بصره: تفاوت بین نسخه‌ها

از دانشنامه‌ی اسلامی
پرش به ناوبری پرش به جستجو
 
(۲ نسخه‌ٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشده)
سطر ۱: سطر ۱:
شهر بصره نخستين شهر اسلامي ساخته شده در [[عراق]] است كه در سال 14 هـ.ق تأسيس شد و زمان ساختن آن شش ماه قبل از تأسيس [[كوفه]] بوده است. اين شهر در آغاز محل استقرار لشكريان [[اسلام]] بود و گويند كه اين شهر بر بقاياي پادگان ايرانيان، در منطقه‌اي به نام «الخربيه» ساخته شده است و در كنار آن بقاياي شهر كهن «طريدون» قرار دارد و ظاهراً يكي از شهرهاي تمدن بابل و يا آشور بوده است. شهر بصره نقش مهمي در تاريخ و علوم اسلامي ايفا كرده و مركز يكي از مدارس مهم [[فقه]] و كلام و زبان عربي به شمار مي‌رفته است.<ref> راهنماي اماکن زيارتي و سياحتي در عراق، دکتر احسان مقدس، ص 329.</ref>
+
[[پرونده:Basreh.jpg|left|thumb|تصویر مسجدی در شهر بصره]]
 +
شهر «بصره» نخستین شهر اسلامی ساخته شده در [[عراق]] است که در سال ۱۴ هـ.ق قبل از [[کوفه]] تأسیس شد. این شهر در آغاز، محل استقرار لشکریان [[اسلام]] بود و سپس نقش مهمی در [[تاریخ]] و [[علوم اسلامی|علوم اسلامی]] ایفا کرده و مرکز یکی از مدارس مهم [[فقه]] و [[کلام]] و زبان عربی به شمار می‌رفته است.<ref> راهنمای اماکن زیارتی و سیاحتی در عراق، دکتر احسان مقدس، ص ۳۲۹.</ref>
 +
==معرفی اجمالی==
  
'''وجه تسميه'''
+
معنای لغوی «بصره»، زمین سخت، سنگلاخ و پرسنگریزه است. نام قدیمی آن منطقه، خریبه، تَدمُر و مؤتفکه بوده است. مجموعا به [[کوفه]] و بصره، «عراقین» هم می‌گفتند.
  
معنای لغوی بصره، زمین سخت، سنگلاخ و پرسنگریزه است. نام قدیمی آن منطقه، خریبه، تَدمُر و مؤتفکه بوده است. به کوفه و بصره، عراقین هم می‌گفتند. بصره در سال 14 هجری در زمان عمر بن خطاب بنا شد. بنای آن شش ماه قبل از کوفه بود. مدتی هم پایتخت امویان شد. لقب‌های قبة الاسلام و خزانة العرب هم به آن داده‌اند.<ref> درباره بنای بصره و تاریخچه و جغرافیای آن ر.ک: «دایرة المعارف تشیع»، ج ص 262 به بعد، عنوانِ «بصره».</ref>
+
بصره در سال ۱۴ هجری در زمان [[عمر بن خطاب]] بنا شد. بنای آن شش ماه قبل از کوفه بود. مدتی هم پایتخت [[بنی امیه|امویان]] شد. لقب‌های قبة الاسلام و خزانة العرب هم به آن داده‌اند.<ref> درباره بنای بصره و تاریخچه و جغرافیای آن ر.ک: دایرة المعارف تشیع، ج ۳، ص ۲۶۲، ذیل مدخل «بصره».</ref> گویند که این شهر بر بقایای پادگان [[ایران|ایرانیان]]، در منطقه‌ای به نام «الخریبه» ساخته شده و در کنار آن بقایای شهر کهن «طریدون» قرار دارد و ظاهراً یکی از شهرهای تمدن [[بابل]] و یا آشور بوده است.
  
'''موقعيت جغرافيايي بصره'''
+
بصره اکنون یکی از شهرهای مهم و بزرگ و بندری [[عراق]] در کنار اروندرود (شط العرب) و نزدیک [[خرمشهر]] است و دارای کشتزارها و نخلستان‌های بسیار می باشد.<ref> فرهنگ عاشورا، جواد محدثی، ص ۷۲.</ref>
 +
==اماکن دیدنی بصره==
  
بصره یکی از شهرهای مهم و بزرگ و بندری عراق در کنار اروندرود (شط العرب) و نزدیک خرمشهر است و دارای کشتزارها و نخلستان‌های بسیار است.<ref> فرهنگ عاشورا، ص 72.</ref>
+
'''مسجد جامع بصره:'''
  
'''اماكن ديدني بصره'''
+
این [[مسجد]] به مسجد [[امام علی]] علیه السلام نیز شهرت دارد و نخستین مسجد ساخته شده در [[عراق]] است. حضرت علی علیه السلام پس از [[جنگ جمل]] در این مسجد [[نماز]] گزارد و درباره آن پیشگویی نمود که سیل عظیمی این مسجد را غرق خواهد کرد که صدها سال بعد این سیل به وقوع پیوست و این حادثه جزو غیب‌گویی‌های آن حضرت شمرده شد. امروزه از این مسجد تنها قسمتی از گلدسته و باروی آن باقی مانده است.
  
'''<I>1. مسجد جامع بصره:</I>'''
+
'''آرامگاه زید بن صوحان:'''
  
اين مسجد به مسجد [[امام علی]] علیه السلام نيز شهرت دارد و نخستين مسجد ساخته شده در عراق است. حضرت علي عليه السلام پس از واقعه جمل در اين مسجد [[نماز]] گزارد و درباره آن پيشگويي نمود که سيل عظيمي اين مسجد را غرق خواهد کرد كه صدها سال بعد اين سيل به وقوع پيوست و اين حادثه جزو غيب‌گويي‌هاي آن حضرت شمرده شد. امروزه از اين مسجد تنها قسمتي از گلدسته و باروي آن باقي مانده است.
+
[[زید بن صوحان]] از یاران باوفای [[امیرالمومنین|امیرالمؤمنین]] علیه السلام بود که در سال ۳۶ هـ.ق در جنگ جمل به [[شهادت در راه خدا|شهادت]] رسید و آرامگاهش در منطقه «کوت الزین» بصره قرار دارد.
  
'''<I>2. آرامگاه زيد بن صوحان:</I>'''
+
'''قبر حسن بصری:'''
  
او از ياران باوفاي اميرالمؤمنين عليه السلام بود كه در سال 36 هـ.ق در [[جنگ جمل]] به شهادت رسيد و آرامگاهش در «كوت الزين» بصره قرار دارد.
+
[[حسن بصری]] از [[تابعین]] و مشایخ معروف [[تصوف|صوفیه]] است که سال ۲۱ هـ.ق در [[مدینه]] به دنیا آمد و سال ۱۱۰ هـ.ق در بصره درگذشت و بر قبر او بنای کهنی از قرن هفتم با گنبدی مخروطی قرار دارد.
  
'''<I>3. قبر حسن بصري:</I>'''
+
'''قبر زبیر بن عوام:'''
  
او از [[تابعين]] و مشايخ معروف صوفيه است كه سال 21 هـ.ق در [[مدينه]] به دنيا آمد و سال 110 هـ.ق در بصره درگذشت و بر قبر او بناي كهني از قرن هفتم با گنبدي مخروطي قرار دارد.
+
[[زبیر بن عوام]] عمه‌زاده [[پیامبر]] صلی الله علیه و آله و یکی از رهبران [[جنگ جمل]] بود که به همراهی [[طلحة بن عبیدالله|طلحه]] و [[عایشه]] غائله جمل را برپا کرد، اما در میانه جنگ پشیمان شد و هنگام فرار از میدان جنگ به دست مردی به نام «ابن جرموز» به قتل رسید. حکومت عثمانی برای گور او که در بیابان بود ساختمانی ساخت که امروزه اطراف آن شهری به نام «الزبیر» ساخته شده است و این شهر تا بصره ۳۰ کیلومتر فاصله دارد.<ref> اماکن زیارتی و سیاحتی عراق، محمدرضا قمی، ۸۴.</ref>
  
'''<I>4. آرامگاه ملاصدرا:</I>'''
+
'''آرامگاه ملاصدرا:'''
  
صدرالدين شيرازي يكي از علماي برجسته شيعه و از فلاسفه معروف است كه در حين سفر [[حج]] درگذشت و در يكي از اتاق‌هاي پيرامون قبر حسن بصري به خاك سپرده شد.
+
[[ملاصدرا|صدرالدین شیرازی]] یکی از علمای برجسته [[شیعه]] و از فلاسفه معروف است که در حین سفر [[حج]] در بصره درگذشت و - به گفته برخی منابع - در یکی از اتاق‌های پیرامون قبر حسن بصری به خاک سپرده شد.
 
 
'''<I>5. قبر زبير بن عوام:</I>'''
 
 
 
زبير بن عوام عمه‌زاده پيامبر صلی الله علیه و آله و يكي از رهبران [[جنگ جمل]] بود كه به همراهي طلحه غائله جمل را برپا كرد، اما در ميانه جنگ پشيمان شد و هنگام فرار از ميدان جنگ به دست مردي به نام «ابن جرموز» به قتل رسيد. حكومت عثماني براي گور او كه در بيابان بود ساختماني ساخت كه امروزه اطراف آن شهري به نام «الزبير» ساخته شده است و اين شهر تا بصره 30 كيلومتر فاصله دارد.<ref> اماکن زيارتي و سياحتي عراق، محمدرضا قمي، 84.</ref>
 
  
 
==پانویس==
 
==پانویس==
<references/>
+
<references />
  
 
[[رده:شهرهای اسلامی]]
 
[[رده:شهرهای اسلامی]]
 +
[[رده:شهرهای عراق]]

نسخهٔ کنونی تا ‏۵ فوریهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۲:۱۲

تصویر مسجدی در شهر بصره

شهر «بصره» نخستین شهر اسلامی ساخته شده در عراق است که در سال ۱۴ هـ.ق قبل از کوفه تأسیس شد. این شهر در آغاز، محل استقرار لشکریان اسلام بود و سپس نقش مهمی در تاریخ و علوم اسلامی ایفا کرده و مرکز یکی از مدارس مهم فقه و کلام و زبان عربی به شمار می‌رفته است.[۱]

معرفی اجمالی

معنای لغوی «بصره»، زمین سخت، سنگلاخ و پرسنگریزه است. نام قدیمی آن منطقه، خریبه، تَدمُر و مؤتفکه بوده است. مجموعا به کوفه و بصره، «عراقین» هم می‌گفتند.

بصره در سال ۱۴ هجری در زمان عمر بن خطاب بنا شد. بنای آن شش ماه قبل از کوفه بود. مدتی هم پایتخت امویان شد. لقب‌های قبة الاسلام و خزانة العرب هم به آن داده‌اند.[۲] گویند که این شهر بر بقایای پادگان ایرانیان، در منطقه‌ای به نام «الخریبه» ساخته شده و در کنار آن بقایای شهر کهن «طریدون» قرار دارد و ظاهراً یکی از شهرهای تمدن بابل و یا آشور بوده است.

بصره اکنون یکی از شهرهای مهم و بزرگ و بندری عراق در کنار اروندرود (شط العرب) و نزدیک خرمشهر است و دارای کشتزارها و نخلستان‌های بسیار می باشد.[۳]

اماکن دیدنی بصره

مسجد جامع بصره:

این مسجد به مسجد امام علی علیه السلام نیز شهرت دارد و نخستین مسجد ساخته شده در عراق است. حضرت علی علیه السلام پس از جنگ جمل در این مسجد نماز گزارد و درباره آن پیشگویی نمود که سیل عظیمی این مسجد را غرق خواهد کرد که صدها سال بعد این سیل به وقوع پیوست و این حادثه جزو غیب‌گویی‌های آن حضرت شمرده شد. امروزه از این مسجد تنها قسمتی از گلدسته و باروی آن باقی مانده است.

آرامگاه زید بن صوحان:

زید بن صوحان از یاران باوفای امیرالمؤمنین علیه السلام بود که در سال ۳۶ هـ.ق در جنگ جمل به شهادت رسید و آرامگاهش در منطقه «کوت الزین» بصره قرار دارد.

قبر حسن بصری:

حسن بصری از تابعین و مشایخ معروف صوفیه است که سال ۲۱ هـ.ق در مدینه به دنیا آمد و سال ۱۱۰ هـ.ق در بصره درگذشت و بر قبر او بنای کهنی از قرن هفتم با گنبدی مخروطی قرار دارد.

قبر زبیر بن عوام:

زبیر بن عوام عمه‌زاده پیامبر صلی الله علیه و آله و یکی از رهبران جنگ جمل بود که به همراهی طلحه و عایشه غائله جمل را برپا کرد، اما در میانه جنگ پشیمان شد و هنگام فرار از میدان جنگ به دست مردی به نام «ابن جرموز» به قتل رسید. حکومت عثمانی برای گور او که در بیابان بود ساختمانی ساخت که امروزه اطراف آن شهری به نام «الزبیر» ساخته شده است و این شهر تا بصره ۳۰ کیلومتر فاصله دارد.[۴]

آرامگاه ملاصدرا:

صدرالدین شیرازی یکی از علمای برجسته شیعه و از فلاسفه معروف است که در حین سفر حج در بصره درگذشت و - به گفته برخی منابع - در یکی از اتاق‌های پیرامون قبر حسن بصری به خاک سپرده شد.

پانویس

  1. راهنمای اماکن زیارتی و سیاحتی در عراق، دکتر احسان مقدس، ص ۳۲۹.
  2. درباره بنای بصره و تاریخچه و جغرافیای آن ر.ک: دایرة المعارف تشیع، ج ۳، ص ۲۶۲، ذیل مدخل «بصره».
  3. فرهنگ عاشورا، جواد محدثی، ص ۷۲.
  4. اماکن زیارتی و سیاحتی عراق، محمدرضا قمی، ۸۴.