راویان واقعه عاشورا
راویان واقعه عاشورا را مىتوان به سه گروه تقسیم کرد: اهل بیت علیهمالسلام، یاران امام حسین علیهالسلام که در کربلا شهید نشدند و افراد لشکر عمر بن سعد (سردار سپاه عبیدالله بن زیاد).
محتویات
گروه اول: اهل بیت علیهمالسلام
بسیاری از وقایع عاشورا از اهل بیت امام حسین علیه السلام که خود در صحنه حاضر بودند روایت شده است، خصوصاً زینب کبرى، امام سجاد و امام باقر علیهم السلام.
یکی دیگر از خاندان اهل بیت علیهم السلام که در این واقعه حضور داشته است، حسن مثنی فرزند امام حسن مجتبی علیه السلام است. او همراه عمویش امام حسین علیه السلام جنگید و به شدت مجروح شد و وقتی آن حضرت شهید شد و اهل بیت او را اسیر کردند، حسن نیز اسیر شد، اما اسماء بن خارجه فزارى که از قبیله مادر او بود از او شفاعت کرد و حسن مثنى را با خود به کوفه برد و وى را معالجه کرد تا این که خوب شد. سپس به مدینه رفت.[۱]
گروه دوم: یاران امام که شهید نشدند
برخی از کسانى که از همراهان امام حسین علیه السلام بودند، به گونهاى از کشته شدن در امان ماندند و بعدا به گزارش ماوقع پرداختند. از جمله افراد زیر:
۱. عقبة بن سمعان: وى غلام رباب دختر امرءالقیس، همسر امام حسین(ع) و مادر سکینه و على اصغر بود. او را به عنوان اسیر نزد عمر سعد آوردند و زمانى که فهمید او برده است وى را آزاد کرد.[۲] البته برخی علمای شیعه معتقدند او در کربلا به شهادت رسید و نام او در «زیارت رجبیه» نیز آمده است.[۳]
ابومخنف توسط حارث بن کعب والى، جریان خروج امام حسین(ع) از مکه و گفتوگوى آن حضرت با ابن عباس را از عقبة نقل کرده است.[۴] و نیز بخشى از جریان دیدار حضرت را با حرّ ریاحی آورده است.[۵]
۲. مسلم بن ریاح: وى غلام حضرت على(ع)[۶] بوده که با امام حسین(ع) در کربلا حضور داشت و پس از شهادت حضرت جان سالم بدر برد. وى برخى حوادث کربلا را گزارش کرده است.[۷]
۳. ضحاک بن عبدالله مشرقى: وى از کسانى بود که مشروط به سپاه امام حسین(ع) پیوست و در آخرین لحظات مطابق شرطى که با حضرت داشت، از معرکه درگیرى فرار کرد.[۸] ابو مخنف توسط عبدالله بن عاصم فائشى رویدادهایى از حوادث روز عاشورا را از وى نقل مى کند.[۹]
گروه سوم: افراد لشکر عمر سعد
صحنه هایی از واقعه کربلا را افرادی نقل کرده اند که در لشکر عمر بن سعد بودند. یکی از این افراد که روایات بسیاری از او نقل شده است، حمید بن مسلم ازدى است او از لشکریان عمر سعد بود که روز عاشورا پس از شهادت امام حسین علیه السلام بر سر آتش زدن خیمهها با شمر مجادله داشت. و از جمله کسانى بود که سر مطهر امام حسین علیه السلام را به کوفه بردند. در لشکر توابین هم حضور داشته و به قولى از اصحاب امام سجاد علیه السلام بوده است. بیشتر وقایع کربلا از قول او نقل شده است.[۱۰]
یکی دیگر از این افراد، شبث بن ربعی است که خود از فرماندهان عمر سعد در کربلا بود. او چند سال پس از حادثه عاشورا، در زمان حکومت مصعب بن زبیر از این فاجعه سخن می گفت.
پانویس
- ↑ شیخ عباس قمی، منتهی الآمال، ج۱، ص۵۷۵.
- ↑ حیاة الامام الحسین، سید محمد باقر قرشى، ج ۳، ص ۳۱۳.
- ↑ معجم رجال الحدیث، خویی، ج ۱۱، ص ۱۵۴.
- ↑ تاریخ الطبرى، ج ۴، ص ۲۸۷ و ۲۸۹.
- ↑ تاریخ الطبرى، ج ۴، ص ۳۰۸.
- ↑ تاریخ مدینة دمشق، ج ۱۴، ص ۲۲۳.
- ↑ موسوعة کلمات امام حسین، ص ۵۰۲.
- ↑ تاریخ الطبرى، ج ۴، ص ۳۳۹؛ انصار الحسین، شمس الدین، ص ۴۷ و ۵۴.
- ↑ تاریخ الطبرى، ج ۴، ص ۳۱۷-۳۱۹.
- ↑ جواد محدثى، فرهنگ عاشورا، ص ۱۵۴.
 |
|||
| قبل از واقعه | |||
| شرح واقعه |
| ||
| پس از واقعه | |||
| بازتاب واقعه | |||
| وابستهها | |||
