آیه 8 سوره زمر
| <<7 | آیه 8 سوره زمر | 9>> | |||||||||||||
| |||||||||||||||
محتویات
ترجمه های فارسی
و (بی چاره) انسان را هر گاه فقر و مصیبت و رنجی پیش آید در آن حال به دعا و توبه و انابه به درگاه خدای خود رود و چون نعمت و ثروتی از سوی خود به او عطا کند خدایی را که از این پیش میخواند به کلی فراموش سازد و برای خدای یکتا شریک و همتاهایی قرار دهد تا (خلق را) از راه خدا گمراه سازد. بگو: (ای نگون بخت) اندکی به کفر (و عصیان) لذّت و آسایش جو، که عاقبت از اهل آتش دوزخ خواهی بود.
و چون به انسان آسیبی رسد، پروردگارش را در حال بازگشت به سوی او [برای برطرف شدن آسیبش] می خواند، سپس چون او را [برای رهایی از آن آسیب] نعمتی از جانب خود عطا کند، آن آسیب را که پیش تر برای برطرف شدنش دعا می کرد، فراموش می کند و دوباره برای خدا همتایانی قرار می دهد تا [مردم را] از راه خدا گمراه کند. بگو: اندک زمانی از کفر خود برخوردار باش، بی تردید تو از اهل آتشی.
و چون به انسان آسيبى رسد، پروردگارش را -در حالى كه به سوى او بازگشتكننده است- مىخواند؛ سپس چون او را از جانب خود نعمتى عطا كند، آن [مصيبتى] را كه در رفع آن پيشتر به درگاه او دعا مىكرد، فراموش مىنمايد و براى خدا همتايانى قرار مىدهد تا [خود و ديگران را] از راه او گمراه گرداند. بگو: «به كفرت اندكى برخوردار شو كه تو از اهل آتشى.»
چون به آدمى گزندى برسد، به پروردگارش روى مىآورد و او را مىخواند. آنگاه چون به او نعمتى بخشد، همه آن دعاها را كه پيش از اين كرده بود از ياد مىبرد و براى خدا همتايانى قرار مىدهد تا مردم را از طريق او گمراه كنند. بگو: اندكى از كفرت بهرهمند شو، كه تو از دوزخيان خواهى بود.
هنگامی که انسان را زیانی رسد، پروردگار خود را میخواند و بسوی او باز می گردد؛ امّا هنگامی که نعمتی از خود به او عطا کند، آنچه را به خاطر آن قبلاً خدا را می خواند از یاد میبرد و برای خداوند همتایانی قرارمیدهد تا مردم را از راه او منحرف سازد؛ بگو: «چند روزی از کفرت بهرهگیر که از دوزخیانی!»
ترجمه های انگلیسی(English translations)
معانی کلمات آیه
- ضر: (بضم اول) بد حالى. «الضر: سوء الحال» راغب مىگويد: خواه در نفس باشد مانند فقد علم و عفت يا در بدن مانند نقض عضو (يا مرض) يا در حال، مانند كمى مال و جاه.
- خوله: خول (بر وزن شرف) عطيه، در قاموس و اقرب، عطيه خداى گفته است. «خوله» به او نعمت عطا كرد.[۱]
نزول
محمد بن یعقوب کلینى بعد از چهار واسطه از عمار الساباطى نقل کند که گوید از امام صادق علیهالسلام شنیدم که میفرمود این آیه درباره ابوالفصیل نازل شده که پیامبر را ساحر میخواند و وقتى که بدى و ناگوارى به وى رخ میداد به حال توبه به سوى خداوند روى مى آورد و هنگامى که در خوشى و کامروائى قرار میگرفت توبه و انابه را فراموش مینمود و سحر و جادو را به رسول خدا صلى الله علیه و آله نسبت میداد.[۲]
تفسیر آیه
تفسیر نور (محسن قرائتی)
وَ إِذا مَسَّ الْإِنْسانَ ضُرٌّ دَعا رَبَّهُ مُنِيباً إِلَيْهِ ثُمَّ إِذا خَوَّلَهُ نِعْمَةً مِنْهُ نَسِيَ ما كانَ يَدْعُوا إِلَيْهِ مِنْ قَبْلُ وَ جَعَلَ لِلَّهِ أَنْداداً لِيُضِلَّ عَنْ سَبِيلِهِ قُلْ تَمَتَّعْ بِكُفْرِكَ قَلِيلًا إِنَّكَ مِنْ أَصْحابِ النَّارِ «8»
و هرگاه به انسان آسيبى رسد پروردگارش را مىخواند در حالى كه (با توبه) به سوى او بازگشته است. امّا همين كه خداوند از جانب خويش نعمت بزرگى به او دهد آن چه را (به خاطر رفع آن) قبلًا خدا را مىخواند، فراموش مىكند و براى خداوند همتايانى قرار مىدهد تا (خود و ديگران را) از راه او منحرف سازد. بگو: «مدّت كمى را با كفر خود كامياب باش كه تو بدون شك از دوزخيانى».
نکته ها
«ضُرٌّ» به معناى هر گونه آسيب و ضرر است. «خَوَّلَهُ» به معناى عطاى بزرگ است.
«منيب» يا از «نوبة» است، يعنى انسان نوبت به نوبت به خدا توجّه مىكند، يا از «ناب» به معناى انقطاع است، يعنى انسان در بست به او توجّه مىكند كه ظاهراً همين معناى دوم مراد است.
در آيات قبل، خداشناسى از طريق آفريدهها مطرح بود و در اين آيه توجّه به خدا از طريق فطرت و درون مطرح است.
پیام ها
1- قرآن از توجّههاى موسمى و موضعى انسان كه به هنگام اضطرار پيش مىآيد و بعد فراموش مىشود، انتقاد مىكند. «إِذا مَسَّ الْإِنْسانَ ضُرٌّ دَعا»
2- انسان كم ظرفيّت است و در اولين برخورد با سختىها، فرياد مىزند. «مَسَّ»
3- مشكلات، عامل بيدارى و بازگشت به فطرت است. «ضُرٌّ دَعا» (گرفتارىها انسان را به توبه و دعا وادار مىكند).
4- دعاى خالصانه سبب برطرف شدن ناگوارىهاست. مُنِيباً إِلَيْهِ ... خَوَّلَهُ نِعْمَةً
جلد 8 - صفحه 149
5- ضررها از او نيست، ولى نعمتها از اوست. «نِعْمَةً مِنْهُ»
6- رفاه، مايهى غفلت و فراموشى است. «نِعْمَةً- نَسِيَ»
7- انسانهاى كم ظرفيّت به هنگام رفاه، مشكلات قبلى خود را فراموش مىكنند.
«نَسِيَ ما كانَ يَدْعُوا إِلَيْهِ»
8- غفلت از ياد خدا، مايهى شرك است و كسى كه بخاطر رفاه خدا را فراموش كرد، به سراغ غير او مىرود. نَسِيَ ... جَعَلَ لِلَّهِ أَنْداداً
9- شرك انسان، گسترده است و هر روز به چيزى دل مىبندد. «أَنْداداً»
10- توجّه انسان به غير خدا، ديگران را نيز به اشتباه و گمراهى مىاندازد.
«لِيُضِلَّ»
11- انحراف انسان گام به گام است. اوّل: نسيان «نَسِيَ» دوّم: شرك «جَعَلَ لِلَّهِ أَنْداداً» سوّم: منحرف كردن ديگران «لِيُضِلَّ»
12- هر كاميابى نشانهى محبوبيّت نيست. «تَمَتَّعْ بِكُفْرِكَ»
13- مشرك كافر است. جَعَلَ لِلَّهِ أَنْداداً ... تَمَتَّعْ بِكُفْرِكَ
14- كاميابىهاى دنيا نسبت به آخرت كم است. تَمَتَّعْ ... قَلِيلًا
15- مجازات كفران و كفر، قرين شدن با دوزخيان است. «إِنَّكَ مِنْ أَصْحابِ النَّارِ»
پانویس
منابع
- تفسیر نور، محسن قرائتی، تهران:مركز فرهنگى درسهايى از قرآن، 1383 ش، چاپ يازدهم
- اطیب البیان فی تفسیر القرآن، سید عبدالحسین طیب، تهران:انتشارات اسلام، 1378 ش، چاپ دوم
- تفسیر اثنی عشری، حسین حسینی شاه عبدالعظیمی، تهران:انتشارات ميقات، 1363 ش، چاپ اول
- تفسیر روان جاوید، محمد ثقفی تهرانی، تهران:انتشارات برهان، 1398 ق، چاپ سوم
- برگزیده تفسیر نمونه، ناصر مکارم شیرازی و جمعي از فضلا، تنظیم احمد علی بابایی، تهران: دارالکتب اسلامیه، ۱۳۸۶ش
- تفسیر راهنما، علی اکبر هاشمی رفسنجانی، قم:بوستان كتاب(انتشارات دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم)، 1386 ش، چاپ پنجم
- محمدباقر محقق، نمونه بینات در شأن نزول آیات از نظر شیخ طوسی و سایر مفسرین خاصه و عامه.
