آیه 6 سوره قلم
| <<5 | آیه 6 سوره قلم | 7>> | |||||||||||||
| |||||||||||||||
محتویات
ترجمه های فارسی
که از شما کدام یک (به اوهام و خیالات باطل) مفتون و دیوانهاند.
که کدام یک از شما دچار جنون اند؛
[كه] كدام يك از شما دستخوش جنونيد.
كه ديوانگى در كدام يك از شماست.
که کدام یک از شما مجنونند!
ترجمه های انگلیسی(English translations)
معانی کلمات آیه
«الْمَفْتُونُ»: دیوانگی. مصدر است، مانند معقول به معنی عقل، مَجْلُود به معنی جَلادَة. در این صورت حرف (ب) در اوّل (بِأَییِّکُمْ) به معنی (فی) است. برخی هم حرف باء را زائد دانسته و (مفتون) را اسم مفعول محسوب نمودهاند. در این صورت معنی آیه چنین است: که کدام یک از شما دیوانه است.
نزول
شأن نزول آیات 5 تا 7:
سید ابوالحمد مهدى بن نزار الحسینى بعد از نه واسطه از ضحاک بن مزاحم و نیز محمد بن العباس هم بعد از پنج واسطه از ضحاک بن مزاحم روایت کند که گفت: هنگامى که رسول خدا على بن ابىطالب را مقدم میداشت و وى را بزرگ مى شمرد.
قریش مى گفتند: روش محمد به جنون و دیوانگى کشیده شده است لذا اوائل آیات این سوره تا این آیات به همین منظور نازل گردید و مراد از راه راست خدا در آیه «هُوَ أَعْلَمُ بِمَنْ ضَلَّ عَنْ سَبِیلِهِ» که کفار از آن گمراه شده اند، وجود على بن ابىطالب است.[۱] محمد بن العباس بعد از شش واسطه از ابوایوب انصارى نقل کند که وقتى که پیامبر دست على را بلند کرد و فرمود: من کنت مولاه فعلى مولاه.
عده اى از مردم گفتند: پیامبر درباره على روش جنونآمیز و گمراهى پیش گرفته است لذا آیات 5 و 6 نازل شد.[۲]
امام صادق علیهالسلام فرماید: عمر بن الخطاب روزى على بن ابىطالب را ملاقات نمود و گفت: شنیدم که گفته اى آیات 5 و 6 سوره قلم درباره من و رفیق من نازل شده است. على در جواب فرمود: آیا میخواهى تو را درباره آیه «وَالشَّجَرَةَ الْمَلْعُونَةَ فِی الْقُرْآنِ» و آیه «فَهَلْ عَسَیتُمْ إِنْ تَوَلَّیتُمْ أَنْ تُفْسِدُوا فِی الْأَرْضِ وَ تُقَطِّعُوا أَرْحامَکمْ» خبر بدهم که براى بنىامیه نازل شده است.
عمر گفت: این موضوعات دروغ است و بنىامیه به ارحام خود بهتر میرسند.[۳] احمد بن محمد بن خالد البرقى بعد از دو واسطه از جابر و او از امام باقر علیهالسلام و ایشان از پیامبر صلى الله علیه و آله و سلم روایت کنند که فرمود: هر شخص مؤمنى که مرا دوست بدارد، على را نیز دوست میدارد و اگر کسى مرا دوست بدارد و با على دشمن باشد در ایمان آوردن خود دروغ گفته است. دو نفر از منافقین که این گفتار را از پیامبر مى شنیدند، گفتند: کار رسول خدا صلی الله علیه و آله درباره على به گمراهى و دیوانگى کشیده شده است لذا این آیات با آیات 8 و 9 و 10 در این باره نازل گردیده است.[۴]
تفسیر آیه
تفسیر نور (محسن قرائتی)
فَسَتُبْصِرُ وَ يُبْصِرُونَ «5» بِأَيِّكُمُ الْمَفْتُونُ «6» إِنَّ رَبَّكَ هُوَ أَعْلَمُ بِمَنْ ضَلَّ عَنْ سَبِيلِهِ وَ هُوَ أَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِينَ «7»
پس به زودى مىبينى و آنها نيز مىبينند كه كداميك از شما (تو يا دشمنانت) گرفتار جنونيد. همانا پروردگارت، خود به آنكه از راهش منحرف شده، آگاهتر است، و همو به هدايت يافتگان داناتر است.
نکته ها
در روايات آمده است: هنگامى كه قريش ديدند كه پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله على عليه السلام را بر ديگران مقدم مىشمرد، گفتند: محمد مفتون او شده است كه اين آيات نازل شد. «1»
در سوره قمر نيز مشابه اين لحن را مىخوانيم: «سَيَعْلَمُونَ غَداً مَنِ الْكَذَّابُ الْأَشِرُ» «2» فردا خواهند دانست دروغپرداز و هواپرست كيست؟ در اين آيات نوعى بشارت به پيروزى پيامبر اسلام بر كفّار نيز هست.
پیام ها
1- خداوند پيامبرش را در برابر دشمنان دلدارى مىدهد. «فَسَتُبْصِرُ وَ يُبْصِرُونَ»
2- آينده حقايق را روشن مىكند. «فَسَتُبْصِرُ وَ يُبْصِرُونَ»
3- كفّارى كه با علم و عمد، دلائل روشن انبيا را نپذيرند، سزاوار لقب مجنون هستند. «بِأَيِّكُمُ الْمَفْتُونُ» (همان گونه كه ايمان آگاهانه نشانه خردورزى است.)
4- نسبت گمراهى به ديگران و يا ادعاى هدايت براى خود كارساز نيست.
خداوند است كه گمراه واقعى و هدايت يافته واقعى را مىشناسد. «هُوَ أَعْلَمُ بِمَنْ ضَلَّ عَنْ سَبِيلِهِ وَ هُوَ أَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِينَ»
«1». تفسير مجمع البيان.
«2». قمر، 26.
تفسير نور(10جلدى)، ج10، ص: 175
پانویس
منابع
- تفسیر نور، محسن قرائتی، تهران:مركز فرهنگى درسهايى از قرآن، 1383 ش، چاپ يازدهم
- اطیب البیان فی تفسیر القرآن، سید عبدالحسین طیب، تهران:انتشارات اسلام، 1378 ش، چاپ دوم
- تفسیر اثنی عشری، حسین حسینی شاه عبدالعظیمی، تهران:انتشارات ميقات، 1363 ش، چاپ اول
- تفسیر روان جاوید، محمد ثقفی تهرانی، تهران:انتشارات برهان، 1398 ق، چاپ سوم
- برگزیده تفسیر نمونه، ناصر مکارم شیرازی و جمعي از فضلا، تنظیم احمد علی بابایی، تهران: دارالکتب اسلامیه، ۱۳۸۶ش
- تفسیر راهنما، علی اکبر هاشمی رفسنجانی، قم:بوستان كتاب(انتشارات دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم)، 1386 ش، چاپ پنجم
- محمدباقر محقق، نمونه بینات در شأن نزول آیات از نظر شیخ طوسی و سایر مفسرین خاصه و عامه.
