خط طغرا: تفاوت بین نسخهها
پرش به ناوبری
پرش به جستجو
مهدی موسوی (بحث | مشارکتها) |
مهدی موسوی (بحث | مشارکتها) |
||
| سطر ۱: | سطر ۱: | ||
[[پرونده:طغرا.jpg|240px|بندانگشتی|خط طغری]] | [[پرونده:طغرا.jpg|240px|بندانگشتی|خط طغری]] | ||
| − | '''«خط طُغرا»''' گونهای خط تفنّنی و تزیینی که از دورۀ سلجوقیان در [[ایران]] متداول بوده و عبارت است از خطّی قوسی شکل که در بالای فرامین پادشاهان، میان علامت سلطان و «[[بسمله]]» به شکلی خاص میکشیدند. | + | '''«خط طُغرا»''' گونهای [[خط]] تفنّنی و تزیینی که از دورۀ سلجوقیان در [[ایران]] متداول بوده و عبارت است از خطّی قوسی شکل که در بالای فرامین پادشاهان، میان علامت سلطان و «[[بسمله]]» به شکلی خاص میکشیدند. |
در گذشته نام و لقب سلطان را به صورت طغرا بر سر نامه مینوشتند و این خط در واقع مُهری بوده است که به صورت درهم و پیچیده نوشته شده و از تمامی خطوط از قبیل [[خط نسخ|نسخ]]، [[خط ثلث|ثلث]]، دیوانی و [[خط نستعلیق|نستعلیق]] در ساختن طغرا استفاده شده است. | در گذشته نام و لقب سلطان را به صورت طغرا بر سر نامه مینوشتند و این خط در واقع مُهری بوده است که به صورت درهم و پیچیده نوشته شده و از تمامی خطوط از قبیل [[خط نسخ|نسخ]]، [[خط ثلث|ثلث]]، دیوانی و [[خط نستعلیق|نستعلیق]] در ساختن طغرا استفاده شده است. | ||
| سطر ۱۱: | سطر ۱۱: | ||
*[http://malekmuseum.org/tag/1404/%D8%B7%D8%BA%D8%B1%D8%A7| كتابخانه و موزه ملی ملک]، بازدید در ۲۰ بهمن ۱۳۹۳. | *[http://malekmuseum.org/tag/1404/%D8%B7%D8%BA%D8%B1%D8%A7| كتابخانه و موزه ملی ملک]، بازدید در ۲۰ بهمن ۱۳۹۳. | ||
| − | + | {{خوشنویسی}} | |
{{ترتیب:طغرا، خط}} | {{ترتیب:طغرا، خط}} | ||
[[رده:خوشنویسی]] | [[رده:خوشنویسی]] | ||
نسخهٔ کنونی تا ۲۷ اوت ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۳۲
«خط طُغرا» گونهای خط تفنّنی و تزیینی که از دورۀ سلجوقیان در ایران متداول بوده و عبارت است از خطّی قوسی شکل که در بالای فرامین پادشاهان، میان علامت سلطان و «بسمله» به شکلی خاص میکشیدند.
در گذشته نام و لقب سلطان را به صورت طغرا بر سر نامه مینوشتند و این خط در واقع مُهری بوده است که به صورت درهم و پیچیده نوشته شده و از تمامی خطوط از قبیل نسخ، ثلث، دیوانی و نستعلیق در ساختن طغرا استفاده شده است.
این شیوه از خوشنویسی و ترکیب خط مرکب از چند خط عمودی منتهی به قوس گونهای تودرتو و متوازی است که به شکل کمانی و به مانند طُرّه منشورها و احکام حاکمان در گذشته اغلب به آب طلا یا شنگرف میکشیدهاند.
خط طغرا در سدههای اخیر به وسیلۀ خوشنویسان عثمانی (ترکیه امروزی) شکل و قالبی متناسب و زیبا یافته است. به کسی که هنر درست و زیبا نوشتن خط طغرا بر منشور شاهی را می دانست «طغراکش» یا «طغرا نویس» می گفتند.
منابع
- كتابخانه و موزه ملی ملک، بازدید در ۲۰ بهمن ۱۳۹۳.
| خط کوفی | |
| خط محقق | ابن مقله * ابن بواب * یاقوت مستعصمی * شیخ زاده سهروردی * ارغون کابلی * احمد رومی * میرزا بایسنغر * میرزا سلطان ابراهیم و ... |
| خط ریحان | ابن مقله * یاقوت مستعصمی * عمر اقطع * ابن هلال * ابن بواب * عبدالله بلخ * ارغون * امیر مجدالدین * میرزا بایسنغر *احمد رومی و ... |
| خط ثلث | یاقوت مستعصمی * میرزا سلطان ابراهیم * عبدالحی * سید ولی میرزا بایسنغر * عمر اقطع * عبدالحی * عبدالباقی * عبدالله و ... |
| خط نسخ | میر منشی حسین قمی * شیخ كمال سبزواری * آقا ابراهیم قمی *میرزا احمد تبریزی * میرزا احمد نیریزی * اشرف الکتاب اصفهانی * سلطان الکتاب اصفهانی * وصال شیرازی * میرزا شفیع تبریزی و ... |
| خط توقیع | یاقوت مستعصمی * احمد رومی * ارغون كابلی * بایسنغر و ... |
| خط رقاع | علی ابن مقله * ابن بواب * شیخ زاده سهروردی * احمد رومی * خواجه حافظ شیرازی * مجدالدین فیروز آّبادی * یاقوت مستعصمی * و ... |
| خط تعلیق | خواجه تاج سلمانی واضع * خواجه عبدالحی منشی * درویش عبدالله بلخی * میر منصور منشی * خواجه اختیار منشی * میر عبدالله * ابراهیم خوشنویس * میرزا کافی * مجد الدین ابراهیم * میرزا علی اکبر شیرازی و ... |
| خط نستعلیق | میر علی تبریزی واضع * سیمی نیشابوری * میرزا بوتراب اصفهانی * عبدالرشید دیلمی * میرزا محمد صالح * میرزا اسد الله شیرازی * آقا مهدی تهرانی * سید حسین خوشنویس باشی * میرزا غلامرضا * میرزا عمو * میرزا رضای کلهر * میرزا کاظم * عماد الکتاب *عباسقلیان باتمانقلیج تبریزی *کمال الدین اظهر *سلطان علی مشهدی * سلطان محمد خندان * سیدعلی حسینی * میرعلی هروی * میرعماد حسنی * میرزا محمد حسین تبریزی * علیرضا عباسی و ... |
| خط شكسته | مرتضی قلی شاملو * شفیعا * میر احسن كرمانی * درویش عبدالمجید طالقانی * میرزا کوچک * میرزا عبدالجواد اصفهانی و ... |
| خط طغری | اسماعیل طغرائی * خواجه عتیق منشی * خواجه كمال طغرائی و ... |
| خط تحریر | میرزا رضی تبریزی * میرزا رضای بغدادی * میرزا علیخان امین الدوله * نشاط اصفهانی * میرزا ابوالقاسم قائم مقام * میرزا سعید وزیر * مرحوم حسنعلیخان امیر نظام گرویی * مجد الدین منشی السلطان تبریزی و ... . |
| منبع: انواع خطوط خوشنویسان معروف ایران، محمد نقشی تبریزی، هنر و مردم، تیر 1343، شماره 21 | |
