حاتم اصم بلخی: تفاوت بین نسخهها
(صفحهای جدید حاوی '{{مدخل دائرة المعارف|اثر آفرینان}} '''''ابوعبدالرحمان حاتم اصم بلخی''''' قرن: 3 وف...' ایجاد کرد) |
مهدی موسوی (بحث | مشارکتها) |
||
| (۴ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۳ کاربر نشان داده نشده) | |||
| سطر ۱: | سطر ۱: | ||
| − | {{ | + | {{متوسط}} |
| − | ''''' | + | '''«ابوعبدالرحمان حاتم اَصَم بلخی»''' (م، ۲۳۷ ق)، [[تصوف|صوفی]]، [[محدث|محدث]] و واعظ [[حنفی]] مذهب اهل [[خراسان]] در قرن سوم هجری و از شاگردان [[شقیق بلخی|شقیق بلخى]] بود. دو کتاب «ثمانی مسائل» و «الفوائد و الحکایات و الاخبار» از آثار اوست. |
| + | {{شناسنامه عالم | ||
| + | ||نام کامل = حاتم اَصَم بلخی | ||
| + | ||تصویر= | ||
| + | ||||زادروز = | ||
| + | |زادگاه = بلخ، [[خراسان]] | ||
| + | |وفات = ۲۳۷ قمری | ||
| + | |مدفن = واشجرد، [[ماوراءالنهر]] | ||
| + | |اساتید = [[شقیق بلخی]]، شداد بن حکیم، رجاء بن مقدام، ابوعلی سقاء، ابوعثمان صوفی،... | ||
| + | |شاگردان = احمد بن خضرویه، ابوعبداللّه خوّاص، ابوجعفر هروی، عبداللّه بن سهل رازی،... | ||
| + | |آثار = ثمانی مسائل، الفوائد و الحکایات و الاخبار،... | ||
| + | }} | ||
| + | == فعالیتهای علمی و اجتماعی == | ||
| + | حاتم بلخی [[حدیث|احادیثی]] را از قول [[شقیق بلخی]]، شداد بن حکیم، رجاء بن مقدام، سعید بن عبداللّه ماهیانی، ابوعلی سقاء و ابوعثمان صوفی روایت میکرده است. افرادی نیز از جمله ابوعبداللّه خوّاص، ابوجعفر هروی، عبداللّه بن سهل رازی، احمد بن خضرویه، محمد بن فارِس و محمد بن حسین اَزدی، حدیث از او شنیده و روایت کرده اند. | ||
| − | + | گفته اند که حاتم در [[بغداد]] با [[احمد بن حنبل]] دیدار کرد و در مباحثات و مجادلاتی که باهم داشتند، ابن حنبل از قدرت حاتم اصم در اسکات خصم و از [[عقل]] و درایت وی متعجب شد و او را مدح و تمجید نمود.<ref>ابونعیم اصفهانی، حلیةالاولیاء و طبقات الأصفیاء، ج۸، ص۸۲.</ref> | |
| − | + | از حاتم اَصم بلخی دو کتاب «ثمانی مسائل» و «الفوائد و الحکایات و الاخبار» باقی مانده است. | |
| − | + | چون حاتم، واعظى [[حکمت|حکمت]]<nowiki/>گوى بود، [[ابوبکر وراق|ابوبکر ورّاق]] او را «[[لقمان]] امت» خوانده؛<ref>خطیب بغدادی، تاریخ بغدادی، ج۹، ص۱۵۳.</ref> و جنید بغدادی او را، به سبب [[صدق]] و [[اخلاص]] بی نظیرش، «صِدّیق زمانه» لقب داده است.<ref>علی بن عثمان هجویری، کشف المحجوب، ج۱، ص۱۷۵.</ref> محور اصلی اقوال حاتم، [[توکل]]، [[زهد]]، اخلاص، ریاضت و کناره گیری از خلق است.<ref>ابونعیم اصفهانی، حلیةالاولیاء و طبقات الأصفیاء، ج۸، ص۷۷.</ref> داستانهای بسیاری در شرح حال وی نقل شده که همه حاکی از نوعی توکل افراطی و مخالفت با هرگونه خواست و [[اراده]] انسانی در برآوردن حوایج طبیعی است.<ref>عبدالکریم بن هوازن قشیری، الرسالةالقشیریة، ج۱، ص۲۶۲.</ref> از آن جمله است داستان توکل او در خصوص [[نفقه]] و [[رزق|روزی]]، که [[سنائی|سنایی غزنوی]] نیز آن را به نظم درآورده است. | |
| + | به حاتم بلخی از آن جهت «أصَم» مىگفتند که خواست ناشایستِ فردى را بپوشاند، خود را «کَر» وانمود کرد. | ||
| + | |||
| + | == وفات == | ||
| + | حاتم اصم بلخی، سرانجام در سال ۲۳۷ قمری، در عصر [[متوکل|متوکل عباسی]]، در واشَجَرْد [[ماوراءالنهر]] و اطراف تِرمذ درگذشت. | ||
| + | ==پانویس== | ||
| + | {{پانویس}} | ||
==منابع== | ==منابع== | ||
| − | |||
| + | *[[دانشنامه جهان اسلام (کتاب)|دانشنامه جهان اسلام]]، برگرفته از مقاله "حاتم اصم". | ||
| + | *[[اثرآفرینان]]، [[انجمن مفاخر فرهنگی]]، ج۲، ص۲۲۷. | ||
| + | |||
| + | {{سنجش کیفی | ||
| + | |سنجش=شده | ||
| + | |شناسه= خوب | ||
| + | |عنوان بندی مناسب= خوب | ||
| + | |کفایت منابع و پی نوشت ها= متوسط | ||
| + | |رعایت سطح مخاطب عام= خوب | ||
| + | |رعایت ادبیات دانشنامه ای= خوب | ||
| + | |جامعیت= متوسط | ||
| + | |رعایت اختصار= خوب | ||
| + | |سیر منطقی= خوب | ||
| + | |کیفیت پژوهش= خوب | ||
| + | |رده= دارد | ||
| + | }} | ||
| + | [[رده:علمای قرن سوم]] | ||
[[رده:عارفان]] | [[رده:عارفان]] | ||
| + | [[رده:محدثان]] | ||
| + | [[رده:مقاله های مرتبط به دانشنامه]] | ||
نسخهٔ کنونی تا ۲ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۰۲
«ابوعبدالرحمان حاتم اَصَم بلخی» (م، ۲۳۷ ق)، صوفی، محدث و واعظ حنفی مذهب اهل خراسان در قرن سوم هجری و از شاگردان شقیق بلخى بود. دو کتاب «ثمانی مسائل» و «الفوائد و الحکایات و الاخبار» از آثار اوست.
| نام کامل | حاتم اَصَم بلخی |
| زادگاه | بلخ، خراسان |
| وفات | ۲۳۷ قمری |
| مدفن | واشجرد، ماوراءالنهر |
|
| |
| اساتید |
شقیق بلخی، شداد بن حکیم، رجاء بن مقدام، ابوعلی سقاء، ابوعثمان صوفی،... |
| شاگردان |
احمد بن خضرویه، ابوعبداللّه خوّاص، ابوجعفر هروی، عبداللّه بن سهل رازی،... |
| آثار |
ثمانی مسائل، الفوائد و الحکایات و الاخبار،... |
فعالیتهای علمی و اجتماعی
حاتم بلخی احادیثی را از قول شقیق بلخی، شداد بن حکیم، رجاء بن مقدام، سعید بن عبداللّه ماهیانی، ابوعلی سقاء و ابوعثمان صوفی روایت میکرده است. افرادی نیز از جمله ابوعبداللّه خوّاص، ابوجعفر هروی، عبداللّه بن سهل رازی، احمد بن خضرویه، محمد بن فارِس و محمد بن حسین اَزدی، حدیث از او شنیده و روایت کرده اند.
گفته اند که حاتم در بغداد با احمد بن حنبل دیدار کرد و در مباحثات و مجادلاتی که باهم داشتند، ابن حنبل از قدرت حاتم اصم در اسکات خصم و از عقل و درایت وی متعجب شد و او را مدح و تمجید نمود.[۱]
از حاتم اَصم بلخی دو کتاب «ثمانی مسائل» و «الفوائد و الحکایات و الاخبار» باقی مانده است.
چون حاتم، واعظى حکمتگوى بود، ابوبکر ورّاق او را «لقمان امت» خوانده؛[۲] و جنید بغدادی او را، به سبب صدق و اخلاص بی نظیرش، «صِدّیق زمانه» لقب داده است.[۳] محور اصلی اقوال حاتم، توکل، زهد، اخلاص، ریاضت و کناره گیری از خلق است.[۴] داستانهای بسیاری در شرح حال وی نقل شده که همه حاکی از نوعی توکل افراطی و مخالفت با هرگونه خواست و اراده انسانی در برآوردن حوایج طبیعی است.[۵] از آن جمله است داستان توکل او در خصوص نفقه و روزی، که سنایی غزنوی نیز آن را به نظم درآورده است.
به حاتم بلخی از آن جهت «أصَم» مىگفتند که خواست ناشایستِ فردى را بپوشاند، خود را «کَر» وانمود کرد.
وفات
حاتم اصم بلخی، سرانجام در سال ۲۳۷ قمری، در عصر متوکل عباسی، در واشَجَرْد ماوراءالنهر و اطراف تِرمذ درگذشت.
پانویس
منابع
- دانشنامه جهان اسلام، برگرفته از مقاله "حاتم اصم".
- اثرآفرینان، انجمن مفاخر فرهنگی، ج۲، ص۲۲۷.
