سلیم بن قیس هلالی
این مدخل از دانشنامه هنوز نوشته نشده است.
(احتمالا تصرف اندکی صورت گرفته است)
«سُلَیم بن قیس هلالى» (م، ۷۶ ق)، از علما و محدثان موثق شیعه در قرن اول هجری است. او دوران حیات امام علی، امام حسن، امام حسین، امام سجاد و امام باقر علیهمالسلام را درک نموده و از علوم سرشار آنان بهرهمند شده بود. شهرت سُلیم بیشتر به خاطر تألیف «کتاب سلیم بن قیس» یا «أسرار آل محمد» است که در آن حوادث و وقایع پس از رحلت پیامبر اسلام صلى اللّه علیه وآله آمده بود.
زندگینامه
ابوصادق سلیم بن قیس هلالى عامرى کوفى، دو سال قبل از هجرت به دنیا آمده و در نتیجه، هنگام شهادت پیامبر اکرم صلى الله علیه وآله ۱۲ سال داشته است.
سلیم بن قیس در ۱۶ سالگى وارد مدینه شده و در ابتداى ورود با حوادث دردناکى روبرو شد. سلیم مشاهده کرد که امیرالمؤمنین على علیه السلام خانه نشین شده و مردم کتاب خدا را با رأى و دلخواه خود تفسیر و تأویل کرده اند. از طرفى دستگاه خلافت، عموم مردم را از نقل حدیث منع کرده و آنها را وادار کرده اند که فقط به قرائت کلمات قرآن اکتفا کنند.
در رکاب امیرالمؤمنین
اولین اقدام سلیم، ملازمت امیرالمؤمنین على علیه السلام بود که آن را در تمام حالات بر خود لازم دانست و خود را به منابع وحى متصل نمود. سپس با اصحاب آن حضرت به خصوص سلمان و ابوذر و مقداد ارتباط خصوصى پیدا کرد.
او در سن ۲۵ سالگى به سفر حج رفت و خطابه ابوذر را در کنار خانه خدا شنید و آن را نوشت. سپس به مدینه بازگشت و در مدینه بود تا زمانى که ابوذر را در سال ۳۴ هجرى به ربذه تبعید کردند. او به عنوان عیادت ابوذر به ربذه رفت و در آنجا مطالبى از ابوذر پرسید و جوابهاى او را در کتابش (کتاب سلیم بن قیس) ثبت کرد.
در ابتداى خلافت حضرت علی علیه السلام، سلیم هلالی به سن ۳۷ سالگى رسیده بود و زمینه براى ثبت و ضبط حقایق برایش آمادهتر بود، ولى برخى به جاى قدردانى و استفاده از مقام والاى امامت و عصمت، به خاطر منافع دنیوى، بناى مخالفت با امام علی علیه السلام را گذاشتند و مقدمات جنگ با آن حضرت را فراهم کردند. در همه این قضایا سلیم در کنار امام بود و از اولیا و خواص اصحاب آن حضرت به شمار مىآمد.
سلیم از فدائیان لشکر امیرالمؤمنین علیه السلام بود که معروف به «شرطة الخمیس» بودند. شرطة الخمیس عده زیادى از اصحاب امیرالمؤمنین علیه السلام بودند که با خود عهد کرده بودند شمشیر را بدست گرفته و هر چه مولایشان دستور داد بدون هیچ گونه سؤال و توضیح خواستن، آن را عمل نمایند و آن حضرت نیز بهشت را براى آنان تضمین نماید.
او پس از پیروزى در جنگ جمل، همراه حضرت على علیه السلام وارد بصره شد و خطبه آن حضرت را در شهر بصره و در خانه زیاد ابن ابیه نوشت. سلیم در جنگ صفین نیز در لشگر امیرالمؤمنین علیه السلام بود و با یک دست شمشیر و با دست دیگر قلم بدست گرفته بود و به دفاع از آن حضرت و ثبت وقایع مىپرداخت.
در طول ایام خلافت امیرالمؤمنین علیه السلام، سلیم خطبهها و سخنان آن حضرت را ثبت نموده و در موارد مختلفى از کتابش آورده است.
سلیم قیس بعد از شهادت امام علی علیه السلام در سال ۴۰ هجرى، از اصحاب امام حسن علیه السلام بود و بعد از شهادت آن حضرت در سال ۵۰ هجرى، در شمار اصحاب امام حسین علیه السلام درآمد. پس از شهادت آن حضرت نیز در شمار اصحاب امام زین العابدین علیه السلام قرار گرفت.
وفات
سلیم بن قیس هلالی در زمان حجاج بن یوسف در سال ۷۵ هجرى متوارى شد و از شهرى به شهر دیگر فرار مىکرد تا خود را از ستم او حفظ کند و سرانجام در سرزمین فارس به شهر بزرگى به نام «نوبندجان» (نوبندگان) در نزدیکى شیراز رسید.
سلیم در آنجا اقامت گزید و پس از تربیت نوجوانى به نام «ابان بن ابىعیاش»، کتاب خود -معروف به «کتاب سلیم بن قیس»- را به او سپرد و در سال ۷۶ هجرى، در سن ۷۸ سالگى درگذشت.
منابع
- نرم افزار جامع الاحادیث [لوح فشرده]، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی.
