عمرو بن حمق خزاعی: تفاوت بین نسخهها
مهدی موسوی (بحث | مشارکتها) (ویرایش) |
مهدی موسوی (بحث | مشارکتها) |
||
| سطر ۱: | سطر ۱: | ||
{{خوب}} | {{خوب}} | ||
| − | ''' | + | '''«عَمرو بن حَمِق خُزاعی»''' از [[صحابه]] بزرگوار [[رسول خدا]] صلى الله علیه وآله و از [[شیعه|شیعیان]] عالى رتبۀ [[حضرت علی]] علیهالسلام بود. او در زمان خلافت [[امیرالمؤمنین]] علیهالسلام در [[کوفه]] سُکنى داشت و در جمیع جنگهای آن حضرت ([[جنگ جمل]] و [[جنگ نهروان]] و [[جنگ صفین]]) همراه امام بود.<ref>منتهی الآمال، شیخ عباس قمی.</ref> عمرو بن حمق یکی از شخصیتهاى بزرگ اسلامى است که توسط [[معاویه|معاویه]] به شهادت رسید.<ref>عاشورا (ریشهها، انگیزهها، رویدادها، پیامدها)، سعید داودى، مهدى رستم نژاد.</ref> |
==مقام و مرتبه عمرو بن حمق== | ==مقام و مرتبه عمرو بن حمق== | ||
| − | مطابق نقل محدثان و مورخان روزى با مقدارى | + | عمرو بن حمق -مطابق نقل محدثان و مورخان- روزى با مقدارى شیر، [[رسول خدا]] صلى الله علیه و آله را سیراب کرد، آن حضرت در حق وى چنین [[دعا ]] کرد: «اللّهم متّعهُ بِشبابه» خدایا او را از جوانى اش بهره مند ساز! به برکت این دعا، هشتاد سال بر او گذشت ولى سپیدى در سر و رویش دیده نشد.<ref>صنعتگر، خلیل، اولین مدافعان قدس، ۱۳۸۰ش، ص۹۲.</ref> |
| − | وى از [[شیعه|شیعیان]] خاص [[امام علی | + | وى از [[شیعه|شیعیان]] خاص [[امام علی]] علیه السلام نیز بود. [[امام کاظم]] علیه السلام هنگامى که حواریون و یاران ویژه [[امیرالمؤمنین]] علیه السلام را برمى شمارد، از عمرو بن حمق نیز نام مى برد. |
| − | امیرمؤمنان علیه السلام در [[جنگ صفین]] پس از اعلام آمادگى و وفادارى خالصانه عمرو، به وى فرمود: | + | امیرمؤمنان علیه السلام در [[جنگ صفین]] پس از اعلام آمادگى و وفادارى خالصانه عمرو، به وى فرمود: «لَیت أنّ فى جُندى مائة مثلک»؛ کاش در میان لشکریانم یکصد نفر همانند تو بودند.<ref>عاشورا (ریشهها، انگیزهها، رویدادها، پیامدها)، سعید داودى، مهدى رستم نژاد.</ref> |
==شهادت عمرو بن حمق== | ==شهادت عمرو بن حمق== | ||
| − | پس از شهادت حضرت [[امام علی]] علیه السلام و [[امام حسن]] | + | پس از شهادت حضرت [[امام علی]] علیه السلام و [[امام حسن]] علیه السلام، [[معاویه]] دستور داد که یاران و [[شیعه|شیعیان]] خاص آن بزرگواران را تعقیب کنند. |
| − | عمر و بن حمق به سبب عشق و ارادت به على علیه السلام مورد بغض | + | عمر و بن حمق به سبب عشق و ارادت به على علیه السلام مورد بغض معاویه قرار داشت، تا آن که معاویه در زمان خلافت وى را مورد تعقیب قرار داد. عمرو از شهر خویش گریخت ولى معاویه با وقاحت تمام همسرش آمنه را به مدت دو سال در زندان [[دمشق]] حبس کرد، تا آن که عمّال معاویه عمرو را در منطقه موصل دستگیر کردند و پس از به [[شهادت در راه خدا|شهادت]] رساندن عمرو، سر وی را به سوی معاویه گسیل داشتند. |
به دستور معاویه سر بریده عمرو براى همسرش در زندان فرستاد شد. ماموران سنگدل حاکم [[شام]]، سر آن شهید را به دامن آمنه انداختند و آمنه نیز کلماتى آتشین و با حزن و اندوه در فراق شوهرش بیان کرد. | به دستور معاویه سر بریده عمرو براى همسرش در زندان فرستاد شد. ماموران سنگدل حاکم [[شام]]، سر آن شهید را به دامن آمنه انداختند و آمنه نیز کلماتى آتشین و با حزن و اندوه در فراق شوهرش بیان کرد. | ||
| − | در برخی منابع آمده، | + | در برخی منابع آمده، عمرو را در غار بر اثر نیش ماری مرده یافتند و بعد سرش را جدا کردند، اما عده ای معتقدند که این مطلب گویا برای پاک کردن جنایت [[صحابی|صحابه]] کشی از دامن [[معاویه]] باشد. |
| − | [[محمد بن سعد | + | [[محمد بن سعد واقدی]] در [[الطبقات الکبری (کتاب)|الطبقات الکبری]] به نقل از شعبى -از بزرگان [[تابعین|تابعین]]- مى نویسد: نخستین سرى که در [[اسلام]] شهر به شهر گردانده شد، سر عمرو بن حمق خزاعى بود. |
| − | [[امام حسین]] علیه السلام در زمان امامت خود، | + | [[امام حسین]] علیه السلام در زمان [[امامت]] خود، در نامه ای اعتراض آمیز در جواب به معاویه -ضمن بیان حقایق زیادی از جنایات معاویه در حق شیعیان [[امام علی]] علیه السلام- به او چنین نوشت: آیا تو قاتل «عمرو بن حمق خزاعی» نیستی؟ او که از اصحاب [[پیامبر اسلام|پیامبر]] صلی الله علیه و آله بود و [[عبادت]]، او را ضعیف کرده و چهره او را تغییر داده و جسم او را لاغر کرده بود؟ با آن که به او امان داده و چنان با قسم های شدید، عهد و پیمان بسته بودی که اگر به پرنده ای می دادند، از فراز ابرها به زیر می آمد، تو او را کشتی و بر خدا بی پروا شدی و عهد و پیمان او را سبک شمردی. ای عمرو، خدایت رحمت کند. آنچه در راه عقیده ات بر عهده تو بود، ادا کردی و از آن پاسداری نمودی. |
==راوی حدیث== | ==راوی حدیث== | ||
| − | + | عمرو بن حمق در عصر «ممنوعیت [[حدیث]]» می زیست، ولی همواره احادیث [[پیامبر اسلام|پیامبر]] صلی الله علیه وآله را آشکارا باز می گفت و مردم را با کلام و زندگی آن حضرت آشنا می کرد. او از [[صحابی|صحابه]] ای است که [[امام علی علیه السلام|امیرالمؤمنین]] علیه السلام را به عنوان نخستین [[ایمان]] آورنده یاد کرده<ref>الصحیح فی سیرة النبی، ج ۲، ص ۲۱۸.</ref> و از روایان مشهور [[حدیث غدیر]] است.<ref>الغدیر، علامه امینی ج ۱، ص ۵۸.</ref> | |
| − | ''' | + | '''نمونهای از روایات:''' |
| − | عن رفاعة قال: حدثنی | + | عن رفاعة قال: حدثنی اخی عمرو بن حمق، قال سمعت رسول الله صلی الله علیه وآله یقول: «ما مِن رجل أمِن رجلاً علی دَمه فقتلَه فأنا بریء من القاتل و إن کان المقتولُ کافرا»؛<ref>التهذیب الکمال فی اسماء الرجال، ج ۲، ص ۴۸۶.</ref> رفاعه گفت: برادرم عمرو بن حمق، برایم از قول پیغمبر صلی الله علیه وآله چنین گفت: «کسی که به مردی امان دهد (زنده بودنش را تعهد کند)، آن گاه او را بکشد، من از چنین کشنده ای بیزارم، هرچند مقتول کافر باشد.» |
| − | رفاعة بن شداد، راوی دوم | + | رفاعة بن شداد، راوی دوم حدیث فوق، پرورش یافته مکتب امیرالمؤمنین صلی الله علیه وآله است و از عمرو بن حمق استفاده علمی فراوانی برده و تا واپسین لحظات عمرو، همراه او بوده است. |
==پانویس== | ==پانویس== | ||
| سطر ۳۸: | سطر ۳۸: | ||
==منابع== | ==منابع== | ||
| − | * | + | *[[منتهى الآمال (کتاب)|منتهی الآمال]]، شیخ عباس قمی، قسمت اول، باب سوم: در تاریخ حضرت علی علیهالسلام. |
| − | *عاشورا ( | + | *عاشورا (ریشهها، انگیزهها، رویدادها، پیامدها)، سعید داودى، مهدى رستمنژاد، عنوان "شهادت عمرو بن حمق" در دسترس در: [http://www.ghadeer.org/tarix/ashora/723-0011.htm سایت غدیر]، بازیابی: ۱۹ بهمن ۱۳۹۱. |
| − | *[http://alaam.tahoor.com/page.php?id=1753 عمرو بن | + | *[http://alaam.tahoor.com/page.php?id=1753 "عمرو بن حمق"، سایت اعلام طهور]، بازیابی: ۱۹ بهمن ۱۳۹۱. |
| − | * | + | *"عمرو بن حمق خزاعی فدایی امامت"، فرهنگ کوثر، شهریور ۱۳۷۹، شماره ۴۲. |
| − | * | + | *اولین مدافعان قدس، خلیل صنعتگر، قم، نورالسجاد، ۱۳۸۰ش. |
[[Category:اصحاب اهل البیت علیهم السلام]] | [[Category:اصحاب اهل البیت علیهم السلام]] | ||
[[رده:اصحاب پیامبر]] | [[رده:اصحاب پیامبر]] | ||
| − | [[رده:اصحاب امام علی علیه السلام]] | + | [[رده:اصحاب امام علی علیه السلام]][[رده:راویان حدیث]] |
نسخهٔ ۲۱ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۱۴
«عَمرو بن حَمِق خُزاعی» از صحابه بزرگوار رسول خدا صلى الله علیه وآله و از شیعیان عالى رتبۀ حضرت علی علیهالسلام بود. او در زمان خلافت امیرالمؤمنین علیهالسلام در کوفه سُکنى داشت و در جمیع جنگهای آن حضرت (جنگ جمل و جنگ نهروان و جنگ صفین) همراه امام بود.[۱] عمرو بن حمق یکی از شخصیتهاى بزرگ اسلامى است که توسط معاویه به شهادت رسید.[۲]
مقام و مرتبه عمرو بن حمق
عمرو بن حمق -مطابق نقل محدثان و مورخان- روزى با مقدارى شیر، رسول خدا صلى الله علیه و آله را سیراب کرد، آن حضرت در حق وى چنین دعا کرد: «اللّهم متّعهُ بِشبابه» خدایا او را از جوانى اش بهره مند ساز! به برکت این دعا، هشتاد سال بر او گذشت ولى سپیدى در سر و رویش دیده نشد.[۳]
وى از شیعیان خاص امام علی علیه السلام نیز بود. امام کاظم علیه السلام هنگامى که حواریون و یاران ویژه امیرالمؤمنین علیه السلام را برمى شمارد، از عمرو بن حمق نیز نام مى برد.
امیرمؤمنان علیه السلام در جنگ صفین پس از اعلام آمادگى و وفادارى خالصانه عمرو، به وى فرمود: «لَیت أنّ فى جُندى مائة مثلک»؛ کاش در میان لشکریانم یکصد نفر همانند تو بودند.[۴]
شهادت عمرو بن حمق
پس از شهادت حضرت امام علی علیه السلام و امام حسن علیه السلام، معاویه دستور داد که یاران و شیعیان خاص آن بزرگواران را تعقیب کنند.
عمر و بن حمق به سبب عشق و ارادت به على علیه السلام مورد بغض معاویه قرار داشت، تا آن که معاویه در زمان خلافت وى را مورد تعقیب قرار داد. عمرو از شهر خویش گریخت ولى معاویه با وقاحت تمام همسرش آمنه را به مدت دو سال در زندان دمشق حبس کرد، تا آن که عمّال معاویه عمرو را در منطقه موصل دستگیر کردند و پس از به شهادت رساندن عمرو، سر وی را به سوی معاویه گسیل داشتند.
به دستور معاویه سر بریده عمرو براى همسرش در زندان فرستاد شد. ماموران سنگدل حاکم شام، سر آن شهید را به دامن آمنه انداختند و آمنه نیز کلماتى آتشین و با حزن و اندوه در فراق شوهرش بیان کرد.
در برخی منابع آمده، عمرو را در غار بر اثر نیش ماری مرده یافتند و بعد سرش را جدا کردند، اما عده ای معتقدند که این مطلب گویا برای پاک کردن جنایت صحابه کشی از دامن معاویه باشد.
محمد بن سعد واقدی در الطبقات الکبری به نقل از شعبى -از بزرگان تابعین- مى نویسد: نخستین سرى که در اسلام شهر به شهر گردانده شد، سر عمرو بن حمق خزاعى بود.
امام حسین علیه السلام در زمان امامت خود، در نامه ای اعتراض آمیز در جواب به معاویه -ضمن بیان حقایق زیادی از جنایات معاویه در حق شیعیان امام علی علیه السلام- به او چنین نوشت: آیا تو قاتل «عمرو بن حمق خزاعی» نیستی؟ او که از اصحاب پیامبر صلی الله علیه و آله بود و عبادت، او را ضعیف کرده و چهره او را تغییر داده و جسم او را لاغر کرده بود؟ با آن که به او امان داده و چنان با قسم های شدید، عهد و پیمان بسته بودی که اگر به پرنده ای می دادند، از فراز ابرها به زیر می آمد، تو او را کشتی و بر خدا بی پروا شدی و عهد و پیمان او را سبک شمردی. ای عمرو، خدایت رحمت کند. آنچه در راه عقیده ات بر عهده تو بود، ادا کردی و از آن پاسداری نمودی.
راوی حدیث
عمرو بن حمق در عصر «ممنوعیت حدیث» می زیست، ولی همواره احادیث پیامبر صلی الله علیه وآله را آشکارا باز می گفت و مردم را با کلام و زندگی آن حضرت آشنا می کرد. او از صحابه ای است که امیرالمؤمنین علیه السلام را به عنوان نخستین ایمان آورنده یاد کرده[۵] و از روایان مشهور حدیث غدیر است.[۶]
نمونهای از روایات:
عن رفاعة قال: حدثنی اخی عمرو بن حمق، قال سمعت رسول الله صلی الله علیه وآله یقول: «ما مِن رجل أمِن رجلاً علی دَمه فقتلَه فأنا بریء من القاتل و إن کان المقتولُ کافرا»؛[۷] رفاعه گفت: برادرم عمرو بن حمق، برایم از قول پیغمبر صلی الله علیه وآله چنین گفت: «کسی که به مردی امان دهد (زنده بودنش را تعهد کند)، آن گاه او را بکشد، من از چنین کشنده ای بیزارم، هرچند مقتول کافر باشد.»
رفاعة بن شداد، راوی دوم حدیث فوق، پرورش یافته مکتب امیرالمؤمنین صلی الله علیه وآله است و از عمرو بن حمق استفاده علمی فراوانی برده و تا واپسین لحظات عمرو، همراه او بوده است.
پانویس
- ↑ منتهی الآمال، شیخ عباس قمی.
- ↑ عاشورا (ریشهها، انگیزهها، رویدادها، پیامدها)، سعید داودى، مهدى رستم نژاد.
- ↑ صنعتگر، خلیل، اولین مدافعان قدس، ۱۳۸۰ش، ص۹۲.
- ↑ عاشورا (ریشهها، انگیزهها، رویدادها، پیامدها)، سعید داودى، مهدى رستم نژاد.
- ↑ الصحیح فی سیرة النبی، ج ۲، ص ۲۱۸.
- ↑ الغدیر، علامه امینی ج ۱، ص ۵۸.
- ↑ التهذیب الکمال فی اسماء الرجال، ج ۲، ص ۴۸۶.
منابع
- منتهی الآمال، شیخ عباس قمی، قسمت اول، باب سوم: در تاریخ حضرت علی علیهالسلام.
- عاشورا (ریشهها، انگیزهها، رویدادها، پیامدها)، سعید داودى، مهدى رستمنژاد، عنوان "شهادت عمرو بن حمق" در دسترس در: سایت غدیر، بازیابی: ۱۹ بهمن ۱۳۹۱.
- "عمرو بن حمق"، سایت اعلام طهور، بازیابی: ۱۹ بهمن ۱۳۹۱.
- "عمرو بن حمق خزاعی فدایی امامت"، فرهنگ کوثر، شهریور ۱۳۷۹، شماره ۴۲.
- اولین مدافعان قدس، خلیل صنعتگر، قم، نورالسجاد، ۱۳۸۰ش.
