خلفای نخستین
شیعه معتقد است که خلافت و امامت مسلمین، یک مقام عادى نیست، بلکه یک منصب الهى و آسمانى است که با تعیین مردم حتى پیامبر اکرم (صلی الله علیه وآله) واقع نمیشود، بلکه باید خلیفه و امام، شخص معصومى باشد که به احتیاجات بشر دانا و بصیر باشد و چنین شخصى با تعیین خداوند مشخص مىگردد. و پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله در این خصوص در واقعه غدیر خم - که چند ماه قبل از وفات ایشان بود - به دستور خداوند از مردم براى على ابن ابیطالب علیهالسلام بیعت گرفت.
اما علیرغم این تعیین الهی، بلافاصله پس از رحلت پیامبر صلی الله علیه وآله و در حالی که اهل بیت علیهمالسلام و عده اى از صحابه ممتاز، سرگرم تجهیز پیکر شریف پیامبر بودند، عده دیگرى از مسلمانان - از هر دو گروه انصار و مهاجرین - در محلى به نام «سقیفه بنىساعده» جمع شدند و بدون توجه به تعیین الهی، پیرامون تعیین جانشین پیغمبر به مذاکره و جدال پرداختند و نهایتاً ابوبکر را به جانشینی پیامبر تعیین نمودند.
تعیین ابوبکر موجب شد که تصدی خلافت در طول سه دهه پس از وفات پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله -یعنی از سال ۱۱ تا سال ۴۰ هجری- چنین رقم بخورد:
- ابوبکر، ۱۱-۱۳ هـ.ق؛
- عمر بن خطاب ، ۱۳-۲۳ هـ.ق؛
- عثمان بن عفان، ۲۳-۳۵ هـ.ق؛
- امام على (علیهالسلام)، ۳۵-۴۰ هـ.ق.
عمر بن خطاب توسط ابوبکر، و عثمان نیز توسط شورای شش نفری -که عمر تعیین نموده بود و دستورالعمل خاصی برایش تعیین نموده بود- تنها با نیمی از آراء به خلافت تعیین گردید.
از آنجا که این دوره، با توجه به نزدیکی آن به دوران حضور پیامبر صلی الله علیه وآله و حضور فعال صحابه پیامبر در صحنههای اجتماعی در مقایسه با دورههای پس از آن، به سنت پیامبر نزدیک تر مینمود و نیز خلافت همچون دورههای بعدی صورت موروثی نیافته بود، به همین جهت اهل سنت این چهار خلیفه را بعدها «خلفای راشدین» نام نهادند.
منابع
- دایرةالمعارف بزرگ اسلامی، مدخل "اسلام"، ابوالقاسم گرجی، تهران، ۱۳۶۷، ج۸، ص۴۰۲ـ۴۰۰.
- "خلفای راشدین"، سایت حوزه.
- شیعه در اسلام، علامه طباطبایی.
