شریعت: تفاوت بین نسخه‌ها
| سطر ۱۴: | سطر ۱۴: | ||
==معنی شارع== | ==معنی شارع== | ||
| − | شارع به معنای وضع و تشریع کننده شریعت، خدای متعال و به معنای تبیین و تفسیر کننده آن، [[پیامبر اسلام|پیامبر اعظم]] صلّی اللّه علیه و آله است. | + | شارع به معنای وضع و تشریع کننده شریعت، خدای متعال و به معنای تبیین و تفسیر کننده آن، [[پیامبر اسلام|پیامبر اعظم]] صلّی اللّه علیه و آله است.<ref> فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام، ج4، ص674</ref> |
==منابع شریعت== | ==منابع شریعت== | ||
| − | کتاب خدا ([[قرآن]]) و [[سنت|سنّت]] دو منبع اصلی شریعت اند که مجتهدان برای به دست آوردن احکام و تکالیف شرعی به آن دو رجوع می‌کنند. | + | کتاب خدا ([[قرآن]]) و [[سنت|سنّت]] دو منبع اصلی شریعت اند که مجتهدان برای به دست آوردن احکام و تکالیف شرعی به آن دو رجوع می‌کنند.<ref> فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام، ج4، ص674</ref> |
==ویژگی های شریعت اسلام== | ==ویژگی های شریعت اسلام== | ||
*'''تبعیت شریعت از مصالح و مفاسد:''' | *'''تبعیت شریعت از مصالح و مفاسد:''' | ||
| − | از دیدگاه فقهای [[شیعه]] احکام و تکالیفی که خداوند متعال مقرر کرده، تابع مصالح و مفاسد است؛ بدین معنا که خداوند بدانچه مصلحت بندگان در آن بوده امر کرده و از آنچه برای آنان مفسده داشته نهی کرده است. | + | از دیدگاه فقهای [[شیعه]] احکام و تکالیفی که خداوند متعال مقرر کرده، تابع مصالح و مفاسد است؛ بدین معنا که خداوند بدانچه مصلحت بندگان در آن بوده امر کرده و از آنچه برای آنان مفسده داشته نهی کرده است.<ref> فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام، ج4، ص675</ref> |
*'''آسان گیری شریعت اسلام:''' | *'''آسان گیری شریعت اسلام:''' | ||
| سطر ۳۱: | سطر ۳۱: | ||
و در آیه ای دیگر خداوند پس از بیان این حکم که در صورت دسترس نداشتن به آب، با خاک پاک تیمّم کنید، می‌فرماید: «مایُرِیدُ اللّه‌ُ لِیَجْعَلَ عَلَیْکُم مِن حَرَجٍ<ref>مائده، آیه۶.</ref>؛ خداوند نمی‌خواهد هیچ گونه سختی برای شما قرار دهد». | و در آیه ای دیگر خداوند پس از بیان این حکم که در صورت دسترس نداشتن به آب، با خاک پاک تیمّم کنید، می‌فرماید: «مایُرِیدُ اللّه‌ُ لِیَجْعَلَ عَلَیْکُم مِن حَرَجٍ<ref>مائده، آیه۶.</ref>؛ خداوند نمی‌خواهد هیچ گونه سختی برای شما قرار دهد». | ||
| − | از این رو، خداوند متعال هم در مقام جعل و تشریعِ حکم، حکمی حرجی و مشقت زا وضع نکرده؛ و هم در صورتی که بر اثر پیدایی شرایط و عوارضی، حکمی برای مکلّف حرجی و دارای مشقت باشد، آن حکم را از وی برداشته و او را از آن معاف داشته است. | + | از این رو، خداوند متعال هم در مقام جعل و تشریعِ حکم، حکمی حرجی و مشقت زا وضع نکرده؛ و هم در صورتی که بر اثر پیدایی شرایط و عوارضی، حکمی برای مکلّف حرجی و دارای مشقت باشد، آن حکم را از وی برداشته و او را از آن معاف داشته است.<ref> فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام، ج4، ص675</ref> |
==بدعت== | ==بدعت== | ||
| سطر ۴۳: | سطر ۴۳: | ||
==منابع== | ==منابع== | ||
*طباطبایی، سید محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، قم، انتشارات اسلامی جامعۀ مدرسین حوزه علمیه، پنجم، ۱۴۱۷ق. | *طباطبایی، سید محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، قم، انتشارات اسلامی جامعۀ مدرسین حوزه علمیه، پنجم، ۱۴۱۷ق. | ||
| − | *جمعی از پژوهشگران، فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام، مؤسّسه دائرة المعارف فقه اسلامى، | + | *جمعی از پژوهشگران، فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام، مؤسّسه دائرة المعارف فقه اسلامى، چاپ دوم، 1385ش. |
[[رده:فقه]] | [[رده:فقه]] | ||
نسخهٔ ۳۰ مارس ۲۰۲۰، ساعت ۱۱:۴۹
شَریعت به معنی آنچه خداوند متعال براى بندگان خود وضع و تشریع کرده است، می باشد. به شریعت، شَرع، شریعت الهی، شریعت مُنزِلِه و قانون الهی نیز گفته می شود.
محتویات
معنی شریعت
راغب اصفهانی در کتاب مفردات القرآن می‌گوید: الشرع: یعنی راهی روشن و واضح. گفته می‌شود: شَرَعتُ له طریقاً، یعنی راهی را برای او تبیین کردم. و چنین راهی را شِرع، شَرع و شریعه نامیده‌اند. و در قرآن این لفظ برای راه الهی به استعاره گرفته شده و فرموده: شِرْعَةً وَ مِنْهاجا[۱][۲]
البتّه در اصطلاح فقها و کتب فقهی و تعبیراتى نظیر «شرایع الاحکام» خصوص احکام فرعی عملی از آن اراده مى شود که در این صورت کاملا مرادف با معناى اصطلاحى «فقه» است.[۳]
نسبت شریعت با دین
دین و شریعت هر دو به معنای راهست ولی قرآن شریعت را در معنای راه و روشی خاص برای امتی یا پیامبری به کار می برد. چنانچه در مورد امت های مختلف می فرماید: «لِكُلٍّ جَعَلْنا مِنْكُمْ شِرْعَةً وَ مِنْهاجا[۴]؛ برای هر یک از شما شرع و راهی قرار دادیم»
ولی دین، یک قانون و راه الهیِ عمومی برای تمام امت‌هاست واز این روی شریعت، بجز شریعت خاتم پیامبران، حضرت محمد (ص) نسخ میپذیرد ولی دین به معنای وسیع خود نسخ نمیپذیرد یعنی این گونه نیست که حکم آن پس از مدتی برداشته شود. دین از اول بوده و بعدا هم خواهد بود. پس خداوند بندگان خود را جز به یک دین که همان اسلام و تسلیم در برابر اوست مکلف نساخته: «إِنَّ الدِّينَ عِنْدَ اللَّهِ الْإِسْلام[۵]؛ همانا دین نزد خداوند اسلام (تسلیم فرمان خدا شدن) است.»[۶]
معنی شارع
شارع به معنای وضع و تشریع کننده شریعت، خدای متعال و به معنای تبیین و تفسیر کننده آن، پیامبر اعظم صلّی اللّه علیه و آله است.[۷]
منابع شریعت
کتاب خدا (قرآن) و سنّت دو منبع اصلی شریعت اند که مجتهدان برای به دست آوردن احکام و تکالیف شرعی به آن دو رجوع می‌کنند.[۸]
ویژگی های شریعت اسلام
- تبعیت شریعت از مصالح و مفاسد:
از دیدگاه فقهای شیعه احکام و تکالیفی که خداوند متعال مقرر کرده، تابع مصالح و مفاسد است؛ بدین معنا که خداوند بدانچه مصلحت بندگان در آن بوده امر کرده و از آنچه برای آنان مفسده داشته نهی کرده است.[۹]
- آسان گیری شریعت اسلام:
خداوند متعال شریعت را سهل و آسان قرار داده است. قرآن کریم با بیانات مختلف بدین مطلب تصریح کرده است. در آیه‌ای می‌فرماید: «لایُکَلِّفُ اللّه‌ُ نَفْساً إلاّ وُسْعَها[۱۰]؛ خداوند هیچ کس را تکلیف نمی‌کند مگر به قدر توانایی او»؛
و در آیه‌ای دیگر آمده است: «وَما جَعَلَ عَلَیْکُمْ فِی الدِّینِ مِنْ حَرَجٍ[۱۱]؛ و در دین (در مقام تکلیف) بر شما مشقت و رنج ننهاده است».
و در آیه ای دیگر خداوند پس از بیان این حکم که در صورت دسترس نداشتن به آب، با خاک پاک تیمّم کنید، می‌فرماید: «مایُرِیدُ اللّه‌ُ لِیَجْعَلَ عَلَیْکُم مِن حَرَجٍ[۱۲]؛ خداوند نمی‌خواهد هیچ گونه سختی برای شما قرار دهد».
از این رو، خداوند متعال هم در مقام جعل و تشریعِ حکم، حکمی حرجی و مشقت زا وضع نکرده؛ و هم در صورتی که بر اثر پیدایی شرایط و عوارضی، حکمی برای مکلّف حرجی و دارای مشقت باشد، آن حکم را از وی برداشته و او را از آن معاف داشته است.[۱۳]
بدعت
بدعت عبارت است از نوآورى عقيده يا عملى در حوزه دين بدون استناد به منابع پذيرفته شده در استنباط احكام.[۱۴]
از آنجا که زمام تشریع احکام و تکالیف بندگان به دست خداوند است که پیامبران از راه وحی آن را دریافت و به مردم ابلاغ می‌کنند. بنابر این، هیچ یک از بندگان حق ندارد از پیش خود و بر پایه نظر و اندیشه خویش، حکم و تکلیفی را وضع کند و آن را به خداوند نسبت دهد.[۱۵] روايات بسيارى در نكوهش بدعت وارد شده است. مضمون برخى از آنها اين است كه: «هر بدعتى گمراهى، و فرجام هر گمراهى‌اى آتش است»[۱۶]
پانویس
- ↑ آیه 48 سوره مائده
- ↑ مفردات راغب، مادّه «شرع».
- ↑ مکارم شیرازی، دائرة المعارف فقه مقارن، ج۱.
- ↑ آیه 48 سوره مائده
- ↑ آیه 19 سوره آل عمران
- ↑ تفسیر المیزان، ج5، ص350
- ↑ فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام، ج4، ص674
- ↑ فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام، ج4، ص674
- ↑ فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام، ج4، ص675
- ↑ بقره، آیه۲۸۶.
- ↑ حج، آیه۷۸.
- ↑ مائده، آیه۶.
- ↑ فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام، ج4، ص675
- ↑ فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام، ج2، ص75
- ↑ فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام، ج4، ص675
- ↑ وسائل الشيعة، ج8، ص335
منابع
- طباطبایی، سید محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، قم، انتشارات اسلامی جامعۀ مدرسین حوزه علمیه، پنجم، ۱۴۱۷ق.
- جمعی از پژوهشگران، فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام، مؤسّسه دائرة المعارف فقه اسلامى، چاپ دوم، 1385ش.
