سوره دخان

از دانشنامه‌ی اسلامی
پرش به ناوبری پرش به جستجو
<<زخرف دخان جاثیة>>
شماره: ۴۴
جزء : ۲۵
محل نزول: مکه
ترتيب نزول : ۶۴
تعداد آیه : ۵۹
متن و ترجمه سوره

فهرست سوره‌های قرآن


سوره دخان چهل و چهارمین سوره قرآن است و دارای 59 آیه است.

نزول

سوره دخان مکی است.

این سوره در ترتیب مصحف چهل و چهارمین سوره و در ترتیب نزول شصت و چهارمین سوره قرآن کریم است که پیش از آن سوره زخرف و پس از آن سوره جاثیه نازل شده است.

تعداد آيات

بنابر قرائت اهل كوفه پنجاه و نه آيه، بنابر قرائت اهل بصره پنجاه و هفت آيه، بنابر قرائت ديگر قراء پنجاه و شش آيه است. اختلاف آيات در چهار مورد است:

  1. «حم» از نظر اهالى كوفه
  2. «ان هؤلاء يقولون» (آیه 34) از نظر كوفى
  3. «شجرة الزّقوم» (آیه 43) از نظر عراقى، شامى و مدنى اوّل.
  4. «فى البطون» از نظر عراقى، مكّى و مدنى اخير.

فضيلت سوره

  • ابى بن كعب از پیامبر خدا صلی الله علیه و آله روايت مي كند كه فرمودند: (هر كس شب جمعه سوره دخان را بخواند آمرزيده خواهد شد).
  • ابو امامه از پيامبر خدا صلی الله علیه و آله روايت مي كند كه فرمودند: (هر كس سوره دخان را شب و روز جمعه بخواند خداوند در بهشت خانه‌اى برايش بنا خواهد نمود).
  • ابوحمزه ثمالى از امام باقر علیه السلام روايت مي كند كه فرمود: (هر كس سوره دخان را در نمازهاى فريضه و نافله خود بخواند خداوند او را روز قيامت جزء امان يافتگان مبعوث خواهد فرمود و او را زير سايه عرش خود جا داده، حسابى آسان از او مي كند و نامه عملش را بدست راستش مي دهد).[۱]

هدف سوره

غرض سوره در يك كلمه خلاصه می‌شود، و آن اين است كه می‌خواهد كسانی را كه به كتاب خدا شك دارند از عذاب دنيا و عذاب آخرت انذار كند. و اين غرض را در اين سياق بيان می‌كند كه: قرآن كتابی است روشن كه از ناحيه خدا نازل شده بر كسی كه او به سوی مردم گسيل داشته، تا انذارشان كند. و به اين منظور نازل كرده تا رحمتی از او به بندگانش باشد. و در بهترين شب نازل كرده، شب قدر كه در آن شب هر امری بطور خلل‌ناپذيری تقدير می‌شود. چيزی كه هست مردم- يعنی كفار- در باره آن خود را به شك می‌اندازند، و با هوی و هوس خود بازی می‌كنند، و به زودی عذابی دردناك در دنيا از هر سو ايشان را احاطه می‌كند، آن گاه به سوی پروردگار خود برمی‌گردند، و خداوند بعد از فصل قضاء و محاسبه دقيق با عذابی جاودانه از ايشان انتقام می‌گيرد.

آن گاه برای آنان مثالی در خصوص عذاب دنيوی می‌آورد و آن داستان موسی (ع) است، كه به سوی قوم فرعون و برای نجات بنی اسرائيل گسيل شد، و فرعونيان او را تكذيب كردند، و خداوند به همين جرم در دريا غرقشان كرد.

و سپس برای عذاب دومشان كه آن را انكار می‌كردند، يعنی بازگشت به خدا در روز فصل قضا (قيامت) چنين اقامه حجت می‌كند كه: قيامت آمدنی است، چه بخواهند و چه نخواهند. و در آخر پاره‌ای از اخبار قيامت را و آنچه بر سر مجرمين می‌آيد و آنچه از انواع عذاب به آنها می‌رسد، برشمرده، قسمتی هم از ثوابهايی را كه به متقين می‌رسد كه حاصل جمعش عبارت است از حياتی طيب و مقامی كريم، بيان می‌كند [۲]

پانویس

  1. نورالثّقلين، ج 4، ص 619 به نقل از ثواب الاعمال با فرق اين كه بجاى هر كس... بخواند «هر كس هميشه بخواند» آمده است.
  2. ترجمه الميزان، ج‌18، ص: 19

منابع

  • فضل بن حسن طبرسی، ترجمه مجمع البيان في تفسير القرآن، ج‌22، ص281.
  • محمد حسین طباطبایی، ترجمه تفسیر المیزان، ج‌18، ص: 19، قم 1374
  • ترتیب نزول سوره ها، در همین دانشنامه

پیوست

متن و ترحمه سوره