شمس قیس رازی
«شمسالدین محمد بن قیس رازی» معروف به «شمس قیس» (زنده تا ۶۳۰ ق)، شاعر و ادیب ایرانی در قرن هفتم هجری و صاحب کتاب «المعجم فی معايير أشعار العجم» در علم عروض است.
| نام کامل | شمسالدین محمد بن قیس رازی |
| زادگاه | شهر ری |
| وفات | حدود ۶۳۰ قمری |
|
| |
|
| |
| آثار |
المعجم فى معاییر اشعار العجم، المعرب فى معاییر اشعار العرب، الكافى فى العروضین والقوافى، حدائق العجم،... |
زندگینامه
شمسالدین محمد بن قیس رازی در شهر رى متولد شد و مدتها در ماوراءالنهر و خوارزم و بخارا و خراسان مى زیست. او در سال ۶۱۴ ق. كه آوازۀ هجوم مغول در خراسان برخاست، با سلطان علاءالدین محمد بن تكش خوارزمشاه -که به قصد فتح تسخیر بغداد و شکست خلیفه ناصر عباسی به عراق آمد- همراه شد و تا سال ۶۱۷ ق. در کنار وى بود.
از این تاریخ به بعد که بحبوحه فتنه مغول و بحران آشوب و انقلاب در تمام ممالک ایران بود، تا مدت هفت سال، وی در شهرهای مختلف عراق، به سر برده و اکثر اوقات از ترس جان، از این شهر به آن شهر، تنقل و تحول نموده است.
وی در حدود سنه ۶۲۳ ق، از عراق به فارس مهاجرت کرد و به خدمت اتابک سعد بن زنگی بن مودود، از اتابکان سلغری فارس، درآمد و ندیم آن پادشاه شد و بعد از وفات او در سنه ۶۲۸ ق، زنده بوده است.
آثار و تألیفات
از جمله تألیفات شمسالدین محمد بن قیس رازی عبارت است از:
- المعجم فى معاییر اشعار العجم؛ معروفترین كتاب علم عروض و قوافى و محسّنات شعر فارسى است، كه مؤلف نخست در ۶۱۴ ق. در شهر مرو طرح این كتاب را ریخت و در وقایع سال ۶۱۷ ق. از میان رفت و پس از مدتى اوراق آن توسط روستاییان اهل عراق بدست وى بازگشت و سپس در فارس در حدود سال ۶۳۰ ق. آن را تمام كرد.
- المعرب فى معاییر اشعار العرب؛
- الكافى فى العروضین والقوافى؛
- حدائق العجم.
منابع
- اثرآفرینان، انجمن مفاخر فرهنگی، ج۳، ص۳۳۸.
- المعجم فی معايير أشعار العجم، شمسالدین محمد بن قیس رازی، تصحیح و مقدمه محمد بن عبدالوهاب قزوینی، تهران، ۱۳۱۴.
 | |
| شعرشناسی | * شعر * علم عروض * قافیه * تخلص * دیوان * مصراع * بیت * مقفا * قالب * مطلع * تغزل * بحور شعری |
| قالبهای شعر | *مثنوی * قصیده * غزل * مسمط * مستزاد * ترجیعبند * ترکیببند * قطعه * رباعی |
| سبکهای شعر فارسی | * سبک خراسانی * سبک عراقی * سبک هندی * سبک بازگشت ادبی * شعر نو |
| شاعران پارسی گو: | همه*قرن 4 * قرن 5 * قرن 6 * قرن 7 * قرن 8 * قرن 9 * قرن 10 * قرن 11 * قرن 12 * قرن 13 * قرن 14 |
