهای قوی بود.
| نام کامل | شیخ محسن خنفر نجفی |
| زادروز | ۱۱۷۶ قمری |
| وفات | ۱۲۷۱ قمری |
| مدفن | نجف |
|
| |
| اساتید |
شیخ جعفر کاشف الغطاء، موسی بن جعفر کاشف الغطاء، حسن بن جعفر کاشف الغطاء،... |
| شاگردان |
شیخ محمدطه نجفی، سید محمد هندی، میرزا حسین خلیلی تهرانی،... |
| آثار |
مقاصد النجاة، کشف العقائد فی العبادات، شرح قسم معاملات قواعد الاحکام، کتابی در ردّ بر اخباریان، کتابی در اصول فقه،... |
زندگینامه
شیخ محسن بن محمد خنفر نجفی در سال ۱۱۷۶ هجری متولد شد و در سنین جوانی به نجف هجرت نمود. وی از شاگردان شیخ جعفر کاشف الغطاء و موسی بن جعفر و حسن بن جعفر (فرزندان کاشف الغطاء) بود که خود به درجه استادی و اجتهاد رسید.
شیخ محسن نجفی با مرحوم صاحب جواهر معاصر بود و پس از فوت او در برهه ای از زمان از مراجع تقلید شیعیان در عراق گردید. او سالها در عداد مدرّسین نجف بود؛ شیخ محمدطه نجفی و سید محمد هندی و میرزا حسین خلیلی تهرانی و افاضلی دیگر از مَدرس او بهره بردند و به مقام استادی رسیدند.
این دانشمند زاهد و فقیه جامع عمری طولانی یافت، در زهد، ورع و تقوی زبانزد عموم مردم بود.
وفات:
مرحوم شیخ محسن خنفر نجفی، سرانجام در تاریخ ۲۹ ربیع الاول ۱۲۷۱ یا ۱۲۷۰ و به نقلی ۱۲۵۰ قمری، بعد از نماز عشاء در نجف اشرف دار فانی را وداع گفت و در همان سرزمین پاک مدفون گردید.
مقام علمی
شیخ محسن خنفر در فقه و اصول اعجوبه ای بود و در ریاضی و طب و کلام مهارت بسیار داشت. او در تدریس طب یونانی، علوم ریاضی، حکمت، ادبیات عرب و تاریخ متخصص بود. در علم رجال نیز یگانه روزگار خویش به شمار می رفت. سید محمد هندی (شاگردش) در معرفی خصوصیت تدریس استادش میگوید: «در زمان درس و بحث، از سایر علوم هر چیزی را که در مطلب دخالت داشت بیان میکرد.»
شیخ خنفر از لحاظ حافظه هیچ کس را در روزگارش مانند وی نمی دانند؛ تمام کتاب «قانون» ابن سینا را با آن اصطلاحات و الفاظ در حفظ داشت. همچنین «وسایل الشیعه» را با تمام مستندات و سندهایش از بَر بود. سید محمد هندی در اینباره میگوید: «استاد متن حدیث را محافظت کرده و از حفظ داشت و خطای شیخ حر عاملی در «وسایل الشیعه» در تحریف و برگرداندن فاء و واو یا بالعکس را جبران میکرد.»
آثار و تألیفات
شیخ محسن نجفی در عرصه نگارش نیز فعال بود و از دروس ایشان تقریراتی نیز توسط شاگردانش نوشته شده است. از جمله تألیفات وی عبارتند از:
- مقاصد النجاة (رساله عملیه به زبان فارسی)،
- کشف العقائد فی العبادات،
- شرح قسم معاملات از کتاب «قواعد الاحکام» علامه حلی،
- کتابی در ردّ بر اخباریان،
- کتابی در اصول فقه و روش استنباط.
از دیدگاه عالمان
- شیخ محمد حرزالدین مؤلف «معارف الرجال» مینویسد: او متخصص در تدریس طب یونانی و علوم ریاضی و حکمت و تاریخ و ادبیات عرب و ادب بود و شعر را نیکو میسرود. وی همچنین از قول آیةالله میرزا حسین خلیلی تهرانی مینویسد: استادمان عالم محقق، فقیه اصولی ماهر، آگاه بر علوم رجال و حدیث و بحّاث زمان خویش بود و جایگاه ارجمند علمیاش بالاتر از آن است که در نوشتار در آید.
- سید حسن صدر مینویسد: عالم علامه و فقیه و محدث بزرگ و رجالی سترگ طویل الباع و پر اطلاع بود. بر همه مسایل استحضار فراوان داشت و در زمان او کسی در فقه و حدیث و رجال به پایه وی نمیرسید. او در بحث فقه خود، اقوال فقها را از زمان اصحاب ائمه تا زمان خود بازگو میکرد. در یک کلام او عالم متبحری بود که در متأخرین نظیرش به جز علامه شیخ اسدالله کاظمینی صاحب «مقابس الانوار» دیده نشد.
- موسوی کاظمی در «احسن الودیعه» مینویسد: وی از بزرگان علمای محققین و اعاظم فقهای مجتهدین کثیرالذکر و دائمالفکر و مداوم بر طهارت بود. در علم و تقوا به جایگاه بلندی دست یافت. او دارای کرامات بسیار و مقامات عالی بود که برخی از آن را حاجی نوری در «دار السلام» ذکر نموده است.
- شیخ عباس قمی به نقل از محدث نوری و محدث کاظمینی شرحی از کرامات و فضائل و مراتب علمی شیخ محسن نجفی را نقل می نمایند و اضافه می کنند: از کرامات مرحوم نجفی این بود که نانی را که طباخ آن زن حائض بود، تا به دهان می برد متوجه می شد و میل نمی کرد و می فرمود طبع من خوردن آن را قبول نمی کند.
منابع
- سایت شعائر
- سایت افق حوزه
