حَجّة الإسلام‌‌‌: تفاوت بین نسخه‌ها

از دانشنامه‌ی اسلامی
پرش به ناوبری پرش به جستجو
جز (مهدی موسوی صفحهٔ حجّة الإسلام‌‌‌ را به حَجّة الإسلام‌‌‌ منتقل کرد)
 
(۳ نسخهٔ میانیِ همین کاربر نمایش داده نشده است)
سطر ۱: سطر ۱:
{{مدخل دائره المعارف|[[فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم‌السلام]]}}
+
به [[حج|حجّى]] که به اصل [[شرع]] (فرمان مستقیم و ابتدایى شارع مقدس) تنها یک بار در طول عمر بر [[استطاعت در حج|مستطیع]]، [[واجب]] مى‌شود، '''«حَجّة الإسلام»''' گویند؛<ref> جواهرالکلام ج۱۷، ص۲۲۳؛ معتمد العروة ۱/۱۳. </ref> در مقابلِ آن، حجّى است که با [[نذر]] و مانند آن بر مکلّف واجب مى‌گردد، که سبب وجوب آن، خود مکلّف است که با ایجاد سبب (نذر)، مسبَّب (حج) را بر خودش واجب مى‌کند؛ هر چند سبب وجوب، شرعى است.<ref> مسالک الافهام، ۲/۱۲۱. </ref>
  
'''حج واجب به اصل شرع'''
+
«حَجة الاسلام» ممکن است برای مکلفی [[حج تمتع|حج تمتّع]] و برای دیگری [[حج افراد‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌|حج اِفراد]] یا [[حج قران‌‌‌|حج قِران]] (از تقسیمات دیگر [[حج]]) باشد.
  
به حجى كه به اصل شرع (فرمان مستقیم و ابتدایى شارع مقدس) تنها یك بار در طول عمر بر مستطیع (استطاعت) واجب مى‌شود، حجة الاسلام گویند.<ref> جواهرالكلام ج17، ص223؛ معتمد العروة 1/13. </ref> در مقابل حجى كه با نذر و مانند آن بر مكلف واجب مى‌گردد كه سبب وجوب آن مكلف است كه با ایجاد سبب (نذر) مسبب (حج) را بر خود واجب مى‌كند؛ هر چند سبب وجوب، شرعى است.<ref> مسالك الافهام، 2/121. </ref>  
+
فقیهان [[شیعه]] و [[اهل سنت]] افزون بر شرائط همگانی [[تکلیف]] یعنی [[عقل]]، قدرت و [[بلوغ‌|بلوغ]]، شرط [[استطاعت در حج|استطاعت]] که ویژه [[حج]] است را برای [[واجب]] شدن «حَجة الاسلام» لازم می‌دانند. استطاعت حج، خود به چهار عنصر مالی، امنیتی، بدنی و زمانی تقسیم می‌شود. اگر کسی بدون داشتن هرکدام از این شرط‌ها به حج برود، حجی که انجام داده، «حجة الاسلام» نبوده و در صورتی که بعدها این شرائط به دست آید، حجی که انجام داده بود کافی نبوده و باید دوباره حجّ بجا آورد.<ref>شرائع الاسلام، ج۱، ص۱۶۴- ۱۶۵؛ جواهر الکلام، ج۱۷، ص۲۴۸.</ref>  
  
منشأ كاربرد عنوان یاد شده در كلمات فقها روایات است<ref> وسائل الشیعة، ج11، ص 27-28. </ref> و علت نامیدن آن به «حجة‌الإسلام» بنابر آنچه در كلام برخى آمده، روایاتى است كه مى‌گوید: اسلام بر پنج پایه استوار است: [[نماز]]، [[زكات]]، [[حج]]، [[روزه]] و [[ولایت]].<ref> جواهرالكلام ج17، ص223؛ العروة الوثقىٰ 4/317. </ref>  
+
منشأ کاربرد عنوان «حَجة الاسلام» در کلمات [[فقیه|فقها]]، روایات است<ref> وسائل الشیعة، ج۱۱، ص ۲۷-۲۸. </ref> و علت نامیدن آن به «حَجة‌ الإسلام» بنابر آنچه در کلام برخى آمده، روایاتى است که مى‌گوید: [[اسلام]] بر پنج پایه استوار است: [[نماز]]، [[زکات]]، [[حج]]، [[روزه]] و [[ولایت]].<ref> جواهرالکلام ج۱۷، ص۲۲۳؛ العروة الوثقىٰ ۴/۳۱۷. </ref>  
  
 
==پانویس==
 
==پانویس==
<references/>
+
<references />
  
 
==منابع==
 
==منابع==
جمعى از پژوهشگران زیر نظر سید محمود هاشمى شاهرودى، فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم‌السلام، جلد ‌3، ص 242.
+
 
 +
*[[فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم‌السلام (کتاب)|فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم‌السلام]]، زیر نظر [[سید محمود هاشمی شاهرودی|سید محمود شاهرودى]]، ج۳، ص۲۴۲.
 +
*دانشنامه حج و حرمين شريفين، مدخل "حجة الاسلام"، [http://hzrc.ac.ir/post/22200/%D8%AD%D8%AC%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85 پژوهشکده حج و زیارت].
 +
 
 +
==مطالب مرتبط==
 +
 
 +
*[[حج|حجّ]]
  
 
[[رده:حج]]
 
[[رده:حج]]

نسخهٔ کنونی تا ‏۱۴ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۵:۲۷

به حجّى که به اصل شرع (فرمان مستقیم و ابتدایى شارع مقدس) تنها یک بار در طول عمر بر مستطیع، واجب مى‌شود، «حَجّة الإسلام» گویند؛[۱] در مقابلِ آن، حجّى است که با نذر و مانند آن بر مکلّف واجب مى‌گردد، که سبب وجوب آن، خود مکلّف است که با ایجاد سبب (نذر)، مسبَّب (حج) را بر خودش واجب مى‌کند؛ هر چند سبب وجوب، شرعى است.[۲]

«حَجة الاسلام» ممکن است برای مکلفی حج تمتّع و برای دیگری حج اِفراد یا حج قِران (از تقسیمات دیگر حج) باشد.

فقیهان شیعه و اهل سنت افزون بر شرائط همگانی تکلیف یعنی عقل، قدرت و بلوغ، شرط استطاعت که ویژه حج است را برای واجب شدن «حَجة الاسلام» لازم می‌دانند. استطاعت حج، خود به چهار عنصر مالی، امنیتی، بدنی و زمانی تقسیم می‌شود. اگر کسی بدون داشتن هرکدام از این شرط‌ها به حج برود، حجی که انجام داده، «حجة الاسلام» نبوده و در صورتی که بعدها این شرائط به دست آید، حجی که انجام داده بود کافی نبوده و باید دوباره حجّ بجا آورد.[۳]

منشأ کاربرد عنوان «حَجة الاسلام» در کلمات فقها، روایات است[۴] و علت نامیدن آن به «حَجة‌ الإسلام» بنابر آنچه در کلام برخى آمده، روایاتى است که مى‌گوید: اسلام بر پنج پایه استوار است: نماز، زکات، حج، روزه و ولایت.[۵]

پانویس

  1. جواهرالکلام ج۱۷، ص۲۲۳؛ معتمد العروة ۱/۱۳.
  2. مسالک الافهام، ۲/۱۲۱.
  3. شرائع الاسلام، ج۱، ص۱۶۴- ۱۶۵؛ جواهر الکلام، ج۱۷، ص۲۴۸.
  4. وسائل الشیعة، ج۱۱، ص ۲۷-۲۸.
  5. جواهرالکلام ج۱۷، ص۲۲۳؛ العروة الوثقىٰ ۴/۳۱۷.

منابع

مطالب مرتبط

مسابقه از خطبه ۸۳ نهج البلاغه