سید موسی شبیری زنجانی

«آیت‌الله سید موسی شبیری زنجانی» (۱۴۰۵-۱۳۰۶ ش) -فرزند آیت‌الله سید احمد شبیری زنجانی-، فقیه اصولی، محدث رجالی و از مراجع تقلید شیعه معاصر و از شاگردان سید محمد محقق داماد و آیت‌الله بروجردی بود. آیت‌الله شبیری از اساتید دروس خارج فقه و اصول و رجال در حوزه علمیه قم بود و مطالعات رجالى ایشان همواره زبانزد دانشمندان بوده است.


نام کامل	سید موسی شبیری زنجانی
زادروز	۱۳۰۶ شمسی
زادگاه	قم
وفات	۱۴۰۵ شمسی
مدفن	قم، حرم حضرت معصومه علیهاالسلام

اساتید	سید محمد محقق داماد، آیت الله بروجردی، سید محسن حکیم، سید ابوالقاسم خویی،...
شاگردان	سید جعفر مرتضی عاملی، رضا استادی مقدم، مهدی شب‌زنده‌دار،...
آثار	دراسة فى فقه الحج، بحوث فى التعادل والتراجیح، تعلیقه بر رجال شیخ طوسی، تعلیقه بر جامع احادیث الشیعه، مناسک حج و عمره،...

تحصیل و استادان

سید موسی حسینی شبیری زنجانی فرزند آیت الله سید احمد شبیری زنجانی، در سال ۱۳۴۶ قمری (۱۳۰۶ ش) در شهر مقدس قم چشم به جهان گشود.

او تحت توجهات والد عظیم الشأن خود تربیت شده و پس از گذراندن تحصیلات ابتدائی، مقدمات و ادبیات عرب را به پایان رساند.

ایشان همچنین از محضر آیت الله سید محمد محقق داماد و آیت الله بروجردی دانش فقه و اصول را فراگرفت.

سید موسی شبیری زنجانی، دو بار در سال‌های ۱۳۷۳ ق و ۱۳۷۴ ق، به حوزه علمیه نجف رفت و در درس‌های خارج فقه سید عبدالهادی شیرازی، سید محسن حکیم و سید ابوالقاسم خویی نیز شرکت کرد.

فعالیت‌های علمی و اجتماعی

تدریس:

آیت الله سید موسی زنجانی، یکی از مدرسین نام‌آور حوزه علمیه قم بود و در حوزه قم به فضل و فضیلت مشهور، و به متانت و دقت نظر موصوف بود. مطالعات رجالی این استاد برجسته، زبانزد دانشمندان شیعه بوده است. شیوه درس خارج فقه ایشان نیز تکیه بر مباحث رجالی، علاوه بر دقت در متن و دلالت روایات بود. درس خارج فقه آیت الله شبیری زنجانی صبح‌ها در مسجد اعظم، برگزار می‌شد.

برخی از شاگردان ایشان عبارتند از: سید جعفر مرتضی عاملی، حجة الاسلام رضا استادی مقدم و آیت الله مهدی شب‌زنده‌دار.

مرجعیت:

آیت الله سید موسی شبیری زنجانی در سال ۱۳۷۳ ش. یکى از هفت مرجعى بود که پس از درگذشت آیت الله محمدعلى اراکى از سوى جامعه مدرسین حوزه علمیه قم معرفى شد. او تنها مرجع تقلیدى بود که بساط پرداخت شهریه براى طلبه‌ها در قم برپا نکرد.

آیت الله سید موسی شبیری به جاى مرحوم پدرش -آیت الله سید احمد شبیری زنجانی-، سال‌ها امام جماعت نماز مغرب و عشاء در حرم حضرت فاطمه معصومه علیهاالسلام را عهده‌دار بود.

آثار و تألیفات

آیت الله سید موسی شبیری تقریرات دروس اساتید خود را به رشته تحریر درآورد و نیز تألیفات متعددی در رشته‌های علوم دینی از جمله فقه و اصول و رجال نگاشت، از جمله:

تحریرالجواهر (کتاب الحج)
تجرید فتاوى الجواهر (کتاب الحج)
شرح على حج العروة الوثقى
اقسام حج
تعلیقه‌هایى بر «جامع احادیث الشیعه» به ویژه کتاب الحج آن. معظم له بر بیشتر احادیث آن تعلیقه‌ها متن و سند پربهایى زده‌اند و در موارد مورد احتیاج، بسیار مبسوط است.
مناسک حج فارسى و عربى و خلاصه‌اى با نام مناسک زائر (فارسى)
دراسة فى فقه الحج
گزیده‌هایى از کتاب‌هاى فقهی و حدیثى و غیر آن به ویژه در مواردى که به کتاب حج مربوط است.
توضیح المسائل فارسى
دراسة فى فقه الاجاره

مناسک حج و عمره؛ یکی از آثار آیت‌الله شبیری زنجانی
دراسة فى فقه الخمس، که بخشى از تقریرات درس‌هاى روزانه استاد در شش مجلد انتشار یافته است.
دراسات فى فقه النکاح، که هجده قسمت از تقریرات بحث آن انتشار یافته است.
تقریرات و پژوهش‌هایى بر اساس بحث‌هاى اساتید ایشان (آیات عظام حجت و محقق داماد).
بحوث فى التعادل والتراجیح.
بحوث فى قاعدتى الفراغ والتجاوز.
تعلیقه‌هاى متنى و سندى بر بیشتر کتاب‌هاى حدیث به ویژه کتب اربعه.
تعلیقه بر رجال شیخ: تعلیقه‌اى مفصل تا میانه باب ما روى عن النبى فى الصحابه (در یک جلد)
تعلیقه‌هایى بر کتاب‌هاى رجال از جمله رجال نجاشى، این کتاب با تحقیق زیباى آن به چاپ رسیده است.
بررسى‌هایى در درایه و قاعده‌هاى کلى علم رجال
فهرست‌هال رجالى که سند بیشتر کتاب‌هاى حدیثى به غیر از کتب اربعه را دربر دارد.
سندهاى اصحاب اجماع همراه با مشخص نمودن راوى و مروى عنه (در ۵ جلد).

وفات

مرحوم آیت الله سید موسی شبیری زنجانی، سرانجام در بامداد روز دوشنبه ۳۰ شهریور سال ۱۴۰۵ در چشم از جهان فرو بست. پیکر مطهر ایشان، روز چهارشنبه با حضور گسترده اقشار مختلف مردم، در قم تشییع و پس از اقامه نماز توسط آیت‌الله جعفر سبحانی، در جوار مضجع شریف حضرت فاطمه معصومه (علیهاالسلام) به خاک سپرده شد.

منابع

آرشیو عکس و تصویر

سید موسی شبیری (حسینی) زنجانی در کودکی
ردیف بالا از راست: سیّد ابوالحسن طهرانی، سیّد محمّد ولائی زنجانی، سید روح الله موسوی مصطفوی خمینی، سیّد علینقی طهرانی، سیّد احمد لواسانی، سیّد محمّد لواسانی، سیّد محمّدصادق لواسانی - ردیف پایین از راست: مهدی طهرانی، عبّاس طهرانی، محمّدعلی ادیب طهرانی، سید احمد شبیری (حسینی) زنجانی، عبدالل‍ه آل آقا طهرانی، عبدالحسین فقیهی رشتی، سیّد موسی شبیری (حسینی) زنجانی
از راست: سید موسی شبیری (حسینی) زنجانی و سید احمد شبیری (حسینی) زنجانی
از راست: سید موسی شبیری (حسینی) زنجانی و سید احمد شبیری (حسینی) زنجانی
از راست نشسته: سید علی فاضلی، سید اسماعیل موسوی زنجانی، سید رضا طباطبایی زرندی، سید مهدی حسینی روحانی، سید موسی شبیری (حسینی) زنجانی، سید زنجانی و سید ابوالفضل میرمحمدی زرندی - از راست ایستاده: سید مهدی میرمحمدی زرندی، بستان آبادی، احمد بیگدلی آذری قمی، محمدامین رضوی بستان آبادی، محمدعلی حقی سرابی، علی احمدی میانجی، مهدی احمدی میانجی، عبدالرحیم مجتهدی تبریزی و احمد پایانی
نشسته: 1. سید مهدی میرمحمدی زرندی، 2. احمد بیگدلی آذری قمی، 3. سید علی فاضلی، 4. احمد، 5. مهدی احمدی میانجی - ایستاده: 1. سید مهدی حسینی روحانی، 2. عبدالرحیم مجتهدی تبریزی، 3. بستان آبادی، 4. محمدامین رضوی بستان آبادی، 5. سید رضا طباطبایی زرندی، 6. سید اسماعیل موسوی زنجانی، 7. سید موسی شبیری (حسینی) زنجانی، 8. احمد پایانی، 9. محمدعلی حقی سرابی، 10. سید زنجانی، 11. سید ابوالفضل میرمحمدی زرندی و 12. علی احمدی میانجی (جلسه تفسیر در منزل سید ابوالفضل میرمحمدی زرندی در خرداد 48 - قم)
از راست: سید علی حسینی خامنه ای، سید موسی شبیری (حسینی) زنجانی و عبدالله جوادی آملی
از راست: میرکریم موسوی کریمی (عبدالکریم موسوی اردبیلی)، سید موسی شبیری (حسینی) زنجانی، سید ابوالفضل میرمحمدی زرندی، سید حسن دیباجی، محمدهادی معرفت و علی احمدی میانجی
سید موسی شبیری (حسینی) زنجانی و سید محمد عزالدین حسینی موسوی زنجانی
از راست: سید مهدی حسینی روحانی، مهدی فیض قمی، سید موسی شبیری (حسینی) زنجانی و سید رضا موسوی صدر
از راست: جوادآقا تهرانی، عبدالنبی کجوری، سید عبدالله موسوی شیرازی، سید کاظم اخوان مرعشی و سید موسی شبیری (حسینی) زنجانی
از راست: سید موسی شبیری (حسینی) زنجانی و محمدتقی بهجت (نماز میت ميرزاعلى آقاغروى عليارى)
از راست: علی مروجی قزوینی، محمود شریعت مهدوی، محمد مظفری، محمدتقی سخایی، صفایی، مهدی توکلی و سید موسی شبیری (حسینی) زنجانی
از راست: علی اکبر فیض‌ آلنی (مشکینی) و سید موسی شبیری (حسینی) زنجانی
1. سید کاظم اخوان مرعشی، 2. نصرالله شاه آبادی، 3. سید رسول موسوی تهرانی، 4. محمدباقر محسنی ملایری، 5. سید محمد حسینی شاهرودی و 6. سید موسی شبیری (حسینی) زنجانی
از راست: عبدالرضا كفائي، جواد رهبرسعادتی (میرزا جواد تبریزی)، سید موسی شبیری (حسینی) زنجانی و سيد عباس مدرسي يزدي
از راست: یحیی انصاری شیرازی و سید موسی شبیری (حسینی) زنجانی
سید موسی شبیری (حسینی) زنجانی در حرم حضرت معصومه سلام الله علیها
اقامه نماز میت حسین‌علی منتظری توسط سید موسی شبیری (حسینی) زنجانی
محفل درس سید موسی شبیری (حسینی) زنجانی
سید موسی شبیری (حسینی) زنجانی بر مزار پدر (سید احمد شبیری (حسینی) زنجانی)