سید علی فانی اصفهانی: تفاوت بین نسخه‌ها

از دانشنامه‌ی اسلامی
پرش به ناوبری پرش به جستجو
 
(۱۰ نسخه‌ٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشده)
سطر ۱: سطر ۱:
==ولادت==
+
'''«آیت‌الله سید على فانی اصفهانی» '''(۱۳۳۳-۱۴۰۹ ق)، فقیه اصولی، محدث رجالی، مفسر و متکلم بزرگ [[شیعه]] در قرن ۱۴ قمری و از شاگردان [[سید ابوالحسن اصفهانی|سید ابوالحسن اصفهانى]] و [[محمدرضا نجفی اصفهانی|شیخ محمدرضا نجفى اصفهانى]] بود. علامه فانى عمرش را در تدریس و تألیف و تحقیق علوم [[اهل  بیت]] علیهم‌السلام سپرى کرد و کتاب‌هاى ارزشمندى براى طالبان علم و حقیقت به یادگار گذاشت.
آيت الله سيد على فانی در ظهر روز پنجشنبه 26 [[ربيع الاول]] به دنيا آمد
+
{{شناسنامه عالم
 +
||نام کامل = سید على (حسینی) علامه فانی اصفهانی
 +
||تصویر= [[پرونده:Fani.jpg|200px]]
 +
||زادروز = ۱۳۳۳ قمری
 +
|زادگاه = [[اصفهان]]
 +
|وفات = ۱۴۰۹ قمری
 +
|مدفن = [[قم]]، [[حرم حضرت معصومه علیها السلام|حرم حضرت معصومه]]
 +
|اساتید = [[سید ابوالحسن اصفهانی|سید ابوالحسن اصفهانى]]، [[محمدرضا نجفی اصفهانی|محمدرضا نجفى اصفهانى]]، [[شیخ محمدکاظم شیرازی|محمدکاظم شیرازى]]، سید علی نجف‌آبادی،...
 +
|شاگردان = [[سید محمدعلی صادقی|سید محمدعلى حسینى صادقى]]، سید محمود ده‌سرخى اصفهانى، سید نورالدین جزائرى،...
 +
|آثار = آراء حول القرآن، البداء عند الشیعه، الفوائد الرجالیة، قبسات العقول فى الفروع والاصول، حاشیه بر عروة الوثقى، مقدمات التفسیر،...
 +
}}
 +
 
 
==تحصیلات و استادان==
 
==تحصیلات و استادان==
سيد على فانی متولد سال 1333 هـ.ق در شهر [[اصفهان]] است. ایشان در اندك زمانى تحصيل مقدمات را به پايان رسانيد. وى كتاب‌هاى زير را در نزد اساتيد مختلف علوم به سرعت آموخت و مدارج ترقى را طى نمود.
+
سید على حسینی فانی فرزند سید محمدحسن، متولد سال ۱۳۳۳ هـ.ق در شهر [[اصفهان]] است. ایشان در اندک زمانى تحصیل مقدماتی را به پایان رسانید. وى کتاب‌هاى زیر را در نزد اساتید مختلف در اصفهان به سرعت آموخت و مدارج ترقى را طى نمود:
 
 
*[[قوانین الاصول (کتاب)|قوانين]]: نزد استاد شيخ محمد حكيم خراسانى، متوفاى سال 1355 هـ.ق.
 
 
 
*[[فرائد الاصول (کتاب)|فرائد الاصول]] [[شیخ مرتضی انصاری|شيخ انصارى]]: نزد استاد مرتضى انصارى خراسانى، متوفاى سال 1358 هـ.ق.
 
 
 
*[[مکاسب (کتاب)|مكاسب]] و [[کفایة الاصول (کتاب)|كفاية الاصول]]: در محضر استاد سيد محمد نجف آبادى؛ متوفاى سال 1358 هـ.ق.
 
 
 
آن گاه درس خارج [[فقه]] و [[اصول]] را در مكتب مرحوم آيت الله العظمى سيد على نجف‌آبادى؛ متوفاى سال 1362 هـ.ق آموخت و تا آخرين لحظات عمر آن عالم بزرگوار، بهره هاى بسيار از او گرفت. علامه فانى از حوزه ى درسى [[محمدرضا نجفی اصفهانی|شيخ محمدرضا نجفى اصفهانى]]؛ متوفاى سال 1362 هـ.ق نيز استفاده هاى بسيار برد.
 
 
 
'''هجرت'''
 
 
 
علامه پس از وفات دو استاد بزرگوارش شهر اصفهان را ترك گفت و به [[نجف]]؛ ديار علم و فضيلت كوچ كرد و از اساتيد بزرگوارى بهره هاى فراوان گرفت. استادانى كه هر كدام مرجعى بزرگ براى عالم [[تشيع]] بودند. از جمله از محفل درس آيات عظام [[سید ابوالحسن اصفهانی|سيد ابوالحسن اصفهانى]]، [[شیخ محمدکاظم شیرازی|شيخ محمدكاظم شيرازى]]، [[سید عبدالهادی شیرازی|سيد عبدالهادى شيرازى]] و ديگران استفاده علمى فراوان برد. اما بيشترين استفاده را در طول 13 سال از استادش، سيد على نجف آبادى در شهر اصفهان برد. از اين رو در مباحث علمى هميشه از مبانى اصولى و فقهى او ياد مى كرد و گاه به نقد مى كشيد و برخى اوقات نيز يادى از سخنان پندآموز استاد مى كرد و در تذكرات [[اخلاق|اخلاقى]] به سخنانش استناد مى نمود.
 
 
 
هوش و ذكاوت و سرعت درك علامه فانى چنان بود كه در سن نوجوانى به درس خارج حاضر مى شد و در همان سن و سال مجتهد و يا قريب به [[اجتهاد]] بود. در سرودن [[شعر]] به فارسى و عربى نيز مهارت داشت و در زبان عربى، انگليسى، فرانسوى به مرتبه استادى رسيده بود. به اين خاطر زمانى كه رساله توضيح‌ المسائل او را به اين سه زبان ترجمه كردند تصحيح متن را خود به عهده گرفت.
 
 
 
'''برگشت به ايران '''
 
 
 
در سال 1350 شمسى حكومت بعث [[عراق]]، ايراني‌هاى مقيم در عراق را اخراج كرد و شهر [[كربلا]] و [[نجف]] را از شيعيان [[امیرالمومنین]] علیه السلام خالى و فضلا و طلاب علوم دينى را از حوزه مباركه نجف اشرف بيرون كرد و علامه فانى در ماه [[رجب]] سال 1393 هـ.ق از عراق به [[ایران|ايران]] بازگشت و [[حوزه علميه قم]] را براى سكونت و تدريس انتخاب كرد. خود درباره علت بازگشت به ايران مى گفت: «چون حوزه نجف از طلاب و فضلا خالى شد و براى حضور در درس كسى پيدا نمى شد، ماندن من در نجف ضرورتى نداشت و چون طالبان علم در حوزه [[قم]] بودند، اين حوزه مرا به خود جلب نمود و من هم آهنگ شهر قم نمودم».
 
 
 
==در نظر تراجم نويسان==
 
 
 
*1- محمد شريف  رازى در وصف او گوید: سيدالفقهاء و المجتهدين آيت  الله فى  العالمين  الحاج سيد على.(1)
 
 
 
*2- نويسنده كتاب سبل  الهداية: حضرت آيت  الله  العظمى سيد على علامه فانى فرزند مرحوم سيد محمدحسن فانى يزدى اصفهانى از اكابر علما و فقها و مجتهدين معاصر.(2)
 
 
 
*3- [[علامه امينى]]: الشريف  العلامة الحجة حسنة الوقت و مفخرة علماء العصر السيد على  الفانى الاصفهانى احد اساتذة النجف  الاشرف دام فضله و معاليه.(3)
 
 
 
*4- نويسنده كتاب ارمغان اصفهان: عالم جليل القدر آقاى حاج سيد على  بن سيد محمد حسن علامه فانى اصفهانى از اعاظم علما و مجتهدين و اكابر مدرسين.(4)
 
 
 
*5- نويسنده كتاب رجال  الفكر والادب فى  النجف: مجتهد محقق محدث عالم متتبع من اساتذة الفقه والاصول و ائمةالتقليد والجماعة والفتيا.(5)
 
 
 
==تأليفات==
 
 
 
علامه فانى عمرش را در تدريس و تأليف و تحقيق علوم [[اهل  بيت]] علیهم السلام سپرى كرد و توانست كتاب‌هاى ارزشمندى براى طالبان علم و حقيقت به يادگار گذارد. در نوشته هاى استاد، دقت، تحقيق و نوآورى در سبك نوشتارى نمايان بود. تأليفات ارزشمندى كه از او برجاى مانده، به اين ترتيب است:
 
 
 
*1- آراء حول  القرآن؛ 1399 هـ.ق، قم.
 
 
 
*2- آراء حول مبحث  الارادة؛ 1405 هـ.ق.
 
 
 
*3- البداء؛ 1394 هـ.ق.
 
 
 
*4- ترجمه تقويم  المحسنين؛ تأليف [[فیض کاشانی|مولى محسن فيض كاشانى]]، 1368 هـ.ق.
 
 
 
*5- حاشيه بر [[عروة الوثقى (کتاب)|عروة الوثقى]]؛ 1391 جلد اول و سال 1394 جلد دوم.
 
 
 
*6- ترجمه نصايح  الهدى؛ 1370 هـ.ق اصفهان.
 
 
 
*7- تفسير [[سوره جمعه]].
 
  
*8- تفسير [[سوره حمد]].
+
*[[قوانین الاصول (کتاب)|قوانین الاصول]]: نزد استاد شیخ محمد حکیم خراسانى (متوفاى ۱۳۵۵ هـ.ق).
  
*9- توضيح  المسائل؛ به زبان‌هاى فارسى، عربى، انگليسى، فرانسوى و اردو.
+
*[[فرائد الاصول (کتاب)|فرائد الاصول]]: نزد سید مرتضى انصارى خراسانى (متوفاى ۱۳۵۸ هـ.ق).
  
*10- حاشيه بر وسيله  النجاة [[سید ابوالحسن اصفهانی|سيد ابوالحسن اصفهانى]]، چاپ دوم.
+
*[[مکاسب (کتاب)|مکاسب]] و [[کفایة الاصول (کتاب)|کفایة الاصول]]: در محضر استاد سید محمد نجف آبادى (متوفاى ۱۳۵۸ هـ.ق).
  
*11- دستور [[حج]] و [[عمره]]؛ زبان عربى.
+
سید على فانی آن گاه درس خارج [[فقه]] و [[اصول فقه‌‌‌‌|اصول]] را در مکتب مرحوم آیت الله سید على نجف‌آبادى (متوفاى ۱۳۶۲ هـ.ق) آموخت و تا آخرین لحظات عمر آن عالم بزرگوار، در طول ۱۳ سال بهره هاى بسیار از او گرفت. وی همچنین از حوزۀ درسى [[محمدرضا نجفی اصفهانی|شیخ محمدرضا نجفى اصفهانى]] (متوفاى ۱۳۶۲ هـ.ق) استفاده هاى بسیار برد.
  
*12- [[دیوان (شعر)|دیوان]] اشعار.
+
هوش و ذکاوت و سرعت درک سید على فانی چنان بود که در سن نوجوانى به درس خارج حاضر مى شد و در همان سن و سال، مجتهد و یا قریب به [[اجتهاد]] بود.
  
*13- رسالة فى حكم  الخراج.
+
'''هجرت به نجف:'''
  
*14- رسالة فى  الامر بالمعروف والنهى عن  المنكر.
+
سید على فانی پس از وفات دو استاد بزرگوار اخیر، شهر اصفهان را ترک گفت و به [[نجف]]؛ دیار علم و فضیلت کوچ کرد و از اساتید بزرگوارى بهره هاى فراوان گرفت. استادانى که هر کدام مرجعى بزرگ براى عالم [[تشیع]] بودند. از جمله از محفل درس آیات عظام [[سید ابوالحسن اصفهانی|سید ابوالحسن اصفهانى]]، [[شیخ محمدکاظم شیرازی|شیخ محمدکاظم شیرازى]]، [[سید عبدالهادی شیرازی|سید عبدالهادى شیرازى]] و دیگران استفاده علمى فراوان برد.  
  
*15- رسالة فى جوائز السلطان.
+
==تدریس و شاگردان==
 +
در سال ۱۳۵۰ شمسى حکومت بعث [[عراق]]، ایرانی‌هاى مقیم در عراق را اخراج کرد و شهر [[کربلا]] و [[نجف]] را از [[شیعه|شیعیان]] به ویژه طلاب علوم دینى خالى کرد. از این رو علامه فانى در ماه [[رجب]] سال ۱۳۹۳ هـ.ق از عراق به [[ایران|ایران]] بازگشت و [[حوزه علمیه قم]] را براى سکونت و تدریس انتخاب کرد.
  
*16- رسالة فى  الذباحة.
+
سید على علامه فانى در مباحث علمى بیشتر از مبانى اصولى و فقهى استادش، سید على نجف‌آبادى یاد مى کرد و گاه به نقد مى کشید و برخى اوقات نیز یادى از سخنان پندآموز استاد مى کرد و در تذکرات [[اخلاق|اخلاقى]] به سخنانش استناد مى نمود. در سرودن [[شعر]] به فارسى و عربى نیز مهارت داشت و در زبان عربى، انگلیسى، فرانسوى به مرتبه استادى رسیده بود. به این خاطر زمانى که [[رساله]] توضیح‌ المسائل او را به این سه زبان ترجمه کردند تصحیح متن را خود به عهده گرفت.  
  
*17- رسالة فى علم  الامام علیه السلام.
+
سید على فانى هنگامى که در [[مسجد اعظم قم]] تدریس [[فقه]] و [[اصول فقه‌‌‌‌|اصول]] را داشت، گاهى شاگردان او از صد نفر تجاوز مى کرد و در میان آن ها از فضلاى حوزه بسیار بودند. برخی شاگردان او عبارتند از:
  
*18- رسالة فى  المعاملات الربوية.
+
* [[سید محمدعلی صادقی|سید محمدعلى حسینى صادقى]] (م، ۱۴۱۷ ق) از علماى بزرگوار حوزه علمیه [[اصفهان]] بود. وی به حلقه درس مرحوم آیت  الله سید على علامه فانى اصفهانى پیوست و پیوسته به دنبال استادش روان بود و به مدت ۲۰ سال تحقیقات [[فقه]]، [[اصول فقه‌‌‌‌|اصول]]، [[کلام]]، [[رجال]] و [[تفسیر قرآن|تفسیر]] ایشان را ضبط و به رشته تحریر درآورد.
 +
* <I>سید محمود ده سرخى اصفهانى:</I> از تألیفات اوست: ۱- سراج  المبتدئین فى شرح منییة المرید [[شهید ثانى ]]؛ ۲- هدایة الطالبین فى شرح آداب المتعلمین؛ ۳- مفاتیح الصحة فى طب النبى والائمه علیهم السلام و... .
 +
* <I>سید محمد کوه کمرى:</I> پس از ورود حضرت آیت  الله علامه فانى اصفهانى به شهر [[قم]] در حلقه درسى فقه و اصول او پیوست و مدت ۱۲ سال در محضر ایشان کسب فیض نمود.
 +
* <I>سید نورالدین جزائرى:</I> سید نورالدین شریعتمدار جزائرى از نوادگان [[سید نعمت الله جزائری|سید نعمت  الله جزائرى]] است. برخی تألیفات وی عبارتند از: ۱- شرح استدلالى کتاب [[منهاج الصالحین (کتاب)|منهاج الصالحین]]؛ ۲- یک دوره اصول استدلالى؛ ۳- ترجمه کتاب الحجر والاختیار و ... .
  
*19- رسالة فى  المعاصى  الكبيرة.
+
==آثار و تألیفات==
  
*20- غالية البيان فى عدم تحريف  القرآن.
+
در نوشته هاى علامه فانی، دقت و تحقیق و نوآورى در سبک نوشتارى نمایان است. تألیفات ارزشمندى که از او برجاى مانده، به این ترتیب است:
 +
[[پرونده:Bada.jpg|thumb|left|200px|البداء عند الشیعه؛ یکی از آثار آیت‌الله فانی اصفهانی]]
  
*21- الفوائد الرجالية.
+
*۱- آراء حول [[قرآن|القرآن]]؛ ۱۳۹۹ هـ.ق، قم.
  
*22- قبسات العقول فى  الفروع والاصول كه صاحب [[الذریعه الی تصانیف الشیعه|الذريعة]] نام آن را ذكر كرده است.(6)
+
*۲- آراء حول مبحث الارادة؛ ۱۴۰۵ هـ.ق.
  
*23- المتعة المشروعه؛ 1408، قم.
+
*۳- [[بداء|البداء]] عند الشیعه؛ ۱۳۹۴ هـ.ق.
  
*24- المعارف العلوية فى  الكلام.
+
*۴- ترجمه تقویم المحسنین؛ تألیف [[فیض کاشانی|مولى محسن فیض کاشانى]]، ۱۳۶۸ هـ.ق.
  
*25- مقدمات  التفسير.
+
*۵- حاشیه بر [[عروة الوثقى (کتاب)|عروة الوثقى]]؛ ۱۳۹۱ جلد اول و سال ۱۳۹۴ جلد دوم.
  
*26- مناسك حج فارسى، عربى و اردو.
+
*۶- ترجمه نصایح  الهدى؛ ۱۳۷۰ هـ.ق اصفهان.
  
*27- منظومه چهارده معصوم علیهم السلام.
+
*۷- تفسیر [[سوره جمعه]].
  
*28- [[ابن عباس|عبدالله  بن عباس]]. علمه و تفسيره و منطقه و ورعه و علة اتهامه بالاختلاس، 1398 هـ.ق.
+
*۸- تفسیر [[سوره حمد]].
  
'''تقريرات دروس''' '''به زبان عربى و''' '''فارسى:'''
+
*۹- توضیح  المسائل؛ به زبان‌هاى فارسى، عربى، انگلیسى، فرانسوى و اردو.
  
بيشترين تقريرات دروس [[فقه]] و [[اصول فقه‌‌‌‌|اصول]] استاد توسط شاگردش؛ علامه [[سید محمدعلی صادقی|سيد محمدعلى صادقى اصفهانى]]، به تحرير آمده است.
+
*۱۰- حاشیه بر [[وسیلة النجاة (کتاب)|وسیلة  النجاة]]؛ تألیف [[سید ابوالحسن اصفهانی|سید ابوالحسن اصفهانى]]، چاپ دوم.
  
*1- بحوث فى فقه  الرجال؛ 1410 هـ.ق.
+
*۱۱- دستور [[حج]] و [[عمره]]؛ به زبان عربى.
  
*2- المختار فى  الجبر والاختيار.
+
*۱۲- [[دیوان (شعر)|دیوان]] اشعار.
  
*3- آراء الاصول؛ 2 جلد در مباحث الفاظ.
+
*۱۳- رسالة فى حکم [[خراج|الخراج]].
  
*4- كتاب الطهارة؛ 5 جلد.
+
*۱۴- رسالة فى الامر بالمعروف والنهى عن  المنکر.
  
*5- كتاب  الصلاة؛ 5 جلد.
+
*۱۵- رسالة فى جوائز السلطان.
  
*6- كتاب الاجارة؛ 1 جلد.
+
*۱۶- رسالة فى [[ذبح|الذباحة]].
*7- زن از ديدگاه شريعت اسلام ؛
 
  
*8- گناه و كيفر.(7)
+
*۱۷- رسالة فى علم  الامام علیه السلام.
  
*9- ترجمة المختار فى  الجبر والاختيار.(8)
+
*۱۸- رسالة فى  المعاملات الربویّة.
  
==شاگردان==
+
*۱۹- رسالة فى  المعاصى  الکبیرة.
استاد سيد على علامه فانى هنگامى كه در [[مسجد اعظم قم]] تدريس [[فقه]] و [[اصول فقه‌‌‌‌|اصول]] را داشت، گاهى شاگردان او از صد نفر تجاوز مى كرد و در ميان آن ها از فضلاى حوزه بسيار بودند. برخی شاگردان او عبارتند از:
 
  
'''<I>1- سيد محمدعلى اصفهانى:</I>'''
+
*۲۰- غالیة البیان فى عدم [[تحریف قرآن|تحریف  القرآن]].
  
عالم عامل و فقيه كامل حاج [[سید محمدعلی صادقی|سيد محمدعلى حسينى صادقى]] (م، 1417 ق) از علماى بزرگوار حوزه علميه [[اصفهان]] بود. وی به حلقه درس مرحوم آيت  الله سيد على علامه فانى اصفهانى پيوست و پيوسته به دنبال استادش روان بود و به مدت 20 سال تحقيقات [[فقه]]، [[اصول فقه‌‌‌‌|اصول]]، [[كلام]]، [[رجال]] و [[تفسیر قرآن|تفسير]] ايشان را ضبط و به رشته تحرير درآورد.  
+
*۲۱- الفوائد الرجالیة.
  
'''<I>2- سيد محمود ده سرخى اصفهانى:</I>'''
+
*۲۲- قبسات  العقول فى  الفروع والاصول، که صاحب [[الذریعه الی تصانیف الشیعه|الذریعة]] نام آن را ذکر کرده است.<ref>آقا بزرگ تهرانی، الذریعة؛ ج ۱۷، ص ۳۴.</ref>
  
از تأليفات اوست: 1- سراج  المبتدئين فى شرح منيية المريد [[شهيد ثانى ]]؛ 2- هداية الطالبين فى شرح آداب المتعلمين؛ 3- مفاتيح الصحة فى طب  النبى والائمه علیهم السلام و... .
+
*۲۳- المتعة المشروعة؛ ۱۴۰۸، قم.
  
'''<I>3- سيد محمد كوه كمرى:</I>'''
+
*۲۴- المعارف  العلویة فى  الکلام.
  
پس از ورود حضرت آيت الله علامه فانى اصفهانى به شهر [[قم]] در حلقه درسى فقه و اصول او پيوست و مدت 12 سال در محضر ايشان كسب فيض نمود.
+
*۲۵- مقدمات التفسیر.
  
'''<I>4- سيد نورالدين جزائرى :</I>'''
+
*۲۶- مناسک حج، به فارسى، عربى و اردو.
  
سيد نورالدين شريعتمدار جزائرى از نوادگان [[سيد نعمت الله جزائری|سيد نعمت  الله جزائرى]] است. برخی تألیفات وی عبارتند از: 1- شرح استدلالى كتاب [[منهاج الصالحین (کتاب)|منهاج الصالحين]]؛ 2- يك دوره اصول استدلالى؛ 3- ترجمه كتاب الحجر والاختيار و ... .
+
*۲۷- منظومه [[چهارده معصوم]] علیهم السلام.
  
==وفات ==
+
*۲۸- [[ابن عباس|عبدالله  بن عباس]]، علمه و تفسیره و منطقه و ورعه و علة اتهامه بالاختلاس؛ ۱۳۹۸ هـ.ق.
  
مرحوم سيد على فانى اصفهانی سرانجام در ماه [[شوال]] 1409 هـ.ق در [[تهران]] نداى حق را لبيك گفت و چشم از جهان فروبست. پس از ارتحال پيكر پاكش را به [[قم]] منتقل كردند. مرحوم [[سید محمدرضا موسوی گلپایگانی|آيت الله گلپايگانى]] بر جنازه ايشان [[نماز میت|نماز]] خواند. پیکر مطهر آن مرحوم را در يكى از حجره هاى صحن مطهر [[حضرت معصومه]] سلام الله علیها به خاك سپردند.
+
'''تقریرات دروس به زبان عربى و فارسى:'''
  
== پانویس ==
+
بیشترین تقریرات دروس [[فقه]] و [[اصول فقه‌‌‌‌|اصول]] استاد فانی توسط شاگردش علامه [[سید محمدعلی صادقی|سید محمدعلى صادقى اصفهانى]]، به تحریر آمده است.
(1). كتاب گنجينة دانشمندان؛ ج 2، ص 210.
 
  
(2). سبل  الهداية؛ ج 2، ص 329.
+
*۱- بحوث فى فقه  الرجال؛ ۱۴۱۰ هـ.ق.
  
(3). [[الغدير]]؛ ج 11.
+
*۲- المختار فى  الجبر والاختیار.
  
(4). ارمغان اصفهان؛ ص 63.
+
*۳- آراء الاصول؛ ۲ جلد در مباحث  الفاظ.
  
(5). رجال الفكر والادب فى النجف؛ ص 327.
+
*۴- کتاب الطهارة؛ ۵ جلد.
  
(6). [[الذريعة]]؛ ج 17، ص 34.
+
*۵- کتاب  الصلاة؛ ۵ جلد.
  
(7). از نگارنده مقاله.
+
*۶- کتاب  الاجارة؛ ۱ جلد.
 +
*۷- زن از دیدگاه شریعت اسلام.
  
(8). همان.
+
*۸- گناه و کیفر.
  
(9). همان.
+
*۹- ترجمة المختار فى  الجبر والاختیار.
  
(10). گنجينه دانشمندان 7؛ 309.
+
==در نظر تراجم نویسان==
  
(11). همان، ص 311.
+
*محمد شریف  رازى در وصف او گوید: سیدالفقهاء و المجتهدین آیت  الله فى  العالمین  الحاج سید على فانی... .<ref>کتاب گنجینة دانشمندان؛ ج ۲، ص ۲۱۰.</ref>
  
(12). آئينه پژوهش شماره 4، سال 1375.
+
*نویسنده کتاب سبل الهدایة: حضرت آیت  الله  العظمى سید على علامه فانى فرزند مرحوم سید محمدحسن فانى یزدى اصفهانى از اکابر علما و فقها و مجتهدین معاصر.<ref>سبل  الهدایة؛ ج ۲، ص ۳۲۹.</ref>
  
(13). گنجينه دانشمندان 2؛ 146.
+
*[[علامه امینى]]: الشریف  العلامة الحجة حسنة الوقت و مفخرة علماء العصر السید على  الفانى الاصفهانى احد اساتذة النجف  الاشرف دام فضله و معالیه.<ref>الغدیر؛ ج ۱۱.</ref>
  
(14). نوشتارى از معظم له.
+
*نویسنده کتاب ارمغان اصفهان: عالم جلیل القدر آقاى حاج سید على  بن سید محمدحسن علامه فانى اصفهانى از اعاظم علما و مجتهدین و اکابر مدرسین.<ref>ارمغان اصفهان؛ ص ۶۳.</ref>
  
==منبع==
+
*نویسنده کتاب رجال  الفکر و الادب فى  النجف: مجتهد محقق محدث عالم متتبع من اساتذة الفقه والاصول و ائمةالتقلید والجماعة والفُتیا.<ref>رجال الفکر والادب فى النجف؛ ص ۳۲۷.</ref>
  
*سيد نورالدين جزائرى، "فانى اصفهانى"، [[ستارگان حرم (کتاب)|ستارگان حرم]]، جلد 5.
+
==وفات==
  
[[رده:علمای قرن چهاردهم]]
+
مرحوم سید على فانى اصفهانی، سرانجام در ماه [[شوال]] ۱۴۰۹ هـ.ق (مطابق با ۱۳۶۸ ش) در [[تهران]] نداى حق را لبیک گفت و چشم از جهان فروبست. پیکر مطهرش پس از انتقال به [[قم]] و اقامه [[نماز میت|نماز]] توسط مرحوم [[سید محمدرضا موسوی گلپایگانی|آیت الله گلپایگانى]]، در یکى از حجره هاى صحن مطهر [[حضرت معصومه]] سلام الله علیها به خاک سپرده شد.
 +
==پانویس==
 +
{{پانویس}}
 +
==منابع==
 +
*"فانى اصفهانى"، سید نورالدین جزائرى، [[ستارگان حرم (کتاب)|ستارگان حرم]]، جلد ۵.
 +
==آرشیو عکس و تصویر==
 +
<gallery mode="packed" heights="170">
 +
پرونده:فانی (4).jpg|سید على (حسینی) علامه فانی اصفهانی
 +
پرونده:فانی (3).jpg|سید على (حسینی) علامه فانی اصفهانی
 +
پرونده:فانی (1).jpg|سید على (حسینی) علامه فانی اصفهانی
 +
پرونده:فانی (2).jpg|دست‌خط سید على علامه فانی اصفهانی
 +
</gallery>
 +
[[رده:علمای معاصر|فانی اصفهانی،سید علی]]
 +
[[رده:علماء شیعه]]
 
[[رده:فقیهان]]
 
[[رده:فقیهان]]
 +
[[رده:مفسرین قرآن]]
 +
[[رده:متکلمان]]
 +
[[رده:محدثان]]
 +
[[رده:مدفونین در حرم حضرت معصومه (س)]]

نسخهٔ کنونی تا ‏۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۰۰

«آیت‌الله سید على فانی اصفهانی» (۱۳۳۳-۱۴۰۹ ق)، فقیه اصولی، محدث رجالی، مفسر و متکلم بزرگ شیعه در قرن ۱۴ قمری و از شاگردان سید ابوالحسن اصفهانى و شیخ محمدرضا نجفى اصفهانى بود. علامه فانى عمرش را در تدریس و تألیف و تحقیق علوم اهل بیت علیهم‌السلام سپرى کرد و کتاب‌هاى ارزشمندى براى طالبان علم و حقیقت به یادگار گذاشت.

Fani.jpg
نام کامل سید على (حسینی) علامه فانی اصفهانی
زادروز ۱۳۳۳ قمری
زادگاه اصفهان
وفات ۱۴۰۹ قمری
مدفن قم، حرم حضرت معصومه

Line.png

اساتید

سید ابوالحسن اصفهانى، محمدرضا نجفى اصفهانى، محمدکاظم شیرازى، سید علی نجف‌آبادی،...

شاگردان

سید محمدعلى حسینى صادقى، سید محمود ده‌سرخى اصفهانى، سید نورالدین جزائرى،...

آثار

آراء حول القرآن، البداء عند الشیعه، الفوائد الرجالیة، قبسات العقول فى الفروع والاصول، حاشیه بر عروة الوثقى، مقدمات التفسیر،...


تحصیلات و استادان

سید على حسینی فانی فرزند سید محمدحسن، متولد سال ۱۳۳۳ هـ.ق در شهر اصفهان است. ایشان در اندک زمانى تحصیل مقدماتی را به پایان رسانید. وى کتاب‌هاى زیر را در نزد اساتید مختلف در اصفهان به سرعت آموخت و مدارج ترقى را طى نمود:

سید على فانی آن گاه درس خارج فقه و اصول را در مکتب مرحوم آیت الله سید على نجف‌آبادى (متوفاى ۱۳۶۲ هـ.ق) آموخت و تا آخرین لحظات عمر آن عالم بزرگوار، در طول ۱۳ سال بهره هاى بسیار از او گرفت. وی همچنین از حوزۀ درسى شیخ محمدرضا نجفى اصفهانى (متوفاى ۱۳۶۲ هـ.ق) استفاده هاى بسیار برد.

هوش و ذکاوت و سرعت درک سید على فانی چنان بود که در سن نوجوانى به درس خارج حاضر مى شد و در همان سن و سال، مجتهد و یا قریب به اجتهاد بود.

هجرت به نجف:

سید على فانی پس از وفات دو استاد بزرگوار اخیر، شهر اصفهان را ترک گفت و به نجف؛ دیار علم و فضیلت کوچ کرد و از اساتید بزرگوارى بهره هاى فراوان گرفت. استادانى که هر کدام مرجعى بزرگ براى عالم تشیع بودند. از جمله از محفل درس آیات عظام سید ابوالحسن اصفهانى، شیخ محمدکاظم شیرازى، سید عبدالهادى شیرازى و دیگران استفاده علمى فراوان برد.

تدریس و شاگردان

در سال ۱۳۵۰ شمسى حکومت بعث عراق، ایرانی‌هاى مقیم در عراق را اخراج کرد و شهر کربلا و نجف را از شیعیان به ویژه طلاب علوم دینى خالى کرد. از این رو علامه فانى در ماه رجب سال ۱۳۹۳ هـ.ق از عراق به ایران بازگشت و حوزه علمیه قم را براى سکونت و تدریس انتخاب کرد.

سید على علامه فانى در مباحث علمى بیشتر از مبانى اصولى و فقهى استادش، سید على نجف‌آبادى یاد مى کرد و گاه به نقد مى کشید و برخى اوقات نیز یادى از سخنان پندآموز استاد مى کرد و در تذکرات اخلاقى به سخنانش استناد مى نمود. در سرودن شعر به فارسى و عربى نیز مهارت داشت و در زبان عربى، انگلیسى، فرانسوى به مرتبه استادى رسیده بود. به این خاطر زمانى که رساله توضیح‌ المسائل او را به این سه زبان ترجمه کردند تصحیح متن را خود به عهده گرفت.

سید على فانى هنگامى که در مسجد اعظم قم تدریس فقه و اصول را داشت، گاهى شاگردان او از صد نفر تجاوز مى کرد و در میان آن ها از فضلاى حوزه بسیار بودند. برخی شاگردان او عبارتند از:

  • سید محمدعلى حسینى صادقى (م، ۱۴۱۷ ق) از علماى بزرگوار حوزه علمیه اصفهان بود. وی به حلقه درس مرحوم آیت الله سید على علامه فانى اصفهانى پیوست و پیوسته به دنبال استادش روان بود و به مدت ۲۰ سال تحقیقات فقه، اصول، کلام، رجال و تفسیر ایشان را ضبط و به رشته تحریر درآورد.
  • سید محمود ده سرخى اصفهانى: از تألیفات اوست: ۱- سراج المبتدئین فى شرح منییة المرید شهید ثانى ؛ ۲- هدایة الطالبین فى شرح آداب المتعلمین؛ ۳- مفاتیح الصحة فى طب النبى والائمه علیهم السلام و... .
  • سید محمد کوه کمرى: پس از ورود حضرت آیت الله علامه فانى اصفهانى به شهر قم در حلقه درسى فقه و اصول او پیوست و مدت ۱۲ سال در محضر ایشان کسب فیض نمود.
  • سید نورالدین جزائرى: سید نورالدین شریعتمدار جزائرى از نوادگان سید نعمت الله جزائرى است. برخی تألیفات وی عبارتند از: ۱- شرح استدلالى کتاب منهاج الصالحین؛ ۲- یک دوره اصول استدلالى؛ ۳- ترجمه کتاب الحجر والاختیار و ... .

آثار و تألیفات

در نوشته هاى علامه فانی، دقت و تحقیق و نوآورى در سبک نوشتارى نمایان است. تألیفات ارزشمندى که از او برجاى مانده، به این ترتیب است:

البداء عند الشیعه؛ یکی از آثار آیت‌الله فانی اصفهانی
  • ۲- آراء حول مبحث الارادة؛ ۱۴۰۵ هـ.ق.
  • ۶- ترجمه نصایح الهدى؛ ۱۳۷۰ هـ.ق اصفهان.
  • ۹- توضیح المسائل؛ به زبان‌هاى فارسى، عربى، انگلیسى، فرانسوى و اردو.
  • ۱۴- رسالة فى الامر بالمعروف والنهى عن المنکر.
  • ۱۵- رسالة فى جوائز السلطان.
  • ۱۷- رسالة فى علم الامام علیه السلام.
  • ۱۸- رسالة فى المعاملات الربویّة.
  • ۱۹- رسالة فى المعاصى الکبیرة.
  • ۲۱- الفوائد الرجالیة.
  • ۲۲- قبسات العقول فى الفروع والاصول، که صاحب الذریعة نام آن را ذکر کرده است.[۱]
  • ۲۳- المتعة المشروعة؛ ۱۴۰۸، قم.
  • ۲۴- المعارف العلویة فى الکلام.
  • ۲۵- مقدمات التفسیر.
  • ۲۶- مناسک حج، به فارسى، عربى و اردو.
  • ۲۸- عبدالله بن عباس، علمه و تفسیره و منطقه و ورعه و علة اتهامه بالاختلاس؛ ۱۳۹۸ هـ.ق.

تقریرات دروس به زبان عربى و فارسى:

بیشترین تقریرات دروس فقه و اصول استاد فانی توسط شاگردش علامه سید محمدعلى صادقى اصفهانى، به تحریر آمده است.

  • ۱- بحوث فى فقه الرجال؛ ۱۴۱۰ هـ.ق.
  • ۲- المختار فى الجبر والاختیار.
  • ۳- آراء الاصول؛ ۲ جلد در مباحث الفاظ.
  • ۴- کتاب الطهارة؛ ۵ جلد.
  • ۵- کتاب الصلاة؛ ۵ جلد.
  • ۶- کتاب الاجارة؛ ۱ جلد.
  • ۷- زن از دیدگاه شریعت اسلام.
  • ۸- گناه و کیفر.
  • ۹- ترجمة المختار فى الجبر والاختیار.

در نظر تراجم نویسان

  • محمد شریف رازى در وصف او گوید: سیدالفقهاء و المجتهدین آیت الله فى العالمین الحاج سید على فانی... .[۲]
  • نویسنده کتاب سبل الهدایة: حضرت آیت الله العظمى سید على علامه فانى فرزند مرحوم سید محمدحسن فانى یزدى اصفهانى از اکابر علما و فقها و مجتهدین معاصر.[۳]
  • علامه امینى: الشریف العلامة الحجة حسنة الوقت و مفخرة علماء العصر السید على الفانى الاصفهانى احد اساتذة النجف الاشرف دام فضله و معالیه.[۴]
  • نویسنده کتاب ارمغان اصفهان: عالم جلیل القدر آقاى حاج سید على بن سید محمدحسن علامه فانى اصفهانى از اعاظم علما و مجتهدین و اکابر مدرسین.[۵]
  • نویسنده کتاب رجال الفکر و الادب فى النجف: مجتهد محقق محدث عالم متتبع من اساتذة الفقه والاصول و ائمةالتقلید والجماعة والفُتیا.[۶]

وفات

مرحوم سید على فانى اصفهانی، سرانجام در ماه شوال ۱۴۰۹ هـ.ق (مطابق با ۱۳۶۸ ش) در تهران نداى حق را لبیک گفت و چشم از جهان فروبست. پیکر مطهرش پس از انتقال به قم و اقامه نماز توسط مرحوم آیت الله گلپایگانى، در یکى از حجره هاى صحن مطهر حضرت معصومه سلام الله علیها به خاک سپرده شد.

پانویس

  1. آقا بزرگ تهرانی، الذریعة؛ ج ۱۷، ص ۳۴.
  2. کتاب گنجینة دانشمندان؛ ج ۲، ص ۲۱۰.
  3. سبل الهدایة؛ ج ۲، ص ۳۲۹.
  4. الغدیر؛ ج ۱۱.
  5. ارمغان اصفهان؛ ص ۶۳.
  6. رجال الفکر والادب فى النجف؛ ص ۳۲۷.

منابع

آرشیو عکس و تصویر

مسابقه از خطبه ۱۱۴ نهج البلاغه