حَجّة الإسلام‌‌‌

به حجّى که به اصل شرع (فرمان مستقیم و ابتدایى شارع مقدس) تنها یک بار در طول عمر بر مستطیع، واجب مى‌شود، «حَجّة الإسلام» گویند؛ در مقابلِ آن، حجّى است که با نذر و مانند آن بر مکلّف واجب مى‌گردد، که سبب وجوب آن، خود مکلّف است که با ایجاد سبب (نذر)، مسبَّب (حج) را بر خودش واجب مى‌کند؛ هر چند سبب وجوب، شرعى است.

«حَجة الاسلام» ممکن است برای مکلفی حج تمتّع و برای دیگری حج اِفراد یا حج قِران (از تقسیمات دیگر حج) باشد.

فقیهان شیعه و اهل سنت افزون بر شرائط همگانی تکلیف یعنی عقل، قدرت و بلوغ، شرط استطاعت که ویژه حج است را برای واجب شدن «حَجة الاسلام» لازم می‌دانند. استطاعت حج، خود به چهار عنصر مالی، امنیتی، بدنی و زمانی تقسیم می‌شود. اگر کسی بدون داشتن هرکدام از این شرط‌ها به حج برود، حجی که انجام داده، «حجة الاسلام» نبوده و در صورتی که بعدها این شرائط به دست آید، حجی که انجام داده بود کافی نبوده و باید دوباره حجّ بجا آورد.

منشأ کاربرد عنوان «حَجة الاسلام» در کلمات فقها، روایات است و علت نامیدن آن به «حَجة‌ الإسلام» بنابر آنچه در کلام برخى آمده، روایاتى است که مى‌گوید: اسلام بر پنج پایه استوار است: نماز، زکات، حج، روزه و ولایت.

منابع

• فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم‌السلام، زیر نظر سید محمود شاهرودى، ج۳، ص۲۴۲.
• دانشنامه حج و حرمين شريفين، مدخل "حجة الاسلام"، پژوهشکده حج و زیارت.

مطالب مرتبط

• حجّ