سيد نعمت الله جزائری: تفاوت بین نسخه‌ها

از دانشنامه‌ی اسلامی
پرش به ناوبری پرش به جستجو
(بازنویسی مقاله به کمک منبع پیشین و منابع جدید و تعیین رده ها)
(ویرایش)
 
(۶ نسخه‌ٔ میانی ویرایش شده توسط ۴ کاربر نشان داده نشده)
سطر ۱: سطر ۱:
{{بخشی از یک کتاب}}
+
'''سید نعمت‌اللّه‌ جزایری''' (۱۱۱۲-۱۰۵۰ ق)‌، [[فقیه|فقیه‌]]، [[محدث|محدّث‌]] و ادیب‌ [[امامیه|امامی‌]] در قرن‌ یازدهم‌ و دوازدهم‌ هجری و از شاگردان [[علامه مجلسى|علامه مجلسی]] و [[آقا حسین خوانساری|محقق خوانسارى]] است. او در منطقه خوزستان‌ به‌ ویژه‌ شوشتر، [[مسجد|مساجد]] و مدارس دینی متعددی احداث نمود و به تربیت مشتاقان علوم [[اهل بیت]] علیهم‌السلام پرداخت. علامه جزایری صاحب آثار متعددی از جمله «[[ریاض الابرار فی مناقب الائمة الاطهار (کتاب)|ریاض الابرار فی مناقب الائمة الاطهار]]» می باشد.
جزایری‌ ، سید نعمت‌اللّه‌ ، فقیه‌، محدّث‌ و ادیب‌ امامی‌ قرن‌ یازدهم‌ و دوازدهم‌ هجری و صاحب تصنیفات عدیده است. وی‌ سرسلسله خاندان‌ مشهور علمی‌ و دینی‌ سادات‌ جزایری‌ بود كه‌ سه‌ قرن‌ در منطقه خوزستان‌، به‌ویژه‌ شوشتر، خدمات‌ ارزنده‌ای‌ كردند<ref> دانشنامه جهان اسلام، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، مدخل «جزایری» از  محمدتقی‌ كرمی‌</ref>   
+
   
+
{{شناسنامه عالم
 +
||نام کامل = سید نعمت‌اللّه‌ جزایری
 +
||تصویر= [[پرونده:Jazayeri.jpg|مزار سید نعمت‌اللّه‌ جزایری]]
 +
||زادروز =  ۱۰۵۰ قمری
 +
|زادگاه = [[بصره]]، [[عراق]]
 +
|وفات = ۱۱۱۲ قمری
 +
|مدفن = پلدختر، خرم‌آباد
 +
|اساتید = [[علامه مجلسى|علامه مجلسی]]، [[آقا حسین خوانساری]]، [[فیض کاشانی]]، ابراهیم بن صدرالدین شیرازى،...
 +
|شاگردان = ابوالقاسم مرعشی شوشتری، قاضی محمدتقی شوشتری، محمد علم‌الهدی کاشانی، شیخ محمد نجار شوشتری،...
 +
|آثار = [[قصص الانبیاء جزائری (کتاب)|قصص الانبیاء]]، الانوار النعمانیه، انیس الفرید فی شرح التوحید، تحفة الاسرار فی الجمع بین الاخبار، الجواهر الغوالی فی شرح [[عوالى اللئالى (کتاب)|عوالی اللئالی]]، [[ریاض الابرار فی مناقب الائمة الاطهار (کتاب)|ریاض الابرار فی مناقب الائمة الاطهار]]،...
 +
}}
 +
==ولادت‌ و خاندان==
  
 +
سید نعمت اللّه جزایری در سال ۱۰۵۰ هجرى، در منطقه‌اى به نام «صباغیه الجزایر» که از توابع شهر [[بصره]] در [[عراق]] است به دنیا آمد. وى در خانواده‌اى دیده به جهان گشود که از قرن‌ها پیش به فضل و علم شهرت داشتند. پدر او مانند دیگر اجداد او از علماى مورد احترام به شمار مى‌رفتند. نسب آنان به عبدالله بن موسی بن جعفر، فرزند [[امام موسی کاظم علیه السلام|امام کاظم]] (علیه‌السلام) می‌رسد.
  
== ولادت‌ ==
+
سید فرزندان خود را نیز در راه ترویج مکتب [[اهل بیت]] (علیهم‌السلام) تربیت نمود، به طورى که تا چند نسل فرزندان او نیز از بزرگان [[شیعه]] بودند و مؤلف چندین جلد کتاب شدند که هم اکنون نیز کتب آنها موجود است.
  
 +
==تحصیلات‌ و استادان==
  
سيد نعمت اللّه جزايري در سال 1050 هجرى، در منطقه‌اى به نام «صباغيه الجزاير» كه از توابع شهر بصره در عراق است به دنيا آمد.
+
سید نعمت الله از دوران کودکى در زادگاه خویش کمر همت را براى دانش اندوزى بست و در آنجا از بزرگانى چون یوسف بن محمد الجزائرى که [[فقیه|فقیه]] و اصولى معروف آن دیار و قاضى شهر بود کسب فیض کرد.
  
 +
بعد از طى مراحل مقدماتى و براى بهره ‌گیرى از اساتید شهرهاى دیگر به هویزه که از شهرهاى آباد آن دیار بود سفر کرد. در آن زمان عالم و فاضل و ادیب توانا، شیخ حسین بن بستى هویزى استاد [[حوزه علمیه]] در هویزه بود و سید مدتى افتخار شاگردى او را پیدا نمود.
  
== خاندان‌ ==
+
سید نعمت الله در سن یازده سالگی به همراه برادرش سید نجم‌الدین رهسپار [[شیراز]] شد و به یاری شیخ جعفر بحرانی در مدرسه منصوریه اقامت گزید.<ref>الانوار النعمانیه، فی بیان معرفه النشأه الانسانیه، سید نعمت الله جزایری، ج ۴، ص ۳۰۲، ۳۰۷.</ref> تهیدستی بسیار سید نعمت‌الله، سرانجام وی را از انزوای ویژه روزگار آغازین درس برون آورد، به نسخه‌برداری از کتاب‌ها، تصحیح نسخه‌ها و حاشیه‌نویسی کشاند.<ref>همان.</ref>
  
 +
او خود در مورد سخت کوشی و شرایط دشوارش در دوران تحصیل در شیراز می گوید: من درسی داشتم که حاشیه‌های آن را بعد از [[نماز]] صبح زمستان می‌نوشتم. سرمای هوا و بسیاری تلاش باعث می‌شد که خون از دستم جاری شود! ... سه سال روزگار بدینسان گذشت.<ref>همان، ص ۳۱۲.</ref>
  
سيد نعمت الله جزائرى در خانواده‌اى ديده به جهان گشود كه از قرن‌ها پيش به فضل و علم شهرت داشتند. پدر او مانند پدر بزرگ و ديگر اجداد او از علماى مورد احترام به شمار مى‌رفتند.
+
اوج تحصیلات سید در شیراز بود و در آنجا بود که متخصص در معقول و منقول گشت. از جمله اساتید او در معقول ([[فلسفه]] و [[حکمت]] و الهیات)، استاد شاه ابوالولى شیرازى و ابراهیم فرزند [[ملاصدرا|صدرالدین شیرازى]] بودند که هر دو از فلاسفه و حکماى بزرگ زمان خود قلمداد مى‌شدند.
  
سيد فرزندان خود را نيز در راه ترويج مكتب اهل بيت عليهم‌السلام تربيت نمود به طورى كه تا چند نسل فرزندان او نيز از بزرگان شيعه بودند و مؤلف چندين جلد كتاب شدند كه هم اكنون نيز كتب آنها موجود است.
+
علاوه بر این، منقول و [[حدیث]] و [[فقه]] و [[اصول فقه‌‌‌‌|اصول]] را هم از محدث بحرینى فراگرفت و با کوله‌بارى مملو از علم و معرفت قصد [[اصفهان]] نمود.
  
==تحصيلات‌==
+
سید نعمت اللّه جزایری زمانى وارد اصفهان شد که اصفهان پایتخت حکومت [[صفویه|صفویه]] و محلى امن براى علماى [[شیعه|تشیع]] بود؛ چرا که صفویه به عنوان یک حکومت صد در صد شیعى قدرت را در دست گرفته بودند و ترویج تشیع و پاسدارى از حریم [[اهل البیت|اهل بیت]] پیامبر را سرلوحه کار خویش قرار داده بودند.
  
 +
اصفهان در آن زمان از وجود شخصیتى چون [[علامه مجلسى]] به خود مى‌بالید و سید که عمر خود را براى یافتن استادى کامل و مقتدایى که زانوى شاگردى در خدمتش بزند سپرى کرده بود، با یافتن علامه مجلسى گمشده خویش را یافت.
  
سيد نعمت الله از دوران كودكى در زادگاه خويش كمر همت را براى دانش اندوزى بست و در آنجا از بزرگانى چون يوسف بن محمد الجزائرى كه فقيه و اصولى معروف آن ديار و قاضى شهر بود كسب فيض كرد.
+
سید نعمت الله شبانه روز ملازم علامه بود و لحظه‌اى از یادگیرى غافل نمى‌شد. علامه نیز توجهى خاص به او داشت. علامه مجلسى براى نوشتن دائرة المعارف بزرگ [[حدیث]] دست به ابتکارى نو زد و با تشکیل گروهى ۵ نفره که سید نعمت الله جزائرى هم یکى از آنان بود، کار تألیف [[بحارالانوار]] را شروع کرد. سید نعمت اللّه علاوه بر مشارکت در تألیف بحار، از جمله همراهان علامه مجلسى در تألیف [[مرآة العقول فی شرح اخبار آل الرسول (کتاب)|مرآة العقول]] نیز بود.  
  
بعد از طى مراحل مقدماتى و براى بهره ‌گيرى از اساتيد شهرهاى ديگر به هويزه كه از شهرهاى آباد آن ديار بود سفر كرد.
+
از جمله فعالیت‌هاى او در اصفهان، جمع‌آورى بیش از ۴۰۰۰ جلد کتاب بود که تعدادى از آنها را خودش استنساخ کرده بود. روش سید، حاشیه زدن و تعلیقه نویسى بر کتب بود و هم اکنون بسیارى از کتاب‌ها همراه با تعلیقات ایشان موجود است.
  
در آن زمان عالم و فاضل و اديب توانا، شيخ حسين بن بستى هويزى استاد حوزه علميه در هويزه بود و سيد مدتى افتخار شاگردى او را پيدا نمود.
+
از دیگر اساتید سید نعمت اللّه جزایری در اصفهان، [[آقا حسین خوانساری|محقق خوانسارى]]، [[فیض کاشانی]] و [[شیخ حر عاملی]] هستند.
  
سید نعمت الله با بهره‌گیری از دانشوران صباغیه، شط بنی‌اسد، حویزه و بصره به یازده سالگی رسید.
+
==شاگردان==
  
 +
سید جزائری شاگردان بسیاری تریبت کرد که هر یک در گوشه‌ای از جهان [[اسلام]] به هدایت مردم و تدریس علوم [[اهل البیت|اهل بیت]] پرداختند؛ از جمله:
  
=== در شیراز ===
+
#ابوالقاسم بن محمد مرعشی شوشتری،
 +
#ابوالحسن شوشتری،
 +
#شیخ علی بن حسین جامعی عاملی،
 +
#فتح‌الله بن علوان الکعبی الدورقی،
 +
#قاضی محمدتقی شوشتری،
 +
#شیخ محمد الضبیری،
 +
#شیخ محمد علم‌الهدی کاشانی،
 +
#شیخ محمد نجار شوشتری،
 +
#محمود بن میرعلی میمندی.<ref>کشف الاسرار، ج ۱، ص ۶۸، ۱۰۳.</ref>
  
 +
==آثار و تألیفات==
  
سید در سن یازده سالگی به همراه برادرش سید نجم‌الدین رهسپار شیراز شد و به یاری شیخ جعفر بحرانی در مدرسه منصوریه اقامت گزید.<ref> الانوار النعمانیه، فی بیان معرفه النشأه الانسانیه، سید نعمت الله جزایری، ج 4، ص 302، 307.</ref> تهیدستی بسیار سید نعمت‌الله، سرانجام وی را از انزوای ویژه روزگار آغازین درس برون آورد، به نسخه‌برداری از كتاب‌ها، تصحیح نسخه‌ها و حاشیه‌نویسی كشاند.<ref> همان.</ref>
+
سید نعمت‌الله جزایری کتاب‌های گرانبهایی که فراتر از ۵۵ عنوان است، از خود به یادگار نهاد. از جمله آنها کتابهای زیر را می توان نام برد:
  
او خود در مورد سخت کوشی و شرایط دشوارش در دوران تحصیل در شیراز می گوید: من درسی داشتم كه حاشیه‌های آن را بعد از [[نماز]] صبح زمستان می‌نوشتم. سرمای هوا و بسیاری تلاش باعث می‌شد كه خون از دستم جاری شود! ...سه سال روزگار بدینسان گذشت.<ref> همان، ص 312.</ref>
+
#الانوار النعمانیه فی بیان معرفة النشأة الانسانیه
 +
#انیس الفرید فی شرح التوحید
 +
#تحفة الاسرار فی الجمع بین الاخبار
 +
#الجواهر الغوالی فی شرح [[عوالى اللئالى (کتاب)|عوالی اللئالی]]
 +
#[[ریاض الابرار فی مناقب الائمة الاطهار (کتاب)|ریاض الابرار فی مناقب الائمة الاطهار]]
 +
#زهر الربیع
 +
#الغایة القصوی
 +
#عقود المرجان فی تفسیر القرآن
 +
#مشکلات المسائل
 +
#منبع الحیاة فی اعتبار قول المجتهدین من الاموات
 +
#نوادر الاخبار
 +
#[[النور المبین فی قصص الانبیاء والمرسلین]] (قصص الانبیاء)
 +
#هدیة المبین و تحفة الراغبین
 +
#و ده‌ها اثر دیگری که به صورت حاشیه و شرح نوشته شده است.<ref>همان، ص ۱۰۶، ۲۳۸؛ چکیده‌ای از زندگانی سید جزایری، ص ۱۶، ۷۷.</ref>
  
اوج تحصيلات سيد در شيراز بود و در آنجا بود كه متخصص در معقول و منقول گشت.
+
==فعالیت‌های اجتماعی==
  
از جمله اساتيد او در معقول (فلسفه و حكمت و الهيات) استاد شاه ابو الولى شيرازى و ابراهيم بن صدر الدين شيرازى بودند كه هر دو از فلاسفه و حكماى بزرگ زمان خود قلمداد مى‌شدند.
+
سید جزائری در روزهای پایانی ۱۰۷۹ ق. به دنبال دریافت نامه‌های فراوان از شوشتر و حویزه که وی را به آن شهرها فرامی‌خواند و دعوت فتحعلی‌خان (حاکم خوزستان) به شوشتر پای نهاد.<ref>نابغه فقه و حدیث، ص ۱۸، ۱۵.</ref>
  
علاوه بر اين منقول و حديث و فقه و اصول را هم از محدث بحرينى فرا گرفت و با كوله‌بارى مملو از علم و معرفت قصد اصفهان نمود.
+
او در آن دیار [[مسجد|مسجدها]] و مدرسه‌های دینی فراوان پی‌ افکند و به تربیت مشتاقان علوم [[اهل بیت]] علیهم‌السلام پرداخت. آن بزرگمرد علامه بر اقامه [[نماز جماعت|جماعت]] و ارشاد مردم در [[مسجد جامع]]، در خیابان‌ها به راه می‌افتاد و اصناف و پیشه‌وران را با [[آداب و سنن اسلامی|آداب اسلامی]] آشنا می‌ساخت.<ref>همان، ص ۲۸۷، ۲۸۶.</ref> اندک اندک نهال‌هایی که او کاشته بود، بارور شد و دانشورانی توانا به جامعه عرضه کرد. دانشورانی که به آبادی‌های دور و نزدیک می‌شتافتند و مردم را با اهل بیت [[پیامبر اسلام|پیامبر]] ‌علیهم‌السلام آشنا می‌ساختند.<ref>نابغه فقه و حدیث، ص ۱۸، ۱۵.</ref>
  
 +
چون خبر تلاش‌های موفقیت‌آمیز [[فقیه]] بلندآوازه صباغیه به شاه سلیمان صفوی رسید، چنان تحت تأثیر قرار گرفت که بی‌درنگ در ضمن فرمانی، او را به [[شیخ الاسلام|شیخ الاسلامی]] جنوب برگزید و همه مناصب شرعی آن دیار را به وی وانهاد.<ref>همان، ص ۲۸۷، ۲۸۶.</ref>
  
=== در اصفهان‌ ===
+
در این زمان او مرجع دینی اهالی خوزستان و جنوب [[عراق]] به شمار می‌آمد و در پی هدایت مردم و از میان برداشتن دشمنی قبیله‌ها، تلاش فراوان کرده و اطلاعیه‌های گوناگونی با مهرهای ویژه خویش که عبارت‌های «و ان تعدّوا نعمة الله لاتحصوها» و «الواثق بالله نعمة الله» آراسته بود، به دور و نزدیک می‌فرستاد. جزائری‌ سرسلسله خاندان‌ مشهور علمی‌ و دینی‌ [[سادات|سادات‌]] جزایری‌ بود که‌ سه‌ قرن‌ در، خدمات‌ ارزنده‌ای‌ کردند.<ref>دانشنامه جهان اسلام، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، مدخل «جزایری» از محمدتقی‌ کرمی‌.</ref>
  
 +
==وفات‌==
  
سيد نعمت اللّه جزايري زمانى وارد اصفهان شد كه اصفهان پايتخت حكومت صفويه و محلى امن براى علماى تشيّع بود ؛ چرا كه صفويه به عنوان يك حكومت صد در صد شيعى قدرت را در دست گرفته بودند و ترويج تشيّع و پاسدارى از حريم اهل بيت پيامبر را سرلوحه كار خويش قرار داده بودند.
+
سید نعمت‌الله جزایری در سن ۶۲ سالگى و در سال ۱۱۱۲ هجرى هنگام بازگشت از [[زیارت]] [[مشهد]] مقدس در منطقه «پلدختر» خرم آباد از دنیا رفت و همانجا به خاک سپرده شد.
  
اصفهان در آن زمان از وجود شخصيتى چون علامه مجلسى به خود مى‌باليد و سيد كه عمر خود را براى يافتن استادى كامل و مقتدايى كه زانوى شاگردى در خدمتش بزند سپرى كرده بود با يافتن علامه مجلسى گمشده خويش را يافت.
+
==پانویس==
 
 
سيد نعمت الله شبانه روز ملازم علامه بود و لحظه‌اى از ياد گيرى غافل نمى‌شد. علامه نيز توجهى خاص به او داشت.
 
 
 
علامه مجلسى براى نوشتن دائرة المعارف بزرگ حديث دست به ابتكارى نو زد و با تشكيل گروهى 5 نفره، كه سيد نعمت الله جزائرى هم يكى از آنان بود، كار تأليف بحار الأنوار را شروع كرد.
 
 
 
سيد علاوه بر مشاركت در تأليف بحار، از جمله همراهان علامه مجلسى در تأليف مرآة العقول نيز بود.
 
 
 
از جمله فعاليت‌هاى او در اصفهان جمع‌آورى بيش از 4000 جلد كتاب بود كه تعدادى از آنها را خودش استنساخ كرده بود.
 
 
 
روش سيد حاشيه زدن و تعليقه نويسى بر كتب بود و هم اكنون بسيارى از كتاب‌ها همراه با تعليقات ايشان موجود است.
 
 
 
 
 
==مرجعیت سید جزائری در شوشتر==
 
 
 
سید در روزهای پایانی 1079 ق. به دنبال دریافت نامه‌های فراوان از شوشتر و حویزه كه وی را به آن شهرها فرامی‌خواند و دعوت فتحعلی‌خان (حاكم خوزستان) به شوشتر پای نهاد.<ref> نابغه فقه و حدیث، ص 18، 15.</ref>
 
 
 
او در آن دیار مسجدها و مدرسه‌های دینی فراوان پی‌ افكند و به تربیت مشتاقان علوم اهل بیت علیهم‌السلام پرداخت. آن بزرگمرد علامه بر اقامه جماعت و ارشاد مردم در مسجد جامع، در خیابان‌ها به راه می‌افتاد و اصناف و پیشه‌وران را با آداب اسلامی آشنا می‌ساخت.<ref> همان، ص 287، 286.</ref> اندك اندك نهال‌هایی كه او كاشته بود، بارور شد و دانشورانی توانا به جامعه عرضه كرد. دانشورانی كه به آبادی‌های دور و نزدیك می‌شتافتند و مردم را با اهل بیت پیامبر ‌علیهم‌السلام آشنا می‌ساختند.<ref> نابغه فقه و حدیث، ص 18، 15.</ref>
 
 
 
چون خبر تلاش‌های موفقیت‌آمیز فقیه بلندآوازه صباغیه به شاه سلیمان صفوی رسید چنان تحت تأثیر قرار گرفت كه بی‌درنگ در ضمن فرمانی، او را به شیخ الاسلامی جنوب برگزید و همه مناصب شرعی آن دیار را به وی وانهاد.<ref> همان، ص 287، 286.</ref>
 
 
 
در این زمان او مرجع دینی اهالی خوزستان و جنوب عراق به شمار می‌آمد و در پی هدایت مردم و از میان برداشتن دشمنی قبیله‌ها تلاش فراوان كرده، اطلاعیه‌های گوناگونی با مهرهای ویژه خویش، كه عبارت‌های «و ان تعدّوا نعمه الله لاتحصوها» و «الواثق بالله نعمه الله» آراسته بود، به دور و نزدیك می‌فرستاد.
 
 
 
 
 
== وفات‌ ==
 
 
 
سيد در سن 62 سالگى و در سال 1112 هجرى هنگام بازگشت از زيارت مشهد مقدس در محلى به نام فيليه از دنيا رفت و همانجا دفن شد.
 
 
 
 
 
 
 
== اساتيد ==
 
 
 
 
 
سيد نعمت اللّه جزايري از محضر بزرگانى در شهرهاى مختلف كسب فيض نموده كه برخى از آنان عبارتند از:
 
 
 
1 - علامه مجلسى‌
 
 
 
2 - محقق خوانسارى‌
 
 
 
3 - حسين بن بستى هويزى‌
 
 
 
4 - شاه ابوالولى شيرازى‌
 
 
 
 
 
 
 
== شاگردان ==
 
 
 
 
 
سید جزائری شاگردان بسیاری تریبت كرد كه هر یك در گوشه‌ای از جهان اسلام به هدایت مردم و تدریس علوم اهل بیت پرداختند؛ دانشورانی چون: ابوالحسن اصفهانی غروی، ابوالحسن شوشتری، شیخ علی بن حسین بن محیی‌الدین جامعی عاملی، فتح‌الله بن علوان الكعبی الدورقی، قاضی محمدتقی بن قاضی عنایت‌الله شوشتری، شیخ محمد الضبیری، شیخ محمد علم‌الهدی كاشانی، شیخ محمد بن علی بن حسین نجار شوشتری، محمود بن میرعلی میمندی و ده‌ها شخصیت دیگر از شاگردان او به شمار می‌آیند.<ref> كشف الاسرار، ج 1، ص 68، 103.</ref>
 
 
 
 
 
== آثار ==
 
 
 
سید نعمت‌الله جزایری كتاب‌های گرانبهایی كه فراتر از 55 عنوان است، از خود به یادگار نهاد. از جمله آنها کتابهای زیر را می توان نام برد:
 
 
 
* الانوار النعمانیه فی بیان معرفه النشأه الانسانیه؛
 
 
 
* انیس الفرید فی شرح التوحید؛
 
 
 
* تحفه الاسرار فی الجمع بین الاخبار؛
 
 
 
* الجواهر الغوالی فی شرح عوالی اللئالی؛
 
 
 
* ریاض الابرار فی مناقب الائمه الاطهار؛
 
 
 
* زهر الربیع؛
 
 
 
* الغایه القصوی؛
 
 
 
* عقود المرجان فی تفسیر القرآن؛
 
 
 
* مشكلات المسائل؛
 
 
 
* منبع الحیاه فی اعتبار قول المجتهدین من الاموات؛
 
 
 
* نوادر الاخبار؛
 
 
 
* النور المبین فی قصص الانبیاء والمرسلین؛
 
 
 
* هدیه المبین و تحفه الراغبین و ده‌ها اثر دیگری كه به صورت حاشیه و شرح نوشته شده است.<ref> همان، ص 106، 238؛ چكیده‌أی از زندگانی سید جزایری، ص 16، 77.</ref>
 
 
 
 
 
==پانویس ==
 
 
<references />
 
<references />
  
 
==منابع==
 
==منابع==
گلشن ابرار، جلد 1، زندگی نامه '''سید نعمت‌الله جزایری''' از عباس عبيري
 
 
[http://www.h-howzavian.ir/index.php?option=com_content&view=article&id=92%3A1390-03-22-20-14-36&catid=4%3Anews&Itemid=129  درباره آیت الله سيد نعمت الله جزايري رحمت الله علیه ، سایت همراه حوزویان]، بازیابی: 24 بهمن 1391
 
  
دانشنامه جهان اسلام، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، مدخل «جزایری» از محمدتقی‌ كرمی‌
+
*[[گلشن ابرار (کتاب)|گلشن ابرار]]، جلد ۱، زندگی نامه "سید نعمت‌الله جزایری" از عباس عبیری.
 +
*[http://www.h-howzavian.ir/index.php?option=com_content&view=article&id=92%3A1390-03-22-20-14-36&catid=4%3Anews&Itemid=129 درباره آیت الله سید نعمت الله جزایری رحمت الله علیه، سایت همراه حوزویان]، بازیابی: ۲۴ بهمن ۱۳۹۱.
 +
*[[دانشنامه جهان اسلام (کتاب)|دانشنامه جهان اسلام]]، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، مدخل «جزایری» از محمدتقی‌ كرمی‌.
  
'''پيوندها'''
+
==پيوندها==
  
* '''[http://lib.ahlolbait.ir/parvan/resource.do?action=resource&id=64369&scope=0jH3eGvUjakYkHaQJWsDsk6EpQZBZB6j&flowLastAction=view&from=search&query=%D8%AC%D8%B2%D8%A7%D9%8A%D8%B1%D9%8A&field=&collectionPID=0&lang=&count=20&execute=true زندگينامه 1]'''
+
*'''[http://lib.ahlolbait.ir/parvan/resource.do?action=resource&id=64369&scope=0jH3eGvUjakYkHaQJWsDsk6EpQZBZB6j&flowLastAction=view&from=search&query=%D8%AC%D8%B2%D8%A7%D9%8A%D8%B1%D9%8A&field=&collectionPID=0&lang=&count=20&execute=true زندگينامه ۱]'''
  
* '''[http://lib.ahlolbait.ir/parvan/resource.do?action=resource&id=35869&scope=0jH3eGvUjalRRrO2ZUPyOk6EpQZBZB6j&flowLastAction=view&from=search&query=%D8%AC%D8%B2%D8%A7%D9%8A%D8%B1%D9%8A&field=&collectionPID=0&lang=&count=20&execute=true زندگينامه 2]'''
+
*'''[http://lib.ahlolbait.ir/parvan/resource.do?action=resource&id=35869&scope=0jH3eGvUjalRRrO2ZUPyOk6EpQZBZB6j&flowLastAction=view&from=search&query=%D8%AC%D8%B2%D8%A7%D9%8A%D8%B1%D9%8A&field=&collectionPID=0&lang=&count=20&execute=true زندگينامه ۲]'''
  
* '''[http://lib.ahlolbait.ir/parvan/resource.do?action=resource&id=35664&scope=0jH3eGvUjanmJy9vEwR3p_P-fNcXaQkr&flowLastAction=view&from=search&query=%D8%AC%D8%B2%D8%A7%D9%8A%D8%B1%D9%8A&field=&collectionPID=0&lang=&count=20&execute=true زندگينامه 3]'''
+
*'''[http://lib.ahlolbait.ir/parvan/resource.do?action=resource&id=35664&scope=0jH3eGvUjanmJy9vEwR3p_P-fNcXaQkr&flowLastAction=view&from=search&query=%D8%AC%D8%B2%D8%A7%D9%8A%D8%B1%D9%8A&field=&collectionPID=0&lang=&count=20&execute=true زندگينامه ۳]'''
  
 
[[رده:علمای قرن دوازدهم]]
 
[[رده:علمای قرن دوازدهم]]

نسخهٔ کنونی تا ‏۲۹ ژوئن ۲۰۲۱، ساعت ۰۸:۳۲

سید نعمت‌اللّه‌ جزایری (۱۱۱۲-۱۰۵۰ ق)‌، فقیه‌، محدّث‌ و ادیب‌ امامی‌ در قرن‌ یازدهم‌ و دوازدهم‌ هجری و از شاگردان علامه مجلسی و محقق خوانسارى است. او در منطقه خوزستان‌ به‌ ویژه‌ شوشتر، مساجد و مدارس دینی متعددی احداث نمود و به تربیت مشتاقان علوم اهل بیت علیهم‌السلام پرداخت. علامه جزایری صاحب آثار متعددی از جمله «ریاض الابرار فی مناقب الائمة الاطهار» می باشد.

مزار سید نعمت‌اللّه‌ جزایری
نام کامل سید نعمت‌اللّه‌ جزایری
زادروز ۱۰۵۰ قمری
زادگاه بصره، عراق
وفات ۱۱۱۲ قمری
مدفن پلدختر، خرم‌آباد

Line.png

اساتید

علامه مجلسی، آقا حسین خوانساری، فیض کاشانی، ابراهیم بن صدرالدین شیرازى،...

شاگردان

ابوالقاسم مرعشی شوشتری، قاضی محمدتقی شوشتری، محمد علم‌الهدی کاشانی، شیخ محمد نجار شوشتری،...

آثار

قصص الانبیاء، الانوار النعمانیه، انیس الفرید فی شرح التوحید، تحفة الاسرار فی الجمع بین الاخبار، الجواهر الغوالی فی شرح عوالی اللئالی، ریاض الابرار فی مناقب الائمة الاطهار،...

ولادت‌ و خاندان

سید نعمت اللّه جزایری در سال ۱۰۵۰ هجرى، در منطقه‌اى به نام «صباغیه الجزایر» که از توابع شهر بصره در عراق است به دنیا آمد. وى در خانواده‌اى دیده به جهان گشود که از قرن‌ها پیش به فضل و علم شهرت داشتند. پدر او مانند دیگر اجداد او از علماى مورد احترام به شمار مى‌رفتند. نسب آنان به عبدالله بن موسی بن جعفر، فرزند امام کاظم (علیه‌السلام) می‌رسد.

سید فرزندان خود را نیز در راه ترویج مکتب اهل بیت (علیهم‌السلام) تربیت نمود، به طورى که تا چند نسل فرزندان او نیز از بزرگان شیعه بودند و مؤلف چندین جلد کتاب شدند که هم اکنون نیز کتب آنها موجود است.

تحصیلات‌ و استادان

سید نعمت الله از دوران کودکى در زادگاه خویش کمر همت را براى دانش اندوزى بست و در آنجا از بزرگانى چون یوسف بن محمد الجزائرى که فقیه و اصولى معروف آن دیار و قاضى شهر بود کسب فیض کرد.

بعد از طى مراحل مقدماتى و براى بهره ‌گیرى از اساتید شهرهاى دیگر به هویزه که از شهرهاى آباد آن دیار بود سفر کرد. در آن زمان عالم و فاضل و ادیب توانا، شیخ حسین بن بستى هویزى استاد حوزه علمیه در هویزه بود و سید مدتى افتخار شاگردى او را پیدا نمود.

سید نعمت الله در سن یازده سالگی به همراه برادرش سید نجم‌الدین رهسپار شیراز شد و به یاری شیخ جعفر بحرانی در مدرسه منصوریه اقامت گزید.[۱] تهیدستی بسیار سید نعمت‌الله، سرانجام وی را از انزوای ویژه روزگار آغازین درس برون آورد، به نسخه‌برداری از کتاب‌ها، تصحیح نسخه‌ها و حاشیه‌نویسی کشاند.[۲]

او خود در مورد سخت کوشی و شرایط دشوارش در دوران تحصیل در شیراز می گوید: من درسی داشتم که حاشیه‌های آن را بعد از نماز صبح زمستان می‌نوشتم. سرمای هوا و بسیاری تلاش باعث می‌شد که خون از دستم جاری شود! ... سه سال روزگار بدینسان گذشت.[۳]

اوج تحصیلات سید در شیراز بود و در آنجا بود که متخصص در معقول و منقول گشت. از جمله اساتید او در معقول (فلسفه و حکمت و الهیات)، استاد شاه ابوالولى شیرازى و ابراهیم فرزند صدرالدین شیرازى بودند که هر دو از فلاسفه و حکماى بزرگ زمان خود قلمداد مى‌شدند.

علاوه بر این، منقول و حدیث و فقه و اصول را هم از محدث بحرینى فراگرفت و با کوله‌بارى مملو از علم و معرفت قصد اصفهان نمود.

سید نعمت اللّه جزایری زمانى وارد اصفهان شد که اصفهان پایتخت حکومت صفویه و محلى امن براى علماى تشیع بود؛ چرا که صفویه به عنوان یک حکومت صد در صد شیعى قدرت را در دست گرفته بودند و ترویج تشیع و پاسدارى از حریم اهل بیت پیامبر را سرلوحه کار خویش قرار داده بودند.

اصفهان در آن زمان از وجود شخصیتى چون علامه مجلسى به خود مى‌بالید و سید که عمر خود را براى یافتن استادى کامل و مقتدایى که زانوى شاگردى در خدمتش بزند سپرى کرده بود، با یافتن علامه مجلسى گمشده خویش را یافت.

سید نعمت الله شبانه روز ملازم علامه بود و لحظه‌اى از یادگیرى غافل نمى‌شد. علامه نیز توجهى خاص به او داشت. علامه مجلسى براى نوشتن دائرة المعارف بزرگ حدیث دست به ابتکارى نو زد و با تشکیل گروهى ۵ نفره که سید نعمت الله جزائرى هم یکى از آنان بود، کار تألیف بحارالانوار را شروع کرد. سید نعمت اللّه علاوه بر مشارکت در تألیف بحار، از جمله همراهان علامه مجلسى در تألیف مرآة العقول نیز بود.

از جمله فعالیت‌هاى او در اصفهان، جمع‌آورى بیش از ۴۰۰۰ جلد کتاب بود که تعدادى از آنها را خودش استنساخ کرده بود. روش سید، حاشیه زدن و تعلیقه نویسى بر کتب بود و هم اکنون بسیارى از کتاب‌ها همراه با تعلیقات ایشان موجود است.

از دیگر اساتید سید نعمت اللّه جزایری در اصفهان، محقق خوانسارى، فیض کاشانی و شیخ حر عاملی هستند.

شاگردان

سید جزائری شاگردان بسیاری تریبت کرد که هر یک در گوشه‌ای از جهان اسلام به هدایت مردم و تدریس علوم اهل بیت پرداختند؛ از جمله:

  1. ابوالقاسم بن محمد مرعشی شوشتری،
  2. ابوالحسن شوشتری،
  3. شیخ علی بن حسین جامعی عاملی،
  4. فتح‌الله بن علوان الکعبی الدورقی،
  5. قاضی محمدتقی شوشتری،
  6. شیخ محمد الضبیری،
  7. شیخ محمد علم‌الهدی کاشانی،
  8. شیخ محمد نجار شوشتری،
  9. محمود بن میرعلی میمندی.[۴]

آثار و تألیفات

سید نعمت‌الله جزایری کتاب‌های گرانبهایی که فراتر از ۵۵ عنوان است، از خود به یادگار نهاد. از جمله آنها کتابهای زیر را می توان نام برد:

  1. الانوار النعمانیه فی بیان معرفة النشأة الانسانیه
  2. انیس الفرید فی شرح التوحید
  3. تحفة الاسرار فی الجمع بین الاخبار
  4. الجواهر الغوالی فی شرح عوالی اللئالی
  5. ریاض الابرار فی مناقب الائمة الاطهار
  6. زهر الربیع
  7. الغایة القصوی
  8. عقود المرجان فی تفسیر القرآن
  9. مشکلات المسائل
  10. منبع الحیاة فی اعتبار قول المجتهدین من الاموات
  11. نوادر الاخبار
  12. النور المبین فی قصص الانبیاء والمرسلین (قصص الانبیاء)
  13. هدیة المبین و تحفة الراغبین
  14. و ده‌ها اثر دیگری که به صورت حاشیه و شرح نوشته شده است.[۵]

فعالیت‌های اجتماعی

سید جزائری در روزهای پایانی ۱۰۷۹ ق. به دنبال دریافت نامه‌های فراوان از شوشتر و حویزه که وی را به آن شهرها فرامی‌خواند و دعوت فتحعلی‌خان (حاکم خوزستان) به شوشتر پای نهاد.[۶]

او در آن دیار مسجدها و مدرسه‌های دینی فراوان پی‌ افکند و به تربیت مشتاقان علوم اهل بیت علیهم‌السلام پرداخت. آن بزرگمرد علامه بر اقامه جماعت و ارشاد مردم در مسجد جامع، در خیابان‌ها به راه می‌افتاد و اصناف و پیشه‌وران را با آداب اسلامی آشنا می‌ساخت.[۷] اندک اندک نهال‌هایی که او کاشته بود، بارور شد و دانشورانی توانا به جامعه عرضه کرد. دانشورانی که به آبادی‌های دور و نزدیک می‌شتافتند و مردم را با اهل بیت پیامبر ‌علیهم‌السلام آشنا می‌ساختند.[۸]

چون خبر تلاش‌های موفقیت‌آمیز فقیه بلندآوازه صباغیه به شاه سلیمان صفوی رسید، چنان تحت تأثیر قرار گرفت که بی‌درنگ در ضمن فرمانی، او را به شیخ الاسلامی جنوب برگزید و همه مناصب شرعی آن دیار را به وی وانهاد.[۹]

در این زمان او مرجع دینی اهالی خوزستان و جنوب عراق به شمار می‌آمد و در پی هدایت مردم و از میان برداشتن دشمنی قبیله‌ها، تلاش فراوان کرده و اطلاعیه‌های گوناگونی با مهرهای ویژه خویش که عبارت‌های «و ان تعدّوا نعمة الله لاتحصوها» و «الواثق بالله نعمة الله» آراسته بود، به دور و نزدیک می‌فرستاد. جزائری‌ سرسلسله خاندان‌ مشهور علمی‌ و دینی‌ سادات‌ جزایری‌ بود که‌ سه‌ قرن‌ در، خدمات‌ ارزنده‌ای‌ کردند.[۱۰]

وفات‌

سید نعمت‌الله جزایری در سن ۶۲ سالگى و در سال ۱۱۱۲ هجرى هنگام بازگشت از زیارت مشهد مقدس در منطقه «پلدختر» خرم آباد از دنیا رفت و همانجا به خاک سپرده شد.

پانویس

  1. الانوار النعمانیه، فی بیان معرفه النشأه الانسانیه، سید نعمت الله جزایری، ج ۴، ص ۳۰۲، ۳۰۷.
  2. همان.
  3. همان، ص ۳۱۲.
  4. کشف الاسرار، ج ۱، ص ۶۸، ۱۰۳.
  5. همان، ص ۱۰۶، ۲۳۸؛ چکیده‌ای از زندگانی سید جزایری، ص ۱۶، ۷۷.
  6. نابغه فقه و حدیث، ص ۱۸، ۱۵.
  7. همان، ص ۲۸۷، ۲۸۶.
  8. نابغه فقه و حدیث، ص ۱۸، ۱۵.
  9. همان، ص ۲۸۷، ۲۸۶.
  10. دانشنامه جهان اسلام، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، مدخل «جزایری» از محمدتقی‌ کرمی‌.

منابع

پيوندها