آیه 16 سوره لقمان

يَا بُنَيَّ إِنَّهَا إِنْ تَكُ مِثْقَالَ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ فَتَكُنْ فِي صَخْرَةٍ أَوْ فِي السَّمَاوَاتِ أَوْ فِي الْأَرْضِ يَأْتِ بِهَا اللَّهُ ۚ إِنَّ اللَّهَ لَطِيفٌ خَبِيرٌ

[31–16] (مشاهده آیه در سوره)

<<15	آیه 16 سوره لقمان	17>>
سوره : سوره لقمان (31) جزء : 21 نزول : مکه

ترجمه های فارسی

ای فرزندم، خدا اعمال بد و خوب خلق را گر چه به مقدار خردلی در میان سنگی یا در (طبقات) آسمان‌ها یا زمین پنهان باشد همه را (در محاسبه) می‌آورد، که خدا توانا و آگاه است.

پسرکم! اگر عمل هموزن دانه خردلی و در درون سنگی یا در آسمان ها یا در دل زمین باشد، خدا آن را [در قیامت برای حسابرسی] می آورد؛ یقیناً خدا لطیف و آگاه است.

«اى پسرك من، اگر [عمل تو] هموزن دانه خَردلى و در تخته‌سنگى يا در آسمانها يا در زمين باشد، خدا آن را مى‌آورد، كه خدا بس دقيق و آگاه است.

اى پسرك من، اگر عمل به قدر يك دانه خردل در درون صخره‌اى يا در آسمانها يا در زمين باشد، خدا به حسابش مى‌آورد، كه او ريزبين و آگاه است.

پسرم! اگر به اندازه سنگینی دانه خردلی (کار نیک یا بد) باشد، و در دل سنگی یا در (گوشه‌ای از) آسمانها و زمین قرار گیرد، خداوند آن را (در قیامت برای حساب) می‌آورد؛ خداوند دقیق و آگاه است!

ترجمه های انگلیسی(English translations)

‘O my son! Even if it should be the weight of a mustard seed, and [even though] it should be in a rock, or in the heavens, or in the earth, Allah will produce it. Indeed Allah is all-attentive, all-aware.

O my son! surely if it is the very weight of the grain of a mustard-seed, even though it is in (the heart of) rock, or (high above) in the heaven or (deep down) in the earth, Allah will bring it (to light); surely Allah is Knower of subtleties, Aware;

O my dear son! Lo! though it be but the weight of a grain of mustard-seed, and though it be in a rock, or in the heavens, or in the earth, Allah will bring it forth. Lo! Allah is Subtile, Aware.

"O my son!" (said Luqman), "If there be (but) the weight of a mustard-seed and it were (hidden) in a rock, or (anywhere) in the heavens or on earth, Allah will bring it forth: for Allah understands the finest mysteries, (and) is well-acquainted (with them).

معانی کلمات آیه

• مثقال: سنگين و وزن. «مثقال الشي‏ء: وزنه» به معنى چيزى كه با آن وزن مى‏‌كنند (سنگ) نيز آمده است.
• خردل: دانه كوچك معروفى است. در المنجد گويد علفى است كه دانه‏‌هاى بسيار ريز دارد «نبات له حب صغير جدا» ولى اقرب الموارد خود دانه را گفته است.

تفسیر آیه

• تفسیر نور
• اثنی عشری
• روان جاوید
• اطیب البیان
• برگزیده تفسیر نمونه

تفسیر نور (محسن قرائتی)

يا بُنَيَّ إِنَّها إِنْ تَكُ مِثْقالَ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ فَتَكُنْ فِي صَخْرَةٍ أَوْ فِي السَّماواتِ أَوْ فِي الْأَرْضِ يَأْتِ بِهَا اللَّهُ إِنَّ اللَّهَ لَطِيفٌ خَبِيرٌ «16»

اى فرزندم! اگر (عمل تو) همسنگ دانه‌ى خردلى باشد و در دل تخته سنگى يا در آسمان‌ها يا در زمين نهفته باشد، خداوند آن را (در قيامت براى حساب) مى‌آورد، زيرا كه خداوند دقيق و آگاه است.

نکته ها

«خَرْدَلٍ» گياهى است با دانه‌هاى سياه رنگ و بسيار كوچك كه دانه‌هاى آن در كوچكى و حقارت ضرب‌المثل است.

پیام ها

1- توجّه دادن فرزند به علم و قدرت الهى، نشانه‌ى حكمت است. آتَيْنا لُقْمانَ الْحِكْمَةَ ... يا بُنَيَ‌ ...

2- در موعظه، براى هر توصيه‌اى نام مخاطب را تكرار كنيم. (تكرار «يا بُنىّ» در اين سوره و تكرار «يا ابت» در سوره‌ى مريم آيات 40 تا 45).

3- ايمان انسان به حضور عملش در قيامت، سرچشمه‌ى اصلاح اوست. إِنْ تَكُ مِثْقالَ حَبَّةٍ ... يَأْتِ بِهَا اللَّهُ‌

4- در يك ارزيابى و نظارت كامل، بايد كوچك‌ترين كارها نيز مورد توجّه قرار گيرد. «مِثْقالَ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ»

5- كوچكى، «خَرْدَلٍ» سفتى، «صَخْرَةٍ» دورى و ناپيدايى، «السَّماواتِ‌، الْأَرْضِ»، در علم الهى و قدرت احضار عمل اثرى ندارد. «يَأْتِ بِهَا اللَّهُ»

6- خداوند به همه چيز آگاه و بر همه چيز تواناست. يَأْتِ بِهَا اللَّهُ‌ ... لَطِيفٌ خَبِيرٌ

7- اعمال انسان، در اين جهان از بين نمى‌رود. «يَأْتِ بِهَا اللَّهُ»

8- حسابرسى خداوند دقيق است، زيرا او لطيف است. «لَطِيفٌ خَبِيرٌ»

تفسير نور(10جلدى)، ج‌7، ص: 260

منابع

• تفسیر نور، محسن قرائتی، تهران:مركز فرهنگى درسهايى از قرآن، 1383 ش، چاپ يازدهم
• اطیب البیان فی تفسیر القرآن‌، سید عبدالحسین طیب، تهران:انتشارات اسلام‌، 1378 ش‌، چاپ دوم‌
• تفسیر اثنی عشری، حسین حسینی شاه عبدالعظیمی، تهران:انتشارات ميقات، 1363 ش، چاپ اول
• تفسیر روان جاوید، محمد ثقفی تهرانی، تهران:انتشارات برهان، 1398 ق، چاپ سوم
• برگزیده تفسیر نمونه، ناصر مکارم شیرازی و جمعي از فضلا، تنظیم احمد علی بابایی، تهران: دارالکتب اسلامیه، ۱۳۸۶ش
• تفسیر راهنما، علی اکبر هاشمی رفسنجانی، قم:بوستان كتاب(انتشارات دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم)، 1386 ش‌، چاپ پنجم‌

عکس نوشته ها

طرح از موسسه اهل بیت علیهم السلام- (سایر عکس نوشته های این موسسه)