آیه 38 سوره انعام
| <<37 | آیه 38 سوره انعام | 39>> | |||||||||||||
| |||||||||||||||
محتویات
ترجمه های فارسی
-و هر جنبندهای در زمین و هر پرندهای در هوا که به دو بال پرواز میکند همگی طایفههایی مانند شما (نوع بشر) هستند. ما در کتاب (آفرینش، بیان) هیچ چیز را فرو گذار نکردیم، آن گاه همه به سوی پروردگار خود محشور میشوند.
و هیچ جنبنده ای در زمین نیست، و نه هیچ پرنده ای که با دو بال خود پرواز می کند، مگر آنکه گروه هایی مانند شمایند؛ ما چیزی را در کتاب [تکوین از نظر ثبت جریانات هستی و برنامه های آفرینش] فروگذار نکرده ایم، سپس همگی به سوی پروردگارشان گردآوری می شوند.
و هيچ جنبندهاى در زمين نيست و نه هيچ پرندهاى كه با دو بال خود پرواز مىكند؛ مگر آنكه آنها [نيز] گروههايى مانند شما هستند، ما هيچ چيزى را در كتاب [لوح محفوظ] فروگذار نكردهايم؛ سپس [همه] به سوى پروردگارشان محشور خواهند گرديد.
هيچ جنبندهاى در روى زمين نيست و هيچ پرندهاى با بالهاى خود در هوا نمىپرد مگر آنكه چون شما امتهايى هستند -ما در اين كتاب هيچ چيزى را فروگذار نكردهايم- و سپس همه را در نزد پروردگارشان گرد مىآورند.
هیچ جنبندهای در زمین، و هیچ پرندهای که با دو بال خود پرواز میکند، نیست مگر اینکه امتهایی همانند شما هستند. ما هیچ چیز را در این کتاب، فرو گذار نکردیم؛ سپس همگی به سوی پروردگارشان محشور میگردند.
ترجمه های انگلیسی(English translations)
معانی کلمات آیه
دابة: جنبنده. دب و دبيب: آرام راه رفتن و حركت خفيف. در حيوان و بيشتر در حشرات به كار مى رود. در قرآن در تمام جنبندگان اعم از انسان و غيره به كار رفته است.
طائر: پرنده. «يطير» پرواز مى كند.
جناحيه: جناح: بال. جناحين: دو بال. جناح در اصل به معنى طرف است.
امم: امت: گروه شكل يافته. جماعتى كه وجوه مشترك دارند. جمع آن امم است. ام (به فتح اول) به معنى قصد است، «امه: قصده».
فرطنا: تفريط: تقصير و كوتاهى (انعام/ 31). «ما فرطنا» كوتاهى نكرده ايم.[۱]
تفسیر آیه
تفسیر نور (محسن قرائتی)
وَ ما مِنْ دَابَّةٍ فِي الْأَرْضِ وَ لا طائِرٍ يَطِيرُ بِجَناحَيْهِ إِلَّا أُمَمٌ أَمْثالُكُمْ ما فَرَّطْنا فِي الْكِتابِ مِنْ شَيْءٍ ثُمَّ إِلى رَبِّهِمْ يُحْشَرُونَ «38»
و هيچ جنبندهاى در زمين و هيچ پرندهاى كه با دو بال خود پرواز مىكند، نيست مگر اينكه آنها هم امّتهايى چون شمايند. ما در اين كتاب (قرآن يا لوح محفوظ) هيچ چيز را فرو گذار نكرديم، سپس همه نزد پروردگارشان گرد مىآيند.
نکته ها
قرآن توجّه خاصّى به زندگى حيوانات دارد و از يادآورى خلقت، شعور و صفات آنها در راه هدايت مردم استفاده مىكند. «وَ فِي خَلْقِكُمْ وَ ما يَبُثُّ مِنْ دابَّةٍ آياتٌ لِقَوْمٍ يُوقِنُونَ» «1» در روايات وتجارب انسانى هم نمونههاى فراوانى دربارهى شعور و درك حيوانات به چشم مىخورد و براى يافتن شباهتها و آشنايى با زندگى حيوانات، بايد انديشه و دقّت داشت. «2» «أُمَمٌ أَمْثالُكُمْ»
مراد از «كتاب» در آيه، يا قرآن است يا «لوح محفوظ» كه در واقع كتاب خلقت است.
در آيات ديگر هم تعبيراتى چون: «تِبْياناً لِكُلِّ شَيْءٍ» «3»، «كُلٌّ فِي كِتابٍ مُبِينٍ» «4» آمده كه نشانهى كامل بودن قرآن است.
امام باقر عليه السلام فرمود: «نشانهى كمال قرآن اين است كه ريشه و سرچشمهى همهى سخنان
«1». جاثيه، 4.
«2». تفسير مراغى.
«3». نحل، 89.
«4». هود، 6.
جلد 2 - صفحه 450
رسول اللّه و ائمّه عليهم السلام است، پس هر گاه حديثى گفتيم، سند قرآنى آن را از ما بخواهيد».
در حديثى پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله از قيل و قال و فساد مال و سؤالات پى در پى، نهى مىكند. از امام باقر عليه السلام سند قرآنى آن را پرسيدند، فرمود: «سند نهى از قيل و قال، آيهى «لا خَيْرَ فِي كَثِيرٍ مِنْ نَجْواهُمْ إِلَّا مَنْ أَمَرَ بِصَدَقَةٍ أَوْ مَعْرُوفٍ أَوْ إِصْلاحٍ بَيْنَ النَّاسِ» «1» است. سند فساد مال، آيهى «وَ لا تُؤْتُوا السُّفَهاءَ أَمْوالَكُمُ الَّتِي جَعَلَ اللَّهُ لَكُمْ قِياماً» «2» و سند سؤال نابجا اين آيه است: «3» «لا تَسْئَلُوا عَنْ أَشْياءَ إِنْ تُبْدَ لَكُمْ تَسُؤْكُمْ» «4»
شعور حيوانات:
از آيات و روايات و تجارب برمىآيد كه شعور، ويژهى انسان نيست. به نمونههايى توجّه كنيد:
1. حضرت سليمان همراه با سپاهيانش از منطقهاى عبور مىكردند، مورچهاى به ساير مورچگان گفت: «فورى به خانههايتان برويد، تا زير پاى ارتش سليمان له نشويد». «5» شناخت دشمن، جزو غريزهى مورچه است، ولى اينكه نامش سليمان و همراهانش ارتش اويند، اين بالاتر از غريزه است.
2. هدهد از شرك مردم مطلع شده، به سليمان گزارش مىدهد كه مردم منطقهى سبأ، خداپرست نيستند. آنگاه مأموريّت ويژهاى مىيابد. شناخت توحيد و شرك و زشتى شرك و ضرورت گزارش به سليمان پيامبر و مأموريّت ويژهى پيامرسانى، مسألهاى بالاتر از غريزه است. «6»
3. اينكه هدهد در جواب بازخواست حضرت سليمان از علّت غايب بودنش، عذرى موجّه و دليلى مقبول مىآورد، نشانه شعورى بالاتر از غريزه است. «7»
4. اينكه قرآن مىگويد: همه موجودات، تسبيح گوى خدايند ولى شما نمىفهميد، «8» تسبيح
«1». نساء، 114.
«2». نساء، 5.
«3». تفسير نورالثقلين.
«4». مائده، 101.
«5». نمل، 18.
«6». نمل، 22.
«7». نمل، 22- 26.
«8». اسراء، 44.
جلد 2 - صفحه 451
تكوينى نيست، زيرا آن را ما مىفهميم، پس قرآن تسبيح ديگرى را مىگويد.
5. در آيات قرآن، سجده براى خدا، به همه موجودات نسبت داده شده است. وَ لِلَّهِ يَسْجُدُ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ ... «1»
6. پرندگان در مانور حضرت سليمان شركت داشتند. «وَ حُشِرَ لِسُلَيْمانَ جُنُودُهُ مِنَ الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ وَ الطَّيْرِ» «2»
7. حرف زدن پرندگان با يكديگر و افتخار سليمان به اينكه خداوند، زبان پرندگان را به او آموخته است. «عُلِّمْنا مَنْطِقَ الطَّيْرِ» «3»
8. آيهى «وَ إِذَا الْوُحُوشُ حُشِرَتْ» «4»، محشور شدن برخى از حيوانات را در قيامت مطرح مىكند.
9. آيهى «وَ الطَّيْرُ صَافَّاتٍ كُلٌّ قَدْ عَلِمَ صَلاتَهُ وَ تَسْبِيحَهُ» «5»، نشانهى شعور و عبادت آگاهانهى حيوانات است.
10. وجود وفا در برخى از حيوانات، از جمله سگ نسبت به صاحبخانه.
11. تعليم سگ شكارى و سگ پليس براى كشف قاچاق، يا خريد جنس، نشانهى آگاهى خاصّ آن حيوان است.
12. اسلام از ذبح حيوان در برابر چشم حيوان ديگر، نهى كرده است كه اين نشانهى شعور حيوان نسبت به ذبح و كشتن است.
پیام ها
1- نظم و زندگى اجتماعى، مخصوص انسانها نيست، بلكه در زندگى حيوانات هم مشاهده مىشود. «أُمَمٌ أَمْثالُكُمْ»
2- انسانها و حيوانات، همه نياز به تدبير الهى دارند. خداوند، طبق مصلحت به آنها شعور مىدهد، و همه داراى نظم و نظامى هستند. «أُمَمٌ أَمْثالُكُمْ»
«1». نحل، 49.
«2». نمل، 17.
«3». نمل، 16.
«4». تكوير، 5.
«5». نور، 41.
جلد 2 - صفحه 452
3- قرآن كريم، جامعترين و كاملترين كتاب آسمانى است. «ما فَرَّطْنا فِي الْكِتابِ مِنْ شَيْءٍ»
4- آنچه سبب هدايت، تربيت ورشد انسانهاست، در قرآن آمده است. (قرآن در اثبات حقانيّت پيامبراسلام و هدايت مردم هيچ گونه كاستى ندارد) «ما فَرَّطْنا فِي الْكِتابِ»
5- معاد و حشر، تنها مخصوص انسانها نيست. وَ ما مِنْ دَابَّةٍ ... ثُمَّ إِلى رَبِّهِمْ يُحْشَرُونَ
6- حركت همه موجودات به سوى خداوند يك حركت تكاملى و جلوهاى از ربوبيّت الهى است. «إِلى رَبِّهِمْ يُحْشَرُونَ»
پانویس
- ↑ تفسیر احسن الحدیث، سید علی اکبر قرشی
منابع
- تفسیر نور، محسن قرائتی، تهران:مركز فرهنگى درسهايى از قرآن، 1383 ش، چاپ يازدهم
- اطیب البیان فی تفسیر القرآن، سید عبدالحسین طیب، تهران:انتشارات اسلام، 1378 ش، چاپ دوم
- تفسیر اثنی عشری، حسین حسینی شاه عبدالعظیمی، تهران:انتشارات ميقات، 1363 ش، چاپ اول
- تفسیر روان جاوید، محمد ثقفی تهرانی، تهران:انتشارات برهان، 1398 ق، چاپ سوم
- برگزیده تفسیر نمونه، ناصر مکارم شیرازی و جمعي از فضلا، تنظیم احمد علی بابایی، تهران: دارالکتب اسلامیه، ۱۳۸۶ش
- تفسیر راهنما، علی اکبر هاشمی رفسنجانی، قم:بوستان كتاب(انتشارات دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم)، 1386 ش، چاپ پنجم
